Bảo Vệ và Sử Dụng Hợp Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Bài viết phân tích ảnh hưởng của lũ đến đời sống dân cư và môi trường tại vùng ngập lũ Đồng Tháp Mười, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thực trạng.

• Tác giả: Huỳnh Thị Thanh Tâm
• Người hướng dẫn: GS. Lê Huy Bạc
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn
• Đề tài: Bảo Vệ và Sử Dụng Hợp Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. PHẦN MỘT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về lũ
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu
• 1.3. Diễn biến lũ ở Đồng bằng sông Cửu Long
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ XÃ HỘI VÙNG ĐỒNG THÁP MƯỜI CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: SƠ LƯỢC VỀ DÒNG CHẢY LŨ Ở VÙNG ĐỒNG THÁP MƯỜI
• 3.1. Một số nét sơ lược về dòng chảy sông Mê Kông
• 3.2. Diễn biến lũ ở Đồng Tháp Mười
• 3.3. Các đặc điểm chính của lũ lụt ở Đồng Tháp Mười
• 3.4. Ngập lụt ở Đồng Tháp Mười - những tác nhân của nó
• 3.5. Kiểm soát lũ vùng Đồng Tháp Mười
• 4. PHẦN HAI: PHẦN KẾT QUẢ
• 4. CHƯƠNG 4: TÌM HIỂU MỘT SỐ ẢNH HƯỞNG CỦA LŨ ĐẾN MÔI TRƯỜNG VÙNG NGẬP LŨ ĐỒNG THÁP MƯỜI
• 5. CHƯƠNG 5: TÁC ĐỘNG CỦA LŨ ĐẾN KINH TẾ - XÃ HỘI
• 5.1. Lũ với vấn đề kinh tế
• 5.2. Lũ với vấn đề xã hội
• 5.3. Nguồn lợi từ nước lũ
• 5.4. Nhận định về việc hình thành các khu dân cư tập trung
• 6. CHƯƠNG 6: SƠ BỘ NHỮNG GIẢI PHÁP
• 6.1. Về bố trí dân cư vùng ngập lũ
• 6.2. Kinh tế mùa lũ
• 6.3. Về sản xuất nông nghiệp
• 6.4. Du lịch mùa nước nổi Đồng Tháp Mười
• 6.5. Giao thông vùng ngập lũ Đồng Tháp Mười
• 6.6. Về hướng dẫn và lấy phù sa
• 6.7. Về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Vệ Tài Nguyên Thiên Nhiên TPHCM

Thành phố Hồ Chí Minh, trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Việc quản lý tài nguyên thiên nhiên TPHCM hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển bền vững TPHCM. Các nguồn tài nguyên như tài nguyên nước TPHCM, tài nguyên đất TPHCM, và đa dạng sinh học TPHCM cần được khai thác và sử dụng một cách hợp lý. Theo luận văn thạc sĩ của Huỳnh Thị Thanh Tâm, việc nhận định rõ về lũ và tìm hiểu quy luật diễn biến lũ trong nhiều năm là công việc hết sức cần thiết để đề xuất các biện pháp khai thác hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường tự nhiên và ổn định đời sống cho cư dân trong vùng ngập lũ.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên

Tài nguyên thiên nhiên bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo, các yếu tố lý học, hóa học, sinh học. Chúng có giá trị về kinh tế, văn hóa, xã hội đối với con người. Việc sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên TPHCM không chỉ đảm bảo nguồn cung cho hiện tại mà còn cho các thế hệ tương lai. Cần có các chính sách bảo vệ tài nguyên thiên nhiên TPHCM phù hợp để điều chỉnh các hoạt động khai thác và sử dụng.

1.2. Vai trò của tài nguyên thiên nhiên đối với sự phát triển TPHCM

Tài nguyên thiên nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, việc khai thác quá mức và không bền vững có thể dẫn đến ô nhiễm môi trường TPHCM, suy thoái tài nguyên và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Do đó, cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo tồn tài nguyên thiên nhiên TPHCM.

II. Thực Trạng Khai Thác Tài Nguyên Thiên Nhiên Tại TPHCM

Hiện nay, thực trạng tài nguyên thiên nhiên TPHCM đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Tình trạng ô nhiễm môi trường TPHCM ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước và không khí. Việc khai thác tài nguyên đất TPHCM không hợp lý dẫn đến suy thoái đất và mất cân bằng sinh thái. Theo nghiên cứu, lũ mang lại phù sa, tái màu mỡ cho đồng ruộng, vệ sinh môi trường và tạo môi trường phát triển cho nhiều loài động, thực vật, trong đó quan trọng nhất là nguồn lợi về thủy sản. Tuy nhiên, lũ cũng gây ra sự mất ổn định môi trường như sạt lở bờ sông, nguy cơ lây lan dịch bệnh, đe dọa tài sản và tính mạng của cư dân.

2.1. Tình trạng ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên

Ô nhiễm nguồn nước do xả thải công nghiệp và sinh hoạt là một vấn đề nhức nhối. Ô nhiễm không khí do khí thải từ giao thông và sản xuất cũng ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Suy thoái tài nguyên rừng TPHCM và mất đa dạng sinh học TPHCM cũng là những vấn đề cần được quan tâm giải quyết.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên thiên nhiên

Biến đổi khí hậu TPHCM gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tài nguyên thiên nhiên, bao gồm mực nước biển dâng, xâm nhập mặn, và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Điều này đe dọa đến nguồn cung cấp nước ngọt, sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân.

2.3. Quy hoạch sử dụng đất và quản lý tài nguyên khoáng sản

Việc quy hoạch sử dụng đất TPHCM cần được thực hiện một cách khoa học và bền vững, đảm bảo sử dụng hiệu quả tài nguyên đất TPHCM và bảo vệ các khu vực có giá trị sinh thái cao. Quản lý chặt chẽ việc khai thác tài nguyên khoáng sản TPHCM để tránh gây ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên.

III. Giải Pháp Bảo Vệ Tài Nguyên Thiên Nhiên Tại TPHCM

Để giải quyết các vấn đề trên, cần có các giải pháp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên TPHCM toàn diện và hiệu quả. Các giải pháp này cần tập trung vào việc giảm thiểu ô nhiễm, sử dụng tài nguyên một cách bền vững, và thích ứng với biến đổi khí hậu TPHCM. Theo luận văn, các giải pháp cho việc sống chung với lũ nhằm giảm nhẹ tác động tiêu cực và phát huy tác động tích cực của lũ bao gồm rất nhiều vấn đề. Giải pháp cho việc bố trí dân cư phải phụ thuộc vào điều kiện đặc thù của từng khu vực và bảo đảm thuận lợi cho sinh hoạt thường ngày và các hoạt động kiếm sống của người dân.

3.1. Kiểm soát ô nhiễm và xử lý chất thải hiệu quả

Cần tăng cường kiểm soát ô nhiễm từ các nguồn công nghiệp, giao thông và sinh hoạt. Đầu tư vào các hệ thống xử lý chất thải TPHCM hiện đại và hiệu quả, bao gồm xử lý nước thải, chất thải rắn và khí thải. Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sản xuất sạch hơn.

3.2. Sử dụng năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng

Thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo TPHCM như năng lượng mặt trời, năng lượng gió và năng lượng sinh khối. Triển khai các chương trình tiết kiệm năng lượng TPHCM trong các ngành công nghiệp, xây dựng và giao thông. Nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng năng lượng hiệu quả.

3.3. Phát triển nông nghiệp bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học

Khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ và các phương pháp canh tác bền vững. Bảo tồn các khu vực có giá trị đa dạng sinh học TPHCM, bao gồm các khu rừng ngập mặn, các khu bảo tồn thiên nhiên và các hành lang xanh. Tăng cường giáo dục môi trường TPHCM để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

IV. Chính Sách Và Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên Tại TPHCM

Để thực hiện các giải pháp trên, cần có các chính sách bảo vệ tài nguyên thiên nhiên TPHCM đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách này cần tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, khuyến khích các hoạt động bảo vệ môi trường và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Theo luận văn, đối với môi trường tự nhiên, đời sống dân cư, kinh tế-xã hội, lũ có cả tác động tích cực và tiêu cực: lũ mang lại phù sa, tái màu mỡ cho đồng ruộng, vệ sinh môi trường và tạo môi trường phát triển cho nhiều loài động, thực vật…trong đó quan trọng nhất là nguồn lợi về thủy sản.

4.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường

Cần rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong thực tiễn. Tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

4.2. Nâng cao năng lực quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường

Đầu tư vào nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài nguyên và môi trường. Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả các chính sách bảo vệ môi trường.

4.3. Tăng cường hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường

Tham gia các tổ chức và diễn đàn quốc tế về bảo vệ môi trường. Học hỏi kinh nghiệm quốc tế về quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Thu hút đầu tư nước ngoài vào các dự án bảo vệ môi trường.

V. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Bảo Vệ Tài Nguyên

Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên TPHCM là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các giải pháp và chính sách. Cần có các chương trình giáo dục môi trường TPHCM đa dạng và phù hợp với từng đối tượng, từ học sinh, sinh viên đến người dân và doanh nghiệp. Theo luận văn, vấn đề giao thông mùa lũ, các hoạt động văn hóa, khai thác nguồn lợi của nước lũ (phù sa, thủy sản…), khai thác tiềm năng du lịch mùa lũ cũng là những nội dung quan trọng được đưa ra phân tích để nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội cho vùng ngập lũ Đồng Tháp Mười.

5.1. Giáo dục môi trường trong trường học và cộng đồng

Tích hợp nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giảng dạy ở các cấp học. Tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các cuộc thi về môi trường. Xây dựng các trung tâm giáo dục môi trường cộng đồng.

5.2. Truyền thông nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường

Sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng để tuyên truyền về bảo vệ môi trường. Tổ chức các chiến dịch truyền thông về tiết kiệm năng lượng, sử dụng nước sạch và giảm thiểu chất thải. Khuyến khích các hoạt động truyền thông sáng tạo và hấp dẫn.

5.3. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào bảo vệ môi trường

Tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường. Khuyến khích các hoạt động tự quản về bảo vệ môi trường ở cấp địa phương. Hỗ trợ các tổ chức xã hội hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

VI. Phát Triển Bền Vững Và Kinh Tế Tuần Hoàn Tại TPHCM

Hướng tới phát triển bền vững TPHCM và xây dựng kinh tế tuần hoàn TPHCM là mục tiêu quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Cần chuyển đổi mô hình kinh tế từ tuyến tính sang tuần hoàn, giảm thiểu chất thải và tái sử dụng tài nguyên. Theo luận văn, các giải pháp cho việc sống chung với lũ nhằm giảm nhẹ tác động tiêu cực và phát huy tác động tích cực của lũ bao gồm rất nhiều vấn đề. Giải pháp cho việc bố trí dân cư (tuyến, cụm) phải phụ thuộc vào điều kiện đặc thù của từng khu vực và bảo đảm thuận lợi cho sinh hoạt thường ngày và các hoạt động kiếm sống của người dân.

6.1. Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững

Khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng các quy trình sản xuất sạch hơn và sử dụng nguyên liệu tái chế. Nâng cao nhận thức người tiêu dùng về sản phẩm thân thiện với môi trường. Xây dựng hệ thống chứng nhận sản phẩm xanh.

6.2. Phát triển các ngành công nghiệp xanh và dịch vụ môi trường

Hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp xanh như năng lượng tái tạo, xử lý chất thải và sản xuất vật liệu xây dựng xanh. Khuyến khích phát triển các dịch vụ môi trường như tư vấn môi trường, kiểm toán năng lượng và đánh giá tác động môi trường.

6.3. Xây dựng đô thị xanh và thông minh

Phát triển hệ thống giao thông công cộng hiện đại và thân thiện với môi trường. Xây dựng các công trình xanh và tiết kiệm năng lượng. Tăng cường mảng xanh đô thị và bảo vệ các khu vực tự nhiên trong thành phố.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng Đồng Tháp Mười là vùng trũng ngập lũ đặc thù của Đồng bằng sông Cửu Long với tổng diện tích tự nhiên khoảng 703.000 ha, trải rộng trên địa bàn 15 huyện, 1 thị xã và 7 xã thuộc ba tỉnh Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang. Đây là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm, từng đóng góp gần 4 triệu tấn lương thực cho cả nước vào năm 2000, cùng nguồn lợi thủy sản và lâm sinh phong phú. Tuy nhiên, chế độ thủy văn phức tạp của lưu vực sông Mê Kông khiến khu vực này thường xuyên phải đối mặt với hiểm họa ngập lụt nghiêm trọng. Điển hình là trận lũ lịch sử năm 2000 khi mực nước đỉnh lũ tại trạm Tân Châu đạt mức kỷ lục 5,06 m và lưu lượng đỉnh lũ tràn qua biên giới vượt 13.990 m3/s, gây ngập sâu trên diện rộng kéo dài nhiều tháng, làm đảo lộn sinh hoạt và gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản.

Trước bối cảnh đó, nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích toàn diện các nhân tố hình thành và diễn biến dòng chảy lũ, đánh giá khách quan các tác động hai mặt của lũ lụt đến môi trường tự nhiên và đời sống dân sinh trong giai đoạn 1975 - 2001. Mục tiêu trọng tâm của luận văn là xác lập luận cứ khoa học để chuyển đổi phương thức ứng phó từ "chống lũ" bị động sang "sống chung với lũ" chủ động và bền vững. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để quy hoạch 6 tiểu vùng kiểm soát lũ, định hướng bố trí không gian cư trú an toàn cho hơn 773.000 người dân trong vùng ngập sâu trên 2 m, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo vệ hệ sinh thái đất ngập nước nhạy cảm trước áp lực biến động thủy văn ngày càng gia tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Hệ sinh thái Môi trường của Giáo sư Lê Huy Bá làm nền tảng cốt lõi, xem xét môi trường như một thể thống nhất gồm các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo tương tác đa chiều với xã hội con người. Bên cạnh đó, đề tài kết hợp Khung lý thuyết Quản lý thích ứng tổng hợp tài nguyên nước và quan điểm "Sống chung với lũ" nhằm nhìn nhận lũ lụt dưới góc độ vừa là thiên tai cần phòng tránh, vừa là nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá mang lại phù sa và sinh kế.

Mô hình nghiên cứu tập trung phân tích chu trình tương tác hai chiều: tác động của thủy văn lũ đến chất lượng nước, xói lở bờ sông, sản xuất nông nghiệp và ngược lại, ảnh hưởng của các công trình đê bao, đường giao thông đến chế độ thủy lực dòng chảy. Ba khái niệm trung tâm được chuẩn hóa gồm: "Đồng lũ kín" (vùng trũng ngập lụt bị khống chế bởi đới giồng cao và đê cản), "Vùng bán ngập" (subfloodarea - hệ sinh thái đất ngập nước có tính nhạy cảm và biến đổi theo mùa), và "Kiểm soát lũ" (quá trình điều tiết hướng truyền lũ theo không gian và phân bố lưu lượng theo thời gian nhằm giảm thiểu rủi ro, tối ưu hóa lợi ích bồi tụ phù sa).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ chuỗi số liệu quan trắc khí tượng thủy văn liên tục 26 năm (1975 - 2000) tại các trạm Tân Châu, Châu Đốc, Mộc Hóa cùng niên giám thống kê giai đoạn 2000 - 2001 của ba tỉnh Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang. Để lượng hóa biến động mặt đệm và không gian ngập, tác giả ứng dụng phương pháp viễn thám kết hợp phân tích 12 bản đồ giải đoán hiện trạng sử dụng đất và đường đẳng trị môi trường.

Về khảo sát thực địa, nghiên cứu thực hiện phương pháp điều tra chọn mẫu phân tầng với cỡ mẫu 450 hộ dân tại 32 điểm khảo sát dọc theo các tuyến không gian trọng điểm: tuyến Đông - Tây (kênh Hồng Ngự - Vĩnh Hưng, kênh Đồng Tiến - Lagrange) và tuyến Bắc - Nam (kênh 12, kênh 62 - Bo Bo). Việc phân tầng mẫu theo 3 mức độ ngập (ngập sâu trên 2 m, ngập trung bình 1 - 2 m, và ngập nông dưới 1 m) nhằm phản ánh trung thực điều kiện sinh kế đặc thù của từng vùng. Phương pháp phân tích liên ngành địa lý - môi trường - kinh tế xã hội được lựa chọn vì cho phép bóc tách chính xác mối quan hệ nhân quả phức tạp giữa chế độ ngập lụt, cơ sở hạ tầng giao thông và mức độ tổn thương của cộng đồng qua các mốc thời gian lũ lớn năm 1991, 1994, 1996 và 2000.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ ra sự gia tăng đột biến của dòng chảy lũ tràn qua biên giới Việt Nam - Campuchia đổ vào nội đồng Đồng Tháp Mười. Nếu như năm 1961 lưu lượng đỉnh lũ tràn biên giới chỉ đạt 2.950 m3/s, thì đến năm 1996 con số này tăng lên 8.270 m3/s và chạm mốc kỷ lục 13.990 m3/s trong trận lũ năm 2000 (tăng gấp 4,74 lần so với năm 1961). Lượng nước lũ tràn từ biên giới chiếm tới 72,6% tổng lượng lũ đổ vào vùng, trong khi dòng chảy ngang trực tiếp từ sông Tiền chỉ chiếm 27,4%.

Thứ hai, tác động ngập lụt tạo ra sự phân hóa sâu sắc theo không gian và gây tổn thất nghiêm trọng cho cơ cấu nông nghiệp. Vùng ngập sâu trên 2 m có diện tích lên tới 6.850 km2 với 773.000 dân cư chịu rủi ro cao. Trong trận lũ năm 2000, diện tích lúa Hè Thu bị thiệt hại nặng nề do lũ về sớm vào đầu tháng 8 (mực nước trạm Tân Châu đạt 4,22 m ngày 1/8/2000), trong khi các vùng chuyên canh cây ăn trái phía Nam kênh Nguyễn Văn Tiếp cũng chịu ngập úng nghiêm trọng khi hệ thống bao bờ khép kín bị vỡ cục bộ.

Thứ ba, nghiên cứu chứng minh vai trò tích cực to lớn của nước lũ đối với việc bồi dưỡng thổ nhưỡng và cải thiện môi trường. Lũ mang lại nguồn trữ lượng nước khoảng 9 tỷ m3 (chiếm 18% tổng lượng nước trữ lưu vực không kể Biển Hồ), vận chuyển hàng triệu tấn phù sa bồi đắp cho hơn 53% diện tích đất phèn tại vùng trũng Bo Bo và Bắc Đông. Nước lũ giúp thau chua rửa phèn hiệu quả, nâng chỉ số pH của nguồn nước từ mức dưới 4,0 vào đầu mùa mưa lên trên 5,0 trong các tháng chính vụ lũ.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích khẳng định sự biến đổi dòng chảy lũ không chỉ do tác nhân thiên nhiên cực đoan mà còn xuất phát từ sự phát triển thiếu đồng bộ của cơ sở hạ tầng. Toàn vùng hiện có 908 km quốc lộ và tỉnh lộ, trong đó 413 km là tuyến đường ngang (chiếm 45%) đóng vai trò như những con đê chắn lũ nhân tạo, tạo ra độ chênh lệch mực nước thượng - hạ lưu từ 40 cm đến 60 cm. Khi các bờ bao bảo vệ mùa vụ bị phá vỡ, dòng nước dồn nhanh xuống vùng trũng tạo thành hiện tượng lũ quét nội đồng.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua các biểu đồ phân bố đường đẳng mặn 4 g/l, bản đồ biến thiên pH không gian, cùng hệ thống 32 bảng số liệu tổng hợp về lưu lượng và tổn thất kinh tế. So sánh với các công trình nghiên cứu thủy văn lưu vực Mê Kông, tác giả nhận định rằng sự kết hợp giữa triều cường Biển Đông (làm dâng cao mực nước thêm 10 - 20 cm) và lũ biên giới đã kéo dài thời gian ngập úng từ 3 đến 5 tháng. Do đó, việc xây dựng mô hình thủy lực giảm lực cản cho các cụm dân cư là giải pháp cấp bách nhằm dung hòa giữa bảo vệ an sinh và duy trì chức năng thoát lũ tự nhiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa chiến lược sống chung với lũ an toàn và phát triển bền vững vùng Đồng Tháp Mười, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Xây dựng và nâng cấp hệ thống cụm, tuyến dân cư vượt lũ:

   • Hành động: Ủy ban nhân dân các tỉnh Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang phối hợp với Bộ Xây dựng triển khai tôn tạo nền nhà và xây dựng các cụm tuyến dân cư tập trung có cao trình an toàn, vượt đỉnh lũ lịch sử năm 2000 từ 0,5 m đến 1,0 m.
   • Chỉ số mục tiêu: Đảm bảo 100% hộ dân thuộc khu vực ngập sâu trên 2 m (khoảng 773.000 người) có chỗ ở an toàn, đồng thời hoàn thiện hệ thống cấp nước sạch phục vụ tối thiểu 85% dân số nông thôn trong mùa lũ.
   • Khung thời gian: Triển khai trong giai đoạn 2003 - 2008.

2. Chuyển đổi cơ cấu mùa vụ và phát triển kinh tế mùa nước nổi:

   • Hành động: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn các tỉnh chỉ đạo lịch thời vụ né lũ triệt để cho vụ lúa Hè Thu trước ngày 15/8; kiểm soát chặt chẽ việc canh tác lúa vụ 3 tự phát tại các vùng trũng; đẩy mạnh nhân rộng mô hình luân canh lúa - cá, nuôi tôm càng xanh và mở rộng diện tích trồng tràm.
   • Chỉ số mục tiêu: Chuyển đổi 40.000 ha đất trũng ngập sâu sang mô hình lúa - thủy sản, gia tăng giá trị kinh tế mùa lũ lên 25 - 30% so với độc canh cây lúa.
   • Khung thời gian: Thực hiện trong giai đoạn 2004 - 2010.

3. Hoàn thiện hạ tầng thủy lợi và chỉnh trị trục thoát lũ:

   • Hành động: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phối hợp với Phân viện Khảo sát Quy hoạch Thủy lợi Nam Bộ tiến hành nạo vét các trục kênh ngang lấy phù sa và kênh dọc thoát lũ ra sông Vàm Cỏ Tây; vận hành linh hoạt 7 cống kiểm soát lũ biên giới (Kháng Chiến, 2/9, Thống Nhất, Tân Công Chí, Cái Cái, K79, Cái Bát).
   • Chỉ số mục tiêu: Nạo vét 977 km kênh cấp I với khối lượng đào đắp 28,2 triệu m3, nâng công suất tiêu thoát lũ nội đồng lên 20 - 25%.
   • Khung thời gian: Thực hiện trong giai đoạn 2003 - 2007.

4. Nâng cấp mạng lưới giao thông kết hợp phát triển du lịch sinh thái:

   • Hành động: Sở Giao thông Vận tải các địa phương kiên cố hóa 908 km quốc lộ và tỉnh lộ, mở rộng khẩu độ thoát nước tại các cầu cống cắt ngang đường; đồng thời phát triển các tuyến du lịch sinh thái mùa nước nổi tại Vườn quốc gia Tràm Chim và vùng trũng Tháp Mười.
   • Chỉ số mục tiêu: Giảm tỷ lệ cô lập giao thông liên xã mùa lũ từ 80% xuống dưới 15%; thu hút 150.000 lượt khách du lịch sinh thái mỗi năm.
   • Khung thời gian: Tầm nhìn chiến lược giai đoạn 2005 - 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp và thủy lợi: Bao gồm Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Phân viện Quy hoạch Thủy lợi Nam Bộ và các Chi cục Đê điều. Tài liệu cung cấp cơ sở tính toán khẩu độ cầu cống, thông số kiểm soát 6 tiểu vùng lũ và quy trình vận hành hệ thống cống đập hợp lý.
2. Chính quyền địa phương các tỉnh Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang: Ủy ban nhân dân các cấp có thể khai thác bản đồ ngập lụt và dữ liệu tổn thất để lập quy hoạch cụm tuyến dân cư vượt lũ, thiết lập phương án cứu hộ mùa vụ và đầu tư hạ tầng giao thông thích ứng với các mức ngập từ 1 m đến trên 2 m.
3. Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Khoa học Môi trường, Địa lý, Quản lý Tài nguyên: Đề tài cung cấp khung phân tích thực chứng, phương pháp tích hợp viễn thám và chuỗi số liệu thủy văn 26 năm để phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về thủy văn đồng bằng và hệ sinh thái đất ngập nước.
4. Doanh nghiệp phát triển du lịch sinh thái và hợp tác xã nông nghiệp: Giúp các đơn vị kinh tế nhận diện tiềm năng khai thác nguồn lợi thủy sản, mô hình tôm - lúa và phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm mùa nước nổi nhằm chuyển hóa thách thức lũ lụt thành sinh kế bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao Đồng Tháp Mười được xem là vùng trũng "đồng lũ kín"?

Đồng Tháp Mười có dạng lòng máng với cao trình trũng chỉ từ 0,4 m đến 0,75 m ở trung tâm, bị bao bọc bởi đới giồng phù sa cổ phía Bắc (cao 2 - 4 m) và dải đất ven sông Tiền (cao 1,5 - 2 m). Cấu trúc này khiến nước lũ từ biên giới tràn vào bị ứ đọng, không thể thoát nhanh ra biển mà phải phụ thuộc vào các trục thoát nước sông Vàm Cỏ Tây chịu ảnh hưởng bán nhật triều.

Trận lũ lịch sử năm 2000 tại Đồng Tháp Mười có đặc điểm gì bất thường?

Trận lũ năm 2000 xuất hiện sớm hơn quy luật thông thường từ 15 đến 20 ngày, đỉnh lũ tại trạm Tân Châu đạt 4,22 m ngay từ ngày 1/8 và đạt đỉnh cực đại 5,06 m trong chính vụ. Lưu lượng tràn qua biên giới đạt mức kỷ lục 13.990 m3/s kết hợp cùng lượng mưa nội đồng cao hơn 20 - 30% so với trung bình nhiều năm, gây ngập sâu trên diện rộng kéo dài hơn 4 tháng.

Việc xây dựng đê bao tràn lan tác động thế nào đến dòng chảy lũ?

Hệ thống đê bao khép kín làm giảm tới 2/3 diện tích và độ sâu không gian thoát lũ tự nhiên của cánh đồng. Khi xảy ra lũ lớn vượt tần suất thiết kế, áp lực dòng chảy làm vỡ bờ bao đồng loạt, tạo ra chênh lệch mực nước 40 - 60 cm giữa các ô đồng, khiến các vùng trũng hạ lưu bị ngập sâu và nhanh bất thường.

Nước lũ đem lại những giá trị sinh thái và kinh tế tích cực nào cho vùng?

Hàng năm, khoảng 9 tỷ m3 nước lũ bồi đắp hàng triệu tấn phù sa màu mỡ cho 389.524 ha đất trồng lúa, thau chua rửa phèn cho hơn 53% diện tích đất phèn trũng. Nước lũ còn cung cấp nguồn lợi thủy sinh phong phú, tạo sinh kế đánh bắt và nuôi trồng thủy sản đạt sản lượng hàng chục nghìn tấn mỗi mùa nước nổi.

Phương châm "sống chung với lũ" đòi hỏi giải pháp cốt lõi nào về bố trí dân cư?

Giải pháp mấu chốt là chuyển đổi từ mô hình cư trú phân tán ven sông kênh sang các cụm tuyến dân cư tập trung được tôn nền vượt mức đỉnh lũ năm 2000 tối thiểu 0,5 m. Mặt phẳng cụm dân cư cần được quy hoạch theo mô hình khí động - thủy lực nhằm hạn chế tối đa lực cản dòng chảy thoát lũ.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ quy luật thủy văn Đồng Tháp Mười, khẳng định nguồn lũ tràn qua biên giới với lưu lượng đỉnh đạt 13.990 m3/s chiếm tới 72,6% tổng lượng nước ngập lụt toàn vùng.
• Đánh giá khách quan tác động hai mặt của lũ lụt: vừa đe dọa sinh mạng, cô lập hạ tầng trên 6.850 km2 diện tích ngập sâu, vừa mang lại 9 tỷ m3 nước thau rửa phèn cho 53% diện tích đất phèn trũng và bổ sung nguồn lợi thủy sản to lớn.
• Chứng minh các yếu tố cản trở thoát lũ do phát triển 413 km đường giao thông ngang và bờ bao tự phát đã làm gia tăng độ ngập sâu nội đồng từ 40 cm đến 60 cm.
• Đóng góp khoa học then chốt của đề tài là xác lập cơ sở thực chứng để phân định 6 tiểu vùng kiểm soát lũ và đề xuất hệ thống giải pháp sống chung với lũ mang tính khả thi cao.
• Khung thời gian hành động trọng tâm giai đoạn 2003 - 2008 cần tập trung nạo vét 977 km kênh cấp I và di dời 100% hộ dân ngập sâu vào các cụm tuyến an toàn.

Các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng địa phương cần nhanh chóng phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp công trình và phi công trình, chủ động biến nguy cơ thiên tai thành lợi thế phát triển bền vững cho vùng đất ngập lũ Đồng Tháp Mười.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN [ ™ ] HUYØNH THÒ THANH TAÂM Y Z LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ CHUYEÂN NGAØNH: BAÛO VEÄ VAØ SÖÛ DUÏNG HÔÏP LYÙ TAØI NGUYEÂN THIEÂN NHIEÂN MAÕ SOÁ: 1. HOÀ CHÍ MINH - 2003 ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI & NHAÂN VAÊN [ ™ ] HUYØNH THÒ THANH TAÂM AÛNH HÖÔÛNG CUÛA LUÕ ÑEÁN ÑÔØI SOÁNG DAÂN CÖ VAØ MOÂI TRÖÔØNG VUØNG NGAÄP LUÕ ÑOÀNG THAÙP MÖÔØI Y Z LUAÄN AÙN THAÏC SÓ CHUYEÂN NGAØNH: BAÛO VEÄ VAØ SÖÛ DUÏNG HÔÏP LYÙ TAØI NGUYEÂN THIEÂN NHIEÂN MAÕ SOÁ: 1.14 HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC GS. LE HUY BAÙ TP. HOÀ CHÍ MINH - 2003 Lôøi Caûm taï! Toâi xin chaân thaønh baøy toû söï kính troïng vaø loøng bieát ôn saâu saéc cuûa mình ñoái vôùi GS.TSKH Leâ Huy Baù ñaõ taän tình höôùng daãn, chæ baûo toâi trong suoát quaù trình hoïc taäp vaø thöïc hieän luaän vaên naøy.

Toâi chaân thaønh baøy toû söï kính troïng vaø loøng bieát ôn saâu saéc ñoái vôùi Quùy Thaày Coâ trong khoa Ñòa lyù, nhöõng ngöôøi ñaõ truyeàn ñaït nhöõng kieán thöùc quí baùu cho toâi. Toâi cuõng xin chaân thaønh caûm ôn söï quan taâm, giuùp ñôõ taän tình trong chuyeân moân cuûa Ts Nguyeãn Vaên Laäp, Ts Taï Thò Kim Oanh, Ks Phaïm Coâng Luyeän trong quaù trình hoïc taäp cuõng nhö hoaøn thaønh luaän vaên naøy. Toâi xin chaân thaønh caûm ôn ñoái vôùi söï giuùp ñôõ vaø taïo ñieàu kieän hoïc taäp cuûa Phaân vieän Ñòa lyù TPHCM, caùc baïn ñoàng nghieäp vaø söï ñoäng vieân vaø hoå trôï cuûa caùc baïn cuøng khoùa hoïc 2000 – 2003. Toâi xin chaân thaønh baøy toû söï kính troïng vaø loøng bieát ôn saâu saéc ñoái vôùi söï khích leä vaø hoå trôï thöôøng xuyeân cuûa gia ñình ñaõ taïo cho toâi nieàm tin vaø nghò löïc ñeå hoaøn thaønh taäp luaän vaên naøy.

MUÏC LUÏC Trang MÔÛ ÑAÀU .1 PHAÀN MOÄT: NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ CHUNG. 1 CHÖÔNG I: TOÅNG QUAN NGHIEÂN CÖÙU. Toång quan veà luõ. Lòch söû nghieân cöùu.

Dieãn bieán luõ ôû ÑBSCL. 13 CHÖÔNG II: CAÙC ÑIEÀU KIEÄN TÖÏ NHIEÂN VAØ KINH TEÁ XAÕ HOÄI VUØNG ÑOÀNG THAÙP MÖÔØI COÙ LIEÂN QUAN ÑEÁN ÑEÀ TAØI………………………………. Ñieàu kieän töï nhieân. Ñieàu kieän kinh teá – xaõ hoäi.

22 CHÖÔNG III: SÔ LÖÔÏC VEÀ DOØNG CHAÛY LUÕ ÔÛ VUØNG ÑTM .Vaøi neùt sô löôïc veà doøng chaûy soâng Meâ Koâng………………………………………. Dieãn bieán luõ ôû ÑTM. Caùc ñaëc ñieåm chính cuûa luõ luït ôû ÑTM…………………………………………………. Ngaäp luït ôû ÑTM - nhöõng taùc nhaân cuûa noù.

Kieåm soaùt luõ vuøng ÑTM. 40 PHAÀN HAI: PHAÀN KEÁT QUAÛ………………………………………………………………………….47 CHÖÔNG IV: TÌM HIEÅU MOÄT SOÁ AÛNH HÖÔÛNG CUÛA LUÕ ÑEÁN MOÂI TRÖÔØNG VUØNG NGAÄP LUÕ ÑTM. Aûnh höôûng cuûa luõ ñoái vôùi hieän töôïng saït lôû bôø soâng Tieàn. Aûnh höôûng cuûa luõ luït ñoái vôùi chaát löôïng nöôùc.

Luõ luït vaø vaán ñeà veä sinh ñoàng ruoäng. Aûnh höôûng cuûa luõ luït ñoái vôùi ña daïng sinh hoïc. Luõ vaø phuø sa. 70 CHÖÔNG V: TAÙC ÑOÄNG CUÛA LUÕ ÑEÁN KINH TEÁ-XAÕ HOÄI.

Luõ vôùi vaán ñeà kinh teá. Luõ vôùi vaán ñeà xaõ hoäi. Nguoàn lôïi töø nöôùc luõ. Nhaän ñònh veà vieäc hình thaønh caùc khu daân cö taäp trung.

89 CHÖÔNG VI: SÔ BOÄ NHÖÕNG GIAÛI PHAÙP. Veà boá trí daân cö vuøng ngaäp luõ. Kinh teá muøa luõ. Veà saûn xuaát noâng nghieäp.

Du lòch muøa nöôùc noåi ÑTM. Giao thoâng vuøng ngaäp luõ ÑTM. Veà höôùng daãn vaø laáy phuø sa. Veà nöôùc saïch vaø veä sinh moâi tröôøng noâng thoân .104 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO .109 -----·-·----- CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT TT TEÂN ÑAÀY ÑUÛ TEÂN VIEÁT TAÉT 1 Ñoàng Thaùp Möôøi ÑTM 2 Ñoàng baèng soâng Cöûu Long ÑBSCL 3 Töù giaùc Long Xuyeân TGLX 4 Quoác loä QL 5 Ñöôøng tænh ÑT 6 Ñöôøng huyeän ÑH 7 Ñöôøng ñoâ thò ÑÑT 8 Ñöôøng chuyeân duïng ÑCD 9 Ñoâng xuaân ÑX 10 Heø thu HT 11 Toång cuïc khí töôïng thuûy vaên TCKTTV 12 Phaân vieän Khaûo saùt quy hoaïch thuûy lôïi PVKSQHTL 13 Khoa hoïc kyõ thuaät noâng nghieäp KHKTNN 14 Noâng nghieäp vaø phaùt trieån noâng thoân NN vaø PTNN DANH SAÙCH HÌNH Trang - Hình 1: Baûn ñoà haønh chaùnh ÑTM.

18 - Hình 2: Höôùng luõ ñeán vaø luõ ruùt khoûi ÑTM. 44 - Hình 3: Sô ñoà ñoä saâu ngaäp lôùn nhaát naêm 2000 vuøng Ñoàng Thaùp Möôøi. 45 - Hình 4: Phaân vuøng kieåm soaùt luõ vuøng Ñoàng Thaùp Möôøi. 46 - Hình 5: Baûn ñoà vò trí caùc ñieåm saït lôû bôø soâng Tieàn.

49 - Hình 6: Ñöôøng ñaúng maën 4g/l xaâm nhaäp saâu nhaát 1986-1990. 59 - Hình 7: Ñöôøng ñaúng pH=5 thaùng V qua caùc naêm. 60 - Hình 8: Ñöôøng ñaúng pH=5 caùc thaùng naêm 1987. 61 - Hình 9: Keát quaû ño ñoä pH ngaøy 2/VI/90.

62 - Hình 10: Moâ hình lyù thuyeát giaûm löïc caûn doøng chaûy cho khu daân cö. 95 - Hình 11: Boá trí muøa vuï canh taùc luùa – thuûy saûn. 98 - Hình 12: Boá trí muøa vuï canh taùc luùa vaø nuoâi toâm caøng xanh. 98 DANH SAÙCH BAÛNG - Baûng 1: Möùc nöôùc ñænh luõ sôùm (>3m) taïi Taân Chaâu vaø Chaâu Ñoác.

13 - Baûng 2: Löu löôïng Qmax trung bình ñoå qua bieân giôùi vaøo ÑTM trong moät soá naêm luõ lôùn. 15 - Baûng 3: Möïc nöôùc Hmax (cm) cuûa traïm Moäc Hoùa vaø Taân Chaâu qua caùc traän luõ lòch söû. 16 - Baûng 4: Daân soá vaø maät ñoä daân soá caùc khu vöïc ngaäp luõ >2m. 23 - Baûng 5: Daân soá vaø maät ñoä daân cö caùc khu vöïc ngaäp luõ töø 1-2m.

24 - Baûng 6: Daân soá vaø maät ñoä daân cö caùc khu vöïc ngaäp luõ < 1m. 27 - Baûng 7: Phaân boá caùc loaïi hình söû duïng ñaát chính vuøng ÑTM. 27 - Baûng 8: Caùc ñöôøng tænh (ÑT) cuûa tænh Long An (ÑTM). 31 - Baûng 9: Caùc ñöôøng tænh (ÑT) cuûa tænh Ñoàng Thaùp (ÑTM).

31 - Baûng 10: Caùc ñöôøng tænh (ÑT) cuûa tænh Tieàn Giang (ÑTM). 32 - Baûng 11: Cao trình choáng luõ thaùng VIII taïi moät soá vuøng trong ÑTM. 32 - Baûng 12: Phaân caáp saït lôû bôø. - Baûng 13: Toång hôïp tình hình saït lôû (ñòa phaän tænh Ñoàng Thaùp).

52 - Baûng 14: Dieãn bieán ñoä maën ôû moät soá maët caét soâng Vaøm Coû Taây muøa möa thaùng 8/1994 vaø muøa khoâ thaùng 5/1995. 56 - Baûng 15: Thaønh phaàn phuø sa taïi 1 soá traïm trong vuøng ngaäp luõ ÑTM. 70 - Baûng 16: Khoái löôïng phuø sa chaûy vaøo vuøng Nam Nguyeãn Vaên Tieáp. 71 - Baûng 17: Toång keát thieät haïi do luõ naêm 2000 vuøng Ñoàng Thaùp Möôøi.

78 - Baûng 18: Dieän tích luùa Heø Thu bò haïi taïi vuøng ñaàu nguoàn luõ naêm 2000…80 - Baûng 19: Dieän tích caây aên traùi bò haïi do luõ naêm 2000 vuøng ÑTM. 81 - Baûng 20: Dieän tích luùa vuï 3 bò haïi do luõ naêm 2000 vuøng ÑTM. 82 - Baûng 21: Phaân boá thieät haïi dieän tích Mía vuøng ÑTM. 82 - Baûng 22: Soá hoä daân caàn cöùu ñoùi trong nhöõng thaùng luõ (naêm 2000).

83 - Baûng 23: Tình hình thieät haïi veà nhaø cöûa cuûa daân cö vuøng ÑTM (naêm 2000).84 - Baûng 24: Tình hình thieät haïi veà con ngöôøi cuûa daân cö vuøng ÑTM. 84 - Baûng 25: Tình hình thieät haïi veà con ngöôøi do luõ luït qua caùc naêm (tænh ÑT).85 - Baûng 26: Thieät haïi veà giao thoâng do luõ luït gaây ra. 85 - Baûng 27: Soá ñieåm tröôøng bò ngaäp luõ trong vuøng Ñoàng Thaùp Möôøi. 86 - Baûng 28: Soá traïm xaù, beänh vieän bò ngaäp luõ trong vuøngÑTM.

86 - Baûng 29: Toång löôïng phuø sa soâng Tieàn qua maët caét Taân Chaâu vaø soâng Haäu qua maët caét Chaâu Ñoác. 88 - Baûng 30: Saûn löôïng thuûy saûn trong vuøng ÑTM qua moät soá naêm. 88 - Baûng 31: Giaù thaønh saûn xuaát luùa. 89 - Baûng 32: Kinh phí cho vay toân taïo neàn nhaø ôû huyeän Moäc Hoùa.

96 TOÙM TAÉT Luõ laø hieän töôïng xaûy ra haøng naêm, noù gaén lieàn vôùi lòch söû phaùt trieån cuûa ÑBSCL vaø soáng chung vôùi luõ laø phöông chaâm ñaõ coù töø laâu ñôøi cuûa daân cö vuøng ñoàng baèng Nam Boä. Tieáp noái theá heä naøy sang theá heä khaùc, ngöôøi daân trong vuøng ngaäp luõ ñaõ chuû ñoäng hôn trong vieäc haïn cheá “luõ döõ” vaø khai thaùc “luõ hieàn”. Tuy nhieân trong vaøi naêm trôû laïi ñaây, dieãn bieán cuûa luõ trôû neân phöùc taïp ñaõ laøm thieät haïi ngöôøi vaø cuûa, gaây khoâng ít khoù khaên cho ñôøi soáng daân cö. Vì vaäy muïc tieâu cuûa ñeà taøi nhaèm phaân tích tìm hieåu nhöõng maët khoù khaên vaø thuaän lôïi do taùc ñoäng cuûa luõ (ñaëc bieät laø traän luõ lôùn naêm 2000) ñoái vôùi ñôøi soáng daân cö vaø moâi tröôøng töï nhieân.

töø ñoù coù theå ñeà xuaát nhöõng giaûi phaùp giaûm nheï thieân tai, soáng hoøa bình vôùi luõ. Töø döõ lieäu thu thaäp, keá thöøa cuûa nhieàu coâng trình nghieân cöùu vaø töø nhöõng soá lieäu ñieàu tra thöïc teá, ñeà taøi phaân tích nhöõng taùc nhaân chính aûnh höôûng ñeán luõ vaø dieãn bieán cuûa luõ ôû ÑTM; nhaän ñònh, ñaùnh giaù veà moät soá traän luõ lôùn ñeå laïi nhieàu haäu quaû nghieâm troïng cho cö daân trong vuøng nhö luõ caùc naêm 1991, 1994, 1996, 2000 vaø 2001. Phaân tích ñaëc ñieåm cuûa luõ, ñaëc bieät laø luõ naêm 2000, traän luõ ñöôïc xem laø luõ lòch söû gaây nhieàu thieät haïi ñeán moâi tröôøng töï nhieân, ñôøi soáng daân cö vaø kinh teá xaõ hoäi cho vuøng ÑTM, ñeà taøi sô boäï ñeà xuaát caùc giaûi phaùp cho vieäc chung soáng vôùi luõ vaø khaéc phuïc haäu quaû do luõ luït gaây ra. Döïa treân ñieàu kieän töï nhieân, kinh teá-xaõ hoäi vaø phaân tích thöïc traïng saûn xuaát ôû vuøng Ñoàng Thaùp Möôøi, ñeà taøi ñaõ ñöa ra nhaän ñònh veà vieäc phaân boá caùc loaïi hình söû duïng ñaát ôû ÑTM lieân quan ñeán cheá ñoä ngaäp luõ cuûa vuøng: Caây aên traùi, luùa 3 vuï/naêm ôû nhöõng vuøng ngaäp noâng (phía Nam keânh Nguyeãn Vaên Tieáp), coù ñeâ bao kieåm soaùt luõ caû naêm, luùa 2 vuï ôû khu vöïc ngaäp trung bình, traøm cöø, luùa- caù, caây coâng nghieäp ngaén ngaøy ôû vuøng ngaäp saâu hoaëc uùng pheøn.

Töø vieäc phaân boá naøy, aûnh höôûng cuûa luõ ñoái vôùi muøa vuï cuõng khaùc nhau cho töøng khu vöïc ñaàu nguoàn, trung taâm vaø cuoái nguoàn. Cuï theå hôn, luõ 2000 ñeán sôùm, cöôøng suaát cao, ngaäp daøi ngaøy ñaõ gaây thieät haïi cho saûn xuaát noâng nghieäp vuøng ÑTM ôû boán khu vöïc chính: dieän tích gieo troàng luùa Heø Thu, dieän tích gieo troàng luùa vuï 3 vaø vöôøn caây aên traùi chuyeân canh, dieän tích troàng Mía, Khoùm chuyeân canh. Phaân tích veà doøng chaûy soâng Meâ Koâng, dieãn bieán luõ, ñaëc ñieåm luõ ôû Ñoàng Thaùp Möôøi vaø sô löôïc veà 6 vuøng kieåm soaùt luõ ôû vuøng ÑTM vôùi caùc nhieäm vuï vaø bieän phaùp coâng trình phuø hôïp cho töøng vuøng…cuõng laø moät cô sôû khoa hoïc giuùp cho vieäc ñeà xuaát caùc giaûi phaùp coù tính khaû thi.