0096 thị lý các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay nh của các dn nhỏ và vừa tại nhtm cp xuất nhập khẩu việt nam luận văn thạc sĩ tcnh mai thị l

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thương mại cổ phần xuất nhập khẩu Việt Nam.

• Tác giả: Mai Thị Lý
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thùy Dương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Tiếp Cận Vốn Vay Ngân Hàng Của Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của luận văn
• 1.6. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN VAY CỦA DNNVV
• 2.1. Tổng quan về tín dụng Ngân hàng cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 2.2. Cơ sở lý luận về DNNVV
• 2.3. Khái niệm DNNVV
• 2.4. Đặc điểm của DNNVV
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng

Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng này không chỉ liên quan đến chính sách tín dụng của ngân hàng mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như năng lực quản lý, ngành nghề kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp DNNVV có chiến lược tiếp cận vốn hiệu quả hơn.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số doanh nghiệp. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững. Theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP, DNNVV được phân loại dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động.

1.2. Tình hình tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV

Theo khảo sát, chỉ khoảng 32,38% DNNVV có khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Điều này cho thấy sự khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn, ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của họ.

II. Các thách thức trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV

DNNVV thường gặp nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng. Những thách thức này bao gồm quy trình vay vốn phức tạp, yêu cầu tài sản đảm bảo cao và lãi suất vay không hợp lý. Những yếu tố này làm giảm khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, ảnh hưởng đến sự phát triển của họ.

2.1. Quy trình vay vốn phức tạp

Quy trình vay vốn tại ngân hàng thường yêu cầu nhiều giấy tờ và thủ tục phức tạp. Điều này gây khó khăn cho DNNVV, đặc biệt là những doanh nghiệp mới thành lập hoặc có quy mô nhỏ.

2.2. Yêu cầu tài sản đảm bảo cao

Nhiều ngân hàng yêu cầu DNNVV phải có tài sản đảm bảo lớn để được vay vốn. Điều này là một rào cản lớn đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ, khi họ không có đủ tài sản để thế chấp.

III. Phương pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng cho DNNVV

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, DNNVV cần áp dụng một số phương pháp như cải thiện hồ sơ tín dụng, xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng và tìm hiểu các chính sách tín dụng hiện hành. Những phương pháp này sẽ giúp DNNVV tăng cường khả năng vay vốn.

3.1. Cải thiện hồ sơ tín dụng

DNNVV cần chú trọng đến việc xây dựng hồ sơ tín dụng tốt, bao gồm báo cáo tài chính minh bạch và lịch sử tín dụng tốt. Điều này sẽ giúp ngân hàng tin tưởng hơn khi xem xét hồ sơ vay vốn.

3.2. Xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng

Việc duy trì mối quan hệ tốt với ngân hàng có thể giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn vay. Ngân hàng thường ưu tiên cho những khách hàng quen thuộc và có lịch sử giao dịch tốt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về khả năng tiếp cận vốn vay

Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như số năm hoạt động, ngành nghề kinh doanh và năng lực quản lý của chủ doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng. Những yếu tố này cần được xem xét kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

4.1. Số năm hoạt động và khả năng tiếp cận vốn

Các doanh nghiệp có thời gian hoạt động lâu hơn thường có khả năng tiếp cận vốn vay tốt hơn. Điều này cho thấy rằng ngân hàng có xu hướng tin tưởng vào những doanh nghiệp đã có kinh nghiệm.

4.2. Ngành nghề kinh doanh và ảnh hưởng đến vay vốn

Ngành nghề kinh doanh cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay. Những ngành có tiềm năng phát triển cao thường được ngân hàng ưu tiên hơn trong việc cấp vốn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng

Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa ngân hàng và doanh nghiệp. Trong tương lai, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

5.1. Chính sách hỗ trợ từ ngân hàng

Ngân hàng cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV, như giảm lãi suất vay hoặc đơn giản hóa quy trình vay vốn. Điều này sẽ giúp DNNVV dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn.

5.2. Tương lai của DNNVV trong việc tiếp cận vốn

Với sự phát triển của công nghệ và các kênh huy động vốn mới, DNNVV có thể tìm kiếm nhiều cơ hội hơn để tiếp cận vốn vay ngân hàng trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và xu hướng toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM). Theo ước tính, cả nước có hơn 600.000 DNNVV, chiếm 97,5% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Tuy nhiên, chỉ khoảng 32,38% doanh nghiệp có khả năng tiếp cận và vay vốn ngân hàng thường xuyên, trong khi 35,24% gặp khó khăn và phần còn lại không thể tiếp cận vốn vay. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Xuất Nhập Khẩu Việt Nam (Eximbank) là một trong những ngân hàng hàng đầu, tập trung phát triển khách hàng DNNVV tại TP.HCM. Mặc dù dư nợ cho vay DNNVV tại Eximbank có xu hướng tăng từ 42% năm 2014 lên 60% năm 2018, nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng thị trường.

Nghiên cứu nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của các DNNVV tại Eximbank trên địa bàn TP.HCM trong giai đoạn 2014-2018. Mục tiêu cụ thể là xác định các nhân tố tác động, mức độ ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh của DNNVV. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp và ngân hàng thương mại cải thiện chính sách tín dụng, đồng thời góp phần phát triển kinh tế địa phương thông qua việc tăng cường tiếp cận nguồn vốn cho DNNVV.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về tín dụng ngân hàng và đặc điểm của DNNVV. Các khái niệm chính bao gồm:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Được phân loại theo quy mô lao động, tổng tài sản và doanh thu, với tiêu chuẩn cụ thể tại Việt Nam theo Nghị định số 39/2018/NĐ-CP.
• Tín dụng ngân hàng: Là giao dịch tài sản giữa ngân hàng và doanh nghiệp, trong đó ngân hàng cung cấp vốn vay với điều kiện hoàn trả vốn và lãi đúng hạn.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay: Bao gồm đặc điểm doanh nghiệp (số năm hoạt động, ngành nghề, năng lực quản lý, tổng tài sản, kết quả kinh doanh, tỷ số nợ, tài sản đảm bảo, phương án kinh doanh) và mối quan hệ với ngân hàng.

Mô hình nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy Logit để đánh giá xác suất doanh nghiệp được tiếp cận vốn vay dựa trên các biến độc lập nêu trên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 183 bộ hồ sơ vay vốn của các DNNVV tại Eximbank TP.HCM trong giai đoạn 2014-2018. Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên các doanh nghiệp có hồ sơ vay vốn và hoạt động từ 1 năm trở lên.

Phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, ma trận hệ số tương quan, kiểm định đa cộng tuyến (VIF), kiểm định mức độ phù hợp của mô hình (Omnibus), và hồi quy Logit để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay. Các biến được định nghĩa rõ ràng, ví dụ biến phụ thuộc là khả năng được vay vốn (1: được vay, 0: không được vay), các biến độc lập gồm số năm hoạt động, ngành nghề, trình độ quản lý, tổng tài sản, tỷ suất sinh lợi, tỷ số nợ, mối quan hệ với ngân hàng, tài sản đảm bảo và phương án kinh doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Số năm hoạt động: Trung bình các doanh nghiệp trong mẫu hoạt động khoảng 7,33 năm, với độ lệch chuẩn 3,337. Doanh nghiệp hoạt động lâu năm có khả năng tiếp cận vốn vay cao hơn, do uy tín và kinh nghiệm quản lý được tích lũy.

2. Ngành nghề kinh doanh: 55% doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh có khả năng tiếp cận vốn vay cao hơn so với các doanh nghiệp trong ngành thương mại dịch vụ.

3. Năng lực quản lý: 52% người quản lý có trình độ đại học trở lên. Trình độ học vấn cao giúp doanh nghiệp tăng khả năng tiếp cận vốn do giảm rủi ro sử dụng vốn không hiệu quả.

4. Tổng tài sản: Giá trị trung bình tổng tài sản là 11,99 tỷ đồng, với độ lệch chuẩn 16,839 tỷ đồng, cho thấy sự đa dạng về quy mô tài sản. Doanh nghiệp có tổng tài sản lớn hơn dễ dàng tiếp cận vốn vay hơn.

5. Kết quả kinh doanh: Tỷ suất sinh lợi trung bình là 13,26%, biến động lớn giữa các doanh nghiệp. Kết quả kinh doanh tốt làm tăng niềm tin của ngân hàng và khả năng tiếp cận vốn.

6. Tỷ số nợ: Trung bình tỷ số nợ là 33,21%, với độ lệch chuẩn 22,969%, cho thấy sự khác biệt lớn trong cấu trúc vốn. Tỷ số nợ hợp lý giúp doanh nghiệp tăng khả năng tiếp cận vốn.

7. Quan hệ với ngân hàng: 46% doanh nghiệp đã có quan hệ nghiệp vụ với Eximbank, giúp tăng khả năng được vay vốn.

8. Tài sản đảm bảo: 48% doanh nghiệp có tài sản đảm bảo, đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

9. Phương án kinh doanh: 45% doanh nghiệp có phương án kinh doanh được đánh giá cao, góp phần tăng khả năng vay vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của các yếu tố nội tại doanh nghiệp và mối quan hệ với ngân hàng trong việc tiếp cận vốn vay. Ví dụ, số năm hoạt động và tổng tài sản phản ánh năng lực tài chính và uy tín, giúp giảm rủi ro cho ngân hàng. Ngành nghề sản xuất có ưu thế hơn ngành thương mại do tính ổn định và khả năng tạo dòng tiền. Năng lực quản lý và phương án kinh doanh thể hiện khả năng sử dụng vốn hiệu quả, làm tăng niềm tin của ngân hàng.

Biểu đồ phân phối dư nợ cho vay DNNVV tại Eximbank TP.HCM cho thấy tỷ trọng cho vay tăng từ 42% năm 2014 lên 60% năm 2018, phản ánh chiến lược tập trung phát triển mảng khách hàng nhỏ và vừa. Bảng thống kê mô tả và ma trận tương quan cho thấy các biến độc lập không có đa cộng tuyến, đảm bảo độ tin cậy của mô hình hồi quy.

Kết quả này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp Eximbank và các ngân hàng thương mại khác điều chỉnh chính sách tín dụng phù hợp, đồng thời hỗ trợ DNNVV nâng cao năng lực quản lý và chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực quản lý cho chủ doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị doanh nghiệp, tài chính và pháp luật nhằm nâng cao trình độ quản lý, giúp doanh nghiệp xây dựng phương án kinh doanh khả thi và tăng khả năng tiếp cận vốn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp.

2. Hỗ trợ phát triển tài sản đảm bảo và minh bạch tài chính: Khuyến khích DNNVV xây dựng tài sản đảm bảo hợp pháp, đồng thời áp dụng các giải pháp kế toán minh bạch để tăng uy tín với ngân hàng. Thời gian: 1 năm, chủ thể: ngân hàng, doanh nghiệp và các tổ chức tư vấn tài chính.

3. Xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt theo ngành nghề và quy mô: Ngân hàng nên thiết kế các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù ngành nghề và quy mô doanh nghiệp, ưu tiên các doanh nghiệp sản xuất có tiềm năng phát triển. Thời gian: liên tục, chủ thể: Eximbank và các ngân hàng thương mại.

4. Phát triển mối quan hệ bền vững giữa ngân hàng và doanh nghiệp: Tăng cường giao tiếp, hỗ trợ tư vấn và xây dựng hệ thống thông tin khách hàng để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn. Thời gian: liên tục, chủ thể: ngân hàng và doanh nghiệp.

5. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong thẩm định và quản lý tín dụng: Sử dụng công nghệ số để rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng. Thời gian: 1-3 năm, chủ thể: ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị DNNVV: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay, từ đó cải thiện năng lực quản lý, xây dựng phương án kinh doanh và chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả.

2. Ngân hàng thương mại và cán bộ tín dụng: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế chính sách tín dụng phù hợp, nâng cao hiệu quả thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng đối với khách hàng DNNVV.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hỗ trợ xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính, đào tạo và phát triển DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm liên quan đến tín dụng ngân hàng và DNNVV tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV khó tiếp cận vốn vay ngân hàng?
   Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có quy mô tài sản nhỏ, thiếu tài sản đảm bảo, năng lực quản lý hạn chế và thiếu uy tín tín dụng, khiến ngân hàng e ngại rủi ro khi cho vay.

2. Yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến khả năng tiếp cận vốn vay?
   Số năm hoạt động, tổng tài sản và mối quan hệ với ngân hàng là những yếu tố có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến khả năng được vay vốn.

3. Ngành nghề kinh doanh có ảnh hưởng thế nào đến việc vay vốn?
   Doanh nghiệp hoạt động trong ngành sản xuất thường dễ tiếp cận vốn hơn so với ngành thương mại dịch vụ do tính ổn định và khả năng tạo dòng tiền cao hơn.

4. Làm thế nào để nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay?
   Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý, xây dựng phương án kinh doanh khả thi, duy trì mối quan hệ tốt với ngân hàng và chuẩn bị tài sản đảm bảo hợp pháp.

5. Ngân hàng có thể làm gì để hỗ trợ DNNVV?
   Ngân hàng nên thiết kế sản phẩm tín dụng linh hoạt, cải tiến quy trình thẩm định, tăng cường tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc chuẩn bị hồ sơ vay vốn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định 9 yếu tố chính ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV tại Eximbank TP.HCM, bao gồm số năm hoạt động, ngành nghề, năng lực quản lý, tổng tài sản, kết quả kinh doanh, tỷ số nợ, quan hệ với ngân hàng, tài sản đảm bảo và phương án kinh doanh.
• Dữ liệu khảo sát 183 doanh nghiệp trong giai đoạn 2014-2018 cho thấy tỷ trọng dư nợ cho vay DNNVV tại Eximbank tăng từ 42% lên 60%, phản ánh chiến lược phát triển tín dụng cho DNNVV.
• Mô hình hồi quy Logit được áp dụng hiệu quả để phân tích các yếu tố ảnh hưởng, với các kiểm định đa cộng tuyến và mức độ phù hợp mô hình đạt yêu cầu.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách tín dụng và các giải pháp hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn vay hiệu quả hơn.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu với mẫu lớn hơn và đa dạng địa bàn để nâng cao tính tổng quát và ứng dụng thực tiễn.

Các nhà quản lý doanh nghiệp, ngân hàng và cơ quan chính sách nên phối hợp triển khai các giải pháp nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn vay cho DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại TP.HCM và toàn quốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu nghiên cứu: Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu của đề tài, đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài, phương pháp nghiên cứu và đóng góp của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm về khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV: Chương này lược khảo lý thuyết về tín dụng ngân hàng cho DNNVV, đặc trưng của tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, các yếu tố tác động đến khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV và một số nghiên cứu thực nghiệm có liên quan. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu: Chương này trình bày các giả thuyết nghiên cứu, mô hình nghiên cứu thực nghiệm và mô tả dữ liệu nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận: Chương này thực hiện phân tích hồi quy để tìm ra mối quan hệ giữa các yếu tố tác động với khả năng tiếp cận vốn vay của DNNVV tại Eximbank trên địa bàn TP.HCM và thảo luận về kết quả hồi quy thu được.

Chương 5: Kết luận và gợi ý chính sách: Chương này tóm tắt kết quả nghiên cứu, dựa vào kết quả nghiên cứu tác giả sẽ đề xuất một số gợi ý về chính sách, cũng như những hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu cho các bài nghiên cứu tiếp theo về đề tài này. 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN VỐN VAY CỦA DNNVV 2. Tổng quan về tín dụng Ngân hàng cho Doanh nghiệp nhỏ và vừa 2. Cơ sở lý luận về DNNVV 2.

Khái niệm DNNVV DNNVV là một trong những đối tượng có đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế của hầu hết các nước trên thế giới. Tuy nhiên, các nước có quan niệm rất khác nhau về DNNVV, nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự khác nhau này tiêu thức dùng để phân loại quy mô doanh nghiệp khác nhau. Trong hàng loạt các tiêu thức phân loại đó có hai tiêu thức được sử dụng ở phần lớn các nước là quy mô vốn và số lượng lao động. Mặt khác việc lượng hoá các tiêu thức để phân loại quy mô doanh nghiệp còn tuỳ thuộc vào những yếu tố như điều kiện kinh tế - xã hội, chiến lược, mục tiêu và định hướng của mỗi nước và những quy định cụ thể phù hợp với trình độ phát triển kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn.

Trong ngành nghề khác nhau thì chỉ tiêu độ lớn của các tiêu thức cũng khác nhau. Dưới đây là bảng tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực và trên thế giới: Bảng 2. Tiêu chuẩn phân định DNNVV của một số nước trên thế giới. Tên quốc Tiêu chuẩn phân định DNNVV gia - Ngành chế tạo: Có số nhân viên dưới 500 người, ngành chế tạo ô tô dưới 1.000 người, ngành chế tạo máy hàng không dưới 500 người.

Mỹ - Ngành dịch vụ bán lẻ: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 80. - Ngành bán buôn: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 220. - Ngành nông nghiệp: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 1 triệu đô la. 6 - Ngành chế tạo: Số lượng nhân viên dưới 300 người hoặc vốn đầu tư khoảng dưới 100 triệu Yên.

Nhật Bản - Ngành bán buôn: Nhân viên dưới 50 người và vốn đầu tư 10 triệu Yên. - Ngành chế tạo, vận tải có số lượng nhân viên khoảng dưới 300 người hoặc tài sản dưới 500 triệu Won. - Ngành kiến trúc có số nhân viên dưới 50 người và tài sản Hàn dưới 500 triệu Won. Quốc - Ngành thương mại, ngành dịch vụ có số nhân viên dưới 50 người và tài sản dưới 50 triệu Won.

- Ngành bán buôn có số nhân viên dưới 50 người hoặc tài sản dưới 200 triệu Won. - Ngành chế tạo: Vốn dưới 40 triệu Đài tệ, tổng tài sản dưới 120 triệu Đài tệ. Đài Loan Ngành khoáng sản: Tổng vốn dưới 40 triệu Đài tệ. Ngành thương mại, vận tải …: Mức tiêu thụ hàng năm dưới 40 triệu Đài tệ.

- Doanh nghiệp nhỏ: Tài sản cố định dưới 5 triệu đô la Sing. Singapore - Doanh nghiệp vừa: Vốn cố định từ 5 – 10 triệu đô la Sing. - Doanh nghiệp vừa: Số nhân viên từ 50 – 249 người. Brazil - Doanh nghiệp nhỏ: Số nhân viên 5 – 49 người.

Thái Lan - Vốn đăng ký dưới 2 triệu Bạt và dưới 50 nhân viên. - Nhân viên khoảng dưới 250 người, vốn tài sản cố định hoặc tài Malaysia sản khoảng 1 triệu Ringit. - Công nghiệp quy mô nhỏ và vừa: Tổng tài sản trên 250 nghìn Philippines và dưới 1 triệu Peso. 7 - Công nghiệp quy mô nhỏ: Chủ doanh nghiệp chỉ đạo mọi hoạt động ngoài sản xuất và có số lượng nhân viên từ 5 – 99 người, tổng tài sản là 100 nghìn đến 1 triệu Peso.

- Doanh nghiệp nhỏ: Nhân viên từ 5 – 19 người, vốn khoảng 70 Indonesia triệu Rubi (trừ đất đai và bất động sản) - Doanh nghiệp vừa: Số nhân viên khoảng 20 – 29 người. Theo quan niệm của Ngân hàng thế giới (WB) và Công ty tài chính quốc tế (IFC ) thì DNNVV là những doanh nghiệp có qui mô vốn, lao động và doanh thu nhỏ bé. Căn cứ vào quan niệm trên, DNNVV được chia làm ba loại như sau: Doanh nghiệp siêu nhỏ: là các doanh nghiệp có không quá 10 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 100.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 100. Doanh nghiệp nhỏ: là các doanh nghiệp có không quá 50 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 3.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 3.

Doanh nghiệp vừa: là các doanh nghiệp có không quá 300 lao động, tổng giá trị tài sản hoặc nguồn vốn không quá 15.000 USD và tổng doanh thu hàng năm không quá 15. Theo khối EU, DNNVV là những doanh nghiệp có dưới 250 nhân công và được chia thành ba loại sau: Doanh nghiệp siêu nhỏ: có dưới 10 nhân công, doanh số 2 triệu Euro, tổng tài sản 2 triệu Euro. Doanh nghiệp nhỏ: có từ 10 nhân công đến dưới 50 nhân công, doanh số 10 triệu Euro, tổng tài sản 10 triệu Euro. Doanh nghiệp vừa: có từ 50 nhân công đến dưới 250 nhân công, doanh số 50 triệu Euro, tổng tài sản 43 triệu Euro.

8 Tại Việt Nam, DNNVV được định nghĩa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau: Bảng 2. Phân loại DNNVV theo khu vực kinh tế ở Việt Nam Loại Hình Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Doanh thu hoặc Doanh thu Doanh thu Số lao Số lao Số lao nguồn vốn hoặc hoặc động động động nguồn vốn nguồn vốn Lĩnh vực Nông <=10 <=100 Doanh thu Doanh thu nghiệp, người <=200 người <= 10 tỷ <= 200 tỷ lâm trở người <= 3 tỷ (tham đồng hoặc đồng hoặc nghiệp, (tham (tham đồng gia nguồn vốn nguồn vốn thủy sản gia gia BHXH <=3 tỷ <=100 tỷ và công BHXH BHXH) ) đồng đồng nghiệp ) <=10 Doanh thu <=50 Doanh thu <=100 Doanh thu người <= 10 tỷ người <= 100 tỷ người <= 300 tỷ Thương (tham đồng hoặc (tham đồng hoặc (tham đồng hoặc mại gia nguồn gia nguồn gia nguồn vốn BHXH vốn <=3 BHXH vốn <=50 BHXH <=100 tỷ ) tỷ đồng ) tỷ đồng ) đồng Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP 9 2. Đặc điểm của DNNVV Là một doanh nghiệp với quy mô nhỏ và vừa nên bên cạnh những đặc điểm cơ bản của một doanh nghiệp thông thường, các DNNVV còn có một số đặc điểm riêng, những đặc điểm đó vừa là ưu thế thế nhưng cũng vừa là mặt hạn chế của DNNVV so với các loại hình doanh nghiệp khác. Những ưu điểm của DNNVV: Thứ nhất, DNNVV có sự năng động, linh hoạt, thích ứng nhanh với sự biến động của thị trường (Berger, 2011).

Các DNNVV có mức đầu tư ban đầu thấp, sử dụng ít lao động và tận dụng các nguồn lực tại chỗ nên có thể dễ dàng chuyển đổi phương thức sản xuất kinh doanh, đổi mới thiết bị kỹ thuật, thay đổi mặt bằng kinh doanh, loại hình doanh nghiệp, chuyển hướng kinh doanh nhanh và dễ dàng Thứ hai, đa dạng hóa về loại hình sở hữu (Rogerson, 2008). DNNVV tồn tại và phát triển ở mọi loại hình khác nhau như doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, hợp tác xã. Thứ ba, các DNNVV được thành lập dễ dàng do có vốn đầu tư ít (Lucey, 2012). Các DNNVV cần một mức đầu tư ban đầu với số vốn thấp, mặt bằng không lớn, điều kiện sản xuất đơn giản là có thể bắt đầu đi vào hoạt động.

Do đó, số lượng các DNNVV tăng rất nhanh và chiếm tỷ trọng cao trong tổng số các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Thứ tư, DNNVV có bộ máy tổ chức quản lý gọn nhẹ, linh hoạt, công tác điều hành mang tính trực tiếp. Qua đó góp phần tiết kiệm được chi phí quản lý doanh nghiệp. Thứ năm, các DNNVV do có lượng vốn đầu tư ban đầu ít nên sẵn sàng đầu tư vào những sản phẩm mới, sẵn sàng chấp nhận rủi ro (Lucey, 2012).

Có khả năng tạo ra những sản phẩm đơn chiếc, theo đơn đặt hàng, có chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng. 1 Những nhược điểm của DNNVV: Thứ nhất, ít có sự đa dạng hóa về sản phẩm, dịch vụ. Các DNNVV thường chỉ kinh doanh một vài sản phẩm, dịch vụ phù hợp với trình độ và kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp. Thứ hai, nguồn lực tài chính hạn chế, khó tiếp cận với các nguồn vốn chính thức của ngân hàng (Pretorius và Shaw, 2004).

Vốn kinh doanh của các DNNVV chủ yếu là vốn tự có của chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc vay mượn từ người thân bạn bè, khả năng tiếp cận với nguồn bên ngoài thấp do các NHTM cũng như các tổ chức tài chính khác thường e ngại, không muốn cho các DNNVV vay vốn bởi vì họ chưa có quá trình kinh doanh uy tín và chưa tạo lập được khả năng trả nợ. Điều này ngăn cản sự mở rộng doanh nghiệp, làm cho doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn khác như: thiếu sức cạnh tranh trên thị trường, không kịp thời cải tiến công nghệ sản xuất, khó có điều kiện nâng cao chất lượng lao động. Thứ ba, trình độ quản trị doanh nghiệp, am hiểu về pháp luật, về khoa học công nghệ .