Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay tại công ty cổ phần xây dựng đô thị an bình

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích quản lý kinh tế một số biện pháp cải thiện kết quả sử dụng nguồn vốn vay tại công ty cổ phần xây, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Vũ Đức An
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Mỵ
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay tại Công ty cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGUỒN VỐN VAY CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về nguồn vốn vay của doanh nghiệp
• 1.2. Phân loại vốn kinh doanh
• 1.3. Vai trò của vốn kinh doanh
• 1.4. Huy động vốn vay trong DN
• 1.5. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của doanh nghiệp
• 1.6. Các nhân tố ảnh hưởng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGUỒN VỐN VAY TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG ĐÔ THỊ AN BÌNH
• 2.1. Tổng quan về Công ty Cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.3. Ngành nghề kinh doanh
• 2.4. Cơ cấu tổ chức và đặc điểm tổ chức sản xuất, kinh doanh của Công ty Cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.5. Khái quát về kết quả sản xuất kinh doanh của Công ty Cổ phần xây dựng đô thị An Bình trong những năm gần đây
• 2.6. Thực trạng hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay tại Công ty cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.7. Thực trạng về nguồn vốn vay của Công ty cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.8. Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay của Công ty cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 2.9. Những kết quả đạt được
• 2.10. Những tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGUỒN VỐN VAY TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG ĐÔ THỊ AN BÌNH
• 3.1. Định hướng hoạt động của Công ty trong những năm tới và các yêu cầu với hiệu quả sử dụng vốn
• 3.2. Định hướng hoạt động của công ty trong những năm tới
• 3.3. Các yêu cầu đối với hiệu quả sử dụng vốn
• 3.4. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay của Công ty cổ phần xây dựng đô thị An Bình
• 3.5. Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng toàn bộ vốn vay để kinh doanh
• 3.6. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động
• 3.7. Điều kiện thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay để kinh doanh
• 3.7.1. Điều kiện từ phía công ty
• 3.7.2. Điều kiện từ phía Nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay

Luận văn tập trung vào việc đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay tại Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình. Các biện pháp này nhằm tối ưu hóa việc sử dụng vốn vay, đảm bảo hiệu quả tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh của công ty. Cụ thể, luận văn đề cập đến việc cải thiện quy trình quản lý vốn vay, tăng cường kiểm soát chi phí, và áp dụng các chiến lược sử dụng vốn vay phù hợp với tình hình thực tế của công ty.

1.1. Tối ưu hóa vốn vay

Tối ưu hóa vốn vay là một trong những biện pháp chính được đề xuất. Luận văn nhấn mạnh việc sử dụng vốn vay một cách hiệu quả thông qua việc phân bổ hợp lý cho các dự án đầu tư xây dựng, đảm bảo lợi nhuận cao nhất với chi phí thấp nhất. Điều này đòi hỏi công ty phải có kế hoạch chi tiết và kiểm soát chặt chẽ các khoản vay.

1.2. Quản lý vốn vay hiệu quả

Quản lý vốn vay hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Luận văn đề xuất việc áp dụng các công cụ quản lý tài chính hiện đại, theo dõi sát sao các khoản vay, và đảm bảo việc sử dụng vốn đúng mục đích. Điều này giúp công ty tránh được các rủi ro tài chính và tối ưu hóa lợi nhuận.

II. Hiệu quả sử dụng vốn vay tại Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình

Luận văn phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn vay tại Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình. Công ty đã đạt được những thành tựu đáng kể trong việc sử dụng vốn vay, tuy nhiên vẫn còn tồn tại một số hạn chế như việc quản lý vốn chưa thực sự hiệu quả và chi phí vay cao. Luận văn đánh giá các chỉ tiêu tài chính liên quan đến vốn vay trong xây dựng và đề xuất các giải pháp cải thiện.

2.1. Thực trạng sử dụng vốn vay

Thực trạng sử dụng vốn vay tại công ty được phân tích chi tiết thông qua các chỉ tiêu tài chính như tỷ lệ nợ, lợi nhuận trên vốn vay, và khả năng thanh toán. Luận văn chỉ ra rằng, mặc dù công ty đã sử dụng vốn vay hiệu quả trong một số dự án, nhưng vẫn cần cải thiện để tối ưu hóa hơn nữa.

2.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay

Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay được thực hiện thông qua việc phân tích các chỉ tiêu tài chính và so sánh với các công ty cùng ngành. Luận văn nhận định rằng, công ty cần tập trung vào việc giảm chi phí vay và tăng cường quản lý vốn để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay.

III. Chiến lược sử dụng vốn vay trong đầu tư xây dựng

Luận văn đề xuất các chiến lược sử dụng vốn vay phù hợp với hoạt động đầu tư xây dựng của công ty. Các chiến lược này bao gồm việc lựa chọn các dự án có tiềm năng sinh lời cao, tối ưu hóa cơ cấu vốn, và tăng cường quản lý rủi ro tài chính. Điều này giúp công ty đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn vay và duy trì sự phát triển bền vững.

3.1. Lựa chọn dự án đầu tư

Lựa chọn dự án đầu tư là yếu tố quan trọng trong chiến lược sử dụng vốn vay. Luận văn đề xuất việc ưu tiên các dự án có tỷ suất lợi nhuận cao và rủi ro thấp, đảm bảo việc sử dụng vốn vay hiệu quả và an toàn.

3.2. Tối ưu hóa cơ cấu vốn

Tối ưu hóa cơ cấu vốn là một phần quan trọng trong chiến lược sử dụng vốn vay. Luận văn nhấn mạnh việc cân đối giữa vốn vay và vốn chủ sở hữu để đảm bảo hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển và cạnh tranh gay gắt, việc sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay trở thành yếu tố then chốt quyết định sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình, thành lập năm 2011 tại Hải Phòng, là một doanh nghiệp trẻ hoạt động trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng kỹ thuật và cho thuê máy công trình. Qua 5 năm hoạt động, công ty đã trải qua nhiều thăng trầm với sự biến động về doanh thu và lợi nhuận, đồng thời mở rộng quy mô tài sản và nguồn vốn. Nghiên cứu tập trung phân tích hiệu quả sử dụng nguồn vốn vay của công ty trong giai đoạn 2011-2015 nhằm đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, góp phần tăng trưởng bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: (1) hệ thống hóa lý luận về vốn vay và hiệu quả sử dụng vốn vay trong doanh nghiệp; (2) phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng vốn vay tại Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình; (3) đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay phù hợp với điều kiện thực tế của công ty. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các số liệu tài chính và hoạt động kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2011-2015 tại địa bàn Hải Phòng. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác quản lý tài chính, đặc biệt là quản lý vốn vay, giúp công ty nâng cao năng lực tài chính, tối ưu hóa chi phí vốn và gia tăng lợi nhuận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình quản lý tài chính doanh nghiệp liên quan đến vốn kinh doanh và vốn vay. Trước hết, khái niệm vốn được tiếp cận từ nhiều góc độ: vốn hiện vật, vốn tài chính, vốn chủ sở hữu và vốn vay. Vốn vay được định nghĩa là nguồn vốn huy động từ bên ngoài doanh nghiệp, bao gồm các khoản vay ngân hàng, tổ chức tín dụng và các khoản nợ phải trả khác.

Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng là: (1) Lý thuyết cấu trúc vốn, nhấn mạnh sự kết hợp tối ưu giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay nhằm giảm chi phí vốn và tăng hiệu quả sử dụng vốn; (2) Lý thuyết đòn bẩy tài chính, phân tích tác động của tỷ lệ nợ vay đến lợi nhuận vốn chủ sở hữu và rủi ro tài chính. Các khái niệm chính bao gồm: vốn chủ sở hữu, nợ phải trả, chi phí sử dụng vốn, hệ số nợ, tỷ suất lợi nhuận trên vốn vay (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), và các chỉ tiêu đánh giá khả năng thanh toán.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính và các tài liệu nội bộ của Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình giai đoạn 2011-2015. Cỡ mẫu là toàn bộ dữ liệu tài chính của công ty trong 5 năm, được chọn nhằm đánh giá xu hướng và hiệu quả sử dụng vốn vay qua thời gian. Phương pháp phân tích bao gồm: phân tích thống kê mô tả, phân tích các chỉ tiêu tài chính (hệ số nợ, tỷ suất lợi nhuận, vòng quay vốn), so sánh biến động qua các năm và đối chiếu với các tiêu chuẩn ngành. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2016, bao gồm thu thập dữ liệu, xử lý số liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tài sản và nguồn vốn: Tổng tài sản của công ty tăng từ khoảng 1,158 triệu đồng năm 2011 lên hơn 7 triệu đồng năm 2015, trong đó tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng cao hơn tài sản dài hạn. Nguồn vốn chủ sở hữu chiếm tỷ trọng lớn hơn nợ phải trả, với tỷ lệ vốn chủ sở hữu dao động từ 65% đến gần 97% qua các năm, cho thấy công ty có khả năng tự chủ tài chính tương đối vững chắc.

2. Biến động cơ cấu vốn vay: Hệ số nợ của công ty tăng từ 3,09% năm 2011 lên 34,8% năm 2015, với nợ phải trả chủ yếu là các khoản phải trả khách hàng và một phần vay dài hạn để đầu tư máy móc thiết bị trong những năm cuối giai đoạn. Điều này phản ánh công ty đang tận dụng vốn vay một cách có kiểm soát để mở rộng sản xuất kinh doanh.

3. Hiệu quả sử dụng vốn vay: Vòng quay vốn kinh doanh tăng từ 0,33 vòng năm 2011 lên 1,65 vòng năm 2013, sau đó giảm xuống 0,89 vòng năm 2015 do mở rộng quy mô vốn. Tỷ suất lợi nhuận trước thuế trên vốn kinh doanh đạt đỉnh 17,08% năm 2013, giảm xuống 4,6% năm 2015 nhưng có xu hướng cải thiện. Tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu (ROE) tăng từ âm sang dương, đạt 6,97% năm 2015, cho thấy hiệu quả sinh lời của vốn chủ sở hữu được cải thiện rõ rệt.

4. Khả năng thanh toán: Các hệ số khả năng thanh toán tổng quát, thanh toán nhanh và thanh toán tức thời đều duy trì trên mức an toàn, mặc dù có sự giảm nhẹ trong những năm gần đây. Điều này chứng tỏ công ty có khả năng đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn và duy trì thanh khoản tốt.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng tài sản và nguồn vốn chủ sở hữu phản ánh sự phát triển ổn định của công ty trong giai đoạn đầu hoạt động. Việc tăng tỷ trọng vốn vay trong cơ cấu vốn cho thấy công ty đã bắt đầu khai thác nguồn vốn bên ngoài để mở rộng đầu tư, phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ vay vẫn được kiểm soát ở mức hợp lý, tránh rủi ro tài chính quá cao.

Hiệu quả sử dụng vốn vay được thể hiện qua vòng quay vốn và tỷ suất lợi nhuận có sự biến động theo chu kỳ kinh doanh và điều kiện thị trường. Năm 2013 là năm có hiệu quả cao nhất, trong khi năm 2014 chịu ảnh hưởng tiêu cực từ suy thoái kinh tế và thị trường bất động sản, dẫn đến giảm lợi nhuận và hiệu suất vốn. Năm 2015, với sự phục hồi kinh doanh, các chỉ tiêu tài chính cải thiện đáng kể, cho thấy các biện pháp quản lý vốn và hoạt động kinh doanh đã bắt đầu phát huy hiệu quả.

Khả năng thanh toán duy trì ở mức an toàn cho thấy công ty có chính sách quản lý dòng tiền và nợ ngắn hạn hiệu quả, không sử dụng nợ ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn, giảm thiểu rủi ro thanh khoản. So sánh với các nghiên cứu trong ngành xây dựng, kết quả này phù hợp với xu hướng doanh nghiệp trẻ cần cân bằng giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay để phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu tài sản, cơ cấu nguồn vốn, biểu đồ vòng quay vốn và tỷ suất lợi nhuận qua các năm để minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả sử dụng vốn vay.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý dòng tiền và kiểm soát chi phí: Công ty cần áp dụng các biện pháp quản lý dòng tiền chặt chẽ nhằm đảm bảo khả năng thanh toán nợ vay đúng hạn, đồng thời kiểm soát chi phí sản xuất và quản lý để nâng cao tỷ suất lợi nhuận trên vốn vay. Chủ thể thực hiện là phòng kế toán – tài chính, trong vòng 6 tháng tới.

2. Tối ưu hóa cơ cấu vốn: Đề xuất duy trì tỷ trọng vốn vay trong khoảng 30-40% tổng nguồn vốn để tận dụng đòn bẩy tài chính mà không làm tăng rủi ro tài chính quá mức. Ban giám đốc và hội đồng quản trị cần xây dựng kế hoạch huy động vốn phù hợp trong 1 năm tới.

3. Đầu tư nâng cao năng lực quản lý tài chính: Tăng cường đào tạo cán bộ quản lý tài chính về kỹ năng phân tích, dự báo tài chính và quản lý rủi ro vốn vay nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Phòng nhân sự phối hợp phòng tài chính tổ chức đào tạo trong 12 tháng tới.

4. Mở rộng quan hệ tín dụng và đa dạng hóa nguồn vốn vay: Công ty nên tìm kiếm thêm các đối tác tín dụng uy tín, đa dạng hóa các hình thức vay vốn như vay trung và dài hạn, phát hành trái phiếu doanh nghiệp để giảm áp lực vay ngắn hạn. Ban giám đốc và phòng kinh doanh thực hiện trong 18 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng: Giúp hiểu rõ về quản lý vốn vay, tối ưu hóa cơ cấu vốn và nâng cao hiệu quả tài chính trong ngành xây dựng.

2. Chuyên viên tài chính doanh nghiệp: Cung cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay và phương pháp phân tích tài chính thực tiễn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản lý kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo về lý luận và thực tiễn quản lý vốn vay trong doanh nghiệp trẻ.

4. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Hỗ trợ đánh giá năng lực tài chính và rủi ro tín dụng của doanh nghiệp vay vốn trong lĩnh vực xây dựng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hiệu quả sử dụng vốn vay lại quan trọng đối với doanh nghiệp?
   Hiệu quả sử dụng vốn vay quyết định khả năng sinh lời và rủi ro tài chính của doanh nghiệp. Sử dụng vốn vay hiệu quả giúp tối đa hóa lợi nhuận và duy trì thanh khoản, tránh nguy cơ vỡ nợ.

2. Cơ cấu vốn hợp lý là như thế nào?
   Cơ cấu vốn hợp lý là sự kết hợp giữa vốn chủ sở hữu và vốn vay sao cho chi phí vốn thấp nhất, rủi ro tài chính được kiểm soát và khả năng sinh lời tối đa. Tỷ lệ vốn vay thường dao động từ 30-50% tùy ngành nghề.

3. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn vay?
   Có thể đánh giá qua các chỉ tiêu như vòng quay vốn kinh doanh, tỷ suất lợi nhuận trên vốn vay (ROA), tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE), và khả năng thanh toán nợ ngắn hạn.

4. Những rủi ro khi sử dụng vốn vay quá nhiều là gì?
   Rủi ro chính là mất khả năng thanh toán, tăng chi phí lãi vay, giảm lợi nhuận vốn chủ sở hữu và nguy cơ phá sản nếu không kiểm soát tốt dòng tiền và hiệu quả đầu tư.

5. Các biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay phổ biến?
   Bao gồm quản lý dòng tiền chặt chẽ, tối ưu hóa cơ cấu vốn, nâng cao năng lực quản lý tài chính, đa dạng hóa nguồn vốn vay và kiểm soát chi phí sản xuất kinh doanh.

Kết luận

• Công ty Cổ phần Xây dựng Đô thị An Bình đã có sự phát triển ổn định về quy mô tài sản và nguồn vốn trong giai đoạn 2011-2015, với tỷ trọng vốn chủ sở hữu chiếm ưu thế.
• Hiệu quả sử dụng vốn vay có sự biến động theo chu kỳ kinh doanh, đạt hiệu quả cao nhất năm 2013 và có xu hướng cải thiện trở lại năm 2015.
• Khả năng thanh toán nợ ngắn hạn của công ty duy trì ở mức an toàn, phản ánh chính sách quản lý dòng tiền hiệu quả.
• Cần tiếp tục tối ưu hóa cơ cấu vốn, nâng cao năng lực quản lý tài chính và đa dạng hóa nguồn vốn vay để đảm bảo phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản lý tài chính, đào tạo nhân sự và mở rộng quan hệ tín dụng trong vòng 1-2 năm tới.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, góp phần phát triển bền vững doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG NGUỒN VỐN VAY CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về nguồn vốn vay của doanh nghiệp 1. Khái niệm: Theo sự phát triển của lịch sử, các quan điểm về vốn xuất hiện và ngày càng hoàn thiện, tiêu biểu có các cách hiểu về vốn như sau của một số nhà kinh tế học thuộc các trường phái kinh tế khác nhau. Các nhà kinh tế học cổ điển tiếp cận vốn với góc độ hiện vật.

Họ cho rằng, vốn là một trong những yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất kinh doanh. Cách hiểu này phù hợp với trình độ quản lý kinh tế còn sơ khai – giai đoạn kinh tế học mới xuất hiện và bắt đầu phát triển. Theo một số nhà tài chính thì vốn là tổng số tiền do những người có cổ phần trong công ty đóng góp và họ nhận được phần thu nhập chia cho các chứng khoán của công ty. Như vậy, các nhà tài chính đã chú ý đến mặt tài chính của vốn, làm rõ được nguồn vốn cơ bản của doanh nghiệp đồng thời cho các nhà đầu tư thấy được lợi ích của việc đầu tư, khuyến khích họ tăng cường đầu tư vào mở rộng và phát triển sản xuất.

Theo David Begg, Standley Fischer, Rudige Darnbusch trong cuốn “Kinh tế học”: Vốn là một loại hàng hoá nhưng được sử dụng tiếp tục vào quá trình sản xuất kinh doanh tiếp theo. Có hai loại vốn là vốn hiện vật và vốn tài chính. Vốn hiện vật là dự trữ các loại hàng hoá đã sản xuất ra các hàng hoá và dịch vụ khác. Vốn tài chính là tiền mặt, tiền gửi ngân hàng.

Đất đai không được coi là vốn. Một số nhà kinh tế học khác cho rằng vốn bao gồm toàn bộ các yếu tố kinh tế được bố trí để sản xuất hàng hoá, dịch vụ như tài sản tài chính mà còn 5 cả các kiến thức về kinh tế kỹ thuật của doanh nghiệp đã tích luỹ được, trình độ quản lý và tác nghiệp của các cán bộ điều hành cùng chất lượng đội ngũ công nhân viên trong doanh nghiệp, uy tín, lợi thế của doanh nghiệp. Một số quan điểm khác lại cho rằng vốn là giá trị đem lại giá trị thặng dư. Nhưng theo khái niệm trong giáo trình Tài chính doanh nghiệp của Trường Đại học Kinh tế quốc dân thì khái niệm về vốn được chia thành hai phần: Tư bản (Capital) là giá trị mang lại giá trị thặng dư.

Vốn được quan tâm đến khía cạnh giá trị nào đó của nó mà thôi. Bảng cân đối kế toán phản ánh tình hình tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm. Vốn được nhà doanh nghiệp dùng để đầu tư vào tài sản của mình. Nguồn vốn là những nguồn được huy động từ đâu.

Tài sản thể hiện quyết định đầu tư của nhà doanh nghiệp. Còn về bảng cân đối phản ánh tổng dự trữ của bản thân doanh nghiệp dẫn đến doanh nghiệp có dự trữ tiền để mua hàng hoá và dịch vụ rồi sản xuất và chuyển hoá, dịch vụ đó thành sản phẩm cuối cùng cho đến khi dự trữ hàng hoá hoặc tiền thay đổi đó sẽ có một dòng tiền hay hàng hoá đi ra đó là hiện tượng xuất quỹ, còn khi xuất hàng hoá ra thì doanh nghiệp sẽ thu về dòng tiền (phản ánh nhập quỹ và biểu hiện cân đối của doanh nghiệp là ngân quỹ làm cân đối dòng tiền trong doanh nghiệp). Một số quan niệm về vốn ở trên tiếp cận dưới những góc độ nghiên cứu khác nhau, trong những điều kiện lịch sử khác nhau. Vì vây, để đáp ứng đầy đủ yêu cầu về hạch toán và quản lý vốn trong cơ chế thị trường hiện nay, có thể khái quát vốn là một phần thu nhập quốc dân dưới dạng vật chất và tài sản chính được các cá nhân, tổ chức bỏ ra để tiến hành kinh doanh nhằm mục đích tối đa hoá lợi nhuận.

Vậy “vốn vay là nguồn vốn mà doanh nghiệp phải huy động từ bên ngoài mà không phải là nguồn vốn chủ sở hữu, nguồn vốn vay có thể từ các ngân hàng và các tổ chức tín dụng hoặc các cá nhân đoàn thể trong xã hội, là các khoản nợ phải trả trong ngắn hạn và dài hạn…” 6 1. Phân loại vốn kinh doanh * Căn cứ vào quan hệ sở hữu vốn Dựa vào quan hệ sở hữu vốn, vốn kinh doanh của doanh được chia thành hai nguồn là nguồn vốn chủ sở hữu (NVCSH) và nợ phải trả (NPT). • Vốn chủ sở hữu: Là số vốn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, doanh nghiệp có đầy đủ các quyền chiếm hữu, chi phối và định đoạt. Nguồn vốn chủ sở hữu bao gồm: - Nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu: Khi doanh nghiệp được thành lập, chủ doanh nghiệp phải đầu tư một số vốn nhất định.

Tuỳ thuộc vào loại hình doanh nghiệp mà nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu thuộc về các đối tượng khác nhau: Với doanh nghiệp Nhà nước, nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu là vốn điều lệ của doanh nghiệp Nhà nước do Ngân sách Nhà nước cấp; đối với doanh nghiệp tư nhân, nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu do chủ doanh nghiệp bỏ ra để thành lập doanh nghiệp; đối với công ty liên doanh liên kết, nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu là những khoản đóng góp theo tỷ lệ cam kết giữa các chủ đầu tư khi thành lập doanh nghiệp; đối với công ty cổ phần, nguồn vốn đầu tư của chủ sở hữu do các cổ đông đóng góp. - Nguồn vốn tự bổ sung: Nguồn vốn tự bổ sung phản ánh số vốn do doanh nghiệp sử dụng một phần lợi nhuận sau thuế của mình để bổ sung vào nguồn vốn kinh doanh. Nguồn vốn này có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với doanh nghiệp, nó phản ánh khả năng tự tích lũy, mở rộng quy mô kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nguồn vốn này có giới hạn do nó phụ thuộc vào kết quả kinh doanh hàng năm và nhu cầu phân phối sử dụng lợi nhuận sau thuế cho các mục đích có tính chất tiêu dùng.

Nguồn vốn chủ sở hữu có ý nghĩa rất quan trọng với mỗi doanh nghiệp ở bất kỳ một lĩnh vực kinh doanh nào. Tỷ trọng VCSH trong tổng nguồn vốn của DN thể hiện mức độ tự chủ về tài chính của DN. Nên tỷ trọng của nó trong tổng nguồn vốn càng lớn chứng tỏ sự độc lập về tài chính của DN càng cao, khả năng đi vay của DN càng dễ dàng thực hiện và ngược lại. 7 • Nợ phải trả: là các khoản vốn được hình thành từ vốn vay các ngân hàng thương mại hoặc các tổ chức tài chính khác, vốn vay thông qua phát hành trái phiếu, các khoản nợ khách hàng chưa thanh toán.

Đặc điểm chung của nguồn vốn này là doanh nghiệp chỉ có quyền sử dụng chúng trong một khoảng thời gian nhất định sau đó doanh nghiệp phải hoàn trả lại và thường phải kèm theo một khoản chi phí sử dụng lượng vốn đó hay còn gọi là lãi xuất. Nguồn vốn này có tính linh hoạt cao. Việc đi vay vốn có thể đáp ứng nhu cầu vốn trong ngắn hạn, dài hạn cho doanh nghiệp, hoặc có thể huy động được số vốn lớn kịp thời phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được ổn định, liên tục. Mặt khác, đây cũng là phương thức sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong nền kinh tế, do việc sử dụng vốn đi vay sẽ hợp lý hóa các nhu cầu tạm thời về vốn phát sinh bởi tính chu kỳ của sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng không nên lạm dụng nguồn vốn này. Nó như con dao hai lưỡi, nếu sử dụng hợp lý sẽ cho phép doanh nghiệp tăng sức cạnh tranh, tận dụng được cơ hội đầu tư. Ngược lại, nếu tỷ suất sinh lời kinh tế của tài sản thấp hơn so với lãi suất đi vay thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu sụt giảm nhanh chóng hơn so với khi không sử dụng vốn vay. Hơn nữa, tỷ lệ vốn vay trong tổng nguồn vốn quá cao có thể sẽ dẫn đến những rủi ro về mất khả năng thanh toán, nguy cơ vỡ nợ, có thể dẫn đến phá sản.

Sự kết hợp hai nguồn vốn chủ sở hữu và nợ phải trả tạo nên cơ cấu nguồn vốn của doanh nghiệp còn gọi là cơ cấu tài chính của doanh nghiệp. Cơ cấu tài chính ảnh hưởng đến sự thành công hay thất bại của doanh nghiệp vì thế các doanh nghiệp luôn hướng tới một cơ cấu tài chính hợp lý tối ưu. Để đảm bảo cho hoạt động của mình, doanh nghiệp phải khai thác sử dụng cả hai nguồn vốn này, sự kết hợp này như thế nào để đạt tới kết cấu vốn tối ưu còn phụ thuộc vào đặc điểm ngành mà doanh nghiệp hoạt động cũng như quyết định của người quản lý doanh nghiệp trên cơ sở xem xét tình hình chung của nền kinh tế và của doanh nghiệp. 8 Cách phân loại này giúp cho doanh nghiệp thấy được một cách tổng quát cơ cấu nguồn tài trợ từ góc độ sở hữu của vốn kinh doanh.

Cũng như mức độ an toàn về mặt tài chính của mình và những nguy cơ rủi ro tài chính có thể xảy ra, từ đó đưa ra những phương sách huy động và sử dụng vốn cho phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp cũng như của nền kinh tế. * Căn cứ vào phạm vi huy động vốn Căn cứ vào phạm vi huy động thì nguồn vốn kinh doanh được chia thành 2 loại là: Nguồn vốn bên trong và Nguồn vốn bên ngoài doanh nghiệp. • Nguồn vốn bên trong doanh nghiệp là nguồn vốn có thể huy động được từ nội bộ doanh nghiệp phục vụ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như: lợi nhuận giữ lại tái đầu tư, khấu hao TSCĐ, tiền nhượng bán tài sản, vật tư không cần dùng hoặc thanh lý TSCĐ, các quỹ dự phòng tài chính… Nguồn vốn bên trong doanh nghiệp có ý nghĩa rất quan trọng cho sự phát triển của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tự chủ hơn về mặt tài chính, chủ động đáp ứng nhu cầu vốn của doanh nghiệp, nắm bắt kịp thời các thời cơ trong kinh doanh, giữ được quyền kiểm soát doanh nghiệp, tránh được áp lực phải thanh toán đúng kỳ hạn. Đồng thời chi phí sử dụng vốn của nguồn vốn này thấp nhưng không phải vì thế mà doanh nghiệp lạm dụng mà phải sử dụng tiết kiệm nguồn vốn này vì đặc điểm của nó là quy mô nhỏ.

• Nguồn vốn bên ngoài doanh nghiệp: Là nguồn vốn mà doanh nghiệp có thể huy động từ bên ngoài để đáp ứng cho nhu cầu thiếu vốn sản xuất kinh doanh của mình.