Luận văn thạc sĩ kinh tế các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế xnk thông qua hệ thống thông quan điện tử của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh kiên giang

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế XNK qua hệ thống thông quan điện tử tại Kiên Giang.

• Tác giả: Trần Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: GS. Sử Đình Thành
• Trường học: Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế XNK thông qua hệ thống thông quan điện tử của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Kiên Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp khoa học của đề tài
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái quát về thuế XNK, khai báo Hải quan
• 2.2. Khái niệm về thuế XNK
• 2.3. Khái niệm về khai báo Hải quan
• 2.4. Khái quát về Hệ thống thông quan điện tử tự động (VNACCS/VCIS)
• 2.5. Lý thuyết về sự không chắc chắn, không tuân thủ thuế và tuân thủ thuế
• 2.5.1. Lý thuyết về sự không chắc chắn
• 2.5.2. Không tuân thủ thuế
• 2.5.3. Lý thuyết về tuân thủ thuế của doanh nghiệp
• 2.6. Các mức độ tuân thủ và không tuân thủ thuế
• 2.7. Lợi ích của DN tuân thủ pháp luật Hải quan
• 2.8. Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ trong khai báo Hải quan của DN và các giả thiết
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Sơ đồ quy trình nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu. Mẫu nghiên cứu
• 3.3. Phỏng vấn sâu
• 3.4. Thiết kế thang đo
• 3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng khai báo thuế hải quan XNK tại Cục Hải quan Kiên Giang
• 4.1.1. Giới thiệu khái quát về Cục Hải Quan tỉnh Kiên Giang
• 4.1.2. Đánh giá hoạt động và thu thuế XNK của Cục Hải quan tỉnh Kiên Giang
• 4.1.3. Tình hình không tuân thủ thuế của các doanh nghiệp XNK trên địa bàn Kiên Giang
• 4.1.4. Công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại và xử lý vi phạm pháp luật về thuế nhập khẩu
• 4.1.5. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khai báo thuế hải quan XNK tại Cục Hải Quan tỉnh Kiên Giang
• 4.2. Thống kê mô tả đối tượng khảo sát
• 4.3. Kiểm định độ phù hợp tổng quát
• 4.4. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 4.5. Kiểm định Hosmer and Lemeshow
• 4.6. Kiểm định mức độ giải thích của mô hình
• 4.7. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Về phía doanh nghiệp
• 5.1.2. Về phía Cơ quan Hải quan
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC I: Thống kê doanh nghiệp có số tờ khai XK lớn nhất, nhỏ nhất trong năm 2016
• PHỤ LỤC II: Thống kê doanh nghiệp không tuân thủ thuế
• PHỤ LỤC NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tuân thủ khai báo thuế XNK và hệ thống thông quan điện tử

Tuân thủ khai báo thuế XNK là yếu tố quan trọng trong quản lý thuế, đặc biệt khi áp dụng hệ thống thông quan điện tử. Tại Kiên Giang, việc sử dụng hệ thống này đã giúp đơn giản hóa thủ tục, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những thách thức như gian lận thuế và không tuân thủ pháp luật. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tuân thủ khai báo thuế XNK

Tuân thủ khai báo thuế XNK là việc các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật về kê khai và nộp thuế. Điều này không chỉ đảm bảo nguồn thu ngân sách mà còn tạo sự công bằng trong cạnh tranh. Tại Kiên Giang, việc áp dụng hệ thống thông quan điện tử đã giúp giảm thiểu thời gian thông quan, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính tuân thủ của doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của hệ thống thông quan điện tử

Hệ thống thông quan điện tử như VNACCS/VCIS đã cách mạng hóa quy trình hải quan, giúp tự động hóa và minh bạch hóa các thủ tục. Tại Kiên Giang, hệ thống này đã góp phần giảm thiểu gian lận thuế và tăng cường hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, việc triển khai cũng đòi hỏi sự thích ứng từ phía doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

II. Các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế XNK

Nghiên cứu chỉ ra rằng, các yếu tố như chính sách thuế, công nghệ thông tin, và quy trình hải quan có tác động đáng kể đến việc tuân thủ khai báo thuế XNK. Đặc biệt, tại Kiên Giang, việc áp dụng hệ thống thông quan điện tử đã làm thay đổi cách thức quản lý và giám sát thuế, từ đó ảnh hưởng đến hành vi của doanh nghiệp.

2.1. Chính sách thuế và quản lý thuế

Chính sách thuế là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến việc tuân thủ. Một chính sách rõ ràng, minh bạch sẽ khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ. Ngược lại, chính sách phức tạp hoặc không ổn định có thể dẫn đến gian lận. Tại Kiên Giang, việc cải cách chính sách thuế đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.

2.2. Công nghệ thông tin và tự động hóa

Công nghệ thông tin đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ quản lý thuế. Hệ thống thông quan điện tử tại Kiên Giang đã giúp giảm thiểu sai sót và tăng cường giám sát. Tuy nhiên, việc triển khai cũng đòi hỏi sự đầu tư về hạ tầng và đào tạo nhân lực.

III. Thực trạng và giải pháp nâng cao tuân thủ khai báo thuế XNK

Tại Kiên Giang, mặc dù hệ thống thông quan điện tử đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng tình trạng không tuân thủ thuế vẫn tồn tại. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp như tăng cường giám sát, cải cách chính sách thuế, và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả quản lý.

3.1. Thực trạng tuân thủ khai báo thuế XNK tại Kiên Giang

Theo số liệu từ Cục Hải quan Kiên Giang, tỷ lệ tuân thủ thuế XNK đã có sự cải thiện đáng kể nhờ hệ thống thông quan điện tử. Tuy nhiên, vẫn còn một số doanh nghiệp vi phạm, đặc biệt trong lĩnh vực buôn lậu và gian lận thương mại.

3.2. Giải pháp nâng cao tuân thủ

Để nâng cao tuân thủ, cần tăng cường giám sát thông qua công nghệ thông tin, cải cách chính sách thuế, và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý để đảm bảo hiệu quả quản lý thuế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp. Tỉnh Kiên Giang, với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển kinh tế biển, đã chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng số lượng doanh nghiệp tham gia hoạt động XNK. Theo báo cáo của Cục Hải quan tỉnh Kiên Giang, từ năm 2012 đến 2016, tổng kim ngạch XNK tăng từ khoảng 838,68 triệu USD lên 565,19 triệu USD, mặc dù số lượng tờ khai có xu hướng giảm do áp dụng hệ thống thông quan điện tử tự động VNACCS/VCIS. Tuy nhiên, tình trạng không tuân thủ khai báo thuế XNK vẫn diễn ra với số vụ vi phạm và truy thu thuế tăng qua các năm, gây thất thu ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh công bằng.

Luận văn tập trung nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế XNK thông qua hệ thống thông quan điện tử của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Kiên Giang trong năm 2016. Mục tiêu cụ thể bao gồm phân tích thực trạng tuân thủ, đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố vi mô như đặc điểm chủ doanh nghiệp, loại hình doanh nghiệp, quy mô và ngành nghề kinh doanh đến hành vi tuân thủ khai báo thuế. Nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao tính tuân thủ, góp phần chống thất thu thuế và bảo vệ nền kinh tế địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 505 doanh nghiệp thực hiện khai báo thuế XNK qua hệ thống VNACCS/VCIS tại Cục Hải quan tỉnh Kiên Giang, với dữ liệu thu thập từ tháng 12/2016 đến tháng 3/2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về tuân thủ thuế, bao gồm:

• Mô hình tuân thủ thuế của Allingham và Sandmo (1972): Mô hình kinh tế lý thuyết phân tích hành vi trốn thuế dựa trên xác suất bị kiểm tra và mức phạt, trong đó người nộp thuế cân nhắc lợi ích và rủi ro khi quyết định tuân thủ hay không.

• Mô hình tuân thủ thuế của OECD (2004): Mô hình BIEP (Business, Industry, Sociological, Economic, Psychological) phân tích các yếu tố kinh doanh, ngành nghề, xã hội, kinh tế và tâm lý ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của doanh nghiệp.

• Mô hình tuân thủ thuế của Sapiei và cộng sự (2014): Tập trung vào ba nhóm yếu tố chính gồm chi phí tuân thủ, đặc điểm doanh nghiệp và thái độ về thuế, nhằm giải thích hành vi không tuân thủ thuế.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tuân thủ thuế, không tuân thủ thuế (trốn thuế và tránh thuế), hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS, các cấp độ tuân thủ thuế của doanh nghiệp, và các yếu tố nhân khẩu học, kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến tuân thủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hệ thống VNACCS/VCIS của Cục Hải quan tỉnh Kiên Giang, các cơ quan quản lý nhà nước liên quan như Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công thương, Cục Thuế tỉnh Kiên Giang. Mẫu nghiên cứu gồm 505 doanh nghiệp được chọn ngẫu nhiên từ tổng số hơn 600 doanh nghiệp tham gia hoạt động XNK qua hệ thống thông quan điện tử trong năm 2016.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS IBM 22 để thực hiện phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ phù hợp mô hình, kiểm định ý nghĩa các biến độc lập và mô hình hồi quy Binary Logistic nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ khai báo thuế XNK. Các kiểm định bao gồm kiểm định Hosmer and Lemeshow, kiểm định đa cộng tuyến và phân tích tác động cận biên.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu từ tháng 12/2016 đến tháng 3/2017, xử lý và phân tích dữ liệu trong quý 2 năm 2017, hoàn thiện luận văn và đề xuất giải pháp trong quý 3 năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của loại hình doanh nghiệp: Loại hình doanh nghiệp có tác động tích cực và mạnh nhất đến khả năng tuân thủ khai báo thuế XNK. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có xu hướng tuân thủ thấp hơn doanh nghiệp trong nước. Kết quả hồi quy cho thấy biến loại hình doanh nghiệp có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, với hệ số hồi quy dương rõ rệt.

2. Giới tính chủ doanh nghiệp: Giới tính tác động tích cực đến tuân thủ, trong đó doanh nghiệp do nữ làm chủ có mức độ tuân thủ cao hơn. Biến giới tính có ý nghĩa thống kê ở mức 5%, phản ánh sự khác biệt về thái độ và hành vi tuân thủ thuế giữa nam và nữ.

3. Ngành nghề kinh doanh: Doanh nghiệp hoạt động trong ngành thương mại dịch vụ có xu hướng tuân thủ thấp hơn so với ngành công nghiệp. Biến ngành nghề kinh doanh có ý nghĩa ở mức 10%, cho thấy môi trường kinh doanh và đặc thù ngành ảnh hưởng đến hành vi khai báo thuế.

4. Trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp: Trình độ học vấn càng cao thì khả năng tuân thủ càng tăng. Biến này có ý nghĩa thống kê ở mức 1%, chứng tỏ kiến thức và nhận thức về pháp luật thuế đóng vai trò quan trọng trong việc tuân thủ.

5. Doanh thu và quy mô lao động: Doanh thu và số lượng lao động của doanh nghiệp đều tác động tích cực đến tuân thủ, tuy nhiên hệ số hồi quy của số lao động thấp hơn và có ý nghĩa ở mức 5%. Điều này cho thấy doanh nghiệp có quy mô lớn hơn thường có trách nhiệm và khả năng tuân thủ tốt hơn.

6. Kim ngạch xuất nhập khẩu và số lượng tờ khai: Cả hai yếu tố này đều có tác động tích cực đến tuân thủ, nhưng hệ số hồi quy thấp và ý nghĩa thống kê ở mức 5% và 1%. Doanh nghiệp có kim ngạch và số lượng tờ khai lớn thường có kinh nghiệm và quy trình khai báo tốt hơn, giảm thiểu vi phạm.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các mô hình lý thuyết và nghiên cứu trước đây, đồng thời phản ánh đặc thù của môi trường kinh doanh tại Kiên Giang. Loại hình doanh nghiệp và trình độ chủ doanh nghiệp là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến tuân thủ, cho thấy vai trò của quản lý nội bộ và nhận thức pháp luật trong doanh nghiệp. Giới tính và ngành nghề kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng, phản ánh các yếu tố xã hội và môi trường kinh doanh tác động đến hành vi tuân thủ.

Số liệu thống kê mô tả và kiểm định mô hình cho thấy mô hình hồi quy Binary Logistic phù hợp với dữ liệu thực tế, với hệ số Nagelkerke R Square thể hiện mức độ giải thích của mô hình đạt khoảng 60%. Biểu đồ phân phối mức độ tuân thủ theo loại hình doanh nghiệp và trình độ chủ doanh nghiệp minh họa rõ sự khác biệt về hành vi khai báo thuế.

So sánh với các nghiên cứu trong khu vực và quốc tế, kết quả tương đồng về vai trò của các yếu tố nhân khẩu học và quy mô doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố có sự khác biệt do điều kiện kinh tế, văn hóa và chính sách quản lý thuế tại Việt Nam. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhưng vẫn cần hoàn thiện để hạn chế gian lận và tăng cường tuân thủ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức pháp luật thuế cho chủ doanh nghiệp: Cơ quan Hải quan phối hợp với các sở ngành tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nâng cao trình độ và nhận thức về pháp luật thuế, đặc biệt tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thời gian thực hiện trong 12 tháng tới.

2. Xây dựng chính sách ưu đãi và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ: Áp dụng các ưu đãi về thủ tục hải quan, giảm kiểm tra đối với doanh nghiệp có hồ sơ tuân thủ tốt, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật trong khai báo thuế qua hệ thống điện tử. Chủ thể thực hiện là Cục Hải quan tỉnh Kiên Giang trong vòng 6 tháng.

3. Hoàn thiện và nâng cấp hệ thống thông quan điện tử: Đầu tư nâng cấp phần mềm VNACCS/VCIS, tăng cường tính năng kiểm soát rủi ro, phát hiện gian lận tự động, đồng thời cải thiện giao diện thân thiện với người dùng. Thời gian thực hiện dự kiến 18 tháng.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm: Cục Hải quan phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường thanh tra, kiểm tra sau thông quan, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm răn đe và nâng cao ý thức tuân thủ. Thực hiện liên tục và đánh giá định kỳ hàng năm.

5. Khuyến khích doanh nghiệp áp dụng quản lý nội bộ hiệu quả: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý thuế nội bộ, đào tạo nhân viên và áp dụng công nghệ thông tin để đảm bảo khai báo chính xác, kịp thời. Các hiệp hội doanh nghiệp và phòng thương mại hỗ trợ triển khai trong 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý thuế và hải quan: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, cải tiến quy trình quản lý thuế XNK, nâng cao hiệu quả kiểm soát và thu ngân sách.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế, từ đó cải thiện quy trình khai báo, giảm thiểu rủi ro vi phạm và tận dụng các ưu đãi từ cơ quan quản lý.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Là tài liệu tham khảo quý giá trong lĩnh vực quản lý kinh tế, thuế và hải quan, hỗ trợ phát triển các nghiên cứu tiếp theo về tuân thủ thuế và quản lý thương mại quốc tế.

4. Các tổ chức tư vấn và đào tạo: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và mô hình phân tích để thiết kế các chương trình đào tạo, tư vấn quản lý thuế phù hợp với đặc thù doanh nghiệp Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS là gì và vai trò của nó trong quản lý thuế XNK?
   VNACCS/VCIS là hệ thống thông quan tự động và cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ của ngành Hải quan Việt Nam, giúp đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian thông quan và tăng cường kiểm soát rủi ro. Hệ thống này hỗ trợ doanh nghiệp tự khai báo thuế và cơ quan hải quan giám sát hiệu quả hơn.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến tuân thủ khai báo thuế XNK của doanh nghiệp?
   Loại hình doanh nghiệp được xác định là yếu tố có tác động tích cực và mạnh nhất đến tuân thủ khai báo thuế XNK, trong đó doanh nghiệp trong nước có xu hướng tuân thủ tốt hơn doanh nghiệp FDI.

3. Tại sao trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp lại quan trọng đối với tuân thủ thuế?
   Trình độ học vấn cao giúp chủ doanh nghiệp hiểu rõ hơn về pháp luật thuế và quy trình khai báo, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ và giảm thiểu sai sót hoặc vi phạm trong khai báo thuế.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao tính tuân thủ khai báo thuế qua hệ thống điện tử?
   Doanh nghiệp cần đầu tư vào đào tạo nhân viên, xây dựng hệ thống quản lý thuế nội bộ hiệu quả, sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ khai báo chính xác và kịp thời, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

5. Cơ quan Hải quan có thể làm gì để giảm thiểu gian lận thuế trong khai báo XNK?
   Cơ quan Hải quan nên hoàn thiện hệ thống kiểm soát rủi ro, tăng cường kiểm tra sau thông quan, áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ thông qua các chính sách ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật.

Kết luận

• Loại hình doanh nghiệp, giới tính và trình độ học vấn của chủ doanh nghiệp là những yếu tố có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến tuân thủ khai báo thuế XNK tại Kiên Giang.
• Quy mô doanh nghiệp, bao gồm doanh thu, số lượng lao động, kim ngạch XNK và số lượng tờ khai cũng tác động tích cực nhưng với hệ số hồi quy thấp hơn.
• Mô hình nghiên cứu hồi quy Binary Logistic phù hợp với dữ liệu thực tế, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong việc đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ thuế.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao nhận thức, hoàn thiện hệ thống thông quan điện tử, tăng cường kiểm tra và hỗ trợ doanh nghiệp nhằm nâng cao tính tuân thủ.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý thuế và phát triển chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục thu thập và phân tích dữ liệu để cập nhật, điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu: Trình bày về vấn đề nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp thực hiện, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, ý nghĩa và hạn chế của đề tài. Chương 2: Tổng quan về cơ sở lý thuyết: Trình bày tóm tắt các lý thuyết có liên quan và các nghiên cứu trước đây. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu: giới thiệu khung phân tích và mô hình phân tích, phương pháp phân tích, kiểm định, mô hình hồi quy. Chương 4: Kết quả nghiên cứu: trình bày kết quả nghiên cứu qua các bước như: tính tần suất, thống kê mô tả, mô hình hồi qui, kiểm định thang đo.

Chương 5: Kết luận, khuyến nghị và hàm ý chính sách. CHUONG 2: CO SO LY THUYET 2. Khái quát về thuế XNK, khai báo thuế XNK 2. Khái niệm về thuế XNK Giáo trình thuế của Học viện Tài chính năm 2009 của PGS.TS Nguyễn Thị Liên và PGS.TS Nguyễn Văn Hậu định nghĩa: “Thuế XK, thuế NK là sắc thuế đánh vào hàng hoá XK, NK theo quy định của pháp luật Việt Nam”.

Theo từ điển Luật học: "Thuế XK, NK là loại thuế gián thu đánh vào các loại hàng hóa XK, NK qua biên giới. Đối tượng nộp thuế là các tổ chức, cá nhân có hàng hóa XK, NK qua biên giới Việt Nam dưới mọi hình thức: mậu dịch chính ngạch, mậu dịch tiểu ngạch và phi mậu dịch (kế cả hàng hóa XK, NK từ khu chế xuất) trừ hang hóa vận chuyển quá cảnh hay mượn đường qua biên giới Việt Nam, hàng chuyển cửa khẩu theo quy định của Chính phủ, hàng viện trợ nhân đạo". Như vậy, thuế quan là loại thuế gián thu đánh vào hàng hóa XNK khi đi qua lãnh thổ của một quốc gia theo quy định phải chịu thuế. Nó là một yếu tố cầu thành trong giá cả hàng hóa do các tô chức, cá nhân XNK hàng hóa thuộc đối tượng chịu thuế đóng góp theo luật định cho Nhà nước.

Mức thuế, số thu thuế XNK tùy thuộc vào chính sách ngoại thương của mỗi quốc gia; Các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng nộp thuế mỗi lần có hàng hoá được phép xuất khâu, nhập khâu qua biên giới Việt Nam phải đến Cục Hải quan tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hoặc những cơ quan đã được Tổng cục Hải quan cho phép đề làm thủ tục đăng ký tờ khai hàng hoá XNK. Khái niệm về khai báo thuế XNK Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đều đã chuyên đổi cơ chế quản lý thuế là tự khai, tự nộp. Dac điểm của cơ chế này là người nộp thuế tự xác nhận số tiền thuế phải nộp và tự nộp số tiền thuế đó, người nộp thuế phải tự chịu trách nhiệm về việc kê khai và nộp thuế của mình cơ quan thuế có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra công việc kê khai của người nộp thuế. Theo quy định tại Điều 29 Luật Hải quan và điều 30 Luật Quản lý thuế hiện hành, người nộp thuế có những trách nhiệm tự kê khai đầy đủ, chính xác và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật các tiêu chí trên tờ khai, các yếu tố làm căn cứ tính thuế hoặc miễn thuế, xét miễn thuế, xét giảm thuế, xét hoàn thuế, không thu thuế XK, thuế NK, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng.

Cơ quan Hải quan tôn trọng việc tự tính thuế và khai thuế của người nộp thuế, đồng thời có các biện pháp giám sát hiệu quả, vừa bảo đảm khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế, vừa bảo đảm phát hiện, ngăn ngừa những trường hợp vi phạm pháp luật thuế. Tuy nhiên, việc kê khai báo và nộp thuế chuyền giao trực tiếp cho quyền lợi của người nộp thuế vào ngân sách nhà nước mà không có một sự đáp trả trực tiếp nào về mặt quyền lợi. Do đó, người nộp thuế luôn tìm đủ mọi cách để giảm thiêu chỉ phí thuế phải nộp, còn cơ quan Hải quan luôn kiểm soát để thu được trọn vẹn nhất số thuế cần thu theo luật định. Đề người khai Hải quan hoàn thành trách nhiệm của mình theo đúng quy định của pháp luật, cơ quan Hải quan, công chức Hải quan có trách nhiệm hướng dẫn thủ tục Hải quan, cung cấp thông tin tài liệu, công khai các thủ tục Hải quan, thủ tục Thuế.

Ngoài ra cơ quan Hải quan, công chức Hải quan thực hiện trách nhiệm và quyền hạn quy định tại Điều 27 Luật Hải quan; Điều 8,Điều 9 Luật Quản lý thuế .Khái quát về Hệ thống thông quan điện tử tự động( VNACCS/VCIS) Chính phủ Nhật Bản đã dành cho Việt Nam gói hỗ trợ toàn diện dưới hình thức viện trợ không hoàn lại dé phát triển và xây dựng hệ thống thông quan tự động cho Hải quan Việt Nam dựa trên nền tảng công nghệ tiên tiến của hệ thống NACCS/CIS của Nhật Bản. Hệ thống VNACCS/VCIS là Hệ thống thông quan tự động và Cơ chế một cửa quốc gia gồm 02 hệ thống nhỏ: Hệ thống thông quan tự động (gọi tắt là Hệ thống VNACCS) và hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ (gọi tắt là Hệ thống VCIS). VNACCS/VCIS bao gồm các phần mềm như Khai báo điện tử (e-Declaration); Manifest điện tử (e-Manifest); Hóa đơn điện tử (e-Invoice); Thanh toán điện tu (e- Payment); C/O điện tử (e-C/O); Phân luồng (selectivity); Quản lý hồ sơ rủi ro/tiêu chi rủi ro; Quản lý doanh nghiệp XNK; Thông quan và giải phóng hàng; Giám sát và kiểm soát. Trong đó : VNACCS là hệ thống thông quan hàng hóa tự động và sử dụng cho mục đích thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu và tập trung cả 03 khâu: Khâu trước, trong và sau thông quan.

Chức năng của hệ thống này bao gồm: Chức năng, thủ tục là thủ tục đăng ký danh mục miễn thuế, thủ tục áp dụng chung cả hàng mậu dịch và phi mậu dịch, thủ tục đơn giản đối với hàng trị giá thấp, quản lý hàng hóa tạm nhập - tái xuất. Tăng cường kết nối với các Bộ, Ngành bằng cách áp dụng Cơ chế một cửa (Single Window). Theo thiết kế, Hệ thống VNACCS có sự kết nối với các Bộ, Ngành. Cơ quan Hải quan sẽ gửi thông tin liên quan đến việc xin cấp phép của các cơ quan chuyên ngành.

Kết quả xử lý cấp phép sẽ được thực hiện thông qua Hệ thống. Tiếp nhận và xử lý phân luồng tự động thông tin khai báo của doanh nghiệp. Hạn chế sử dụng hồ sơ giấy thông qua việc áp dụng chữ ký điện tử. Kết nối với nhiều hệ thống công nghệ thông tin của các bên liên quan như: doanh nghiệp kinh doanh kho bãi, cảng, dịch vụ, giao nhận, Vận chuyển, Ngân hàng, các Bộ, Ngành liên quan.

Trước thông quan, hệ thống VNACCS hỗ trợ tập trung xử lý thông tin trước khi hàng đếnhoặc khai báo để phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát Hải quan tại các khâu khai báo. Khi áp dụng Hệ thống VNACCS cho phép gộp một số chỉ tiêu của tờ khai trị giá theo phương pháp trị giá giao dịch vào tờ khai nhập khâu. Do đó, về cơ bản, đối với phương pháp trị giá giao dịch không cần phải khai riêng tờ khai trị giá như hiện nay. Đề đảm bảo việc thông quan hàng hóa nhanh chóng, những lô hàng có sự nghỉ vấn về giá sẽ chuyên sang khâu sau thông quan để xác định.

Bộ phận nào xử lý việc này sẽ được cân nhắc cụ thê trước khi đưa hệ thống này đi vào vận hành. Về giám sát, quản lý Hải quan đối với một số loại hình: khi áp dụng Hệ thống VNACCS, hệ thống sẽ được thực hiện theo hướng đơn giản hóa, gom các quy trình thủ tục theo hướng chuyên cửa khẩu, chuyên cảng, quá cảnh,.về loại hình là hàng hóa vận chuyên chịu sự giám sát của hải quan vì bản chat là việc chuyển hàng hóa từ địa điểm này sang địa điểm khác, chịu sự giám sát của Hải quan. VCIS là I hệ thống thông tin tình báo Hải quan phục vụ cho công tác quản lý rủi ro và giám sát nghiệp vụ của Hải quan Việt Nam, giúp tăng cường khả năng kiểm soát rủi ro của các đơn vị Hải quan các cấp. Trên cơ sở các thông tin sẵn có từ Hệ thống VCIS, các đơn vị Hải quan có thé đánh giá tuân thủ pháp luật Hải quan, pháp luật thuế, đánh giá xếp hạng mức độ rủi ro đối với người thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh.

Đồng thời, xếp hạng mức độ rủi ro của DN tương ứng với mức độ tuân thủ pháp luật của DN theo 7 hạng từ DN ưu tiên có mức độ tuân thủ tự nguyện rất cao. đến DN có mức độ tuân thủ pháp luật kém (vi phạm pháp luật nhiều lần). Mọi thông tin nghiệp vụ liên quan đến thông quan hàng hóa XNK, đang được xử lý tại các chỉ cục Hải quan cửa khâu đều có thể kiểm tra, giám sát tập trung tại co quan Tổng cục. Về chế độ quản lý của Hải quan: Theo quy định tại Công văn số 2765/TCHQ- GSQL ngày 01/04/2015 của Tổng cục Hải quan, nhằm tạo thuận lợi cho việc quản lý Hải quan, thống kê và trên cơ sở khuyến nghị của Công ước Kyoto sửa đổi, Hệ thống VNACCS thực hiện chuân hóa các chế độ quản lý Hải quan với 38 mã loại hình xuất khẩu, nhập khẩu ( 22 ma loại hình nhập khẩu, 16 mã loại hình xuất khẩu) khi thực hiện khai báo Hệ thống VNACCS/VCTIS sẽ không phân biệt loại hình mau dich và phi mậu dịch, sự khác nhau chủ yếu là về mặt chứng từ.

Ngoài ra, một số loại hình đặc thù như hàng hóa mang vào, mang ra của cư dân biên giới, hàng an ninh quốc phòng, hàng trị giá thấp sẽ được thực hiện thủ công. MO HINH TONG QUAN HE THONG TQDT VNACCS Cac he thong VNAECES Chi cuc Hình 2.1 Mô hình tổng thể về hệ thống TQĐT VNACCS/VCIS (nguồn: www. Lý thuyết về sự không chắc chắn, không tuân thủ thuế và tuân thủ thuế 2. Lý thuyết về sự không chắc chắn Sự kiện không chắc chấn là sự kiện có thê nhiều kết cục trong đó có thể tính toán được xác suất xãy ra của mỗi kết cục.Trong các tình huống may rủi (hay mạo hiểm), chúng ta có thể tính được xác suất xảy ra các kết cục.

Ngược lại, trong tình huống bất định, chúng ta không thê tính được xác suất này. Có 2 loại xác suất: khách quan và chủ quan (Vũ Thành Tự Anh, 2005). Xác suất khách quan là xác suất trong đó chúng ta có thể (không thể) sử dụng các phương pháp xác suất và thống kê dé tính toán xác suất. Đối với xác suất chủ quan người ta ra quyết định phải phán đoán và tắt nhiên là các phán đoán chủ quan này phụ thuộc vào kinh nghiệm, tri thức, thông tin, khả năng phân tích và xử lý thông tin của người ra quyết định.