Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế biện pháp tăng cường công tác giám sát từ xa đối với quỹ tín dụng nhân dân tại chi nhánh bảo hiểm tiền gửi việt nam khu vực đông bắc bộ

Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế đề xuất biện pháp tăng cường giám sát từ xa quỹ tín dụng nhân dân tại chi nhánh BHTG Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ.

• Tác giả: Đoàn Thị Mai Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Biện Pháp Tăng Cường Giám Sát Từ Xa Quỹ Tín Dụng Nhân Dân Tại Bảo Hiểm Tiền Gửi Việt Nam Khu Vực Đông Bắc Bộ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT TỪ XA TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI
• 1.1. Khái quát về bảo hiểm tiền gửi
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam
• 1.3. Vai trò của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam
• 1.4. Các nghiệp vụ chính của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam
• 1.5. Công tác giám sát từ xa của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam
• 1.6. Khái niệm và vai trò của giám sát từ xa
• 1.7. Về phương pháp giám sát. Quy trình giám sát và nội dung giám sát
• 1.8. Các chỉ tiêu giám sát từ xa của bảo hiểm tiền gửi
• 1.9. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác giám sát từ xa
• 1.9.1. Nhân tố khách quan
• 1.9.2. Nhân tố chủ quan
• 1.10. Kinh nghiệm quốc tế về giám sát từ xa của một số tổ chức Bảo hiểm tiền gửi trên thế giới và bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 1.10.1. Công tác giám sát từ xa của Bảo hiểm tiền gửi Canada
• 1.10.2. Công tác giám sát từ xa của Bảo hiểm tiền gửi Đài Loan
• 1.10.3. Công tác giám sát từ xa của Bảo hiểm tiền gửi Hàn Quốc
• 1.10.4. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT TỪ XA ĐỐI VỚI CÁC QUỸ TÍN DỤNG NHÂN DÂN CỦA CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỘ
• 2.1. Khái quát về Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Chức năng, nhiệm vụ của Chi nhánh
• 2.4. Cơ cấu tổ chức. Tình hình hoạt động của Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ (giai đoạn 2013-2017)
• 2.5. Thực trạng công tác giám sát từ xa đối với quỹ tín dụng nhân dân tại Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.6. Mục đích của hoạt động giám sát từ xa đối với QTDND tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.7. Thực trạng công tác giám sát từ xa của Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ
• 2.8. Đánh giá chung
• 2.9. Những kết quả đạt được
• 2.10. Hạn chế và các nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC GIÁM SÁT TỪ XA ĐỐI VỚI QTDND TẠI CHI NHÁNH BẢO HIỂM TIỀN GỬI VIỆT NAM KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỘ
• 3.1. Định hướng về công tác giám sát từ xa
• 3.2. Định hướng về công tác giám sát từ xa của BHTGVN
• 3.3. Định hướng công tác giám sát từ xa của Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ
• 3.4. Biện pháp tăng cường công tác giám sát từ xa tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ
• 3.4.1. Nâng cao chất lượng thông tin đầu vào
• 3.4.2. Hỗ trợ các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi
• 3.4.3. Đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền về hoạt động bảo hiểm tiền gửi
• 3.4.4. Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.4.5. Xây dựng hệ thống cơ sở thông tin khách hàng và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin ứng dụng cho hệ thống giám sát từ xa
• 3.4.6. Liên kết, chia sẻ thông tin quản lý với các tổ chức giám sát khác
• 3.5. Một số kiến nghị
• 3.5.1. Đối với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các Bộ ngành liên quan
• 3.5.2. Đối với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giám sát từ xa và quỹ tín dụng nhân dân

Giám sát từ xa là một phương pháp quản lý hiện đại, được áp dụng để theo dõi hoạt động của các quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) mà không cần tiếp xúc trực tiếp. Phương pháp này giúp Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) khu vực Đông Bắc Bộ nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu rủi ro tài chính. Giám sát từ xa không chỉ giúp tiết kiệm thời gian và chi phí mà còn đảm bảo tính kịp thời trong việc phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của giám sát từ xa

Giám sát từ xa là quá trình thu thập, phân tích và đánh giá thông tin từ xa thông qua các công cụ công nghệ. Đối với QTDND, phương pháp này giúp BHTGVN theo dõi hoạt động tài chính, đảm bảo an toàn tài chính và bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Giám sát từ xa cũng góp phần nâng cao niềm tin của công chúng vào hệ thống tài chính.

1.2. Công nghệ giám sát từ xa

Việc áp dụng công nghệ giám sát hiện đại như hệ thống phần mềm quản lý và phân tích dữ liệu giúp BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ thực hiện giám sát từ xa hiệu quả hơn. Các công nghệ này cho phép thu thập thông tin nhanh chóng, chính xác và liên tục, từ đó giúp phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và đưa ra biện pháp xử lý kịp thời.

II. Thực trạng giám sát từ xa tại BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ

Trong giai đoạn 2013-2017, BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ đã triển khai giám sát từ xa đối với các QTDND với nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế như thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ. Những hạn chế này ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác giám sát từ xa và đòi hỏi các biện pháp tăng cường.

2.1. Kết quả đạt được

BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ đã thành công trong việc giám sát và đánh giá hoạt động của các QTDND thông qua giám sát từ xa. Các chỉ tiêu về vốn, chất lượng tài sản và khả năng thanh khoản được theo dõi chặt chẽ, giúp đảm bảo an toàn tài chính và bảo vệ quyền lợi người gửi tiền.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Một số hạn chế trong công tác giám sát từ xa bao gồm thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn cao và hạ tầng công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu. Nguyên nhân chính là do ngân sách hạn chế và sự thiếu đồng bộ trong quy trình quản lý. Những hạn chế này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả giám sát.

III. Biện pháp tăng cường giám sát từ xa

Để nâng cao hiệu quả giám sát từ xa, BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ cần thực hiện các biện pháp tăng cường như nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đầu tư vào hạ tầng công nghệ và tăng cường hợp tác với các tổ chức giám sát khác. Những biện pháp này sẽ giúp cải thiện chất lượng và hiệu quả của công tác giám sát từ xa.

3.1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Việc đào tạo và nâng cao kỹ năng cho đội ngũ nhân viên là yếu tố quan trọng để thực hiện hiệu quả giám sát từ xa. BHTGVN cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về công nghệ và quản lý tài chính để đáp ứng yêu cầu công việc.

3.2. Đầu tư vào hạ tầng công nghệ

Đầu tư vào hệ thống công nghệ giám sát hiện đại là cần thiết để nâng cao hiệu quả giám sát từ xa. BHTGVN cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung và ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu tiên tiến để theo dõi hoạt động của các QTDND.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2013-2017, Chi nhánh Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) khu vực Đông Bắc Bộ quản lý 271 Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) trên địa bàn 8 tỉnh, thành phố, bao gồm Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định, Hải Dương, Bắc Ninh, Bắc Giang và Lạng Sơn. Hoạt động ngân hàng của các tổ chức tín dụng, đặc biệt là QTDND, luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro do sử dụng phần lớn nguồn vốn không phải của mình. Sự đổ vỡ của các tổ chức này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế và thị trường tài chính. Trong bối cảnh đó, công tác giám sát từ xa đối với các QTDND trở thành nhiệm vụ trọng yếu nhằm bảo vệ quyền lợi người gửi tiền, đảm bảo an toàn hệ thống tài chính và duy trì niềm tin công chúng.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa lý luận về công tác giám sát từ xa, phân tích thực trạng giám sát tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ, đồng thời đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm công tác giám sát từ xa đối với QTDND trên địa bàn Chi nhánh trong giai đoạn 2013-2017. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao chất lượng giám sát, giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự ổn định của hệ thống tài chính ngân hàng khu vực Đông Bắc Bộ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý rủi ro tài chính, trong đó nổi bật là mô hình CAMEL (Capital adequacy, Asset quality, Management, Earnings, Liquidity) được sử dụng để đánh giá toàn diện tình hình hoạt động của các QTDND. Mô hình CAMEL bao gồm năm khái niệm chính:

• Vốn (Capital adequacy): Đánh giá tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và khả năng tự chủ tài chính.
• Chất lượng tài sản (Asset quality): Phân tích tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu và tài sản có sinh lời.
• Quản trị điều hành (Management): Đánh giá năng lực quản lý, hệ thống kiểm soát nội bộ và tuân thủ pháp luật.
• Khả năng sinh lời (Earnings): Đo lường hiệu quả sử dụng vốn qua các chỉ số ROA, ROE và tỷ lệ lợi nhuận.
• Khả năng thanh khoản (Liquidity): Đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu rút tiền và cân đối nguồn vốn.

Ngoài ra, luận văn còn vận dụng lý thuyết giám sát từ xa trong lĩnh vực bảo hiểm tiền gửi, nhấn mạnh vai trò của việc thu thập, phân tích thông tin định kỳ để cảnh báo sớm và đề xuất biện pháp xử lý rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phân tích hệ thống để đánh giá thực trạng công tác giám sát từ xa. Nguồn dữ liệu chính là báo cáo tài chính, báo cáo thống kê và hồ sơ kiểm tra của 271 QTDND trên địa bàn Chi nhánh trong giai đoạn 2013-2017. Cỡ mẫu bao gồm toàn bộ QTDND thuộc phạm vi quản lý, đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm thu thập dữ liệu đầy đủ. Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các chỉ tiêu CAMEL, kết hợp với đánh giá định tính về quy trình, công cụ và nhân lực giám sát. Timeline nghiên cứu kéo dài 5 năm, từ 2013 đến 2017, cho phép đánh giá xu hướng và biến động trong công tác giám sát.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng và quy mô QTDND: Trong giai đoạn 2013-2017, số lượng QTDND trên địa bàn Chi nhánh duy trì ổn định ở mức 271 đơn vị. Tốc độ tăng trưởng bình quân nguồn vốn huy động của các QTDND đạt khoảng 10,42% mỗi năm, phản ánh sự mở rộng hoạt động và tăng cường huy động vốn.

2. Hiệu quả thu phí bảo hiểm tiền gửi: Tổng số phí BHTG thu được từ các QTDND tăng liên tục qua các năm, từ 12.231 triệu đồng năm 2013 lên 29.243 triệu đồng năm 2017. Điều này cho thấy sự tuân thủ tốt hơn của các QTDND trong việc nộp phí và sự phát triển của quỹ dự phòng nghiệp vụ.

3. Tình hình giám sát và kiểm tra: Chi nhánh thực hiện giám sát 100% QTDND định kỳ hàng tháng, quý. Số lượng QTDND được kiểm tra hàng năm dao động từ 85 đến 105 đơn vị, chiếm khoảng 31-39% tổng số QTDND. Qua giám sát, các QTDND được phân loại theo mức độ rủi ro dựa trên hệ thống chỉ tiêu CAMEL, giúp phát hiện kịp thời các tổ chức có dấu hiệu yếu kém.

4. Chất lượng tài sản và khả năng thanh khoản: Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu trên tổng dư nợ của các QTDND được duy trì ở mức thấp, dưới 3%, đảm bảo chất lượng tín dụng tương đối ổn định. Tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn so với nguồn vốn huy động đạt trên 60%, góp phần đảm bảo khả năng thanh khoản và cân đối nguồn vốn.

Thảo luận kết quả

Kết quả giám sát từ xa cho thấy Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ đã thực hiện hiệu quả công tác theo dõi, phân tích và đánh giá tình hình hoạt động của các QTDND. Việc áp dụng mô hình CAMEL giúp đánh giá toàn diện các khía cạnh tài chính và quản trị, từ đó phân loại rủi ro chính xác hơn. Sự tăng trưởng ổn định về vốn huy động và phí bảo hiểm phản ánh sự phát triển lành mạnh của các QTDND và sự tuân thủ quy định pháp luật.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như BHTG Canada, Đài Loan và Hàn Quốc, Chi nhánh đã vận dụng các phương pháp giám sát từ xa tương tự, bao gồm thu thập thông tin định kỳ, phân tích chỉ tiêu tài chính và phối hợp với các cơ quan quản lý khác. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn nhân lực chuyên môn, ảnh hưởng đến tốc độ xử lý và phân tích dữ liệu.

Việc duy trì tỷ lệ nợ xấu thấp và khả năng thanh khoản tốt cho thấy các QTDND trên địa bàn có chính sách quản lý rủi ro hiệu quả, góp phần giảm thiểu nguy cơ đổ vỡ. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn huy động, biểu đồ thu phí BHTG và bảng phân loại QTDND theo mức độ rủi ro để minh họa rõ nét hơn các xu hướng và kết quả giám sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng thông tin đầu vào: Cải tiến hệ thống thu thập và xử lý dữ liệu báo cáo từ các QTDND, áp dụng công nghệ thông tin hiện đại để tăng tính chính xác và kịp thời. Mục tiêu đạt tỷ lệ báo cáo đúng hạn trên 95% trong vòng 2 năm, do Phòng Giám sát phối hợp với các QTDND thực hiện.

2. Phát triển nguồn nhân lực chuyên môn: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ giám sát từ xa cho cán bộ Chi nhánh, nâng cao năng lực phân tích tài chính và quản trị rủi ro. Kế hoạch đào tạo định kỳ hàng năm, nhằm tăng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn chuyên môn lên 90% trong 3 năm tới.

3. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách: Đẩy mạnh truyền thông về vai trò và quy định của BHTG đến các QTDND và người gửi tiền, nâng cao nhận thức và sự tuân thủ. Thực hiện các hội nghị, ấn phẩm và phối hợp với truyền thông địa phương ít nhất 2 lần mỗi năm.

4. Xây dựng hệ thống chia sẻ thông tin liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa BHTGVN, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan giám sát khác để trao đổi thông tin, cảnh báo sớm và xử lý rủi ro kịp thời. Mục tiêu hoàn thiện quy chế phối hợp trong vòng 1 năm, do Ban Giám đốc Chi nhánh chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và chuyên viên Bảo hiểm tiền gửi: Nghiên cứu giúp nâng cao hiểu biết về công tác giám sát từ xa, áp dụng mô hình CAMEL và các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Lãnh đạo và nhân viên Quỹ tín dụng nhân dân: Tham khảo để cải thiện công tác báo cáo, tuân thủ quy định pháp luật và nâng cao năng lực quản trị tài chính.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tài chính ngân hàng: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo trong việc xây dựng chính sách, quy định và giám sát hoạt động các tổ chức tín dụng.

4. Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý kinh tế và tài chính ngân hàng: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu chuyên sâu về bảo hiểm tiền gửi và giám sát tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Giám sát từ xa là gì và tại sao quan trọng?
   Giám sát từ xa là quá trình theo dõi, phân tích tình hình tài chính và hoạt động của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi dựa trên báo cáo định kỳ. Nó giúp phát hiện sớm rủi ro, bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và duy trì ổn định hệ thống tài chính.

2. Mô hình CAMEL gồm những chỉ tiêu nào?
   CAMEL bao gồm vốn, chất lượng tài sản, quản trị điều hành, khả năng sinh lời và khả năng thanh khoản. Đây là bộ chỉ tiêu đánh giá toàn diện sức khỏe tài chính của tổ chức tín dụng.

3. Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ quản lý bao nhiêu QTDND?
   Chi nhánh quản lý 271 QTDND trên địa bàn 8 tỉnh, thành phố trong khu vực Đông Bắc Bộ trong giai đoạn nghiên cứu 2013-2017.

4. Phí bảo hiểm tiền gửi được tính như thế nào?
   Phí bảo hiểm tiền gửi được tính dựa trên số dư tiền gửi được bảo hiểm của tổ chức tham gia, với mức phí hiện hành là 0,15%/năm, thu theo quý.

5. Các biện pháp nâng cao hiệu quả giám sát từ xa là gì?
   Bao gồm nâng cao chất lượng thông tin đầu vào, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường tuyên truyền chính sách và xây dựng hệ thống chia sẻ thông tin liên ngành.

Kết luận

• Công tác giám sát từ xa tại Chi nhánh BHTGVN khu vực Đông Bắc Bộ đã thực hiện đầy đủ và hiệu quả đối với 271 QTDND trong giai đoạn 2013-2017.
• Mô hình CAMEL được áp dụng thành công trong đánh giá và phân loại rủi ro các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi.
• Tăng trưởng vốn huy động và thu phí bảo hiểm tiền gửi ổn định, phản ánh sự phát triển lành mạnh của các QTDND.
• Cần tiếp tục nâng cao chất lượng thông tin, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường phối hợp liên ngành để nâng cao hiệu quả giám sát.
• Đề nghị các cơ quan liên quan triển khai các biện pháp đề xuất trong vòng 1-3 năm tới nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính ngân hàng khu vực.

Các cán bộ quản lý và chuyên viên BHTGVN, QTDND và cơ quan quản lý nhà nước nên nghiên cứu kỹ luận văn để áp dụng các biện pháp nâng cao hiệu quả giám sát từ xa, góp phần bảo vệ quyền lợi người gửi tiền và ổn định thị trường tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIÁM SÁT TỪ XA TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO HIỂM TIỀN GỬI 1.Khái quát về bảo hiểm tiền gửi Sự phát triển của thị trường tài chính và xu thế tự do hóa tài chính trong quá trình toàn cầu hóa đã làm cho thị trường tài chính thế giới ngày càng gắn kết và phụ thuộc lẫn nhau. Đi liền với quá trình đó môi trường hoạt động của các định chế tài chính ngày càng có nhiều rủi ro hơn. Vì vậy việc nghiên cứu để đưa ra các giải pháp nhằm tối thiểu hóa rủi ro luôn là yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của bất cứ thị trường tài chính nào trên thế giới. BHTG là một trong các định chế tài chính với mục tiêu chính là bảo vệ người gửi tiền và góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính và ổn định nền kinh tế 1.

Khái niệm, đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam 1. Khái niệm bảo hiểm tiền gửi [18, Tr.1] Bảo hiểm tiền gửi là sự bảo đảm hoàn trả tiền gửi cho người được bảo hiểm tiền gửi trong hạn mức trả tiền bảo hiểm khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền hoặc phá sản. Tổ chức BHTG là tổ chức tài chính Nhà nước, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng. Tổ chức tham gia BHTG là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành lập và hoạt động theo Luật các tổ chức tín dụng được nhận tiền gửi của cá nhân.

Người được bảo hiểm tiền gửi là cá nhân có tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Đặc điểm của bảo hiểm tiền gửi BHTG là loại hình bảo hiểm đặc biệt chỉ xuất hiện trong nền kinh tế thị trường. So với các loại hình bảo hiểm khác, ngoài tính chất chung của hoạt động bảo hiểm (lấy số đông bù số ít), BHTG có những đặc điểm riêng có: 6 - BHTG là loại hình tổ chức bảo hiểm đặc biệt, hoạt động vì mục tiêu của chính sách công, không vì mục tiêu lợi nhuận Hoạt động của BHTG thực thi chính sách nhằm mục tiêu quản lý nhà nước và không vì mục tiêu lợi nhuận. - Đối tượng được bảo hiểm là tiền gửi của khách hàng gửi vào các tổ chức tín dụng BHTG bảo hiểm cho loại hàng hóa đặc biệt đó là tiền gửi.

- Khách hàng của BHTG là những tổ chức nhận tiền gửi chứ không phải là khách hàng gửi tiền Khách hàng của BHTG là những tổ chức nhận tiền gửi bắt buộc phải tham gia để bảo vệ cho quyền lợi của khách hàng gửi tiền vào những tổ chức nhận tiền gửi đó. Tóm lại, khách hàng của bảo hiểm tiền gửi tham gia bảo hiểm vì quyền lợi của bên thứ 3. - Trách nhiệm đóng phí bảo hiểm là tổ chức nhận tiền gửi chứ không phải là người gửi tiền BHTG bảo hiểm cho tiền gửi của người gửi tiền song trách nhiệm nộp phí thuộc về tổ chức nhận tiền gửi. BHTG được coi như bảo hiểm cho nghĩa vụ của tổ chức nhận tiền gửi đối với người gửi tiền.

- Việc chi trả bảo hiểm tiền gửi áp dụng đối với người gửi tiền Trường hợp tổ chức nhận tiền gửi bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định là không có khả năng thanh toán được các khoản nợ đến hạn, BHTG sẽ có trách nhiệm chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền với hạn mức và trong khoảng thời gian theo quy định của pháp luật về BHTG. - Việc tham gia bảo hiểm tiền gửi mang tính bắt buộc đối với các tổ chức tài chính có huy động tiền gửi, không thông qua hợp đồng bảo hiểm. Đối với loại hình BHTG thì các tổ chức tài chính có huy động tiền gửi, nhất là tiền gửi của đối tượng là cá nhân thì bắt buộc phải tham gia BHTG không thông qua hợp đồng bảo hiểm. 7 - Giấy chứng nhận Bảo hiểm tiền gửi phải được niêm yết công khai ở tất cả các điểm giao dịch của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi Do việc tham gia BHTG mang tính chất bắt buộc và nhằm mục tiêu bảo vệ người gửi tiền do đó Giấy chứng nhận BHTG phải được niêm yết công khai tại tất cả các điểm giao dịch để người gửi tiền yên tâm vì quyền lợi của mình được bảo vệ.

- BHTG có quyền thu hồi Giấy chứng nhận BHTG trong trường hợp tổ chức tham gia BHTG vi phạm các quy định của pháp luật về BHTG Trong một số trường hợp nhất định, các tổ chức này vi phạm thì BHTG có quyền thu phí phạt và thu hồi chứng nhận, thậm chí chấm dứt BHTG đối với các tổ chức vi phạm. Vai trò của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam Bảo hiểm tiền gửi ra đời từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, theo thời gian tổ chức này phát triển bên cạnh các tổ chức tài chính có nhận tiền gửi, nó như một sản phẩm tất yếu của kinh tế thị trường, một định chế tài chính không thể thiếu của hoạt động ngân hàng. Trong hoạt động nhận tiền gửi, người gửi tiền có thể rút tiền ồ ạt tất cả tiền gửi tại ngân hàng khi nhu cầu chi tiêu chủ quan thực sự chưa cần thiết do có thông tin thất thiệt về ngân hàng. Các hiện tượng đó có thể là nguyên nhân dẫn đến đổ vỡ ngân hàng hàng loạt mà hoạt động bảo hiểm tiền gửi cần ngăn chặn.

Hoạt động BHTG góp phần củng cố niềm tin của công chúng đối với hệ thống ngân hàng. Hoạt động BHTG cung cấp đầy đủ hơn cho công chúng thông tin về các ngân hàng; hỗ trợ các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi có vấn đề về mặt tài chính để giúp giải quyết khó khăn tạm thời nhằm duy trì hoạt động; Chi trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiển trong trường hợp tổ chức nhận tiền gửi bị đóng cửa hoặc mất khả năng thanh toán. Hoạt động BHTG giúp các TCTD thực sự yếu kém, không thể tiếp tục duy trì hoạt động có thể rút khỏi lĩnh vực kinh doanh ngân hàng một cách có trật tự, không ảnh hưởng TCTD khác và cả hệ thống. Thông qua hoạt động 8 giám sát, kiểm tra, BHTG thực hiện kiểm soát rủi ro đối với tổ chức tham gia BHTG, cũng qua giám sát, kiểm tra BHTG khả năng đánh giá kịp thời thực trạng của tổ chức tham gia BHTG, đối với tổ chức yếu kém, không thể duy trì hoạt động hoặc có nguy cơ đổ vỡ, tổ chức BHTG có một số giải pháp như: hỗ trợ tài chính giải quyết khó khăn tạm thời về tài chính tránh nguy cơ đổ vỡ gây ảnh hưởng nghiêm trọng, sâu rộng đến an toàn hệ thống tài chính - ngân hàng và ổn định kinh tế xã hội.

Tóm lại BHTG là một công cụ nhằm giảm thiểu rủi ro, nâng cao niềm tin trong công chúng, bảo đảm quyền lợi của người gửi tiền, đảm bảo an toàn hệ thống cho hoạt động ngân hàng. Hoạt động BHTG thúc đẩy sự kết hợp hài hoà giữa nỗ lực nâng cao chất lượng hoạt động ngân hàng hướng tới thu hút tối đa và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi trong cộng đồng và sự cộng tác tích cực của các thành viên trong xã hội trên cơ sở các bên cùng có lợi. Các nghiệp vụ chính của bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam 1. Cấp và thu hồi chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi Theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, chậm nhất 15 ngày trước ngày khai trương hoạt động, tổ chức tín dụng phải nộp hồ sơ đề nghị cấp chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi.

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị cấp Chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi. Trường hợp NHNN Việt Nam có văn bản tạm đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi sẽ bị tạm thu hồi chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi. Hoạt động cấp chứng nhận tham gia bảo hiểm tiền gửi được thực hiện đúng quy định, đồng thời đáp ứng nhu cầu của các tổ chức tín dụng, qua đó góp phần minh bạch hóa chính sách bảo hiểm tiền gửi. Nghiệp vụ tính và thu phí BHTG.

Phí bảo hiểm tiền gửi là khoản tiền mà tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phải nộp cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi để bảo hiểm cho tiền gửi của người được bảo hiểm tiền gửi tại tổ chức tham gia BHTG.1] 9 Luật Bảo hiểm tiền gửi quy định Thủ tướng Chính phủ quy định khung phí bảo hiểm tiền gửi theo đề nghị của NHNN Việt Nam. Căn cứ vào khung phí BHTG, NHNN Việt Nam quy định mức bảo hiểm tiền gửi cụ thể đối với tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi trên cơ sở kết quả đánh giá và phân loại tổ chức này. Quy định về việc tính và thu phí BHTG được thực hiện dựa trên số dư bình quân tiền gửi được bảo hiểm được tại các tổ chức tham gia BHTG. Phí bảo hiểm tiền gửi hiện nay đang được áp dụng là 0,15%/năm trên tổng số dư tiền gửi được bảo hiểm đối với tất cả các tổ chức tham gia BHTG.

Nghiệp vụ chi trả tiền gửi được bảo hiểm. Theo Quyết định số 21/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 15/6/2017, hạn mức chi trả tiền bảo hiểm hiện nay là 75 triệu đồng cho tất cả các khoản tiền gửi được bảo hiểm của một người tại một tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi. Nghiệp vụ chi trả được coi là hoạt động trọng yếu và cơ bản nhất của tổ chức BHTG vì nó trực tiếp tác động tới niềm tin của người gửi tiền. Khi tổ chức tham gia BHTG phá sản, mất khả năng thanh toán và chấm dứt hoạt động thì tổ chức BHTG sẽ thực hiện hoàn trả đối với người gửi tiền có tiền gửi thuộc đối tượng bảo hiểm tiền gửi tại tổ chức tham gia BHTG.

Nghiệp vụ chi trả tiền gửi được bảo hiểm giúp tạo ra cơ chế đảm bảo quyền lợi cho người gửi tiền và nghiệp vụ này càng được thực hiện nhanh chóng thì cáng có tác động tích cực giúp ngăn ngừa đổ vỡ hệ thống. Mức độ chi trả tiền BHTG phụ thuộc theo quy định hiện hành về hạn mức chi trả tiền BHTG.Tổ chức BHTG có thể trực tiếp trả tiền bảo hiểm cho người được BHTG hoặc ủy quyền cho tổ chức tham gia BHTG khác thực hiện. Nghiệp vụ kiểm tra tổ chức tham gia BHTG.