Luận văn thạc sĩ biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng tmcp bưu điện liên việt chi nhánh hồ chí minh

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng tmcp bưu điện liên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Bùi Mỹ Lý
• Người hướng dẫn: Thạc Sỹ Ngô Đình Tâm
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Biện Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng Trong Hoạt Động Kinh Doanh Của Ngân Hàng TMCP Bưu Điện Liên Việt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về tín dụng
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng
• 1.1.2. Vai trò của tín dụng trong nền kinh tế thị trường
• 1.1.2.1. Cung cấp vốn cho nền kinh tế
• 1.1.2.2. Đẩy mạnh quá trình sản xuất, mở rộng đầu tư
• 1.1.2.3. Điều hòa, lưu thông tiền tệ
• 1.1.2.4. Công cụ tài trợ cho các thành phần kinh tế kém phát triển
• 1.2. Rủi pro trong hoạt động tín dụng trong hoạt động kinh doanh của NHTM
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Các loại rủi ro tín dụng
• 1.2.2.1. Rủi ro về vốn
• 1.2.2.2. Rủi ro sai hẹn
• 1.2.2.3. Rủi ro lãi suất
• 1.2.2.4. Rủi ro tỷ giá
• 1.2.2.5. Rủi ro thanh khoản
• 1.2.2.6. Rủi ro lạm phát
• 1.2.2.7. Rủi ro thị trường
• 1.2.2.8. Rủi ro thuế vụ
• 1.2.2.9. Rủi ro chính trị và chính quyền
• 1.2.2.10. Rủi ro công nghệ và hoạt động
• 1.2.3. Những dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng
• 1.2.3.1. Nhóm các dấu hiệu phát sinh rủi ro từ phía khách hàng
• 1.2.3.2. Nhóm các dấu hiệu phát sinh rủi ro từ phía Ngân hàng
• 1.2.4. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng
• 1.2.4.1. Thông tin không cân xứng
• 1.2.4.2. Nguyên nhân từ môi trường kinh tế không ổn định
• 1.2.4.3. Nguyên nhân từ pháp lý
• 1.2.4.4. Nguyên nhân về văn hóa xã hội
• 1.2.4.5. Sự thay đổi về môi trường công nghệ
• 1.2.5. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.3. Biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng
• 1.3.1. Chọn lọc người vay và giám sát quá trình sử dụng vay
• 1.3.2. Đưa ra quy tắc cho vay, chuyên môn hóa việc cho vay và duy trì quan hệ lâu dài với Khách hàng
• 1.3.3. Bảo đảm, bảo lãnh, bảo hiểm
• 1.3.4. Thực hiện trích lập dự phòng rủi ro theo quy định của Ngân hàng Nhà nước
• 1.3.5. Quy trình thực hiện hạn chế rủi ro tín dụng trong Ngân hàng
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG TMCP BƯU ĐIỆN LIÊN VIỆT – CHI NHÁNH HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Tóm tắt tổng quan về lịch sử hình thành của LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.1.1. Thông tin cơ bản về Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt
• 2.1.1.1. Thông tin chung
• 2.1.1.2. Quá trình hình thành và phát triển của LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.2. Bộ máy cơ cấu tổ chức của LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.2.1. Sơ đồ bộ máy tổ chức của Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.2.2. Chức năng, nhiệm vụ từng bộ phận
• 2.3. Tình hình nhân sự hiện nay của LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.4. Tình hình kinh doanh của chi nhánh từ năm 2012 đến 2014
• 2.4.1. Thông tin về tình hình kinh doanh
• 2.4.2. Cơ cấu lợi nhuận và doanh thu của Chi nhánh năm 2014
• 2.5. Định hướng, kế hoạch phát triển của chi nhánh trong năm tới
• 2.5.1. Chỉ tiêu kinh doanh của chi nhánh năm 2015
• 2.5.2. Định hướng và kế hoạch triển khai quản lý rủi ro 2015
• 2.6. Thực trạng phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh hiện nay của Chi nhánh
• 2.6.1. Thực trạng rủi ro tín dụng tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.6.1.1. Chính sách tín dụng
• 2.6.1.2. Quy trình nghiệp vụ tín dụng tại chi nhánh
• 2.6.1.3. Xây dựng hệ thống dấu hiệu cảnh báo rủi ro tín dụng
• 2.6.1.4. Dự phòng rủi ro tín dụng
• 2.6.2. Tình hình về rủi ro tín dụng tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 2.6.2.1. Tình hình tín dụng
• 2.6.2.2. Tình hình nợ quá hạn
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT, KIẾN NGHỊ
• 3.1. Một số kết quả đạt được
• 3.2. Nguyên nhân của những tồn tại
• 3.2.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.2.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.3. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.1. Chính phủ cần xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội khoa học thống nhất, toàn diện
• 3.3.2. Chính phủ cần xây dựng lại cơ chế, thực thi chính sách xử lý tài sản đảm bảo tiền vay để thu hồi nợ các tổ chức tín dụng nhanh chóng
• 3.3.3. Chính phủ cần chỉ đạo Tổng cục địa chính và Bộ xây dựng ban hành văn bản hướng dẫn thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền trên đất cho phù hợp
• 3.4. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.4.1. Ngân hàng Nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động các Ngân hàng Thương mại
• 3.4.2. Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo trung tâm thông tin tín dụng tăng cường cải tiến trong vần đề cung cấp thông tin thật sự có hiệu quả để phòng ngừa rủi ro
• 3.4.3. Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế thanh toán không dùng tiền mặt
• 3.5. Kiến nghị với NH TMCP Bưu điện Liên Việt Chi nhánh Hồ Chí Minh
• 3.5.1. Đẩy mạnh quảng cáo và mở rộng đối tượng cho vay
• 3.5.2. Kiến nghị về công tác đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.5.3. Chuyên môn hóa quy trình thẩm định tín dụng
• 3.5.4. Xây dựng quản lý thông tin khách hàng tập trung
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Khái Niệm Tác Động

Rủi ro tín dụng là khả năng ngân hàng gánh chịu tổn thất do khách hàng không thể trả nợ đúng hạn hoặc không trả được nợ gốc và lãi. Rủi ro này không chỉ giới hạn trong hoạt động cho vay mà còn bao gồm các hoạt động tín dụng khác như bảo lãnh, chiết khấu, và cho thuê tài chính. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự ổn định của ngân hàng TMCP Bưu Điện Liên Việt (LienVietPostBank). Theo tài liệu, hoạt động tín dụng mang lại phần lớn thu nhập cho ngân hàng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc quản lý và phòng ngừa rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng và Các Hình Thức Biểu Hiện

Rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận. Các hình thức biểu hiện bao gồm nợ quá hạn, nợ xấu, và mất vốn. Rủi ro tín dụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố khách quan (như biến động kinh tế) và yếu tố chủ quan (như năng lực quản lý của ngân hàng). Việc nhận diện sớm các dấu hiệu rủi ro là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro kịp thời.

1.2. Tác Động Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Ngân Hàng Thương Mại

Rủi ro tín dụng có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến ngân hàng thương mại, bao gồm giảm lợi nhuận, suy giảm vốn, và thậm chí là mất khả năng thanh toán. Khi nợ xấu tăng cao, ngân hàng phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận. Nếu tình trạng nợ xấu kéo dài, ngân hàng có thể mất vốn và gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Trong trường hợp nghiêm trọng, ngân hàng có thể mất khả năng thanh toán và dẫn đến phá sản.

II. Thách Thức Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại LienVietPostBank

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam có nhiều biến động, LienVietPostBank đối mặt với nhiều thách thức trong công tác quản trị rủi ro tín dụng. Các yếu tố như biến động lãi suất, tỷ giá, và tình hình kinh tế vĩ mô có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường tài chính cũng đòi hỏi ngân hàng phải nới lỏng các điều kiện tín dụng, làm tăng nguy cơ rủi ro. Việc đánh giá tín dụng khách hàng một cách chính xác và hiệu quả là một thách thức lớn đối với ngân hàng.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Động Kinh Tế Đến Rủi Ro Tín Dụng

Biến động kinh tế vĩ mô, như lạm phát, suy thoái kinh tế, và biến động tỷ giá, có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng trả nợ của khách hàng. Khi kinh tế suy thoái, doanh nghiệp gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, dẫn đến giảm doanh thu và lợi nhuận, làm tăng nguy cơ không trả được nợ. Lạm phát làm giảm giá trị thực của đồng tiền, khiến khách hàng khó khăn hơn trong việc trả nợ.

2.2. Áp Lực Cạnh Tranh và Nới Lỏng Điều Kiện Tín Dụng

Sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường tài chính buộc các ngân hàng phải nới lỏng các điều kiện tín dụng để thu hút khách hàng. Việc giảm lãi suất, kéo dài thời hạn vay, và giảm yêu cầu về tài sản đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần phải cân bằng giữa việc tăng trưởng tín dụng và kiểm soát rủi ro để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.3. Khó Khăn Trong Đánh Giá Tín Dụng Khách Hàng

Việc thẩm định tín dụng khách hàng một cách chính xác và hiệu quả là một thách thức lớn. Thông tin về khách hàng có thể không đầy đủ hoặc không chính xác, gây khó khăn cho việc đánh giá khả năng trả nợ. Ngân hàng cần phải đầu tư vào hệ thống thông tin tín dụng và nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng để cải thiện công tác đánh giá tín dụng.

III. Cách Phòng Ngừa Rủi Ro Tín Dụng Hiệu Quả Tại LienVietPostBank

Để phòng ngừa rủi ro tín dụng hiệu quả, LienVietPostBank cần áp dụng một loạt các biện pháp, bao gồm xây dựng chính sách tín dụng chặt chẽ, tăng cường kiểm soát rủi ro tín dụng, và nâng cao năng lực của cán bộ tín dụng. Việc đa dạng hóa danh mục tín dụng và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như bảo hiểm tín dụng cũng là những biện pháp quan trọng. Theo tài liệu, việc chọn lọc người vay và giám sát quá trình sử dụng vốn vay là rất quan trọng.

3.1. Xây Dựng Chính Sách Tín Dụng Chặt Chẽ và Rõ Ràng

Chính sách tín dụng cần quy định rõ các tiêu chí cho vay, hạn mức tín dụng, lãi suất, và các điều kiện đảm bảo. Chính sách tín dụng cần được xây dựng dựa trên đánh giá rủi ro và phù hợp với chiến lược kinh doanh của ngân hàng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt chính sách tín dụng là yếu tố then chốt để kiểm soát rủi ro.

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Rủi Ro Tín Dụng Trong Quy Trình

Ngân hàng cần tăng cường kiểm soát rủi ro trong tất cả các giai đoạn của quy trình tín dụng, từ khâu thẩm định đến khâu giải ngân và quản lý nợ. Cần thiết lập hệ thống cảnh báo sớm để phát hiện các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời. Việc kiểm tra và giám sát thường xuyên hoạt động tín dụng là rất quan trọng.

3.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Tín Dụng Về Quản Lý Rủi Ro

Cán bộ tín dụng cần được đào tạo bài bản về quản lý rủi ro tín dụng, bao gồm các kỹ năng phân tích tín dụng, đánh giá rủi ro, và quản lý nợ. Cán bộ tín dụng cần có kiến thức sâu rộng về ngành nghề kinh doanh của khách hàng để có thể đánh giá chính xác khả năng trả nợ. Việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng cũng là rất quan trọng.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Trong Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng LienVietPostBank

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý rủi ro tín dụng giúp LienVietPostBank nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Các công nghệ như big data, AI, và machine learning có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu khách hàng, dự báo rủi ro, và tự động hóa quy trình tín dụng. Chuyển đổi số ngân hàng là xu hướng tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Sử Dụng Big Data Để Phân Tích Dữ Liệu Khách Hàng

Big data cho phép ngân hàng thu thập và phân tích lượng lớn dữ liệu về khách hàng, bao gồm thông tin tài chính, lịch sử tín dụng, và hành vi tiêu dùng. Phân tích dữ liệu này giúp ngân hàng hiểu rõ hơn về khách hàng và đánh giá chính xác hơn khả năng trả nợ.

4.2. Ứng Dụng AI và Machine Learning Để Dự Báo Rủi Ro

AI và machine learning có thể được sử dụng để xây dựng các mô hình dự báo rủi ro tín dụng. Các mô hình này có thể dự đoán khả năng khách hàng không trả được nợ dựa trên các yếu tố như lịch sử tín dụng, tình hình tài chính, và biến động kinh tế.

4.3. Tự Động Hóa Quy Trình Tín Dụng Bằng Công Nghệ

Công nghệ có thể được sử dụng để tự động hóa các quy trình tín dụng, như thẩm định tín dụng, phê duyệt tín dụng, và quản lý nợ. Tự động hóa giúp giảm thiểu sai sót, tăng tốc độ xử lý, và nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Đào Tạo và Xây Dựng Văn Hóa Rủi Ro Tại LienVietPostBank

Để quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, LienVietPostBank cần chú trọng đến công tác đào tạo và xây dựng văn hóa rủi ro trong toàn ngân hàng. Cán bộ tín dụng cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để nhận diện, đánh giá, và quản lý rủi ro. Văn hóa rủi ro cần được xây dựng dựa trên sự minh bạch, trách nhiệm, và tuân thủ.

5.1. Tăng Cường Đào Tạo Về Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Ngân hàng cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên về quản lý rủi ro tín dụng cho cán bộ tín dụng. Các khóa đào tạo cần tập trung vào các kỹ năng phân tích tín dụng, đánh giá rủi ro, và quản lý nợ. Cần mời các chuyên gia trong và ngoài nước tham gia giảng dạy.

5.2. Xây Dựng Văn Hóa Rủi Ro Dựa Trên Sự Minh Bạch

Văn hóa rủi ro cần được xây dựng dựa trên sự minh bạch, trách nhiệm, và tuân thủ. Cán bộ tín dụng cần được khuyến khích báo cáo các rủi ro tiềm ẩn và chịu trách nhiệm về các quyết định của mình. Cần thiết lập hệ thống khen thưởng và kỷ luật rõ ràng.

5.3. Nâng Cao Nhận Thức Về Rủi Ro Đạo Đức và Gian Lận

Ngân hàng cần nâng cao nhận thức của cán bộ tín dụng về rủi ro đạo đức và gian lận. Cần thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ để ngăn chặn các hành vi gian lận. Cần có cơ chế bảo vệ người tố cáo các hành vi sai phạm.

VI. Kết Luận Tương Lai Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng LienVietPostBank

Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của LienVietPostBank. Ngân hàng cần tiếp tục hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro, ứng dụng công nghệ mới, và xây dựng văn hóa rủi ro mạnh mẽ. Việc tuân thủ các quy định của pháp luật và thông tư ngân hàng nhà nước là rất quan trọng. Trong tương lai, quản lý rủi ro tín dụng sẽ ngày càng trở nên phức tạp và đòi hỏi sự chủ động và sáng tạo.

6.1. Tiếp Tục Hoàn Thiện Các Biện Pháp Phòng Ngừa Rủi Ro

Ngân hàng cần liên tục đánh giá và hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro để đáp ứng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Cần chú trọng đến việc xây dựng các mô hình dự báo rủi ro chính xác và hiệu quả.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Quản Lý Rủi Ro

Ngân hàng cần chủ động ứng dụng các công nghệ mới, như big data, AI, và machine learning, để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng. Cần đầu tư vào hệ thống công nghệ thông tin hiện đại.

6.3. Xây Dựng Văn Hóa Rủi Ro Mạnh Mẽ Trong Toàn Ngân Hàng

Ngân hàng cần tiếp tục xây dựng văn hóa rủi ro mạnh mẽ trong toàn ngân hàng, dựa trên sự minh bạch, trách nhiệm, và tuân thủ. Cần khuyến khích cán bộ tín dụng chủ động báo cáo các rủi ro tiềm ẩn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, nhu cầu bổ sung vốn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và cung ứng dịch vụ của các doanh nghiệp là liên tục và cấp thiết. Để đáp ứng nhu cầu này, hệ thống các ngân hàng thương mại đóng vai trò là trung gian tài chính dẫn vốn chủ đạo. Trong đó, hoạt động cấp tín dụng là nghiệp vụ mang lại nguồn thu nhập lớn nhất cho ngân hàng (chiếm từ 70% đến 80% tổng thu nhập), nhưng đồng thời cũng là hoạt động tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất, chi phối trực tiếp đến sự an toàn tài chính và khả năng tồn tại của các tổ chức tín dụng.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt – Chi nhánh Hồ Chí Minh (LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh) được thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 6 năm 2008 tại khu vực trung tâm kinh tế TP. Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh ngành ngân hàng chịu nhiều tác động từ biến động kinh tế vĩ mô và áp lực nợ xấu sau khủng hoảng, việc kiểm soát và nâng cao chất lượng tín dụng trở thành nhiệm vụ trọng tâm của đơn vị. Khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể sau:

1. Hệ thống hóa các cơ sở lý luận cơ bản về hoạt động tín dụng, phân loại rủi ro tín dụng và các biện pháp quản lý, phòng ngừa rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh, cơ cấu tín dụng, tình hình nợ quá hạn và quy trình kiểm soát rủi ro tín dụng tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2012 – 2014.
3. Nhận diện các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến tồn tại, từ đó đề xuất hệ thống kiến nghị, giải pháp đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và trực tiếp tại Chi nhánh nhằm hạn chế tổn thất tín dụng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh ngân hàng.
• Phạm vi không gian: LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh (địa chỉ tại đường Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh) cùng Phòng Giao dịch phụ thuộc tại khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Quận 7.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh, tình hình cấp tín dụng và phân loại nợ được thu thập và phân tích trong giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2014. Quá trình thực tập và thu thập số liệu thực tế được tiến hành từ ngày 16/04/2015 đến ngày 06/06/2015; thời gian hoàn thành văn bản khóa luận từ ngày 01/07/2015 đến ngày 20/08/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên các khái niệm kinh tế học tiền tệ - ngân hàng và hệ thống văn bản pháp quy điều chỉnh hoạt động ngân hàng thương mại:

• Khung khái niệm và phân loại rủi ro: Tín dụng ngân hàng được định nghĩa là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu sang người sử dụng để thu hồi về lượng giá trị lớn hơn sau một thời gian xác định. Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất tài chính khi khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc không trả đầy đủ cả gốc và lãi. Tác giả phân loại chi tiết 10 dạng rủi ro liên quan: rủi ro về vốn, rủi ro sai hẹn, rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh khoản, rủi ro lạm phát, rủi ro thị trường, rủi ro thuế vụ, rủi ro chính trị - chính quyền, và rủi ro công nghệ - hoạt động.
• Khung pháp lý và quy chế điều hành: Áp dụng Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy định phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng. Tỷ lệ trích lập dự phòng chung quy định là 0,75% tổng dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4; tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể lần lượt là: Nhóm 1 (0%), Nhóm 2 (5%), Nhóm 3 (20%), Nhóm 4 (50%), Nhóm 5 (100%). Cùng với đó là Quy chế tổ chức và hoạt động của Chi nhánh số 1448/2014/QC-HĐQT và Thông báo TB-1807 Hướng dẫn triển khai tín dụng năm 2015 khu vực TP.HCM của LienVietPostBank.
• Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng kết hợp phương pháp thu thập số liệu trực tiếp tại đơn vị thực tập, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số đối tuyệt đối và tương đối qua các năm tài chính, phương pháp phân tích - tổng hợp và phỏng vấn cán bộ nghiệp vụ tại Phòng Khách hàng, kết hợp tham khảo tài liệu thứ cấp từ sách báo, tạp chí chuyên ngành.
• Nguồn dữ liệu: Báo cáo tổng hợp hoạt động kinh doanh tháng 12/2014 của Chi nhánh, Báo cáo thường niên năm 2014 của LienVietPostBank, Bảng cân đối vốn kinh doanh tổng hợp giai đoạn 2012 – 2014 và ghi nhận trực tiếp từ Ban Giám đốc Chi nhánh.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng thương mại. Tác giả phân tích 4 vai trò nòng cốt của tín dụng ngân hàng trong nền kinh tế thị trường:

1. Cung cấp và điều hòa nguồn vốn cho nền kinh tế quốc dân, đóng góp từ 70% đến 80% thu nhập của ngân hàng.
2. Đẩy mạnh quá trình sản xuất, mở rộng quy mô đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
3. Điều hòa lưu thông tiền tệ, kết nối giữa nguồn tiết kiệm nhàn rỗi trong dân cư với các nhu cầu đầu tư sản xuất.
4. Là công cụ tài trợ cho các thành phần kinh tế kém phát triển thông qua các chương trình định hướng của Nhà nước.

Về nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng, văn bản chỉ rõ các yếu tố: tình trạng bất đối xứng thông tin dẫn đến lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức khi khách hàng cung cấp số liệu tài chính thiếu trung thực; biến động bất ổn của môi trường kinh tế vĩ mô; sự thiếu đồng bộ và chồng chéo trong hệ thống văn bản pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm; sự thay đổi hành vi tiêu dùng gắn với yếu tố văn hóa - xã hội; và sự lạc hậu nhanh chóng của máy móc thiết bị do biến đổi công nghệ. Tác giả cũng minh chứng hậu quả dây chuyền của rủi ro tín dụng qua các sự kiện khủng hoảng tài chính châu Á (1997), Nam Mỹ (2001–2002) và biến cố vỡ nợ công tại Hy Lạp (2015).

Để hạn chế rủi ro, chương 1 đề xuất 5 nhóm biện pháp nguyên tắc: chọn lọc người vay và giám sát quá trình sử dụng vốn; chuẩn hóa quy tắc cho vay và chuyên môn hóa cán bộ; thực hiện đa dạng hóa danh mục đầu tư; áp dụng các biện pháp bảo đảm, bảo lãnh, bảo hiểm tiền vay; và thực hiện trích lập quỹ dự phòng rủi ro đầy đủ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Chương 2: Thực trạng phòng ngừa rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt – Chi nhánh Hồ Chí Minh

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và công tác kiểm soát rủi ro tín dụng tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh từ năm 2012 đến năm 2014.

Về đặc điểm tổ chức và nguồn nhân lực: Chi nhánh vận hành theo chế độ thủ trưởng với tổng số cán bộ nhân viên năm 2014 là 58 người (trong đó có 17 nhân viên kinh doanh và 9 giao dịch viên). Đội ngũ có độ tuổi trung bình là 28 tuổi; cơ cấu nhân sự gồm 63% nữ (toàn bộ 3 thành viên Ban Giám đốc đều là nữ) và 37% nam. Trình độ học vấn của nhân sự đạt mức cao: 85% tốt nghiệp Đại học, 5% Sau đại học và 10% Cao đẳng/Trung cấp.

Chỉ tiêu nhân sự	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014
Tổng số nhân viên (người)	66	63	58
Số nhân viên kinh doanh (người)	18	17	17
Số giao dịch viên (người)	7	8	9
Số phòng giao dịch trực thuộc (đơn vị)	1	1	1

Về kết quả kinh doanh và cơ cấu lợi nhuận: Đến cuối năm 2014, Chi nhánh quản lý khoảng 4.800 tài khoản thanh toán và 400 khách hàng có quan hệ tín dụng (bao gồm 70 khách hàng doanh nghiệp). Tổng tài sản đạt xấp xỉ 2.600 tỷ đồng; dư nợ cho vay và trái phiếu doanh nghiệp đạt 2.450 tỷ đồng; nguồn vốn huy động từ dân cư và tổ chức kinh tế đạt 1.850 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế năm 2014 đạt 122 tỷ đồng. Hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng chi phối trong cơ cấu lợi nhuận với 81,5% (cho vay doanh nghiệp chiếm 80%, hộ gia đình và cá nhân chiếm 1,5%), tiếp đến là hoạt động huy động vốn chiếm 17% và mảng kinh doanh ngoại tệ - dịch vụ chiếm 1,5%.

Cơ cấu lợi nhuận năm 2014 theo nhóm khách hàng	Tỷ trọng (%)	Cơ cấu lợi nhuận năm 2014 theo sản phẩm	Tỷ trọng (%)
Cho vay doanh nghiệp	80,0%	Cho vay trung, dài hạn	71,0%
Tiền gửi doanh nghiệp	15,0%	Cho vay bổ sung vốn lưu động	9,0%
Tiền gửi dân cư	2,0%	Tiền gửi có khách hàng doanh nghiệp	5,0%
Cho vay hộ gia đình và cá nhân	1,5%	Tiền gửi không khách hàng doanh nghiệp	10,0%
Kinh doanh ngoại tệ và dịch vụ	1,5%	Tiền gửi dân cư / Cho vay hộ gia đình / Dịch vụ	5,0%
Tổng cộng	100,0%	Tổng cộng	100,0%

Về diễn biến quy mô và cơ cấu thời hạn tín dụng: Doanh số cho vay có xu hướng chuyển dịch mạnh từ ngắn hạn sang trung và dài hạn. Năm 2012, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao nhất với 52,37% (553 tỷ đồng), nhưng đến năm 2014 đã giảm còn 22,30% (291 tỷ đồng). Ngược lại, tỷ trọng cho vay dài hạn tăng nhanh từ 24,33% (257 tỷ đồng) năm 2012 lên 50,57% (660 tỷ đồng) vào năm 2014. Tương ứng, doanh số thu nợ dài hạn năm 2014 đạt 561 tỷ đồng, chiếm 47,99% tổng doanh số thu nợ toàn chi nhánh.

Doanh số cho vay theo thời hạn (Tỷ đồng)	Năm 2012	Tỷ trọng	Năm 2013	Tỷ trọng	Năm 2014	Tỷ trọng
Ngắn hạn	553	52,37%	287	22,25%	291	22,30%
Trung hạn	246	23,30%	364	28,22%	354	27,13%
Dài hạn	257	24,33%	639	49,53%	660	50,57%
Tổng doanh số cho vay	1.056	100,0%	1.290	100,0%	1.305	100,0%

Doanh số thu nợ theo thời hạn (Tỷ đồng)	Năm 2012	Tỷ trọng	Năm 2013	Tỷ trọng	Năm 2014	Tỷ trọng
Ngắn hạn	457	46,12%	200	18,07%	292	24,98%
Trung hạn	214	21,59%	354	31,98%	316	27,03%
Dài hạn	320	32,29%	553	49,95%	561	47,99%
Tổng doanh số thu nợ	991	100,0%	1.107	100,0%	1.169	100,0%

Tình hình hoạt động tín dụng tổng hợp (Tỷ đồng)	Năm 2012	Năm 2013	Năm 2014	Chênh lệch 2013/2012 (%)	Chênh lệch 2014/2013 (%)
Dư nợ đầu kỳ	2.185	3.007	3.185	+1,11%	+6,10%
Doanh số cho vay	1.056	1.290	1.305	+25,97%	+12,40%
Doanh số thu nợ	991	1.107	1.169	+11,70%	+5,60%
Dư nợ cuối kỳ	3.007	3.185	3.322	+6,10%	+4,30%

Về công tác quản trị và thực trạng nợ quá hạn: Chi nhánh áp dụng quy trình nghiệp vụ tín dụng khép kín gồm 8 bước:

1. Tiếp xúc với khách hàng.
2. Tiếp nhận hồ sơ vay và chuyển hồ sơ tài sản sang bộ phận định giá.
3. Thẩm định khách hàng và thẩm định tài sản bảo đảm độc lập.
4. Thương lượng các điều khoản (kỳ hạn, lãi suất, biện pháp bảo đảm).
5. Trình phê duyệt cấp tín dụng lên cán bộ quản trị rủi ro hoặc Ban Giám đốc/Tổng Giám đốc.
6. Giải ngân vốn vay theo hợp đồng.
7. Quản lý, kiểm tra sau giải ngân về mục đích sử dụng vốn và tình hình tài sản.
8. Thu nợ tất toán (8a) hoặc xử lý nợ có vấn đề khi phát hiện dấu hiệu bất thường (8b).

Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ năm 2012 là 1,5% (tương đương 45.759 triệu đồng), tăng lên 3,1% vào năm 2013 dưới tác động của khó khăn kinh tế chung, sau đó được kiểm soát giảm về mức dưới 3% (đạt khoảng 1,5%) trong năm 2014. Tỷ lệ dư nợ có tài sản bảo đảm tại chi nhánh đạt tới 99,5%, không phát sinh dư nợ bảo đảm bằng hàng tồn kho.

Chương 3: Nhận xét, kiến nghị

Trên cơ sở phân tích thực trạng, tác giả chỉ ra các thành công đạt được cùng một số hạn chế còn tồn tại (như quy mô mạng lưới phòng giao dịch còn mỏng, số lượng nhân viên kinh doanh phải quản lý lượng hồ sơ lớn, nguồn thu phụ thuộc quá nhiều vào mảng tín dụng) và phân định rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan. Từ đó, tác giả đưa ra các nhóm kiến nghị cụ thể:

• Kiến nghị với Chính phủ:
  • Xây dựng quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội thống nhất và toàn diện giữa các vùng kinh tế.
  • Hoàn thiện cơ chế và khuôn khổ pháp lý thực thi việc xử lý tài sản bảo đảm tiền vay, giúp các tổ chức tín dụng đẩy nhanh tiến độ thu hồi nợ tồn đọng.
  • Chỉ đạo Tổng cục Địa chính và Bộ Xây dựng ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết, đơn giản hóa thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
• Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước:
  • Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thường xuyên đối với hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần.
  • Chỉ đạo Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) nâng cao chất lượng, tính cập nhật và hiệu quả cung cấp thông tin lịch sử tín dụng của khách hàng vay.
  • Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và cơ chế khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế.
• Kiến nghị với LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh:
  • Đẩy mạnh hoạt động tiếp thị, quảng bá thương hiệu và đa dạng hóa đối tượng khách hàng cá nhân cũng như doanh nghiệp.
  • Chú trọng đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu và nâng cao tính tuân thủ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên.
  • Tăng cường chuyên môn hóa quy trình thẩm định tín dụng, thực hiện nghiêm quy định lãnh đạo trực tiếp thẩm định 100% khách hàng mới.
  • Xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu thông tin khách hàng tập trung; mở rộng áp dụng yêu cầu mua bảo hiểm khoản vay sang nhiều nhóm khách hàng để phân tán rủi ro.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa chi tiết bức tranh hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần trong giai đoạn tái cơ cấu 2012 – 2014:

• Kết quả định lượng cụ thể:
  • Phản ánh sự tăng trưởng liên tục của dư nợ cuối kỳ từ 3.007 tỷ đồng (2012) lên 3.185 tỷ đồng (2013) và đạt 3.322 tỷ đồng (2014).
  • Ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt trong cơ cấu kỳ hạn tín dụng: doanh số cho vay dài hạn tăng từ 257 tỷ đồng (24,33%) năm 2012 lên 660 tỷ đồng (50,57%) năm 2014.
  • Chứng minh kết quả kiểm soát chất lượng nợ: kéo giảm tỷ lệ nợ quá hạn từ mức đỉnh 3,1% (năm 2013) xuống còn 1,5% (năm 2014); duy trì tỷ lệ dư nợ có tài sản bảo đảm ở mức rất cao là 99,5%.
  • Thống kê tỷ trọng nguồn thu: hoạt động tín dụng mang lại 81,5% lợi nhuận năm 2014 (cho vay trung dài hạn đóng góp 71%), lợi nhuận trước thuế đạt 122 tỷ đồng.
• Giải pháp và đóng góp thực tiễn:
  • Phân tích chi tiết quy trình quản trị rủi ro 8 bước theo hướng dẫn nội bộ (TB-1807), kết hợp việc phân loại nợ và trích lập dự phòng theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN.
  • Đóng góp hệ thống giải pháp đa tầng (từ cấp vĩ mô Chính phủ, cơ quan quản lý Ngân hàng Nhà nước đến quy trình tác nghiệp nội bộ tại Chi nhánh), gắn trách nhiệm cá nhân của lãnh đạo chi nhánh vào việc thẩm định trực tiếp khách hàng mới.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Khóa luận giới hạn phạm vi nghiên cứu tại một đơn vị cơ sở duy nhất là LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh với chuỗi số liệu thứ cấp trong 3 năm (2012–2014), chưa thực hiện khảo sát so sánh mở rộng với các chi nhánh khác cùng hệ thống hoặc các ngân hàng thương mại cổ phần tương đương trên cùng địa bàn TP.HCM.
  • Dữ liệu phân loại nợ và trích lập dự phòng trong bài phản ánh theo quy định tại Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN; chưa đánh giá tác động của các văn bản mới hơn tại thời điểm đó (như Thông tư 02/2013/TT-NHNN).
  • Các công cụ phòng ngừa rủi ro tài chính phức tạp như chứng khoán hóa các khoản nợ (securitization), phát triển thị trường mua bán nợ thứ cấp hay phái sinh tín dụng chưa được phân tích sâu do thực tế hoạt động của Chi nhánh chưa triển khai áp dụng.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Đánh giá chất lượng tín dụng theo các chuẩn mực kế toán và quản trị quốc tế (Basel II, Basel III).
  • Mở rộng phân tích mô hình định lượng dự báo xác suất vỡ nợ (Probability of Default) và kiểm định mức độ rủi ro tín dụng theo từng nhóm ngành nghề kinh tế cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc đề án nghiên cứu về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại. Cán bộ tín dụng và nhân viên quản trị rủi ro tại các tổ chức tín dụng cần tài liệu tham khảo thực tế về mô hình phân bổ nhân sự và quy trình kiểm soát sau giải ngân.
• Nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Bảng tổng hợp số liệu thực tế về cơ cấu doanh số cho vay và thu nợ theo kỳ hạn 3 năm liên tiếp (2012–2014).
  • Quy trình nghiệp vụ cấp tín dụng 8 bước và hệ thống dấu hiệu cảnh báo sớm rủi ro tín dụng từ phía khách hàng vay vốn và công tác quản trị nội bộ.
  • Cơ cấu lợi nhuận chi tiết theo từng nhóm khách hàng và sản phẩm tín dụng năm 2014.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn thu và lợi nhuận trước thuế của LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh năm 2014 phân bổ như thế nào?
Trong năm 2014, lợi nhuận trước thuế của Chi nhánh đạt 122 tỷ đồng (chưa bao gồm thu hồi nợ xấu). Cơ cấu nguồn lợi nhuận tập trung chủ yếu vào hoạt động cấp tín dụng với tỷ trọng 81,5% (trong đó cho vay doanh nghiệp chiếm 80%, cho vay hộ gia đình và cá nhân chiếm 1,5%); hoạt động huy động vốn đóng góp 17% (tiền gửi doanh nghiệp chiếm 15%, tiền gửi dân cư chiếm 2%); mảng kinh doanh ngoại tệ và dịch vụ chỉ đóng góp 1,5%.

2. Cơ cấu doanh số cho vay theo kỳ hạn của Chi nhánh đã có sự thay đổi như thế nào trong giai đoạn 2012 – 2014?
Chi nhánh đã có sự chuyển dịch chiến lược rõ rệt từ cho vay ngắn hạn sang cho vay dài hạn. Năm 2012, cho vay ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn nhất với 52,37% (553 tỷ đồng), cho vay dài hạn chỉ chiếm 24,33% (257 tỷ đồng). Đến năm 2014, tỷ trọng cho vay ngắn hạn giảm mạnh xuống còn 22,30% (291 tỷ đồng), trong khi cho vay dài hạn vươn lên chiếm tỷ trọng cao nhất với 50,57% (660 tỷ đồng) trong tổng doanh số cho vay 1.305 tỷ đồng.

3. Thực trạng nợ quá hạn và đặc điểm tài sản bảo đảm tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh diễn biến ra sao?
Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ của Chi nhánh ở mức 1,5% năm 2012 (45.759 triệu đồng), tăng lên 3,1% năm 2013 do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế, và giảm trở lại mức khoảng 1,5% vào năm 2014. Về chất lượng bảo đảm, 99,5% tổng dư nợ cho vay tại chi nhánh có tài sản bảo đảm và hoàn toàn không có dư nợ bảo đảm bằng hàng tồn kho.

4. Tác giả đề xuất những giải pháp trọng tâm nào đối với riêng LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh?
Tác giả đề xuất 4 nhóm biện pháp tại Chi nhánh: (1) Đẩy mạnh tiếp thị và mở rộng đối tượng khách hàng; (2) Tăng cường đào tạo chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ; (3) Chuyên môn hóa khâu thẩm định tín dụng, thực hiện việc Giám đốc/Phó Giám đốc kinh doanh trực tiếp thẩm định 100% khách hàng mới phát sinh; (4) Xây dựng hệ thống quản lý thông tin khách hàng tập trung và mở rộng đối tượng vay vốn bắt buộc tham gia bảo hiểm khoản vay.

5. Quy định về trích lập dự phòng rủi ro được đơn vị áp dụng theo căn cứ nào và tỷ lệ cụ thể ra sao?
Chi nhánh áp dụng theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ trích lập dự phòng chung là 0,75% tổng dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4. Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể theo 5 nhóm nợ: Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn: 0%), Nhóm 2 (Nợ cần chú ý: 5%), Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn: 20%), Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ: 50%), Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn: 100%).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Bùi Mỹ Lý đã phản ánh bức tranh thực tế về công tác quản trị rủi ro và tăng trưởng tín dụng tại LienVietPostBank Chi nhánh Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2012 – 2014. Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu cụ thể về sự chuyển dịch cơ cấu tín dụng sang trung dài hạn, thực trạng kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn dưới mức 3% và quy trình thẩm định 8 bước nghiêm ngặt. Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đúc kết từ thực tiễn hoạt động tại đơn vị, tạo nguồn tư liệu tham khảo phục vụ học tập và nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề cơ bản về tín dụng 1. Khái niệm tín dụng Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị từ người sở hữu sang người sử dụng để sau một thời gian sẽ thu hồi về một lượng giá trị lớn hơn lượng giá trị ban đầu. Tín dụng là một phạm trù kinh tế xuất hiện và tồn tại trong những điều kiện kinh tế xã hội nhất định.

Sự phát triển kinh tế xã hội là tiền đề nảy sinh các hình thức khác nhau của quan hệ tín dụng: tín dụng Nhà nước, tín dụng thương mại, tín dụng Ngân hàng,…Trong đó, tín dụng Ngân hàng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế của một quốc gia. Tín dụng là hoạt động sinh lời lớn nhất song cũng mang rủi ro cao nhất cho NHTM. Đối với hầu hết các ngân hàng, dư nợ tín dụng thường chiếm khoảng từ 1/2 đến 2/3 tổng thu nhập của ngân hàng. Mặt khác, rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có xu hướng tập trung chủ yếu vào danh mục tín dụng.

Vai trò của tín dụng trong nền kinh tế thị trường Trước đây, trong thời kỳ bao cấp, tín dụng như là một tổ chức cấp vốn ngân sách vì vậy thường xảy ra nơi cần vốn để sản xuất thì không có hoặc không được cung cấp kịp thời, nơi thì để vốn ứ đọng trong thời gian dài.Từ khi chuyển qua nền kinh tế thị trường, hầu như tình trạng đó đã chấm dứt. Sau đây là vai trò tín dụng của Ngân hàng trong nền kinh tế thị trường: 1. Cung cấp vốn cho nền kinh tế Hoạt động tín dụng là cầu nối cung và cầu về vốn cho nền kinh tế Quốc dân. Hoạt động chính của NHTM là hoạt động tín dụng, đem lại 70 – 80% thu nhập cho NH.

Tín dụng là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư, là động lực khuyến khích tiết kiệm và đầu tư. 3 c Như vậy tín dụng NH là cánh tay đắc lực của NHTM, góp phần nâng cao chất lượng và điều hòa về tiền tệ, thực hiện chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước, kìm chế và đẩy lùi lạm phát, tạo môi trường kinh doanh ổn định. Đẩy mạnh quá trình sản xuất, mở rộng đầu tư Trong nền kinh tế thị trường, các tổ chức sản xuất kinh doanh phải cạnh tranh gay gắt với nhau nếu không muốn tụt hậu và bị đào thải. Để có thể mở rộng, phát triển, các doanh nghiệp cần có nhiều yếu tố như nguồn nhân lực, công nghệ, vốn,… Trong đó, có thể khẳng định vốn là yếu tố quan trọng hàng đầu vì nếu có vốn mạnh, doanh nghiệp sẽ có được các yếu tố khác do thị trường sẵn sàng cung cấp.

Để có vốn doanh nghiệp có thể tìm đến nhiều nguồn hỗ trợ khác nhau, nhưng vay vốn ở NH là hình thức được các DN sử dụng nhiều nhất vì được vay linh hoạt và lãi suất thấp.Vì vậy, thông qua hoạt động tín dụng NH đã đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế, đồng thời giải quyết các vấn đề về xã hội. Điều hòa, lưu thông tiền tệ Nền kinh tế thị trường lúc nào cũng có những khoản tiền tạm thời nhàn rỗi, trong khi các thành phần kinh tế khác lại xuất hiện hiện tượng thiếu vốn tạm thời hoặc thiếu vốn bổ sung đầu tư tài sản cố định. Sự có mặt của tín dụng NH được coi như một giải pháp để giải quyết mâu thuẫn này.Trong quá trình thực hiện nghiệp vụ tín dụng, NH đã huy động được nguồn tiết kiệm trong dân cư và phân phối lại cho các thành phần kinh tế có nhu cầu vốn, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế.