MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Hiện nay, việc đào tạo nguồn nhân lực hƣớng tới các chuẩn trình độ quốc gia, khu vực và thế giới đang đƣợc toàn xã hội ta đặc biệt quan tâm nhằm đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc và tạo năng lực hoà nhập với thị trƣờng lao động trong khu vực và quốc tế. Muốn đào tạo đƣợc nguồn nhân lực cho nhu cầu thời đại mới thì cần phải đổi mới quá trình giáo dục và đào tạo. Nhƣ chúng ta biết các thành tố của quá trình đào tạo bao gồm : Mục tiêu, Nội dung, Phương pháp, Hình thức tổ chức và Đánh giá.
Do đó muốn đổi mới quá trình thì phải đổi mới các thành tố cấu tạo nên quá trình đó. Tuy nhiên các thành tố của quá trình này liên kết chặt chẽ và tác động lẫn nhau, trong đó Mục tiêu đào tạo quyết định các thành tố còn lại và Đánh giá là khâu quan trọng nhất để kiểm tra sản phẩm đầu ra có đạt đƣợc mục tiêu ban đầu hay không. Để thực hiện đƣợc nhiệm vụ, giáo dục ở nƣớc ta ngoài việc không ngừng mở rộng qui mô còn phải duy trì, thƣờng xuyên nâng cao chất lƣợng và hiệu quả đào tạo. Điều đó cho thấy việc thay đổi một hệ thống chƣơng trình và phƣơng pháp đào tạo mà không thay đổi hệ thống kiểm tra đánh giá thì cũng không thể đạt đƣợc kết quả mong muốn.
Việc kiểm tra, đánh giá kiến thức và kĩ năng của ngƣời học là một bộ phận hợp thành quan trọng không thể thiếu đƣợc của quá trình dạy học, là khâu mang tính chất quyết định việc đánh giá thành quả học tập của học sinh, đồng thời giữ vai trò động lực thúc đẩy quá trình dạy học. Việc kiểm tra kiến thức một cách hệ thống, toàn diện và đánh giá đúng đắn, chính xác sẽ cung cấp cho giáo viên những thông tin kịp thời về diễn biến của quá trình giảng dạy, về khả năng tiếp thu của học sinh, giúp giáo viên điều chỉnh phƣơng pháp dạy hay đi đến những quyết định phù hợp nâng cao hiệu quả giảng dạy. Nền giáo dục Việt Nam nói chung và lĩnh vực dạy nghề nói riêng đã và đang hòa nhập với nền giáo dục các nƣớc phát triển trên thế giới. Nhiều trƣờng học, nhiều cơ sở giáo dục đã áp dụng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập bằng phƣơng -1- pháp trắc nghiệm khách quan và vấn đề này đang đƣợc phổ biến rộng rãi từ các bậc học.
Với xu hƣớng đổi mới hiện nay thì việc áp dụng hình thức kiểm tra, đánh giá bằng phƣơng pháp trắc nghiệm khách quan cần đƣợc nghiên cứu kỹ lƣỡng để sử dụng một cách có hiệu quả trong giảng dạy và học tập tại nhà trƣờng. Kiểm tra đánh giá trong quá trình giáo dục và đào tạo đòi hỏi bảo phải đảm bảo tính khách quan thì quá trình đào tạo mới có kết quả tốt. Hiện nay, trắc nghiệm là hình thức kiểm tra đƣợc đánh giá mang tính khách quan nhất và đang đƣợc áp dụng rộng rãi trong giáo dục chuyên nghiệp cũng nhƣ giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên việc áp dụng trắc nghiệm khách quan trong giáo dục nghề nghiệp còn gặp nhiều khó khăn vì đặc thù của ngành nghề đào tạo và chƣơng trình đào tạo.
Chƣơng trình đào tạo ngành Cơ khí tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu đƣợc xây dựng dựa trên sự tham khảo của chƣơng trình khung trình độ trung cấp của Tổng cục dạy nghề ban hành. Tuy nhiên việc thực hiện và hình thức kiểm tra – đánh giá hiện nay tại trƣờng chƣa theo một chuẩn mực nào, chủ yếu theo lối cho thi tự luận đối với những môn học lý thuyết và đánh giá kết quả cuối cùng dựa trên sản phẩm đối với những môn thực hành. Xuất phát từ thực trạng trên và bản thân là một giáo viên dạy nghề, ngƣời nghiên cứu thực hiện đề tài: “Biên soạn bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Dung sai kỹ thuật đo cho hệ trung cấp nghề tại trường Cao đẳng nghề Bạc Liêu” nhằm đổi mới phƣơng pháp dạy, phƣơng pháp học, giúp cho ngƣời nghiên cứu lựa chọn phƣơng pháp giảng dạy phù hợp, giúp cho học sinh tự học một cách tích cực, chủ động hơn trƣớc, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lƣợng và hiệu quả dạy học tại trƣờng Cao Đẳng Nghề Bạc Liêu. MỤC TIÊU- NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1.
Mục tiêu của đề tài Biên soạn bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Dung sai kỹ thuật đo cho hệ trung cấp nghề tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu một số khái niệm và cơ sở lý luận về TNKQ xem đây là những luận điểm khoa học làm cơ sở cho việc nghiên cứu tiếp theo. Cụ thể : -2- + Tìm hiểu về trắc nghiệm, các hình thức câu trắc nghiệm, qui trình soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm khách quan. + Các thông số phân tích, đánh giá câu trắc nghiệm và bài trắc nghiệm.
- Nhiệm vụ 2: Khảo sát thực trạng việc kiểm tra - đánh giá môn Dung sai kỹ thuật đo tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu. - Nhiệm vụ 3: Biên soạn và thử nghiệm bộ câu hỏi trắc nghiệm môn Dung sai kỹ thuật đo tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu. - Nhiệm vụ 4: Phân tích, điều chỉnh hoàn thiện và lƣu trữ bộ câu hỏi. Xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm cho môn học Dung sai kỹ thuật đo.
GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU Nếu sử dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm môn Dung sai kỹ thuật đo mà ngƣời nghiên cứu đề xuất để giảng dạy và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh thì sẽ góp phần nâng cao chất lƣợng giảng dạy môn học. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu Bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan dùng kiểm tra, đánh giá môn học Dung sai kỹ thuật đo cho ngành cơ khí tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu. Khách thể nghiên cứu Nội dung và việc kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của học sinh môn học Dung sai kỹ thuật đo cho ngành cơ khí tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc Liêu. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu - Chƣơng trình đào tạo nghề Cơ khí; - Mục tiêu, nội dung chƣơng trình môn học Dung sai kỹ thuật đo; - Các văn bản pháp lý quy định về kiểm tra, đánh giá trong đào tạo nghề; - Quy trình xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan.
Phƣơng pháp thử nghiệm Thử nghiệm bộ đề thi/kiểm tra đánh giá kiến thức học sinh trong điều kiện thực tế tại cơ sở để xác định tính khả thi của bài trắc nghiệm khi áp dụng vào thực tiễn; -3- phân tích các câu trắc nghiệm, các đề thi để trên cơ sở đó tiến hành điều chỉnh cho phù hợp với các yêu cầu khi xây dựng câu trắc nghiệm và đề thi. Phƣơng pháp khảo sát, điều tra Thu thập thông tin và đánh giá về thực trạng hoạt động kiểm tra- đánh giá môn Dung sai kỹ thuật đo, về sự cần thiết của bộ câu hỏi trắc nghiệm, tính khả thi của bộ câu hỏi trắc nghiệm. Phƣơng pháp thống kê, phân tích dữ liệu Thống kê, tổng hợp các số liệu của quá trình thử nghiệm để trên cơ sở đó phân tích các câu trắc nghiệm, các đề thi đồng thời đƣa ra kết luận hoặc điều chỉnh nội dung nghiên cứu. Phƣơng pháp chuyên gia Trao đổi, phát phiếu lấy ý kiến về bộ câu hỏi kiểm tra, đánh giá của những chuyên gia, giáo viên giảng dạy môn học.
GIỚI HẠN ĐỀ TÀI Do thời gian nghiên cứu có hạn nên đề tài chỉ Biên soạn bộ câu hỏi trắc nghiệm khách quan môn Dung sai kỹ thuật đo cho hệ trung cấp nghề tại trƣờng Cao đẳng nghề Bạc liêu. -4- Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN 1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Trên Thế giới Việc dạy và học đã xuất hiện trong lịch sử loài ngƣời hàng nghìn năm trƣớc đây, để tuyển dụng ngƣời giỏi ngƣời ta phải tạo ra hình thức thi để so sánh các thí sinh với nhau.
Đo lƣờng và đánh giá trong GD cũng đã phát triển từ xa xƣa, tuy nhiên có thể nói một ngành khoa học thực sự về đo lƣờng trong tâm lý và GD mới bắt đầu và hình thành từ cuối thế kỷ 19 ở Châu Âu và đặc biệt là Mỹ, lĩnh vực khoa học TN phát triển mạnh trong thế kỷ 20. Thuật ngữ này đƣợc sử dụng rộng rãi sau khi cuốn sách “Các trắc nghiệm và đo lƣờng trí tuệ” của nhà tâm lý học ngƣời Mỹ J. Cattell ra đời năm 1890 tại New York. Trong tác phẩm này, J.
Cattell đƣa ra khái niệm TN trí tuệ để chỉ chứng tích tâm lý khác biệt giữa các cá nhân và ông đã đƣa ra làm mẫu 50 TN. Từ đây, TN đƣợc hiểu theo nghĩa rộng là dụng cụ, phƣơng tiện, cách thức để khảo sát và đo lƣờng trong tâm lý. Có thể kể những dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của TN đó là: Trắc nghiệm trí tuệ Simon – Binet đƣợc xây dựng bởi hai nhà tâm lý ngƣời Pháp Alfred Binet và Theodore Simon vào khoảng năm 1905, tiếp đến đƣợc cải tiến tại đại học Stanford Mỹ bởi Lewis Terman năm 1916, sau đó nó đƣợc cải tiến liên tục và ngày nay đƣợc sử dụng với tên gọi là TN trí tuệ IQ. [25, Tr 162] Bộ trắc nghiệm thành quả học tập tổng hợp đầu tiên Stanford Acheevement Test ra đời vào năm 1923 tại Mỹ.
Với việc đƣa vào chấm trắc nghiệm bằng máy IBM năm 1935, việc thành lập Hội quốc gia về Đo lƣờng trong giáo dục (National Council on Measurement in Eduacation – NCME) vào thập niên 1950, sự ra đời hai tổ chức tƣ nhân Eduacation Testing Services (ETS) năm 1947 và American College Testing (ACT) năm 1950, hai tổ chức làm dịch vụ TN lớn thứ nhất và thứ hai Hoa Kỳ, một ngành công nghiệp TN đã hình thành. -5- Năm 1963 xuất hiện công trình của Ghecberich dùng máy tính điện tử xử lí các kết quả TN trên diện rộng, vào thời điểm đó ở Anh đã có hội đồng quốc gia hàng năm quyết định các TN chuẩn cho trƣờng trung học. Từ đó đến nay khoa học về đo lƣờng trong tâm lý và giáo dục đã phát triển liên tục, nhƣng việc sử dụng phƣơng pháp TN đã có một số sai lầm, những phê bình chỉ trích đối với khoa học này cũng xuất hiện thƣờng xuyên nhƣng chúng không đánh đổ đƣợc nó mà chỉ làm cho nó tự điều chỉnh và phát triển mạnh mẽ hơn. Còn bƣớc phát triển về chất của nó trong khoảng 4 thập niên vừa qua là “lý thuyết trắc nghiệm hiện đại” hoặc “lý thuyết đáp ứng câu hỏi” (Item Response Theory – IRT).