chương 1 về xứ sở Ma, chương 2 sắc thái đùa cot của người Ma - một thú vui trong nói chuyện, chương 3, luật tục Mạ, chương 4, về thơ ca của người Mạ. Đối với luật tục của người Ma, tác giả dẫn ra 68 điều liên quan đến các lĩnh vực như xử kiện, chiến tranh, thủ lĩnh, nói dối, quan hệ trai gái, cưới xin và hôn nhân, gia đình, ngoại tình, không ly dị, loạn luân.bao gồm tiếng Mạ và phần dịch sang tiếng Pháp. Cuốn sách là thê hiện sự nghiêm túc, thận trọng và am hiểu của tác giả về cách nói, cách suy nghĩ của tộc người Mạ; trong tác phẩm này, luật tục được vận dụng với mong muốn hòa giải các tranh chấp. Pierre Bernard Lafont: To loi djuat, luật tục cua bộ lạc Jrai, Paris, Trường Viễn đông bác cổ, 1963.
Dournes cho rằng đối với luật tục Jrai: “muc đích của tất cả qua trình luật tục Jrai là đề đạt đến sự thỏa thuận chung, thông qua mot sự dan xếp chap nhận được. Và do vậy mà giải quyết sự căng thang trong một bộ phận nhỏ của cộng đồng.” Và ông đánh giá rất thấp cuốn sách nói trên “cuốn sách này có lẽ là đáng chê cười nhất trong số các tác phẩm về luật tục của người bản xứ. Tác giả không hiểu sâu về cả ngôn ngữ và văn hóa Jrai. Những đoạn văn bản luật tục trong sách được Lafont tập hợp từ những thanh niên ít hiểu biết về truyền thong Jrai.
Việc dich cua Lafont lại ki di hon: sự bình luận dựa vào luật La Ma và sự tưởng tượng cua ông ”[49, tr. Bên cạnh đó, còn có thê kê tới các cuốn sách và bài viết của Canivery, quan cai trị Pháp, Ghi chép về tập quán và các phong tục của các dân tộc thiểu số Tây Nguyên ở Đà Lat (1913); Cunhac, quan cai trị Pháp: Ghi chép ngắn trên cơ sở luật tục người dân tộc thiểu số Tây Ngyên ở Thượng Đông Nai, cao nguyên người Ma (1921); Adelé, quan cai trị Pháp: Tập hợp thông tin về luật tục người Ma (1931); Jean Cassaigne, nhà truyền giáo đạo Gia Tô người Pháp: Luật tục Koho (1937); Như vậy là trong một khoảng thời gian không dài lắm nhiều sách về luật tục Tây Nguyên đã được xuất bản. Không phải tất cả các nhà khoa học trên đều tuân thủ chặt chẽ chỉ thị của P. Tuy nhiên, không thé phủ nhận tính mục đích của toàn bộ xu hướng sưu tầm, nghiên cứu và xuất bản sách luật tục thời bay giờ theo tinh than Chỉ thị ngày 30 tháng 7 năm 1923 này.
II - Một số Luật tục và Luật cé ở Đông Nam A, Vũ Quang Thiện, Tô Viễn (biên dịch), Nxb. Văn hóa - Thông tin, Hà Nội, 1995. Cuốn sách giới thiệu về Luật tục Chin (My-an-ma), Luật tục Ka-Chin (My-an-ma), Luật Lào, Luật Luéng Pha-băng (Lào), Luật hôn nhân và thừa kế của người Gia-va Hồi giáo. - Customary law rural develement in Viet Nam today(Luật tục và phát triển nông thôn ở Việt Nam hiện nay), Viện nghiên cứu văn hóa dân gian, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000. Với các bài viết có liên quan như: + Một số nhận xét về việc nghiên cứu luật tuc, GS.Condominas (Pháp), trong bài viết tác giả đưa ra nhận xét về luật tục đưới góc độ liên quan đến tính chất của luật tục đó là tính truyền miệng, và dưới góc độ của đời sống xã hội là đức tin và thực hành tín ngưỡng. Tác giả kết luận rang, khi nghiên cứu luật tục, người ta phải nghiên cứu dưới nền tảng vững chắc đó là sự hiểu biết về dân tộc học, xã hội học về nhóm người và phải biết quan sát nguồn gốc xung đột, cách tô chức sự kiện, việc xử kiện và phải có kiến thức về khoa học pháp lý. + Luật tục của người Minangkabuau, H.
Idrus Hakimi Datuak Rajo Panghulu (Indonexia), bài viết nhằm miêu tả sự đóng góp của adat istiadat (các tập tục) của Minangkanuau trong sự phát triển của miền Tây tỉnh Sumatra thuộc Indonexia, tuy nhiên bài viết lại viết dưới góc độ là viết riêng cho Việt Nam với mong muốn là nó có thé được sử dụng dé nghiên cứu và so sánh. - Văn hóa chính trị và tộc người, Toh Goda (Chủ biên), Trung tâm nghiên cứu Việt Nam, Đông Nam Á, Võ Văn Sen, Chu Thị Quynh Giao, Ngô Thị Phương Lan, Dương Thị Hải Yến dịch, Nxb. Dai học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, TP. Hồ Chí Minh, 2001.
Đây là cuốn sách do GS. Toh Goda chủ biên và Nhà xuất bản New Day, Philippines ấn hành tháng 3 năm 1999, là tập hợp những bài viết mới của các nhà khoa học và nghiên cứu Nhật bản, Philippines được đúc kết qua thời gian theo déi va tiếp cận trực tiếp đời sống sinh hoạt của một số tộc người nhỏ ở Philippines, Indonesia, Malaysia và Đài Loan. Các tác giả đã đi sâu nghiên cứu và mô tả nhiều khía cạnh của nội dung văn hóa chính trị của các tộc người này. Mặc dù, cuốn sách chưa bao quát đời sống sinh hoạt của nhiều tộc người khác ở các nước Đông Nam Á, nhưng bước đầu đã giúp cho chúng ta một cái nhìn mới về phương pháp nghiên cứu, lựa chon van đề nghiên cứu và tư duy khoa học.
Cuốn sách vừa mang ý nghĩa khoa học, vừa mang giá trị thực tiễn. Đặc biệt là bài viết Luật tục trong thời ký quá độ: sự quan tâm phát triển luật tục ở Negeri Sembilan, Malaysia của Hisashi Endo, Khoa Nghiên cứu con người, Đại học Kyoto Bunkyo - Nhật Bản. 12 Ngày nay, luật tục được coi là một trong những đối tượng của ngành lịch sử - so sánh pháp luật, một ngành nghiên cứu đạt được nhiều thành quả trong lịch sử pháp luật cũng như trong nhân loại học luật pháp. Kinh nghiệm của các học giả nước ngoải trong nghiên cứu lịch sử pháp luật nói chung và luật tục nói riêng đã phần nào giúp chúng ta khám phá và đi sâu nghiên cứu luật tục của Việt Nam, đặc biệt trong tình hình Nhà nước và các ngành nghiên cứu đang xem xét lại các giá trị truyền thống của các dân tộc.
Sau khi các tác phẩm luật tục của người Pháp được công bố, một thời gian dài, người Việt Nam bỏ trống lĩnh vực này. Mãi đến năm 1986 - 1987 trong đợt sưu tam văn hóa dân gian Đắc Lắc của Viện nghiên cứu văn hóa dân gian phối hợp với Sở văn hóa thông tin Đắc Lắc, van đề luật tục mới được đề cập. Và trong các cuốn sách Van hóa dân gian E dé (Ngô Đức Thịnh chủ biên, Nxb. Van hóa dân tộc, Hà Nội, 1992) và Văn hóa dân gian M’ndng (Ngô Đức Thịnh chủ biên, Nxb.
Văn hóa dân tộc, Hà Nội, 1993) có một chương viết về luật tục các dân tộc này. Ở góc độ các nhà Dân tộc học, văn hóa học, luật tục được xem xét dưới góc độ văn hóa của các tộc người. Trong đời sống của cộng đồng ngày nay, khi chúng ta đang tập trung sức xây dựng Nhà nước pháp quyền, việc tập trung trí tuệ hoàn thiện pháp luật của Nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với giai đoạn phát triển kinh tế xã hội hiện nay và những năm tiếp theo là một van đề đặc biệt quan trọng mang ý nghĩa sống còn của đất nước và của dân tộc. Song cũng không thể phủ định những giá tri tích cực của luật tục đang tồn tại trong đời sống cộng đồng, đặc biệt trong điều kiện xây dựng dân chủ ở cơ sở thì việc nghiên cứu luật tục dưới góc độ luật học là vẫn đề cần thiết.
- Hỏi đáp về luật tục các dân tộc Việt Nam, Tủ sách văn hóa, Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2009. Công trình này đề cập đến quá trình phát triển của luật tục các dân tộc Việt Nam, khái niệm luật tục, hình thức, trình độ, quá trình phát triển của luật tục các dân tộc Việt Nam (gồm Luật tục Tây Nguyên, Luật tục Thái và Hương ước của người Việt); luật tục và việc thi hành luật tục của các dân tộc Việt Nam. - Tác động của luật tục đối với việc quan lý xã hội ở các dan tộc Thai, Hméng thuộc Tây Bắc Việt Nam, Kỷ yếu Đề tài khoa học cấp bộ, chủ nhiệm Bùi Xuân Trường, Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phân viện Hà Nội, 1997.
Đây là công trình tập hợp những bài viết liên quan đến luật tục, điển hình là: + Luật tục, sự hình thành và vai trò trong đời sống của một số cư dân, PGS. Phan Sỹ Giáo, đề cập đến nguồn gốc của luật tục, vai trò của luật tục trong đời 13 sống xã hội truyền thống của một số tộc người ở nước ta đưới góc độ duy trì trật tự xã hội, đảm bảo các yêu cầu của hoạt động sản xuất, ngăn chặn các hành vi phạm tội, bảo vệ tài sản của các gia đình và cá nhân, trên cơ sở đó, tác giả cũng trình bày một số nội dung cụ thé thông qua luật tục của người Hmông ở miền núi phía Bắc nước ta. + Luật tục của người Thái ở Tây Bắc Việt Nam, Cầm Trọng, trong bài viết tac giả đề cập đến các luật lệ liên quan đến sản xuất, những hành vi làm mắt an ninh trật tự, đặc biệt là các luật lệ liên quan đến HN&GD, từ việc tìm hiểu nhau, các quy định về cưới xin và ly hôn, chia thừa kế. Từ những nghiên cứu đó tác giả cũng đưa ra nhiều điều suy nghĩ về dân tộc này.
+ Một số luật tục cơ bản của dân tộc Hmôngz ở Việt Nam, Phan Thanh, bài viết nêu lên các luật tục cơ bản trong dân tộc Hmôngz từ những luật tục cơ bản đó nêu lên những kiến nghị về các luật, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước đáp ứng, sửa đối thé nào cho phù hợp với lòng dân - Luật tục và phát triển nông thôn hiện nay ở Việt Nam, Viện Nghiên cứu dân gian, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000. Đây là công trình tập hợp những bài viết liên quan đến luật tục nói chung và luật tục Tây Nguyên nói riêng, điển hình là các bài viết: + Vai trò của phong tục tập quán và việc kế thừa phong tục tập quán trong xây dựng pháp luật, TS. Lê Hồng Sơn, đề cập đến khái niệm, đặc trưng của phong tục tập quán (thé hiện tập trung ở hai hình thức chính là hương ước và luật tục), vị trí, vai trò của hương ước, luật tục trong quản lý xã hội, việc kế thừa phong tục tập quán trong hoạt động xây dựng pháp luật thông qua việc Nhà nước thừa nhận phong tục, tập quán hay “đề lên thành luật” những quy phạm phù hợp với mục đích quản lý của Nhà nước.