Các Yếu Tố Tác Động Đến Tăng Trưởng Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng tăng trưởng tín dụng ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2010-2022. Phân tích tác động của quy mô, lạm phát, lãi suất...

• Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Vy
• Người hướng dẫn: TS. Trần Vương Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Tăng Trưởng Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU VÀ HÌNH VẼ
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.1. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục của đề tài
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1. Tổng quan về tín dụng của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm tín dụng
• 2.1.2. Đặc điểm của tín dụng
• 2.1.3. Vai trò của tín dụng
• 2.2. Tổng quan về tăng trưởng tín dụng
• 2.2.1. Khái niệm tăng trưởng tín dụng
• 2.2.2. Cách thức đo lường tăng trưởng tín dụng
• 2.2.3. Tầm quan trọng của tăng trưởng tín dụng
• 2.3. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.3.3. Nhận xét chung về các nghiên cứu
• 2.4. Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 2.4.1. Nhóm các yếu tố vi mô
• 2.4.1.1. Tăng trưởng tín dụng năm trước
• 2.4.1.2. Quy mô ngân hàng
• 2.4.1.3. Tốc độ tăng trưởng tiền gửi
• 2.4.1.4. Tỷ lệ thanh khoản
• 2.4.1.5. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
• 2.4.1.6. Tỷ lệ nợ xấu
• 2.4.1.7. Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 2.4.2. Nhóm các yếu tố vĩ mô
• 2.4.2.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.4.2.2. Tỷ lệ lạm phát
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Trình tự thực hiện kinh tế lượng cho nghiên cứu
• 3.2. Giới thiệu mô hình nghiên cứu
• 3.3. Giải thích các biến trong mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Các biến độc lập vi mô
• 3.3.2.1. Tốc độ tăng trưởng tín dụng năm trước (LCG)
• 3.3.2.2. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 3.3.2.3. Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPG)
• 3.3.2.4. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ)
• 3.3.2.5. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM)
• 3.3.2.6. Tỷ lệ nợ xấu (NPL)
• 3.3.2.7. Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 3.3.3. Các biến độc lập vĩ mô
• 3.3.3.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 3.3.3.2. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2. Phân tích hệ số tương quan
• 4.3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4.3.1. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3.2. Kiểm định hiện tượng phương sai sai số thay đổi
• 4.3.3. Kiểm định hiện tượng tự tương quan
• 4.3.4. Kiểm định hiện tượng nội sinh
• 4.4. Khắc phục các khuyết tật của mô hình
• 4.5. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.5.1. Tốc độ tăng trưởng tín dụng năm trước (LCG)
• 4.5.2. Quy mô ngân hàng (SIZE)
• 4.5.3. Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPG)
• 4.5.4. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ)
• 4.5.5. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM)
• 4.5.6. Tỷ lệ nợ xấu (NPL)
• 4.5.7. Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE)
• 4.5.8. Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP)
• 4.5.9. Tỷ lệ lạm phát (INF)
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận nghiên cứu
• 5.2. Đề xuất và khuyến nghị
• 5.2.1. Đề xuất cho các ngân hàng thương mại Việt Nam
• 5.2.1.1. Tốc độ tăng trưởng tín dụng năm trước
• 5.2.1.2. Quy mô ngân hàng
• 5.2.1.3. Tốc độ tăng trưởng tiền gửi
• 5.2.1.4. Tỷ lệ thanh khoản
• 5.2.1.5. Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên
• 5.2.1.6. Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu
• 5.2.2. Khuyến nghị cho cơ quan quản lý Nhà nước
• 5.2.2.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 5.2.2.2. Tỷ lệ lạm phát
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu mở rộng
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tăng Trưởng Tín Dụng Ngân Hàng TMCP Việt Nam

Ngành ngân hàng đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế và thịnh vượng của quốc gia. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro hệ thống, như các cuộc khủng hoảng tài chính đã chứng minh. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, tín dụng ngân hàng trở thành nguồn tài trợ quan trọng cho các doanh nghiệp. Các ngân hàng thương mại đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng có thể thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng trong nhiều lĩnh vực. Cho vay là hoạt động kinh doanh cốt lõi của ngân hàng thương mại, thể hiện qua quy mô tài sản hình thành từ các khoản vay và sự gia tăng hàng năm về tín dụng cấp cho người vay trong nước (Akujuobi và Nwezeaku, 2015). Nghiên cứu này tập trung vào giai đoạn 2010-2022, một giai đoạn đầy biến động, bao gồm cả cuộc khủng hoảng COVID-19, nhằm làm sáng tỏ các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng.

1.1. Vai trò của tăng trưởng tín dụng trong phát triển kinh tế

Tăng trưởng tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hoạt động kinh tế. Nó cung cấp nguồn vốn cho doanh nghiệp mở rộng sản xuất, đầu tư và tạo việc làm. Tín dụng cũng hỗ trợ người tiêu dùng mua sắm hàng hóa và dịch vụ, kích thích tiêu dùng và tăng trưởng GDP. Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (2019), tốc độ tăng trưởng tín dụng của khu vực phi tài chính ở các nước G20 là 6,3% từ năm 2008 đến năm 2017, cho thấy tầm quan trọng của tín dụng trong phục hồi và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

1.2. Thách thức trong quản lý tăng trưởng tín dụng bền vững

Mặc dù tăng trưởng tín dụng có vai trò quan trọng, nhưng tăng trưởng quá nhanh có thể dẫn đến rủi ro hệ thống. Khi các ngân hàng nới lỏng tiêu chuẩn cho vay để tăng trưởng tín dụng, chất lượng khoản vay có thể giảm, dẫn đến nợ xấu gia tăng. Điều này có thể gây ra khủng hoảng ngân hàng và suy thoái kinh tế. Vì vậy, việc quản lý tăng trưởng tín dụng bền vững là một thách thức lớn đối với các nhà quản lý ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách.

II. Xác Định Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô Ảnh Hưởng Tín Dụng 2010 2022

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022. Từ đó, đề tài đưa ra một số đề xuất cho các NHTM Việt Nam nói chung và một vài khuyến nghị cho cơ quan quản lý nhà nước nhằm ổn định tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam. Cụ thể, nghiên cứu sẽ đánh giá mức độ tác động của các yếu tố kinh tế vĩ mô như GDP, lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái, và các yếu tố vi mô như quy mô ngân hàng, hiệu quả hoạt động, nợ xấu, vốn chủ sở hữu, thanh khoản đến tăng trưởng tín dụng.

2.1. Tác động của GDP đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng TMCP

Tăng trưởng GDP thường đi đôi với tăng trưởng tín dụng. Khi nền kinh tế phát triển, nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân tăng lên, thúc đẩy các ngân hàng mở rộng hoạt động cho vay. Doanh nghiệp cần vốn để đầu tư mở rộng sản xuất, trong khi người dân cần vốn để mua nhà, mua xe, và chi tiêu tiêu dùng. Mối quan hệ giữa GDP và tăng trưởng tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng được xem xét trong nghiên cứu này.

2.2. Ảnh hưởng của lạm phát tới tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam

Lạm phát có thể có tác động tiêu cực đến tăng trưởng tín dụng. Khi lạm phát tăng cao, giá cả hàng hóa và dịch vụ tăng lên, làm giảm sức mua của người tiêu dùng và tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Điều này có thể làm giảm nhu cầu vay vốn và làm tăng rủi ro tín dụng. Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thường sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát, và các biện pháp này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng.

2.3. Lãi suất và tác động kép đến tăng trưởng tín dụng

Lãi suất có tác động phức tạp đến tăng trưởng tín dụng. Lãi suất cao có thể làm giảm nhu cầu vay vốn, nhưng đồng thời cũng có thể thu hút tiền gửi vào ngân hàng, làm tăng nguồn vốn cho vay. Lãi suất thấp có thể khuyến khích vay vốn, nhưng cũng có thể làm giảm lợi nhuận của ngân hàng. NHNN thường điều chỉnh lãi suất để đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô, và các quyết định này có thể ảnh hưởng đáng kể đến tăng trưởng tín dụng.

III. Phương Pháp GMM Phân Tích Tăng Trưởng Tín Dụng 2010 2022

Bài nghiên cứu này sử dụng cả hai phương pháp nghiên cứu là phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng. Phương pháp nghiên cứu định tính: tác giả sử dụng bao gồm các phương pháp như phương pháp mô tả, so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá nhằm hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại NHTM, từ đó đưa ra mô hình nghiên cứu phù hợp tại các NHTMCP Việt Nam và thảo luận kết quả nghiên cứu. Cuối cùng là đề xuất cho các NHTM Việt Nam nói chung và các khuyến nghị cho Chính phủ hoặc NHNN nhằm nâng cao hiệu quả tăng trưởng tín dụng phù hợp tại các NHTM Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu định lượng: sử dụng phương pháp phân tích hồi quy dữ liệu bảng với phần mềm STATA 17. Sau đó, tác giả sẽ tiến hành kiểm định những khuyết tật mà mô hình được lựa chọn bị mắc phải và thực hiện khắc phục các khuyết tật đó bằng phương pháp GMM. Mô hình thu được từ phương pháp GMM chính là kết quả cuối cùng của nghiên cứu.

3.1. Ưu điểm của phương pháp GMM trong nghiên cứu tăng trưởng tín dụng

Phương pháp GMM (Generalized Method of Moments) có nhiều ưu điểm trong nghiên cứu tăng trưởng tín dụng. Nó cho phép xử lý các vấn đề nội sinh, tự tương quan, và phương sai thay đổi thường gặp trong dữ liệu bảng. GMM cũng không yêu cầu phân phối chuẩn của dữ liệu, làm cho nó phù hợp với nhiều loại dữ liệu thực tế. Do đó, GMM là một công cụ mạnh mẽ để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng.

3.2. Các biến số trong mô hình GMM và giả thuyết nghiên cứu

Mô hình GMM sử dụng các biến số kinh tế vĩ mô (GDP, lạm phát, lãi suất) và vi mô (quy mô ngân hàng, hiệu quả hoạt động, nợ xấu) làm biến độc lập. Biến phụ thuộc là tăng trưởng tín dụng. Các giả thuyết nghiên cứu được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết kinh tế và các nghiên cứu trước đó. Ví dụ, giả thuyết cho rằng tăng trưởng GDP có tác động tích cực đến tăng trưởng tín dụng, trong khi lạm phát có tác động tiêu cực.

3.3. Dữ liệu sử dụng cho mô hình GMM 2010 2022

Dữ liệu sử dụng trong mô hình GMM bao gồm dữ liệu vi mô và vĩ mô. Dữ liệu vi mô được thu thập từ báo cáo tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022. Dữ liệu vĩ mô được thu thập từ các nguồn chính thức như Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước, và các tổ chức quốc tế. Việc sử dụng dữ liệu đáng tin cậy là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu.

IV. Kết Quả Phân Tích Các Yếu Tố Tác Động Tín Dụng TMCP 2010 2022

Trong bài nghiên cứu sử dụng dữ liệu nghiên cứu bao gồm dữ liệu vi mô và dữ liệu vĩ mô. Dữ liệu của các biến vi mô được thu thập từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022 từ website của các ngân hàng, website FiinPro: http://fiinpro.com và website Vietstock: http://vietstock. Dữ liệu của các biến vĩ mô bao gồm các loại dữ liệu tăng trưởng kinh tế, lạm phát và lãi suất. Trong đó tăng trưởng kinh tế và lạm phát được thu thập từ World Bank. Lãi suất được lấy từ báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước.

4.1. Thống kê mô tả các biến số nghiên cứu

Thống kê mô tả các biến số nghiên cứu cung cấp cái nhìn tổng quan về đặc điểm của dữ liệu. Các thống kê này bao gồm giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị lớn nhất, và giá trị nhỏ nhất. Thống kê mô tả giúp nhận biết các bất thường trong dữ liệu và đánh giá tính đại diện của mẫu.

4.2. Ma trận tương quan giữa các biến số

Ma trận tương quan giữa các biến số cho thấy mối quan hệ tuyến tính giữa các biến. Tương quan cao giữa các biến độc lập có thể gây ra vấn đề đa cộng tuyến trong mô hình hồi quy. Do đó, việc kiểm tra ma trận tương quan là cần thiết để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

4.3. Kết quả kiểm định các khuyết tật của mô hình đa cộng tuyến phương sai sai số thay đổi tự tương quan

Các khuyết tật của mô hình như đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi, và tự tương quan có thể làm sai lệch kết quả hồi quy. Do đó, cần tiến hành kiểm định các khuyết tật này và khắc phục chúng bằng các phương pháp phù hợp. Kiểm định đa cộng tuyến được thực hiện bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF), kiểm định phương sai sai số thay đổi được thực hiện bằng kiểm định White, và kiểm định tự tương quan được thực hiện bằng kiểm định Durbin-Watson.

V. Đề Xuất Giải Pháp Tối Ưu Tăng Trưởng Tín Dụng TMCP VN

Thông qua kết quả nghiên cứu, đề tài này cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010-2022. Từ đó, đề tài đưa ra một số đề xuất cho các NHTM Việt Nam nói chung và một vài khuyến nghị cho Chính phủ hoặc Ngân hàng Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả tăng trưởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam.

5.1. Giải pháp cho các ngân hàng thương mại Tăng vốn chủ sở hữu quản trị rủi ro

Các ngân hàng thương mại cần tăng cường vốn chủ sở hữu để đáp ứng yêu cầu về an toàn vốn và tăng khả năng hấp thụ rủi ro. Quản trị rủi ro hiệu quả là rất quan trọng để giảm thiểu nợ xấu và đảm bảo chất lượng tín dụng. Các ngân hàng cũng cần đa dạng hóa danh mục cho vay và tập trung vào các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng.

5.2. Khuyến nghị cho cơ quan quản lý nhà nước ổn định vĩ mô cải cách thể chế

Cơ quan quản lý nhà nước cần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô để tạo môi trường thuận lợi cho tăng trưởng tín dụng. Cải cách thể chế, giảm thiểu thủ tục hành chính, và tăng cường minh bạch cũng là rất quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. NHNN cần điều hành chính sách tiền tệ một cách linh hoạt để kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mở rộng

Đề tài có một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn ở các ngân hàng thương mại cổ phần. Các nghiên cứu mở rộng có thể xem xét các loại hình ngân hàng khác, chẳng hạn như ngân hàng thương mại nhà nước, hoặc các yếu tố khác như cấu trúc sở hữu và quản trị doanh nghiệp.

VI. Triển Vọng Tương Lai Tăng Trưởng Tín Dụng Trong Bối Cảnh Mới

Nhận thấy tầm quan trọng đặc biệt của các khoản vay ngân hàng trong việc tài trợ cho hộ gia đình, doanh nghiệp và sự phát triển hoạt động kinh tế, từ đó, tác giả quyết định lựa chọn đề tài “Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam”. Khi tốc độ TTTD tăng lên thường sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhưng tốc độ TTTD quá nhanh sẽ làm giảm chất lượng khoản vay xuống và tăng rủi ro hệ thống, điều này sẽ gây ra những vấn đề lo ngại về rủi ro an toàn và làm suy giảm tính lành mạnh của ngân hàng. Do đó, đề tài nghiên cứu này có thể được xem là tài liệu giúp cho các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý Nhà nước trong việc đưa ra quyết định đầu tư và kế hoạch phát triển phù hợp.

6.1. Cơ hội và thách thức cho tăng trưởng tín dụng trong kỷ nguyên số

Kỷ nguyên số mang lại nhiều cơ hội và thách thức cho tăng trưởng tín dụng. Công nghệ số có thể giúp các ngân hàng tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn, giảm chi phí hoạt động, và cải thiện quy trình đánh giá rủi ro. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức mới về bảo mật thông tin, cạnh tranh từ các công ty fintech, và sự thay đổi trong hành vi của khách hàng.

6.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến tăng trưởng tín dụng xanh

Biến đổi khí hậu đang trở thành một vấn đề ngày càng quan trọng, và nó có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng tín dụng. Các ngân hàng cần xem xét rủi ro khí hậu trong hoạt động cho vay và tài trợ cho các dự án xanh. Tăng trưởng tín dụng xanh có thể giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững.

6.3. Vai trò của Fintech trong thúc đẩy tăng trưởng tín dụng toàn diện

Fintech có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng tín dụng toàn diện, đặc biệt là cho các đối tượng khó tiếp cận tín dụng truyền thống. Các công ty fintech sử dụng công nghệ để cung cấp các sản phẩm và dịch vụ tài chính sáng tạo, chẳng hạn như cho vay ngang hàng và thanh toán di động. Điều này có thể giúp tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, và người dân ở vùng sâu vùng xa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tín dụng ngân hàng giữ vai trò trung gian tài chính huyết mạch, cung ứng nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của hộ gia đình. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng quá nóng cũng tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm chất lượng khoản vay và gia tăng rủi ro hệ thống, bài học đã được minh chứng qua cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997–1998) và khủng hoảng tài chính toàn cầu (2008). Tại Việt Nam, giai đoạn 2010–2022 ghi nhận tiến trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng gắn liền với nhiều biến động kinh tế vĩ mô, đặc biệt là giai đoạn đại dịch Covid-19 (2019–2020). Tốc độ tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế có sự biến động rõ rệt: năm 2018 đạt 13,89%, năm 2019 đạt 13,65%, năm 2020 giảm xuống còn 12,17% (trong đó 5 tháng đầu năm 2020 chỉ đạt 1,96% so với 5,74% cùng kỳ 2019 và 6,16% cùng kỳ 2018), sau đó phục hồi lên 13,61% vào năm 2021 và 14,18% vào năm 2022. Trước thực tế đó, việc lượng hóa các nhân tố tác động đến tăng trưởng tín dụng là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo sự ổn định và an toàn hệ thống.

Mục tiêu nghiên cứu:

• Mục tiêu tổng quát: Xác định và đo lường mức độ tác động của các yếu tố (vi mô và vĩ mô) đến tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam; từ đó đề xuất các giải pháp cho ban quản trị ngân hàng và khuyến nghị cho cơ quan quản lý Nhà nước nhằm ổn định, nâng cao hiệu quả tăng trưởng tín dụng.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010–2022.
  2. Đưa ra các khuyến nghị, hàm ý chính sách cho các NHTM và cơ quan quản lý Nhà nước (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước) dựa trên kết quả thực nghiệm.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Những yếu tố nào tác động đến tăng trưởng tín dụng tại các NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010–2022 và mức độ tác động của chúng như thế nào?
2. Có những khuyến nghị nào phù hợp cho các NHTM Việt Nam và cơ quan quản lý Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả tăng trưởng tín dụng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại các ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: 24 NHTMCP tại Việt Nam (được lựa chọn trong tổng số 31 NHTMCP nhờ đáp ứng tiêu chí hoạt động liên tục và cung cấp đầy đủ dữ liệu báo cáo tài chính trong suốt chu kỳ nghiên cứu).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 2010–2022 (bao gồm giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, giai đoạn tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, và giai đoạn chịu tác động của đại dịch Covid-19 cùng quá trình phục hồi sau dịch).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết nền tảng về trung gian tài chính, lý thuyết thông tin bất cân xứng trong tín dụng ngân hàng (Stiglitz và Weiss, 1981), quan điểm về vai trò của trung gian tài chính đối với tăng trưởng kinh tế của Joseph Schumpeter (Stiglitz, 1993; Kay, 2007), và các lập luận về mối quan hệ giữa mở rộng quy mô tín dụng với rủi ro tín dụng (Jimenez và Saurina, 2006; Foos, Norden và Weber, 2010).

Khái niệm và cách đo lường biến phụ thuộc: Tăng trưởng tín dụng (CG) được định nghĩa là sự gia tăng tổng giá trị các khoản cấp tín dụng/dư nợ cho vay của năm hiện tại ($t$) so với năm trước ($t-1$), tính theo công thức:

$$\text{Tốc độ TTTD} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng}t - \text{Tổng dư nợ tín dụng}{t-1}}{\text{Tổng dư nợ tín dụng}_{t-1}} = \frac{\text{Tổng dư nợ tín dụng}t}{\text{Tổng dư nợ tín dụng}{t-1}} - 1$$

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp định tính: Thống kê mô tả, phân tích, so sánh và tổng hợp tài liệu nhằm hệ thống hóa lý luận và thực tiễn từ các công trình nghiên cứu trong nước (Phạm Xuân Quỳnh, 2017; Nguyễn Bá Hoàng, 2019; Nguyễn Văn Thuận, 2021; Lê Vũ Hà và Đỗ Văn Lộc, 2022; Nguyễn Thị Thu Trang và cộng sự, 2023; Nguyễn Đức Trung và Bùi Đan Thanh, 2023) và quốc tế (Tamirisa và Igan, 2007; Ivanović, 2016; Awdeh, 2017; Pasaribu và Mindosa, 2021; Shingjergji và Hyseni, 2021).
• Phương pháp định lượng: Phân tích hồi quy dữ liệu bảng (panel data) bằng phần mềm STATA 17. Quy trình thực hiện bao gồm:
  1. Thống kê mô tả các biến.
  2. Phân tích ma trận hệ số tương quan tuyến tính.
  3. Kiểm định các khuyết tật của mô hình: kiểm định đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai (VIF), kiểm định phương sai sai số thay đổi qua kiểm định Breusch-Pagan, kiểm định hiện tượng tự tương quan chuỗi và kiểm định hiện tượng nội sinh.
  4. Ước lượng hồi quy phương pháp GMM (Generalized Method of Moments - hồi quy tổng quát moment) nhằm xử lý triệt để hiện tượng nội sinh, phương sai sai số thay đổi và tự tương quan trong mô hình dữ liệu bảng động.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu vi mô: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên giai đoạn 2010–2022 của 24 NHTMCP Việt Nam, trích xuất từ website chính thức của các ngân hàng, hệ thống cơ sở dữ liệu FiinPro (fiinpro.com) và Vietstock (vietstock.vn).
• Dữ liệu vĩ mô: Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) và tỷ lệ lạm phát (INF - chỉ số giá tiêu dùng CPI) thu thập từ Ngân hàng Thế giới (World Bank); lãi suất (IR) thu thập từ báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nhóm biến	Tên biến	Ký hiệu	Cách tính toán / Thước đo	Kỳ vọng tác động
Phụ thuộc	Tăng trưởng tín dụng	CG	$(\text{Dư nợ tín dụng}t - \text{Dư nợ tín dụng}{t-1}) / \text{Dư nợ tín dụng}_{t-1}$	-
Vi mô	TTTD năm trước	LCG	$(\text{Dư nợ tín dụng}{t-1} - \text{Dư nợ tín dụng}{t-2}) / \text{Dư nợ tín dụng}_{t-2}$	Dương (+)
	Quy mô ngân hàng	SIZE	Logarit tự nhiên của Tổng tài sản: $\ln(\text{Tổng tài sản})$	Dương (+) / Âm (-)
	Tăng trưởng tiền gửi	DEPG	$(\text{Tiền gửi khách hàng}t / \text{Tiền gửi khách hàng}{t-1}) - 1$	Dương (+)
	Tỷ lệ thanh khoản	LIQ	$\text{Tổng tài sản thanh khoản} / \text{Tổng tài sản}$	Dương (+) / Âm (-)
	Thu nhập lãi cận biên	NIM	$\text{Thu nhập lãi thuần} / \text{Tổng tài sản sinh lời}$	Dương (+)
	Tỷ lệ nợ xấu	NPL	$\text{Tổng nợ xấu (nhóm 3, 4, 5)} / \text{Tổng dư nợ cho vay}$	Âm (-)
	Lợi nhuận trên VCSH	ROE	$\text{Lợi nhuận sau thuế} / \text{Vốn chủ sở hữu}$	Dương (+)
Vĩ mô	Tăng trưởng kinh tế	GDP	$[(\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}) / \text{GDP}_{t-1}] \times 100%$	Dương (+)
	Tỷ lệ lạm phát	INF	$(\text{CPI}t - \text{CPI}{t-1}) / \text{CPI}_{t-1}$	Âm (-)
	Lãi suất	IR	Lãi suất theo công bố của Ngân hàng Nhà nước	Âm (-)

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu đề tài nghiên cứu

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tài chính sau khủng hoảng 2008 và giai đoạn biến động mạnh do đại dịch Covid-19. Tác giả nêu bật vai trò kép của tín dụng: là nguồn tài trợ bên ngoài quan trọng nhất cho nền kinh tế nhưng cũng là nguồn phát sinh rủi ro hệ thống nếu tăng trưởng mất kiểm soát. Chương 1 xác định rõ mục tiêu nghiên cứu (tổng quát và 2 mục tiêu cụ thể), 2 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu là các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng, và giới hạn phạm vi nghiên cứu tại 24 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2010–2022. Chương này cũng phác thảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng, nguồn gốc dữ liệu thu thập (FiinPro, Vietstock, World Bank, NHNN), làm rõ đóng góp về mặt học thuật và thực tiễn của đề tài, cùng bố cục tổng thể gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về các yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng tại ngân hàng thương mại

Chương 2 hệ thống hóa khung lý thuyết toàn diện về tín dụng ngân hàng: khái niệm tín dụng theo Dương Thị Hoàn (2020), Mushinski (1999), 5 đặc điểm cốt lõi của tín dụng (dựa trên lòng tin, tính hoàn trả có thời hạn, nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi, cam kết vô điều kiện, tính rủi ro tiềm ẩn theo Nguyễn Văn Tiến, 2013) và 4 vai trò của tín dụng (phân bổ vốn, thúc đẩy kinh tế đối ngoại, nguồn sinh lời chính của ngân hàng, nâng cao đời sống dân sinh). Tiếp đó, chương phân tích khái niệm tăng trưởng tín dụng (Nguyễn Đức Trung và Bùi Đan Thanh, 2023; Foos và cộng sự, 2010), công thức đo lường và tầm quan trọng của tăng trưởng tín dụng ở cả cấp độ vĩ mô và vi mô. Phần lược khảo nghiên cứu tổng hợp 5 công trình quốc tế tiêu biểu (Tamirisa và Igan, 2007; Ivanović, 2016; Awdeh, 2017; Pasaribu và Mindosa, 2021; Shingjergji và Hyseni, 2021) và 6 công trình trong nước (Phạm Xuân Quỳnh, 2017; Nguyễn Bá Hoàng, 2019; Nguyễn Văn Thuận, 2021; Lê Vũ Hà và Đỗ Văn Lộc, 2022; Nguyễn Thị Thu Trang và cộng sự, 2023; Nguyễn Đức Trung và Bùi Đan Thanh, 2023). Từ đó, tác giả phân loại và xây dựng cơ sở lập luận cho 7 yếu tố vi mô (LCG, SIZE, DEPG, LIQ, NIM, NPL, ROE) và 3 yếu tố vĩ mô (GDP, INF, IR).

Chương 3: Mô hình nghiên cứu

Chương 3 thiết lập quy trình kinh tế lượng và mô hình thực nghiệm chi tiết. Tác giả cụ thể hóa định nghĩa toán học, đơn vị đo lường và giả thuyết nghiên cứu ($H_1$ đến $H_{10}$) cho từng biến số độc lập trong mối tương quan với biến phụ thuộc tốc độ tăng trưởng tín dụng (CG). Quy trình phân tích dữ liệu bảng được xác định rõ qua 4 bước: Thống kê mô tả $\rightarrow$ Phân tích ma trận hệ số tương quan Pearson $\rightarrow$ Kiểm định các khuyết tật của mô hình (đa cộng tuyến thông qua chỉ số VIF với ngưỡng cảnh báo VIF > 10; phương sai sai số thay đổi thông qua kiểm định Breusch-Pagan; hiện tượng tự tương quan chuỗi; hiện tượng nội sinh) $\rightarrow$ Khắc phục các khuyết tật bằng ước lượng hồi quy GMM. Nguồn dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010–2022 của 24 NHTMCP được chuẩn hóa phục vụ quá trình chạy mô hình trên STATA 17.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng thu được từ bộ dữ liệu bảng:

• Thống kê mô tả và tương quan: Cung cấp bức tranh tổng thể về giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị cực đại và cực tiểu của 24 NHTMCP qua 13 năm, kèm ma trận tương quan giữa các cặp biến.
• Kết quả kiểm định khuyết tật: Kiểm định VIF xác nhận mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng. Các kiểm định Breusch-Pagan và kiểm định tự tương quan cho thấy mô hình dữ liệu bảng thông thường (Pooled OLS, FEM, REM) gặp phải hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, đòi hỏi phải sử dụng phương pháp GMM để khắc phục.
• Kết quả hồi quy GMM và thảo luận: Ước lượng GMM đưa ra kết quả cuối cùng:
  • 6 biến có tác động thuận chiều (+) có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng tín dụng: Tốc độ TTTD năm trước (LCG), Quy mô ngân hàng (SIZE), Tốc độ tăng trưởng tiền gửi (DEPG), Tỷ lệ thanh khoản (LIQ), Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP).
  • 3 biến có tác động ngược chiều (-) có ý nghĩa thống kê đến tăng trưởng tín dụng: Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE), Tỷ lệ lạm phát (INF), Lãi suất (IR).
  • 1 biến không có ý nghĩa thống kê: Tỷ lệ nợ xấu (NPL).
• Tác giả so sánh chi tiết từng kết quả thực nghiệm với các công trình trước đó trong và ngoài nước để làm sáng tỏ các điểm tương đồng và dị biệt tại thị trường Việt Nam.

Chương 5: Kết luận và khuyến nghị

Chương cuối cùng tổng kết các phát hiện chính của nghiên cứu, đồng thời đưa ra hệ thống giải pháp và khuyến nghị phân tầng:

• Đề xuất cho các NHTMCP Việt Nam: Hoạch định chỉ tiêu tín dụng bám sát đà tăng trưởng năm trước (LCG); mở rộng quy mô tài sản an toàn (SIZE); chủ động đẩy mạnh chiến lược huy động tiền gửi dân cư và doanh nghiệp (DEPG); duy trì tỷ lệ dự trữ thanh khoản hợp lý để sẵn sàng giải ngân (LIQ); tối ưu hóa biên lãi thuần (NIM); cân đối giữa mục tiêu tối đa hóa tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu (ROE) với mức độ chấp nhận rủi ro tín dụng.
• Khuyến nghị cho cơ quan quản lý Nhà nước (Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước): Điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hỗ trợ tăng trưởng GDP; kiểm soát chặt chẽ tỷ lệ lạm phát (INF) và duy trì mặt bằng lãi suất điều hành (IR) ổn định, tránh các cú sốc lãi suất làm suy giảm nhu cầu tín dụng.
• Nêu rõ hạn chế về phạm vi mẫu nghiên cứu và đề xuất hướng mở rộng cho các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Kết quả ước lượng thông qua mô hình hồi quy GMM đối với bộ dữ liệu của 24 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010–2022 xác định cụ thể chiều hướng tác động của các nhân tố như sau:

STT	Biến số	Ký hiệu	Chiều hướng tác động thực nghiệm (GMM)	Ý nghĩa thống kê
1	Tăng trưởng tín dụng năm trước	LCG	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
2	Quy mô ngân hàng	SIZE	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
3	Tốc độ tăng trưởng tiền gửi	DEPG	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
4	Tỷ lệ thanh khoản	LIQ	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
5	Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên	NIM	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
6	Tỷ lệ nợ xấu	NPL	Không tác động	Không có ý nghĩa thống kê
7	Tỷ lệ thu nhập trên VCSH	ROE	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa
8	Tốc độ tăng trưởng kinh tế	GDP	Thuận chiều (+)	Có ý nghĩa
9	Tỷ lệ lạm phát	INF	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa
10	Lãi suất	IR	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa

Phân tích chi tiết:

• Các nhân tố tác động thuận chiều (+): Tốc độ tăng trưởng tín dụng năm trước (LCG) có tác động tích cực do tính kế thừa trong kế hoạch kinh doanh hàng năm của các ngân hàng. Quy mô ngân hàng (SIZE) lớn tạo lợi thế cạnh tranh về mạng lưới, uy tín thương hiệu để mở rộng quy mô giải ngân. Tiền gửi (DEPG) là nguồn vốn đầu vào quan trọng nhất; tiền gửi tăng trực tiếp tạo dư địa nguồn vốn khả dụng cho vay. Tỷ lệ thanh khoản (LIQ) cao cung cấp bộ đệm an toàn hỗ trợ đáp ứng nhu cầu vay kịp thời. Biên lãi ròng (NIM) cao tạo động lực tài chính mạnh mẽ để ngân hàng mở rộng danh mục cấp tín dụng. Về vĩ mô, tăng trưởng kinh tế (GDP) kích thích nhu cầu đầu tư, sản xuất kinh doanh và tiêu dùng, kéo theo sự gia tăng nhu cầu vay vốn.
• Các nhân tố tác động ngược chiều (-): Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE) mang hệ số âm, phản ánh thực tế khi các ngân hàng tập trung siết chặt tiêu chuẩn tín dụng để nâng cao chất lượng lợi nhuận và hiệu quả sinh lời trên một đồng vốn, hoặc chuyển dịch cơ cấu thu nhập sang phi tín dụng, tốc độ mở rộng tín dụng có xu hướng chậm lại. Lạm phát (INF) tăng cao làm suy giảm sức mua của đồng tiền, gia tăng rủi ro kinh doanh, khiến dòng tiền nhàn rỗi dịch chuyển sang tài sản thực và làm giảm khả năng hấp thụ vốn vay. Lãi suất (IR) cao trực tiếp làm tăng chi phí vốn vay của khách hàng, triệt tiêu nhu cầu tín dụng.
• Nhân tố không có ý nghĩa thống kê: Tỷ lệ nợ xấu (NPL) không thể hiện tác động rõ ràng lên tốc độ tăng trưởng tín dụng trong mô hình hồi quy GMM giai đoạn này, điều này có thể xuất phát từ việc các ngân hàng đã sử dụng các công cụ xử lý nợ (trích lập dự phòng rủi ro, bán nợ cho VAMC) hoặc tái cơ cấu thời hạn trả nợ theo các thông tư hướng dẫn của NHNN trong các giai đoạn khó khăn (như dịch bệnh Covid-19), làm giảm tác động trực tiếp của nợ xấu danh nghĩa lên tốc độ tăng trưởng tín dụng mới.

Đề xuất và khuyến nghị của tác giả

1. Đối với ban điều hành các Ngân hàng Thương mại Cổ phần:

   • Xây dựng chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng hàng năm có tính kế thừa hợp lý từ kết quả năm trước, tránh đặt mục tiêu tăng trưởng đột biến gây rủi ro thanh khoản.
   • Tăng cường tiềm lực tài chính và quy mô tài sản thông qua nâng cao năng lực vốn tự có, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng để nâng cao vị thế và uy tín thương hiệu.
   • Đa dạng hóa các sản phẩm huy động vốn, tối ưu hóa lãi suất tiền gửi để duy trì dòng tiền gửi ổn định, đảm bảo nguồn vốn dồi dào cho hoạt động cho vay.
   • Quản trị thanh khoản khoa học, duy trì tỷ lệ tài sản thanh khoản ở mức tối ưu để vừa đảm bảo an toàn chi trả vừa không lãng phí nguồn vốn sinh lời.
   • Nâng cao hiệu quả quản trị NIM thông qua việc cơ cấu lại kỳ hạn nguồn vốn và tài sản nợ - có một cách hài hòa, giảm thiểu chi phí huy động.
   • Cân bằng giữa việc theo đuổi chỉ tiêu ROE ngắn hạn với tính bền vững của danh mục cho vay dài hạn.

2. Khuyến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước (Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước):

   • Duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi nhằm thúc đẩy tăng trưởng GDP bền vững, từ đó kích cầu tín dụng lành mạnh.
   • Điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kiểm soát lạm phát ở mức mục tiêu để bảo vệ giá trị đồng tiền và ổn định nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng.
   • Điều hành lãi suất linh hoạt, định hướng giảm lãi suất cho vay khi điều kiện kinh tế cho phép nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt học thuật: Khóa luận bổ sung và làm phong phú thêm cơ sở lý thuyết về các nhân tố vi mô lẫn vĩ mô chi phối tăng trưởng tín dụng trong bối cảnh các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là việc áp dụng phương pháp hồi quy GMM để xử lý các khuyết tật nội sinh thường gặp trong dữ liệu ngân hàng.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về 24 NHTMCP Việt Nam xuyên suốt chu kỳ 13 năm (2010–2022), trải qua các giai đoạn tái cơ cấu và biến động kinh tế do đại dịch, đóng vai trò là tài liệu tham khảo thực chứng cho các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  1. Mẫu nghiên cứu chỉ bao gồm 24 NHTMCP trong tổng số 31 NHTMCP tại Việt Nam, chưa bao quát toàn bộ các ngân hàng thương mại Nhà nước (NHTM có vốn Nhà nước chi phối) hoặc các ngân hàng có dữ liệu bị gián đoạn, do đó tính đại diện cho toàn bộ hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn còn nhất định.
  2. Nghiên cứu chỉ sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập theo năm trong giai đoạn 2010–2022, chưa phân tích dữ liệu theo tần suất quý hoặc tháng để phản ánh các biến động ngắn hạn.
  3. Mô hình chưa kiểm soát một số yếu tố định tính hoặc chính sách đặc thù như trần hạn mức tăng trưởng tín dụng (room tín dụng) do Ngân hàng Nhà nước giao cho từng ngân hàng hàng năm, hoặc các chỉ số quản trị rủi ro chuyên sâu khác.
• Hướng nghiên cứu mở rộng:
  1. Mở rộng quy mô mẫu nghiên cứu sang toàn bộ hệ thống NHTM (bao gồm NHTM Nhà nước và ngân hàng liên doanh, ngân hàng 100% vốn nước ngoài) khi dữ liệu cho phép.
  2. Thu thập dữ liệu bảng theo tần suất quý để quan sát rõ hơn tính mùa vụ và phản ứng chính sách nhanh của tín dụng.
  3. Bổ sung các biến kiểm soát chính sách như hạn mức tín dụng định hướng của NHNN, tỷ lệ an toàn vốn (CAR theo Basel II/III), hoặc các chỉ số quản trị rủi ro hoạt động vào mô hình nghiên cứu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp tài liệu hoàn chỉnh về cấu trúc khóa luận định lượng thực nghiệm, từ khâu lược khảo lý thuyết, xây dựng mô hình kinh tế lượng, thu thập dữ liệu bảng đến kỹ thuật xử lý dữ liệu trên STATA 17 bằng phương pháp hồi quy GMM.
• Các nhà nghiên cứu về ngân hàng thương mại: Tham khảo khung phân tích các yếu tố vi mô và vĩ mô tác động đến tăng trưởng tín dụng, các biến số tài chính đặc thù (LCG, NIM, LIQ, ROE, DEPG) và nguồn trích dẫn học thuật phong phú trong và ngoài nước.
• Nhà quản trị ngân hàng và chuyên viên phân tích tài chính: Sử dụng các kết luận thực nghiệm làm căn cứ tham chiếu trong việc dự báo tăng trưởng tín dụng, quản trị thanh khoản, tối ưu hóa danh mục tiền gửi và cân đối lợi nhuận - rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng phương pháp kinh tế lượng nào là phương pháp ước lượng chính và vì sao? Khóa luận sử dụng phương pháp hồi quy tổng quát moment (GMM) làm phương pháp ước lượng chính. Tác giả lựa chọn GMM vì sau khi thực hiện các kiểm định chẩn đoán trên mô hình dữ liệu bảng tĩnh (Pooled OLS, FEM, REM), dữ liệu bị mắc các khuyết tật phương sai sai số thay đổi, tự tương quan và có thể tồn tại hiện tượng nội sinh giữa các biến vi mô; GMM là phương pháp hữu hiệu giúp kiểm soát triệt để các khuyết tật này và cho ra các ước lượng vững, không chệch.

2. Tại sao tác giả lại lựa chọn phạm vi thời gian nghiên cứu từ năm 2010 đến năm 2022? Giai đoạn 2010–2022 được chọn vì đây là khoảng thời gian các ngân hàng có đầy đủ dữ liệu báo cáo tài chính nhất quán cho các biến nghiên cứu. Đồng thời, đây là giai đoạn có ý nghĩa kinh tế đặc biệt quan trọng: hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, giai đoạn ngành ngân hàng thực hiện tái cấu trúc mạnh mẽ, và giai đoạn nền kinh tế trải qua đại dịch Covid-19 (2019–2020) với mức suy giảm tín dụng kỷ lục trước khi phục hồi vào 2021–2022.

3. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) có tác động như thế nào đến tăng trưởng tín dụng trong kết quả thực nghiệm của khóa luận? Trong kết quả ước lượng GMM cuối cùng của khóa luận, biến tỷ lệ nợ xấu (NPL) không có ý nghĩa thống kê trong việc tác động đến tốc độ tăng trưởng tín dụng tại 24 NHTMCP Việt Nam. Điều này cho thấy trong giai đoạn nghiên cứu, nợ xấu danh nghĩa trên báo cáo tài chính không trực tiếp làm suy giảm tăng trưởng tín dụng mới, phần nào do các chính sách cơ cấu nợ, trích lập dự phòng và hỗ trợ khách hàng của ngành ngân hàng trong các chu kỳ biến động.

4. Khóa luận sử dụng bao nhiêu biến độc lập và được phân chia thành những nhóm nào? Mô hình nghiên cứu sử dụng tổng cộng 10 biến độc lập, được chia thành hai nhóm:

• Nhóm biến vi mô nội tại của ngân hàng (7 biến): Tăng trưởng tín dụng năm trước (LCG), Quy mô ngân hàng (SIZE), Tăng trưởng tiền gửi (DEPG), Tỷ lệ thanh khoản (LIQ), Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), Tỷ lệ nợ xấu (NPL), Tỷ lệ thu nhập trên vốn chủ sở hữu (ROE).
• Nhóm biến vĩ mô (3 biến): Tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), Tỷ lệ lạm phát (INF), Lãi suất (IR).

5. Dữ liệu nghiên cứu của khóa luận được thu thập từ những nguồn cụ thể nào? Dữ liệu vi mô của 24 NHTMCP được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên đăng tải trên website các ngân hàng, cổng thông tin tài chính FiinPro (fiinpro.com) và Vietstock (vietstock.vn). Dữ liệu vĩ mô về GDP và lạm phát được lấy từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), và dữ liệu lãi suất được trích xuất từ báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Xuân Vy đã thực hiện phân tích định lượng chặt chẽ nhằm đo lường mức độ tác động của 10 yếu tố vi mô và vĩ mô đến tăng trưởng tín dụng tại 24 NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2010–2022 bằng phương pháp GMM. Kết quả thực nghiệm chỉ ra rằng tốc độ tăng trưởng tín dụng năm trước, quy mô, tăng trưởng tiền gửi, thanh khoản, biên lãi thuần và tăng trưởng kinh tế có tác động thuận chiều, trong khi tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu, lạm phát và lãi suất có tác động ngược chiều đến tăng trưởng tín dụng. Trên cơ sở đó, nghiên cứu cung cấp hệ thống giải pháp quản trị tín dụng khả thi cho các ngân hàng thương mại và các khuyến nghị điều hành chính sách tiền tệ hữu ích cho cơ quan quản lý Nhà nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 Tác giả trình bày khái quát về bài nghiên cứu và đưa ra cơ sở cho các chương tiếp theo. Ở chương này, tác giả đã nhận thấy được ngành ngân hàng là một trong những ngành có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thịnh vượng của một đất nước. Cụ thể, hoạt động cấp tín dụng chính là nguồn tài trợ vốn giúp cho các doanh nghiệp và các chủ thể trong xã hội phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh. Để thấy rõ và cụ thể hơn các yếu tố tác động đến TTTD tại NHTM, tác giả sẽ tiến hành thực hiện xây dựng cơ sở lý thuyết cùng với các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài ở chương 2.

8 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 Tổng quan về tín dụng của ngân hàng thương mại 2.1 Khái niệm tín dụng Dương Thị Hoàn (2020, trang 10) cho rằng “tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn giữa ngân hàng với khách hàng, trong đó ngân hàng chuyển nhượng cho khách hàng quyền sử dụng một lượng giá trị (dưới hình thức hàng hoá hoặc tiền tệ) với những điều kiện và trong một thời gian nhất định mà hai bên đã thoả thuận dựa trên nguyên tắc có hoàn trả”. Ngoài ra, tín dụng là việc cung cấp tiền hoặc các yêu cầu tương đương dựa trên thỏa thuận hoặc thỏa thuận cho vay giữa ngân hàng và một bên khác yêu cầu người đi vay phải trả nợ sau một thời gian nhất định kèm theo lãi suất (Mushinski, 1999). Khi cấp tín dụng cho khách hàng cần có chính sách để tạo ra hệ thống quản lý tín dụng tốt. Chính sách cung cấp tín dụng là một trong những chính sách mà các ngân hàng thường thực hiện nhằm tăng khối lượng cho vay, từ đó sẽ làm tăng lợi nhuận (Stiglitz và Weiss, 1981).

Ngân hàng là tổ chức trung gian giữa đơn vị thặng dư và đơn vị thâm hụt. Hơn nữa, phân luồng tín dụng là một nghĩa vụ đạo đức của ngân hàng, có thể nói như vậy vì nguồn vốn ngân hàng chính đến từ cộng đồng, nên việc các ngân hàng phải phân phối lại cho công chúng dưới hình thức tín dụng là điều đương nhiên (Botello Peñaloza, 2015). Tóm lại, tín dụng ngân hàng là một thuật ngữ có nhiều ý nghĩa trong thế giới tài chính. Nói chung, nó được định nghĩa là một hợp đồng được ký kết và thỏa thuận giữa hai bên là ngân hàng và các chủ thể trong xã hội.

Trong đó, ngân hàng là bên cấp tín dụng, còn các chủ thể trong xã hội là bên nhận tín dụng, dựa trên nguyên tắc hoàn trả cả vốn và lãi cùng với những điều kiện được hai bên thỏa thuận trong một khoảng thời gian nhất định.2 Đặc điểm của tín dụng Theo Nguyễn Văn Tiến (2013), hoạt động tín dụng thường có những đặc điểm như sau: 9 Thứ nhất, tín dụng được dựa trên cơ sở lòng tin, đây là yếu tố quyết định một khoản tín dụng. Để ngân hàng có thể đưa ra quyết định cấp tín dụng cho người đi vay thì trước hết phải xem xét người đi vay có thiện chí trả nợ và khả năng trả nợ đúng thời hạn như đã cam kết hay không. Đây cũng là đặc điểm quan trọng nhất của tín dụng và là cơ sở để tạo ra các đặc điểm tiếp theo. Thứ hai, tín dụng chính là sự chuyển nhượng tài sản có thời hạn hay có tính hoàn trả.

Bởi vì ngân hàng đóng vai trò trung gian trong hoạt động “đi vay để cho vay” nên để đảm bảo cho các ngân hàng có thể hoàn trả được số vốn huy động thì mọi khoản tín dụng đều phải có kỳ hạn.