BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH -------------- NGUYỄN THỊ BÍCH TUYỀN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG LÊN QUY MÔ VÀ TÍNH ĐỘC LẬP CỦA HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH -------------- NGUYỄN THỊ BÍCH TUYỀN CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG LÊN QUY MÔ VÀ TÍNH ĐỘC LẬP CỦA HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Trần Ngọc Thơ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài luận văn “CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG LÊN QUY MÔ VÀ TÍNH ĐỘC LẬP CỦA HỘI ĐỒNG QUẢN TRỊ Ở CÁC DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM” là nghiên cứu của chính tác giả, nội dung được đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua, số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ nghiên cứu nào. Học viên Nguyễn Thị Bích Tuyền LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các từ viết tắt Danh mục các bảng biểu Danh mục các sơ đồ và phụ lục TÓM LƯỢC.
Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Bố cục của luận văn. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VÀ GIẢ THUYẾT VỀ CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG LÊN QUY MÔ VÀ TÍNH ĐỘC LẬP CỦA HĐQT. Các nghiên cứu liên quan. Các nghiên cứu trên thế giới.
Các nghiên cứu tại Việt Nam. Các giả thuyết nghiên cứu. Các nhân tố quản trị. Các đặc tính doanh nghiệp.
DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dữ liệu nghiên cứu. Mô hình nghiên cứu và định nghĩa các biến.
Mô hình nghiên cứu. Định nghĩa các biến. Phương pháp nghiên cứu. Thống kê mô tả các biến.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Phân tích mối tương quan giữa các biến. Kết quả chạy hồi quy. Phát hiện hiện tượng đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan trong mô hình và khắc phục các hiện tượng bằng phần mềm Stata.
Phân tích mối tương quan giữa các biến. Kết quả chạy hồi quy. Phát hiện hiện tượng đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự tương quan trong mô hình và khắc phục các hiện tượng bằng phần mềm Stata. KẾT LUẬN, HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỚI.
43 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 52 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BCB: Bản cáo bạch BCTC: Báo cáo tài chính BCTN: Báo cáo thường niên BĐH: Ban điều hành BGĐ: Ban giám đốc BKS: Ban kiểm soát FEM: Fixed Effect Model - Mô hình tác động cố định GĐĐH (CEO): Giám đốc điều hành GLS: Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát HĐQT: Hội đồng quản trị HOSE: Sàn giao dịch chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh OLS: POOLED - Phương pháp bình phương nhỏ nhất thông thường PSTĐ: Phương sai thay đổi REM: Random Effect Model - Mô hình tác động ngẫu nhiên ROA: Tỷ suất sinh lợi của tài sản ROE: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu TP.HCM : Thành Phố Hồ Chí Minh TTQ: Tự tương quan VIF: Nhân tử phóng đại phương sai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 01: Kết quả thống kê mô tả các biến. 26 Bảng 02: Ma trận hệ số tương quan (Mô hình 1). 27 Bảng 03: Kết quả chạy hồi quy (Mô hình 1).
28 Bảng 04: So sánh kết quả giữa POOLED và REM (Mô hình 1). 29 Bảng 05: Kết quả Hausman Test (Mô hình 1). 30 Bảng 06: Kết quả chạy VIF (Mô hình 1). 31 Bảng 07: Tóm tắt các kết quả có ý nghĩa thống kê (Mô hình 1).
33 Bảng 08: Ma trận hệ số tương quan (Mô hình 2). 35 Bảng 09: Kết quả chạy hồi quy (Mô hình 2). 36 Bảng 10: So sánh kết quả giữa POOLED và REM (Mô hình 2). 37 Bảng 11: Kết quả Hausman Test (Mô hình 2).
38 Bảng 12: Tóm tắt các kết quả có ý nghĩa thống kê (Mô hình 2). 40 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ VÀ PHỤ LỤC Sơ đồ 01: Mô tả % số lượng thành viên HĐQT. 23 Sơ đồ 02: Mô tả % tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập. 25 Phụ lục 01: Kết quả chạy hồi quy dạng POOLED (Mô hình 1).
52 Phụ lục 02: Kết quả chạy hồi quy dạng FEM (Mô hình 1). 53 Phụ lục 03: Kết quả chạy hồi quy dạng REM (Mô hình 1). 54 Phụ lục 04: Kết quả chạy GLS khắc phục PSTĐ và TTQ (Mô hình 1). 55 Phụ lục 05: Kết quả chạy hồi quy dạng POOLED (Mô hình 2).
56 Phụ lục 06: Kết quả chạy hồi quy dạng FEM (Mô hình 2). 57 Phụ lục 07: Kết quả chạy hồi quy dạng REM (Mô hình 2). 58 Phụ lục 08: Kết quả chạy GLS khắc phục PSTĐ và TTQ (Mô hình 2). 59 Phụ lục 09: Danh sách 112 công ty có vốn hóa cao nhất trên sàn Hose trong mẫu nghiên cứu.
60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM LƯỢC Quản trị doanh nghiệp (Corporate governance) đóng một vai trò to lớn và vô cùng quan trọng đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đặc biệt là ở Việt Nam khi các doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô, nâng tầm ảnh hưởng, niêm yết trên sàn chứng khoán trong nước và kể cả niêm yết trên sàn chứng khoán ở nước ngoài. Nghiên cứu về các đặc tính của HĐQT và thành viên HĐQT độc lập là một nghiên cứu thú vị và còn mới về quản trị doanh nghiệp tại các công ty Việt Nam. Tác giả tiến hành nghiên cứu định lượng thông qua mẫu gồm 112 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Thành Phố Hồ Chí Minh (HOSE) giai đoạn từ 2010 đến 2012. Các phát hiện đã cung cấp sự hiểu biết sâu sắc về vấn đề, ví dụ: quy mô HĐQT tương quan dương với quy mô BKS và tương quan âm với sở hữu cổ đông lớn trong khi thành viên HĐQT độc lập tương quan dương với sở hữu của cổ đông lớn và tương quan âm với sở hữu nhà nước và sở hữu ban quản lý.
Từ khóa: Quy mô HĐQT, cấu trúc HĐQT, quản trị doanh nghiệp, Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý do chọn đề tài Tác giả tiến hành nghiên cứu “Quy mô và tính độc lập của HĐQT” chính là nghiên cứu quy mô của HĐQT và thành viên HĐQT độc lập. HĐQT là một phần quan trọng trong cấu trúc của công ty. HĐQT có quyền thuê mướn, sa thải và trả thù lao cho đội ngũ điều hành cấp cao.
HĐQT là cơ quan quản lý công ty, có toàn quyền nhân danh công ty để quyết định mọi vấn đề liên quan đến lợi ích của công ty trừ những vấn đề thuộc thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông. HĐQT chịu trách nhiệm trước cổ đông về hoạt động của công ty, đảm bảo hoạt động tuân thủ các quy định của pháp luật và Điều lệ công ty, đối xử bình đẳng đối với tất cả cổ đông và quan tâm tới lợi ích của người có quyền lợi liên quan. Trong quản trị công ty, HĐQT được xem là yếu tố cốt lõi, đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng và duy trì các nguyên tắc quản trị công ty hiệu quả. Họ là những người xây dựng mục tiêu, phát triển tầm nhìn và giá trị công ty.
Ngoài ra, họ cũng là người định hướng chiến lược, giám sát quản lý, đảm bảo thực thi kiểm soát. Do đó, thành viên HĐQT phải là những người có năng lực và kinh nghiệm nhưng để có những chính sách đúng đắn vì lợi ích của công ty và cổ đông, trong HĐQT cần phải có thành viên độc lập. Thành viên HĐQT độc lập là cầu nối giải quyết xung đột lợi ích giữa cổ đông lớn và cổ đông nhỏ, giữa cổ đông với tư cách chủ sở hữu và những người quản lý điều hành công ty với tư cách người trực tiếp quản lý sử dụng vốn. Họ có vai trò rất quan trọng trong việc giám sát, làm giảm nguy cơ lạm dụng quyền hạn, ảnh hưởng của những người quản lý, góp phần bảo vệ lợi ích chung của công ty, lợi ích của cổ đông đặc biệt là những cổ đông nhỏ.
Họ khách quan trong việc hóa giải những bất đồng trong ban lãnh đạo công ty. Trong HĐQT, tỷ lệ thành viên độc lập cao sẽ làm giảm bớt sự thống trị bởi các thành viên bên trong. Và một điều không thể phủ nhận, họ chính là những người mang đến góc nhìn từ bên ngoài về chiến lược, kỹ năng giám sát và kiến thức mới cho công ty. Tại Việt Nam, thành viên HĐQT độc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 lập chưa được xem trọng nên đến thời điểm hiện nay chưa có văn bản nào quy định rõ ràng, cụ thể về thành viên độc lập như: định nghĩa, tiêu chí, trình độ, kinh nghiệm,…Quyết định 12/2007/QĐ-BTC quy định một phần ba tổng số thành viên HĐQT là thành viên độc lập không điều hành.
Văn bản mới nhất, Thông tư 121/2012/TT-BTC ngày 26/07/2012 có hiệu lực kể từ ngày 17/09/2012 thay thế Quyết định 12 cũng quy định số lượng thành viên độc lập là một phần ba và thêm một số nội dung như: không phải là thành viên HĐQT, Giám đốc (Tổng giám đốc)…của các công ty con, công ty liên kiết, công ty do công ty đại chúng nắm quyền kiểm soát; không làm việc tại các công ty tổ chức cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật, kiểm toán; không phải là đối tác hoặc có liên quan của đối tác với công ty. Các quy định về thành viên độc lập trong thông tư này còn rất hạn chế. Đề tài nghiên cứu về HĐQT và thành viên HĐQT độc lập đã được nhiều tác giả trên thế giới nghiên cứu cả về lý thuyết lẫn thực nghiệm ở nhiều quốc gia khác nhau. Còn ở Việt Nam?