Luận văn thạc sĩ về bình đẳng giới trong lao động và việc làm ở tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đảm bảo bình đẳng giới trong lao động việc làm ở tỉnh nghệ an, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Lê Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Văn Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Đảm Bảo Bình Đẳng Giới Trong Lao Động, Việc Làm Ở Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM
• 1.1. Khái luận về bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.2. Khái niệm về bình đẳng giới
• 1.3. Khái niệm về lao động và việc làm
• 1.4. Vai trò của bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.5. Nội dung bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới trong lao động - việc làm
• 1.7. Quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước về bình đẳng giới
• 1.8. Kinh nghiệm đảm bảo bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở một số nước trong khu vực
• 1.8.1. Kinh nghiệm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO)
• 1.8.2. Kinh nghiệm của Thái Lan
• 1.8.3. Kinh nghiệm của nước NaUy
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG, VIỆC LÀM Ở TỈNH NGHỆ AN
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - chính trị - xã hội của tỉnh Nghệ An
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Vị trí địa lý
• 2.1.3. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 2.2. Thực trạng bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở Nghệ An
• 2.2.1. Đặc điểm lao động nữ Nghệ An
• 2.2.2. Mức độ thất nghiệp của dân số lao động
• 2.3. Đánh giá kết quả đạt được về bảo đảm bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động và việc làm ở Nghệ An
• 2.3.1. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện bình đẳng giới nói chung và đảm bảo bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động và việc làm nói riêng
• 2.3.2. Sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động
• 2.3.3. Kết quả giải quyết việc làm, thất nghiệp của lao động nữ ở Nghệ An
• 2.3.4. Những khó khăn và tồn tại
• 2.4. Những vấn đề đặt ra về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động, việc làm trên địa bàn tỉnh
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG VÀ VIỆC LÀM Ở NGHỆ AN TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Bối cảnh mới ảnh hưởng đến bình đẳng giới trong lao động - việc làm ở Nghệ An
• 3.2. Các giải pháp đảm bảo bình đẳng giới trong lao động - việc làm ở Nghệ An trong thời gian tới
• 3.2.1. Các cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp
• 3.2.2. Các giải pháp cơ bản đảm bảo bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở tỉnh Nghệ An trong thời gian tới
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn về bình đẳng giới trong lao động việc làm

Nghiên cứu về bình đẳng giới trong lao động và việc làm là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. Bình đẳng giới không chỉ là quyền lợi của phụ nữ mà còn là một yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của xã hội. Theo quan điểm của Đảng và Nhà nước Việt Nam, bình đẳng giới được coi là một trong những mục tiêu hàng đầu trong chiến lược phát triển. Việc đảm bảo bình đẳng giới trong lao động và việc làm không chỉ giúp nâng cao vị thế của phụ nữ mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh Nghệ An. Các chính sách bình đẳng giới cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả để tạo ra cơ hội bình đẳng cho cả nam và nữ trong thị trường lao động.

1.1 Khái niệm về bình đẳng giới

Bình đẳng giới là sự đối xử ngang quyền giữa nam và nữ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Điều này không chỉ đơn thuần là số lượng mà còn là chất lượng trong việc tham gia và hưởng lợi từ các nguồn lực xã hội. Theo Luật Bình đẳng giới, nam và nữ cần có cơ hội ngang nhau để phát huy năng lực và thụ hưởng thành quả phát triển. Điều này thể hiện rõ trong các chính sách và chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nghệ An.

1.2 Thực trạng bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An

Tại Nghệ An, bình đẳng giới trong lao động vẫn còn nhiều thách thức. Mặc dù phụ nữ chiếm một tỷ lệ lớn trong lực lượng lao động, nhưng họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các cơ hội việc làm và thụ hưởng các chế độ đãi ngộ như nam giới. Tình trạng phân biệt giới trong tuyển dụng và trả lương vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến quyền lợi và sự phát triển của phụ nữ. Để cải thiện tình hình này, cần có các chính sách cụ thể nhằm nâng cao nhận thức và tạo điều kiện thuận lợi cho phụ nữ trong thị trường lao động.

1.3 Các chính sách bình đẳng giới trong lao động

Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chính sách nhằm đảm bảo bình đẳng giới trong lao động. Các chính sách này bao gồm việc khuyến khích phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực kinh tế, tạo điều kiện cho họ tiếp cận giáo dục và đào tạo nghề. Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách này tại Nghệ An vẫn còn nhiều hạn chế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao hiệu quả của các chính sách này.

II. Thực trạng bình đẳng giới trong lao động việc làm ở tỉnh Nghệ An

Thực trạng bình đẳng giới trong lao động tại Nghệ An cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù có sự gia tăng trong tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động, nhưng họ vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản trong việc tiếp cận các cơ hội việc làm. Tình trạng phân biệt giới trong tuyển dụng và trả lương vẫn diễn ra, dẫn đến sự chênh lệch về thu nhập giữa nam và nữ. Đặc biệt, phụ nữ thường bị giới hạn trong các ngành nghề truyền thống, trong khi nam giới chiếm ưu thế trong các lĩnh vực có thu nhập cao hơn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của phụ nữ mà còn cản trở sự phát triển kinh tế của tỉnh.

2.1 Đặc điểm lao động nữ Nghệ An

Lao động nữ tại Nghệ An chủ yếu làm việc trong các ngành nghề như nông nghiệp, dịch vụ và tiểu thủ công nghiệp. Họ thường phải đối mặt với nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm việc làm ổn định và có thu nhập cao. Nhiều phụ nữ vẫn phải gánh vác trách nhiệm gia đình, điều này ảnh hưởng đến khả năng tham gia vào thị trường lao động. Cần có các chương trình hỗ trợ nhằm nâng cao kỹ năng và tạo cơ hội việc làm cho lao động nữ.

2.2 Mức độ thất nghiệp của dân số lao động

Mức độ thất nghiệp tại Nghệ An vẫn còn cao, đặc biệt là ở nhóm lao động nữ. Nhiều phụ nữ không có đủ kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Điều này dẫn đến tình trạng thất nghiệp kéo dài và ảnh hưởng đến đời sống của họ. Cần có các chính sách đào tạo nghề và hỗ trợ việc làm cho lao động nữ để giảm thiểu tình trạng này.

2.3 Những khó khăn và tồn tại

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc đảm bảo bình đẳng giới trong lao động, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn và tồn tại. Tình trạng phân biệt giới trong tuyển dụng, trả lương và cơ hội thăng tiến vẫn diễn ra. Ngoài ra, nhận thức của cộng đồng về bình đẳng giới còn hạn chế, dẫn đến việc phụ nữ không được hưởng đầy đủ quyền lợi trong lao động. Cần có sự thay đổi trong nhận thức và hành động của cả xã hội để cải thiện tình hình này.

III. Phương hướng và giải pháp đảm bảo bình đẳng giới trong lao động và việc làm ở Nghệ An trong thời gian tới

Để đảm bảo bình đẳng giới trong lao động và việc làm ở Nghệ An, cần có các phương hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về bình đẳng giới và vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế. Thứ hai, cần xây dựng các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động, đặc biệt là cho lao động nữ. Thứ ba, cần có các chính sách hỗ trợ phụ nữ trong việc khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp. Cuối cùng, cần tăng cường sự lãnh đạo và chỉ đạo của các cấp chính quyền trong việc thực hiện các chính sách bình đẳng giới.

3.1 Các giải pháp cơ bản đảm bảo bình đẳng giới trong lao động việc làm

Các giải pháp cơ bản bao gồm việc xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ phụ nữ trong việc làm, tạo điều kiện cho họ tiếp cận các nguồn lực và cơ hội phát triển. Cần có các chương trình truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về bình đẳng giới trong lao động. Đồng thời, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội để thực hiện các chính sách này một cách hiệu quả.

3.2 Đề xuất các giải pháp cụ thể

Đề xuất các giải pháp cụ thể như: Tăng cường đào tạo nghề cho lao động nữ, hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, xây dựng các chương trình hỗ trợ việc làm cho phụ nữ. Cần có các chính sách khuyến khích doanh nghiệp tuyển dụng và tạo điều kiện cho phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực có thu nhập cao. Đồng thời, cần có các chương trình giám sát và đánh giá hiệu quả của các chính sách bình đẳng giới trong lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bình đẳng giới trong lao động và việc làm là một trong những vấn đề then chốt đối với sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. Tại tỉnh Nghệ An, phụ nữ chiếm trên 50% lực lượng lao động xã hội, tuy nhiên, bất bình đẳng giới vẫn tồn tại dai dẳng, ảnh hưởng đến cơ hội việc làm, thu nhập và phát triển nghề nghiệp của lao động nữ. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2005 đến 2013 cho thấy tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ ở Nghệ An chiếm khoảng 43% tổng số thất nghiệp, đặc biệt cao ở nhóm tuổi dưới 30. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng bình đẳng giới trong lao động, việc làm tại Nghệ An, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội tỉnh nhà.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào tỉnh Nghệ An, vùng có diện tích lớn nhất cả nước với dân số hơn 3 triệu người, trong đó lực lượng lao động chiếm khoảng 55,2% dân số. Tỉnh có nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp với tỷ trọng lao động qua đào tạo thấp, chỉ khoảng 18,5%. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển nguồn nhân lực, thúc đẩy bình đẳng giới, giảm thiểu khoảng cách giới trong thị trường lao động, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống và hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội của Nghệ An.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về bình đẳng giới và quản lý kinh tế, trong đó:

• Khái niệm bình đẳng giới: Được hiểu là sự đối xử ngang quyền giữa nam và nữ trong mọi lĩnh vực, đặc biệt trong lao động và việc làm, bao gồm cơ hội, quyền lợi và điều kiện làm việc. Luật Bình đẳng giới Việt Nam (2006) và Công ước CEDAW của Liên hợp quốc là cơ sở pháp lý quan trọng.

• Lý thuyết về lao động và việc làm: Việc làm được định nghĩa là các hoạt động lao động tạo ra thu nhập hợp pháp, bao gồm làm công ăn lương, sản xuất kinh doanh và làm việc cho hộ gia đình có trả công. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của việc làm trong nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế.

• Mô hình các nhân tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới: Bao gồm quan niệm truyền thống về giới, trình độ giáo dục, đặc điểm sức lao động nữ, điều kiện tự nhiên, cơ chế chính sách kinh tế - xã hội, và yếu tố địa lý (thành thị/nông thôn).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thống kê từ các báo cáo của Cục Thống kê Nghệ An, Sở Lao động Thương binh và Xã hội, Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ tỉnh Nghệ An, giai đoạn 2005-2013. Dữ liệu bao gồm lực lượng lao động phân theo giới, độ tuổi, trình độ chuyên môn, khu vực địa lý, và các chỉ số thất nghiệp, thu nhập.

• Phương pháp chọn mẫu: Thu thập dữ liệu toàn diện từ các nguồn chính thức, đảm bảo tính đại diện cho toàn tỉnh Nghệ An.

• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp phân tích định lượng, tổng hợp, so sánh các chỉ số về lao động và việc làm giữa nam và nữ. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng dựa trên lý thuyết và thực tiễn. Sử dụng biểu đồ và bảng số liệu để minh họa kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2005-2013, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động nữ tăng lên: Tỷ trọng lao động nữ trong lực lượng lao động Nghệ An tăng từ khoảng 49,67% năm 2009 lên 52% năm 2013, cho thấy sự gia tăng sự tham gia của phụ nữ vào thị trường lao động.

2. Tỷ lệ thất nghiệp nữ cao, đặc biệt ở nhóm tuổi trẻ: Năm 2013, tỷ lệ thất nghiệp nữ chiếm 42,98% tổng số thất nghiệp, trong đó nhóm tuổi dưới 30 chiếm tới 46,13%. Tỷ lệ thất nghiệp nữ ở khu vực thành thị thấp hơn nam giới, nhưng ở nông thôn vẫn còn cao.

3. Trình độ chuyên môn của lao động nữ thấp hơn nam giới: Chỉ khoảng 13,98% lực lượng lao động qua đào tạo, trong đó lao động nữ chiếm tỷ lệ thấp hơn nam giới. Tỷ lệ lao động nữ có trình độ chuyên môn cao tập trung chủ yếu ở thành phố Vinh (49,23%).

4. Bất bình đẳng trong thu nhập và điều kiện làm việc: Lao động nữ thường làm các công việc có thu nhập thấp, ít cơ hội thăng tiến do ảnh hưởng của quan niệm truyền thống và thiên chức làm mẹ. Các chính sách bảo vệ lao động nữ như nghỉ thai sản, làm việc linh hoạt chưa được áp dụng rộng rãi và hiệu quả.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của bất bình đẳng giới trong lao động việc làm tại Nghệ An có thể giải thích qua các yếu tố sau:

• Quan niệm truyền thống trọng nam khinh nữ vẫn còn ăn sâu, ảnh hưởng đến việc phân công lao động và cơ hội nghề nghiệp của phụ nữ. Điều này dẫn đến việc phụ nữ chủ yếu làm các công việc thủ công, thu nhập thấp và ít được đào tạo nâng cao.

• Trình độ giáo dục và đào tạo thấp làm hạn chế khả năng tiếp cận các công việc có thu nhập cao và ổn định của lao động nữ. So với các nước trong khu vực như Thái Lan và Na Uy, Nghệ An còn nhiều hạn chế trong việc phát triển nguồn nhân lực nữ.

• Chính sách và cơ chế hỗ trợ chưa đồng bộ: Mặc dù có nhiều văn bản pháp luật và chính sách về bình đẳng giới, việc thực thi còn hạn chế, chưa tạo ra môi trường làm việc thuận lợi cho lao động nữ, đặc biệt trong các ngành công nghiệp và dịch vụ.

• Ảnh hưởng của điều kiện kinh tế - xã hội và địa lý: Nghệ An là tỉnh có nền kinh tế nông nghiệp chiếm ưu thế, tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp, dân cư chủ yếu ở nông thôn, điều kiện tiếp cận việc làm và dịch vụ hỗ trợ còn hạn chế.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ về tỷ lệ thất nghiệp theo giới và nhóm tuổi, bảng phân bố lao động theo trình độ chuyên môn và khu vực địa lý, giúp minh họa rõ nét sự chênh lệch và bất bình đẳng giới trong lao động việc làm tại Nghệ An.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng cơ cấu ngành nghề hợp lý: Tỉnh cần ưu tiên phát triển các ngành nghề phù hợp với năng lực và sở trường của lao động nữ, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ, công nghiệp nhẹ và nông nghiệp hiện đại. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động nữ có việc làm ổn định lên ít nhất 60% trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp với Sở Kế hoạch - Đầu tư và các ngành liên quan.

2. Nâng cao trình độ học vấn và tay nghề cho lao động nữ: Tăng cường đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn, kỹ năng mềm cho lao động nữ, đặc biệt ở khu vực nông thôn và dân tộc thiểu số. Mục tiêu đạt 30% lao động nữ qua đào tạo nghề trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề.

3. Phát triển doanh nghiệp và tạo việc làm cho lao động nữ: Khuyến khích thành lập và phát triển doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường. Mục tiêu tăng số doanh nghiệp nữ chủ sở hữu lên 20% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch - Đầu tư, các tổ chức tín dụng và Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh.

4. Thực hiện nghiêm túc các chính sách bình đẳng giới: Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về bình đẳng giới trong tuyển dụng, trả lương, bảo hiểm xã hội và điều kiện làm việc. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động Thương binh và Xã hội phối hợp với các cơ quan chức năng.

5. Tăng cường công tác truyền thông, giáo dục về bình đẳng giới: Đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức về bình đẳng giới trong cộng đồng, doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ nhận thức tích cực về bình đẳng giới lên 70% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Ban Vì sự tiến bộ phụ nữ tỉnh, các tổ chức xã hội.

6. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng và chính quyền: Đưa vấn đề bình đẳng giới vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đảm bảo nguồn lực và trách nhiệm thực hiện. Chủ thể thực hiện: Tỉnh ủy, UBND tỉnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước về lao động và bình đẳng giới: Giúp xây dựng và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi pháp luật.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế xã hội và giới: Cung cấp cơ sở dữ liệu, phân tích sâu sắc về thực trạng và nhân tố ảnh hưởng đến bình đẳng giới trong lao động, việc làm tại Nghệ An.

3. Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng: Hiểu rõ hơn về các rào cản và cơ hội trong việc thu hút, sử dụng lao động nữ, từ đó xây dựng môi trường làm việc công bằng, hiệu quả.

4. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức xã hội dân sự hoạt động về quyền phụ nữ và phát triển cộng đồng: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để thiết kế các chương trình hỗ trợ, đào tạo và nâng cao năng lực cho lao động nữ.

Câu hỏi thường gặp

1. Bình đẳng giới trong lao động có ý nghĩa gì đối với phát triển kinh tế?
   Bình đẳng giới giúp tận dụng tối đa nguồn nhân lực, nâng cao hiệu quả lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Ví dụ, khi phụ nữ có cơ hội tiếp cận việc làm và đào tạo, năng suất lao động tăng lên rõ rệt.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến bất bình đẳng giới trong lao động ở Nghệ An là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu là quan niệm truyền thống trọng nam khinh nữ, trình độ giáo dục thấp của lao động nữ, và sự thiếu đồng bộ trong thực thi chính sách bình đẳng giới.

3. Lao động nữ ở Nghệ An thường làm những công việc nào?
   Phần lớn lao động nữ làm việc trong nông nghiệp, dịch vụ và các ngành nghề thủ công, với thu nhập thấp và ít cơ hội thăng tiến so với nam giới.

4. Chính sách nào đã được áp dụng để thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động?
   Việt Nam đã ban hành Luật Bình đẳng giới, Bộ luật Lao động, các chương trình đào tạo nghề cho lao động nữ, hỗ trợ vay vốn và bảo hiểm xã hội dành cho lao động nữ.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp có thể hỗ trợ bình đẳng giới hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần áp dụng chính sách tuyển dụng công bằng, tạo điều kiện làm việc linh hoạt, hỗ trợ đào tạo và phát triển nghề nghiệp cho lao động nữ, đồng thời thực hiện nghiêm túc các quy định về bảo vệ lao động nữ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về bình đẳng giới trong lao động, việc làm, đồng thời phân tích sâu sắc thực trạng tại Nghệ An giai đoạn 2005-2013.
• Đã xác định các nhân tố ảnh hưởng chính như quan niệm truyền thống, trình độ giáo dục, đặc điểm sức lao động nữ và chính sách kinh tế - xã hội.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao trình độ, phát triển doanh nghiệp nữ, thực thi chính sách bình đẳng và tăng cường truyền thông.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và tổ chức xã hội trong việc thúc đẩy bình đẳng giới tại Nghệ An.
• Giai đoạn tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, giám sát hiệu quả thực hiện và cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các cơ quan chức năng và tổ chức liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp, đồng thời tăng cường nghiên cứu, đánh giá định kỳ để đảm bảo bình đẳng giới thực sự được thực hiện trong lĩnh vực lao động và việc làm tại Nghệ An.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu và Kết luận, luận văn được bố cục 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về bình đẳng giới trong lao động - việc làm. Chƣơng 2: Thực trạng bình đẳng giới trong lao động - việc làm ở Nghệ An Chƣơng 3: Phương hướng và giải pháp bảo đảm bình đẳng giới trong lao động, việc làm ở Nghệ An trong thời gian tới. 6 z Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG LAO ĐỘNG - VIỆC LÀM 1. Khái luận về bình đẳng giới trong lao động - việc làm 1.

Khái niệm về bình đẳng giới “Bình đẳng giới” là thuật ngữ mới trong xã hội hiện đại, về thực chất không ra khỏi nội dung của vấn đề bình đẳng nam nữ, là mục tiêu và thước đo trình độ phát triển của xã hội. Bình đẳng giới theo quan niệm xã hội học là sự đối xử ngang quyền giữa hai giới nam và nữ, cũng như giữa các tầng lớp phụ nữ trong xã hội, có xét đến đặc điểm riêng của nữ giới, được điều chỉnh bởi các chính sách đối với phụ nữ một cách hợp lý. Hay nói cách khác, bình đẳng giới là sự thừa nhận, sự coi trọng ngang nhau đối với các đặc điểm giới tính và sự thiết lập các cơ hội ngang nhau đối với nữ và nam trong xã hội. Theo Điều 5 Khoản 3 Luật Bình đẳng giới, “Bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”.

Bình đẳng giới thể hiện ở nhiều mặt: - Nữ và nam có điều kiện ngang nhau để phát huy hết khả năng và thực hiện các mong muốn của mình. - Nữ và nam có cơ hội ngang nhau để tham gia, đóng góp và thụ hưởng các nguồn lực của xã hội trong quá trình phát triển. - Nữ và nam có quyền lợi ngang nhau trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Như vậy, bình đẳng giới không chỉ đơn giản là số lượng phụ nữ và nam giới, hay trẻ em trai và trẻ em gái tham gia trong tất cả các hoạt động là như nhau, cũng không có nghĩa là nam giới và phụ nữ giống nhau, mà là nam giới và phụ nữ được công nhận và hưởng các vị thế ngang nhau trong xã hội, đồng thời, sự tương đồng và khác biệt giữa nam và nữ được công nhận.

Từ đó, nam và nữ có những điều kiện bình đẳng để phát huy đầy đủ các tiềm năng của họ, có cơ hội để tham gia, đóng góp và hưởng lợi bình đẳng từ công cuộc phát triển của quốc gia trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hoá và xã hội. 7 z Bình đẳng giới vừa là vấn đề cơ bản về quyền con người vừa là yêu cầu về sự phát triển công bằng, hiệu quả và bền vững. Bình đẳng giới có những đặc điểm: - Tính ngang quyền: Để đạt được bình đẳng giới, phụ nữ cần được tạo điều kiện và cơ hội ngang bằng nam giới trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đây là các quy định bình đẳng mang tính tối thiểu, không thể thiếu để đảm bảo về mặt pháp lý quyền bình đẳng nam nữ.

- Tính ưu đãi: Do đặc điểm sinh học và truyền giống của phụ nữ khác biệt so với nam giới, để đạt được bình đẳng giới cần có sự đối xử ưu đãi, khuyến khích đặc biệt và hợp lý đối với phụ nữ. - Tính linh hoạt: Đối xử ưu đãi với phụ nữ cần được điều chỉnh linh hoạt trong từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể, không mang tính bất biến. - Tính phân loại: Bình đẳng giới không chỉ được xem xét vị thế của phụ nữ và nam giới trong xã hội mà còn được xem xét giữa các tầng lớp phụ nữ thuộc các thành phần xã hội khác nhau trong các vùng lãnh thổ khác nhau, trong phạm vi quốc gia và trên thế giới. Để đạt tới mục tiêu bình đẳng giới, một số nguyên tắc cần lưu ý: Nam, nữ bình đẳng trong các lĩnh vực của đời sống, xã hội và gia đình; biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới không bị coi là phân biệt đối xử về giới; chính sách bảo vệ, hỗ trợ người mẹ không bị coi là phân biệt đối xử về giới; lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong xây dựng và thực thi pháp luật; thực hiện bình đẳng giới là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, gia đình, cá nhân.2 Khái niệm về lao động, việc làm Lao động, việc làm là vấn đề mà mọi người lao động, mọi tổ chức xã hội, mọi quốc gia rất quan tâm.

Đặc biệt đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, nơi mà tốc độ gia tăng dân số, nguồn lao động khá cao trong khi tốc độ tăng trưởng kinh tế, tạo mở việc làm bị hạn chế do khả năng cung về vốn, tư liệu sản xuất còn dưới mức thoả mãn của nhu cầu kết hợp với sức lao động. Đã có nhiều công trình nghiên cứu đưa ra khái niệm việc làm theo các chiều cạnh khác nhau. Lao động là những hoạt động mà con người thực hiện nhằm đáp ứng các nhu cầu cơ bản của cuộc sống trong môi trường xã hội. Trên một phương diện nào đó, thì lao động đồng nghĩa với việc làm.

Tại Điều 13, Chương II (Việc làm) Bộ luật Lao động của nước Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam: "Mọi hoạt động lao động 8 z tạo ra nguồn thu nhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Khái niệm này cũng được vận dụng trong các cuộc điều tra mẫu về thực trạng lao động và việc làm hàng năm của Việt Nam và được cụ thể hoá thành ba dạng hoạt động sau: - Làm các công việc để nhận tiền công, tiền lương bằng tiền mặt hoặc bằng hiện vật cho công việc đó. - Làm các công việc để thu lợi nhuận cho bản thân, bao gồm: Sản xuất nông nghiệp trên đất do chính thành viên được quyền sử dụng; hoặc hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chính thành viên đó làm chủ toàn bộ hoặc một phần. - Làm công việc cho hộ gia đình mình nhưng không được trả thù lao dưới hình thức tiền lương, tiền công cho công việc đó.

Bao gồm sản xuất nông nghiệp trên đất do chủ hộ hoặc một thành viên trong hộ có quyền sử dụng; hoặc hoạt động kinh tế phi nông nghiệp do chủ hộ hoặc một thành viên trong hộ làm chủ hoặc quản lý. Theo khái niệm trên, một hoạt động được coi là việc làm cần thoả mãn hai điều kiện: Một là, hoạt động đó phải có ích và tạo ra thu nhập cho người lao động và cho các thành viên trong gia đình. Điều này chỉ rõ tính hữu ích và nhấn mạnh tiêu thức tạo ra thu nhập của việc làm. Hai là, hoạt động đó không bị pháp luật cấm.

Điều này chỉ rõ tính pháp lý của việc làm. Hoạt động có ích không giới hạn về phạm vi và ngành nghề và hoàn toàn phù hợp với sự phát triển của thị trường lao động ở Việt Nam trong quá trình phát triển nền kinh tế nhiều thành phần. Ngưòi lao động hợp pháp ngày nay được đặt vào vị trí chủ thể, có quyền tự do tìm kiếm việc làm, hoặc tạo ra việc làm cho người khác trong khuôn khổ pháp luật, không còn bị phân biệt đối xử cho dù làm việc trong hay ngoài khu vực Nhà nước. Điều đó đã khẳng định tính chất pháp lý trong hoạt động của hàng triệu người lao động mà số đông là lao động nữ thuộc khu vực kinh tế ngoài Nhà nước và khu vực kinh tế phi chính thức vốn là những khu vực bị phân biệt đối xử nặng nề trong thời kỳ kế hoạch hoá tập trung.

Hai tiêu thức này có quan hệ chặt chẽ với nhau, và là điều kiện cần và đủ của một hoạt động được thừa nhận là việc làm. Nếu một hoạt động chỉ tạo ra thu nhập nhưng vi phạm luật pháp như trộm cắp, buôn bán hêrôin, mại dâm. không thể được công nhận là việc làm. Mặt khác, một hoạt động dù là hợp pháp, và có ích nhưng 9 z không tạo ra thu nhập cũng không được thừa nhân là việc làm-chẳng hạn nội trợ hằng ngày của phụ nữ cho chính gia đình mình như: đi chợ, nấu cơm, rửa bát, dọn và lau nhà, giặt quần áo.

Nhưng nếu người phụ nữ đó cũng thực hiện các công việc nội trợ tương tự cho gia đình người khác thì hoạt động của họ được thừa nhận là việc làm vì được trả tiền công. Những hạn chế của quan niệm việc làm như trên là ở chỗ: Trước hết, tính hợp pháp của một hoạt động được thừa nhận là việc làm tuỳ thuộc vào luật pháp và thể chế của mỗi quốc gia và cũng có thể thay đổi theo từng thời kỳ. Có hoạt động được thừa nhận là việc làm ở nước này nhưng lại không được thừa nhận ở nước khác. Ví dụ: mại dâm của phụ nữ được thừa nhân là việc làm ở Thái Lan, Philippines vì được luật pháp bảo hộ và quản lý, được bộ y tế và các cơ quan quản lý sức khoẻ của những nước này theo dõi, kiểm tra sức khoẻ định kỳ và cấp giấy phép hành nghề.

Hoạt động này có ích vì nó đáp ứng nhu cầu tình dục của một nhóm người trong xã hội và nó đem lại thu nhập cho lao động nữ. Nhưng mại dâm của phụ nữ ở Việt Nam được coi là hoạt động phi pháp, vi phạm luật và không được thừa nhận là việc làm [12]. Hai là, không phải mọi hoạt động có ích và cần thiết cho gia đình, cho xã hội đều tạo ra thu nhập mặc dù nó góp phần giảm chi tiêu cho gia đình thay vì thuê người làm công. Đặc biệt dưới góc độ giới, việc làm của lao động nữ có những sắc thái riêng.

Hoạt động nội trợ ai cũng thừa nhận là quan trọng, cần thiết và thay vì đi làm ngoài xã hội, phụ nữ có thể ở nhà đảm nhận công việc nội trợ và giảm các khoản chi tiêu cho gia đình để các thành viên nam là chồng, con, anh, em. yên tâm đi làm ngoài xã hội kiếm tiền. Rõ ràng, trong trường hợp này nếu người phụ nữ đó đảm nhận một nghề nghiệp, một công việc ngoài xã hội sẽ được thừa nhận là việc làm vì tạo ra thu nhập.