HỎI - ĐÁP VỀ CÔNG TÁC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở CƠ SỞ Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n Chñ tÞch Héi ®ång: TS. NguyÔn thÕ kû Phã Chñ tÞch Héi ®ång: TS. NguyÔn Duy Hïng Thµnh viªn: ts. nguyÔn an tiªm TS.
NguyÔn tiÕn hoµng TS. Vò Träng L©m PGS, TS. NguyÔn Quang ThS. Lª ThÞ Ng©n Hái - ®¸p VÒ c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng ë c¬ së Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt Hµ Néi - 2011 Lêi nhµ xuÊt b¶n Trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc, nhiÖm vô b¶o vÖ m«i trêng lu«n ®îc §¶ng vµ Nhµ níc quan t©m.
NhiÒu chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch vÒ b¶o vÖ m«i trêng ®· ®îc ban hµnh. NghÞ quyÕt 41-NQ/TW ngµy 15-11-2004 cña Bé ChÝnh trÞ (khãa IX) vÒ “b¶o vÖ m«i trêng trong thêi kú ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt níc” ®· kh¼ng ®Þnh: “b¶o vÖ m«i trêng lµ quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña mäi tæ chøc, mäi gia ®×nh vµ cña mçi ngêi”. GÇn ®©y, ChØ thÞ 29-CT/TW ngµy 21-01-2009 cña Ban BÝ th vÒ tiÕp tôc ®Èy m¹nh thùc hiÖn NghÞ quyÕt 41-NQ/TW lµ v¨n b¶n quan träng ®Ó t¨ng cêng h¬n n÷a vµ t¹o sù chuyÓn biÕn m¹nh mÏ vÒ nhËn thøc, hµnh ®éng, sù ®æi míi trong l·nh ®¹o, chØ ®¹o, ®iÒu hµnh vµ ®Æc biÖt trong tæ chøc triÓn khai thùc hiÖn c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng trong toµn §¶ng vµ toµn x· héi. HÖ thèng c¸c v¨n b¶n luËt vµ díi luËt vÒ b¶o vÖ m«i trêng vµ c¸c lÜnh vùc kh¸c liªn quan ®Õn c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng ngµy cµng ®îc hoµn thiÖn.
Nhng, mét thùc tÕ lµ nhiÒu chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch vµ c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i trêng vÉn cha ®Õn ®îc víi toµn thÓ nh©n d©n. Ngêi d©n cha biÕt hoÆc biÕt rÊt Ýt nh÷ng kiÕn thøc vÒ m«i trêng vµ b¶o vÖ m«i trêng; nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i trêng; cha n¾m râ ®îc quyÒn vµ nghÜa vô 5 cña m×nh ®èi víi c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng. NhËn thøc cña ngêi d©n vÒ tÇm quan träng cña m«i trêng vµ c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng cßn nhiÒu h¹n chÕ. ý thøc b¶o vÖ m«i trêng cha trë thµnh thãi quen, nÕp sèng cña ®¹i bé phËn d©n c.
Trong khi ®ã, viÖc thùc thi c¸c chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch b¶o vÖ m«i trêng ®îc thùc hiÖn chñ yÕu t¹i c¸c ®Þa ph¬ng, c¬ së. C¸n bé vµ nh©n d©n, c¸c tæ chøc, céng ®ång d©n c lµ nh÷ng ngêi trùc tiÕp thùc thi, gi¸m s¸t viÖc thùc thi vµ chÞu t¸c ®éng cña c¸c chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch b¶o vÖ m«i trêng, ®ång thêi còng lµ nh÷ng ngêi tham gia vµo qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh c¸c chñ tr¬ng, chÝnh s¸ch nµy. Do ®ã, kh«ng ai kh¸c, chÝnh c¸n bé vµ nh©n d©n, c¸c tæ chøc vµ céng ®ång d©n c ë c¬ së ph¶i lµ nh÷ng ngêi cÇn ®îc trang bÞ ®Çy ®ñ c¸c kiÕn thøc vÒ c¸c lÜnh vùc tµi nguyªn vµ m«i trêng, ®a d¹ng sinh häc, biÕn ®æi khÝ hËu, nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ b¶o vÖ m«i trêng… Víi ý nghÜa ®ã, cuèn s¸ch “Hái - ®¸p vÒ c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng ë c¬ së” ®îc biªn so¹n nh»m cung cÊp kiÕn thøc, n©ng cao nhËn thøc b¶o vÖ m«i trêng cho c¸n bé vµ nh©n d©n, gióp cho c«ng t¸c b¶o vÖ m«i trêng tõ c¬ së ®¹t kÕt qu¶ tèt, ®ãng gãp vµo sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña ®Êt níc. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n néi dung s¸ch khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp quý b¸u cña b¹n ®äc ®Ó cuèn s¸ch ®îc hoµn thiÖn h¬n trong nh÷ng lÇn t¸i b¶n tiÕp theo.
Th¸ng 6 n¨m 2011 Nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt 6 Môc lôc Trang Lêi nhµ xuÊt b¶n 5 PhÇn I M¤I TR¦êNG Vµ TµI NGUY£N 19 1. M«i trêng cã nh÷ng chøc n¨ng c¬ b¶n nµo? 21 3. Tµi nguyªn lµ g×? Tr¸i ®Êt cã nh÷ng lo¹i tµi nguyªn nµo? 22 4. Tµi nguyªn kho¸ng s¶n lµ g×? 25 6.
Tµi nguyªn n¨ng lîng lµ g×? 26 7. Tµi nguyªn khÝ hËu, c¶nh quan lµ g×? 27 8. Tµi nguyªn níc ®ãng vai trß quan träng nh thÕ nµo? 31 10. C¸c vÊn ®Ò m«i trêng g× liªn quan ®Õn tµi nguyªn níc? 32 PhÇn II §A D¹NG SINH HäC 35 11.
C©n b»ng sinh th¸i lµ g×? 40 16. Loµi ngo¹i lai lµ g×? 42 17. §a d¹ng sinh häc cã vai trß quan träng ®èi víi tù nhiªn vµ con ngêi nh thÕ nµo? 43 18. ViÖt Nam cã c¸c kiÓu hÖ sinh th¸i tiªu biÓu nµo? 45 19.
§éng, thùc vËt hoang d· ë ViÖt Nam bÞ suy gi¶m nh thÕ nµo? 47 20. C¸c nguyªn nh©n chÝnh khiÕn ®éng, thùc vËt hoang d· bÞ suy gi¶m vÒ sè lîng lµ g×? 48 21. B¶o tån ®a d¹ng sinh häc cã ý nghÜa nh thÕ nµo? 50 23. Néi dung chÝnh cña c«ng t¸c b¶o tån ®a d¹ng sinh häc ë níc ta lµ g×? 51 24.
§éng thùc vËt hoang d· lµ g×? §éng, thùc vËt hoang d· nguy cÊp, quý, hiÕm lµ g×? 53 25. T×nh h×nh bu«n b¸n bÊt hîp ph¸p ®éng, thùc vËt hoang d· ë níc ta diÔn ra nh thÕ nµo? 54 26. Tiªu dïng bÒn v÷ng ®éng, thùc vËt hoang d· lµ g×? Tiªu dïng bÒn v÷ng ®éng, thùc vËt hoang d· nh thÕ nµo? 56 27. BiÓu hiÖn cña viÖc tiªu dïng kh«ng bÒn v÷ng ®éng, thùc vËt hoang d· lµ g×? 57 28.
CÇn lµm g× ®Ó b¶o vÖ c¸c loµi ®éng, thùc vËt hoang d·? 59 8 29. Nh÷ng hµnh vi vÒ ®a d¹ng sinh häc nµo bÞ nghiªm cÊm? 61 PhÇn III ¤ NHIÔM M¤I TR¦êNG 63 30. ChÊt th¶i nguy h¹i lµ g×? 63 32. ThÕ nµo lµ « nhiÔm m«i trêng? 65 33.
Suy tho¸i m«i trêng lµ g×? 65 34. Sù cè m«i trêng lµ g×? 66 35. Tai biÕn m«i trêng lµ g×? 67 36. ¤ nhiÔm kh«ng khÝ lµ g×? V× sao kh«ng khÝ bÞ « nhiÔm? 67 37.
C¸c khÝ nh©n t¹o nµo g©y « nhiÔm kh«ng khÝ nguy hiÓm nhÊt ®èi víi con ngêi vµ khÝ quyÓn Tr¸i ®Êt? 69 38. Sù phó dìng lµ g×? 73 40. ThÕ nµo lµ níc bÞ « nhiÔm kim lo¹i nÆng? 74 41. Níc bÞ « nhiÔm vi sinh vËt nh thÕ nµo? 75 42.
Níc bÞ « nhiÔm hãa chÊt b¶o vÖ thùc vËt vµ ph©n bãn hãa häc nh thÕ nµo? 76 43. Níc ngÇm bÞ « nhiÔm nh thÕ nµo? 77 44. BiÓn bÞ « nhiÔm nh thÕ nµo? 78 45. ¤ nhiÔm m«i trêng ®Êt lµ thÕ nµo? Nh÷ng nguyªn nh©n nµo g©y « nhiÔm ®Êt? 81 46.
C¸c hÖ thèng s¶n xuÊt t¸c ®éng ®Õn m«i trêng ®Êt nh thÕ nµo? 82 47. §Êt ë c¸c khu vùc c«ng nghiÖp vµ ®« thÞ bÞ « nhiÔm nh thÕ nµo? 83 9 48. Nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng nµo n¶y sinh trong khai th¸c vµ sö dông tµi nguyªn n¨ng lîng? 84 49. Nh÷ng vÊn ®Ò m«i trêng nµo n¶y sinh trong khai th¸c vµ sö dông kho¸ng s¶n? 87 PhÇn IV BIÕN §æI KHÝ HËU 89 50.
BiÕn ®æi khÝ hËu lµ g×? 89 51. Nguyªn nh©n g©y biÕn ®æi khÝ hËu hiÖn nay lµ g×? 90 52. Xu thÕ biÕn ®æi khÝ hËu trªn thÕ giíi trong thÕ kû XXI sÏ diÔn ra nh thÕ nµo? 92 53. Xu thÕ biÕn ®æi khÝ hËu cña ViÖt Nam trong thÕ kû XXI nh thÕ nµo? 93 54.
Sù biÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn c¸c hÖ sinh th¸i tù nhiªn vµ ®a d¹ng sinh häc? 94 55. Sù biÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn søc kháe céng ®ång? 94 56. BiÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn n«ng nghiÖp? 96 57. BiÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn nh÷ng vïng ven biÓn? 97 58.
Sù biÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo ®Õn tµi nguyªn níc? 98 59. BiÕn ®æi khÝ hËu cã t¸c ®éng nh thÕ nµo tíi an ninh m«i trêng, an ninh quèc gia? 99 60. C¸c biÖn ph¸p thÝch øng nµo ®îc khuyÕn c¸o ®èi víi biÕn ®æi khÝ hËu toµn cÇu? 100 61. HiÖu øng nhµ kÝnh lµ g×? 102 10 62.
Nguyªn nh©n nµo dÉn ®Õn thñng tÇng ¤z«n? 110 66. Ma axÝt lµ g×? 111 PhÇn V SøC KHáE M¤I TR¦êNG 114 67. Søc kháe m«i trêng lµ g×? 114 68. C¸c yÕu tè ®îc xem xÐt trong søc kháe m«i trêng lµ g×? 115 69.
Trong x· héi truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i, c¸c rñi ro thêng gÆp do ¶nh hëng cña m«i trêng ®Õn søc kháe lµ g×? 117 70. T×nh h×nh søc kháe m«i trêng t¹i c¸c lµng nghÒ ViÖt Nam nh thÕ nµo? 119 71. VÊn ®Ò níc s¹ch vµ vÖ sinh m«i trêng ¶nh hëng ®Õn søc kháe con ngêi nh thÕ nµo? 121 72. ¤ nhiÔm kh«ng khÝ ¶nh hëng ®Õn søc kháe con ngêi nh thÕ nµo? 122 73.
Hãa chÊt b¶o vÖ thùc vËt lµ g×? §Æc trng c¸c t¸c ®éng cña hãa chÊt b¶o vÖ thùc vËt nh thÕ nµo? 124 74. T¸c ®éng cña hãa chÊt b¶o vÖ thùc vËt ®Õn søc kháe con ngêi nh thÕ nµo? 126 75. Chóng ta ®· cã nh÷ng ®iÓm mèc quan träng nµo vÒ vÊn ®Ò søc kháe m«i trêng toµn cÇu? 128 11 76. C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cña søc kháe m«i trêng lµ g×? 129 77.
Ngµnh y tÕ cã c¸c chØ tiªu søc kháe m«i trêng g×? 132 PhÇn VI §¹O §øC M¤I TR¦êNG 135 78. C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n ®Ó x©y dùng ®¹o ®øc m«i trêng lµ g×? 136 80. Mét sè kh¸c biÖt gi÷a nhËn thøc cò vµ míi vÒ m«i trêng lµ g×? 138 81. NhËn thøc xanh nh¹t (light green) lµ g×? 140 82.
NhËn thøc xanh ®Ëm (dark green) lµ g×? 141 83. X©y dùng phong c¸ch míi trong tiªu dïng vµ lèi sèng th©n thiÖn víi m«i trêng lµ g×? 142 84. X©y dùng phong c¸ch sèng th©n thiÖn víi m«i trêng vµ hµi hßa víi thiªn nhiªn lµ g×? 145 PhÇn VII PH¸T TRIÓN BÒN V÷NG 148 85. Nh÷ng th¸ch thøc ®èi víi m«i trêng níc ta lµ g×? 148 86.
NghÌo ®ãi vµ m«i trêng cã quan hÖ víi nhau nh thÕ nµo? 153 87. Sù gia t¨ng d©n sè t¸c ®éng ®Õn m«i trêng nh thÕ nµo? 153 88. M«i trêng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cã quan hÖ nh thÕ nµo? 155 89. Ph¸t triÓn bÒn v÷ng lµ g×? 157 12 90.
§Ó ®¸nh gi¸ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cÇn nh÷ng chØ tiªu g×? 158 91. Ch¬ng tr×nh nghÞ sù 21 lµ g×? 163 92. ViÖt Nam cã nh÷ng nguyªn t¾c ph¸t triÓn bÒn v÷ng nµo? 164 93. Ph¸t triÓn bÒn v÷ng trªn quy m« toµn cÇu ®ang gÆp nh÷ng th¸ch thøc g×? 165 94.
§Þnh híng chiÕn lîc ph¸t triÓn bÒn v÷ng ë ViÖt Nam (Ch¬ng tr×nh nghÞ sù 21 cña ViÖt Nam) ®îc thÓ hiÖn nh thÕ nµo? 167 95. KÕ ho¹ch ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Þa ph¬ng lµ g×? 168 96. X©y dùng kÕ ho¹ch ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®Þa ph¬ng dùa trªn nh÷ng nguyªn t¾c nµo? 169 97. Ch¬ng tr×nh nghÞ sù 21 cña ngµnh vµ ®Þa ph¬ng cã nh÷ng néi dung c¬ b¶n nµo?