Các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam năm 2023, khóa luận chuyên ngành tài chính ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Hải Linh
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Ngọc Tuyền
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Các Nhân Tố Tác Động Đến Rủi Ro Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Tính đóng góp của đề tài
• 1.6. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 2.1. Rủi ro tín dụng
• 2.1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 2.1.2. Các sản phẩm của tín dụng ngân hàng
• 2.1.3. Phân loại rủi ro tín dụng
• 2.1.4. Nguyên nhân rủi ro tín dụng
• 2.2. Lược khảo các nghiên cứu liên quan
• 2.2.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.2.2. Các nghiên cứu trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu
• 3.2.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.2.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.3. Đo lường biến và giả thuyết tác động của các biến
• 3.3.1. Biến phụ thuộc (CR)
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS)
• 3.4.2. Mô hình hồi quy cố định (FEM) và mô hình hồi quy ngẫu nhiên (REM)
• 3.4.3. Lựa chọn phương pháp ước lượng
• 3.4.4. Xử lí sai phạm mô hình
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thực trạng rủi ro tín dụng tại Việt Nam
• 4.2. Kết quả nghiên cứu
• 4.2.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2.2. Phân tích mối tương quan
• 4.2.3. Phân tích đa cộng tuyến
• 4.3. Ước lượng và lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.3.1. Mô hình Pooled OLS
• 4.3.2. Mô hình FEM
• 4.3.3. Mô hình REM
• 4.3.4. Kiểm định sự lựa chọn mô hình
• 4.3.4.1. Kiểm định lựa chọn OLS và FEM
• 4.3.4.2. Kiểm định Hausman
• 4.3.4.3. Kiểm định lựa chọn OLS và REM
• 4.3.5. Kiểm định khuyết tật mô hình
• 4.3.6. Thảo luận kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận, đánh giá kết quả nghiên cứu
• 5.2. Khuyến nghị giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam
• 5.2.1. Yếu tố tăng trưởng GDP, lạm phát và tỉ lệ thất nghiệp
• 5.2.2. Yếu tố quy mô ngân hàng
• 5.2.3. Yếu tố hiệu quả hoạt động của ngân hàng
• 5.2.4. Yếu tố thu nhập ngoài lãi
• 5.2.5. Yếu tố đòn bẩy tài chính
• 5.2.6. Yếu tố tăng trưởng tín dụng an toàn
• 5.3. Hạn chế và hướng phát triển đề tài
• 5.4. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY

Tóm tắt

I. Tổng quan về 976 các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng nhất mà các ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam phải đối mặt. Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển, việc hiểu rõ các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng là rất cần thiết. Khóa luận này sẽ phân tích 976 nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2010-2020.

1.1. Khái niệm và vai trò của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng mất mát do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Theo Ủy ban Basel, đây là rủi ro chính yếu nhất trong hoạt động ngân hàng. Việc quản lý rủi ro tín dụng không chỉ giúp bảo vệ lợi nhuận mà còn duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu các nhân tố tác động

Nghiên cứu các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng giúp các NHTM có cái nhìn tổng quan về các yếu tố nội tại và vĩ mô. Điều này không chỉ giúp cải thiện quy trình cấp tín dụng mà còn nâng cao khả năng quản lý rủi ro, từ đó giảm thiểu nợ xấu.

II. Các thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM Việt Nam

Quản lý rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam đang gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố nội tại mà còn từ các yếu tố vĩ mô như lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp và sự biến động của thị trường tài chính.

2.1. Tác động của lạm phát đến rủi ro tín dụng

Lạm phát cao có thể làm giảm khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó gia tăng rủi ro tín dụng. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hải Linh (2022), tỷ lệ lạm phát có mối quan hệ ngược chiều với tỷ lệ rủi ro tín dụng.

2.2. Tác động của tỷ lệ thất nghiệp đến rủi ro tín dụng

Tỷ lệ thất nghiệp cao dẫn đến việc giảm thu nhập của người dân, làm tăng khả năng không trả nợ. Điều này đã được chứng minh qua các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2020.

III. Phương pháp nghiên cứu các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng

Khóa luận sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp định lượng để phân tích dữ liệu từ 30 NHTM tại Việt Nam. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và rủi ro tín dụng một cách chính xác.

3.1. Mô hình hồi quy và các giả thuyết nghiên cứu

Mô hình hồi quy đa biến được sử dụng để phân tích các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng. Các giả thuyết nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết và thực tiễn tại Việt Nam.

3.2. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của các NHTM và các nguồn dữ liệu vĩ mô. Phương pháp xử lý dữ liệu bao gồm kiểm định F-test, Hausman test để lựa chọn mô hình phù hợp.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như quy mô ngân hàng, thu nhập phi lãi và tỷ lệ thất nghiệp có tác động đáng kể đến rủi ro tín dụng. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện quy trình quản lý rủi ro tại các NHTM.

4.1. Phân tích mối tương quan giữa các yếu tố

Phân tích cho thấy có mối tương quan tích cực giữa quy mô ngân hàng và rủi ro tín dụng. Điều này cho thấy rằng các ngân hàng lớn có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn.

4.2. Đề xuất giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các NHTM cần áp dụng các biện pháp như tăng cường quản lý rủi ro, cải thiện quy trình cấp tín dụng và nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Khóa luận đã chỉ ra các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam. Những kết quả này không chỉ có giá trị thực tiễn mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới trong tương lai.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng cả yếu tố nội tại và yếu tố vĩ mô đều có tác động đến rủi ro tín dụng. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về các yếu tố vĩ mô và tác động của chúng đến rủi ro tín dụng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính, ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian huyết mạch của nền kinh tế, điều tiết các luồng vốn từ nơi nhàn rỗi sang nơi có nhu cầu sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Hoạt động cấp tín dụng đóng góp tỷ trọng thu nhập lớn nhất trong tổng doanh thu hoạt động của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động tín dụng luôn tiềm ẩn mức độ rủi ro cao hơn so với các mảng nghiệp vụ khác. Như cảnh báo từ các nghiên cứu kinh tế quốc tế (Waweru & Kalami, 2009), nợ xấu và sự suy giảm chất lượng tín dụng có mối liên hệ mật thiết với các cuộc khủng hoảng ngân hàng và suy thoái kinh tế. Khi rủi ro tín dụng không được nhận diện, đo lường và kiểm soát thỏa đáng, tỷ lệ các khoản nợ mất vốn tăng cao sẽ làm sụt giảm nghiêm trọng lợi nhuận, suy yếu khả năng thanh khoản, đe dọa trực tiếp đến an toàn hoạt động của từng ngân hàng cũng như sự ổn định của toàn hệ thống tiền tệ quốc gia.

Từ thực tiễn đó, khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Hải Linh (Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh, năm 2022) tập trung phân tích các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2010–2020. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Xác định các nhân tố và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này đến rủi ro tín dụng của 30 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 2010–2020.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Nhận diện các nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
  2. Đo lường mức độ và xác định chiều hướng tác động của các nhân tố này đến rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
  3. Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam?
  2. Mức độ và chiều hướng tác động của các nhân tố này đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam như thế nào?
  3. Những giải pháp nào giúp giảm thiểu, cải thiện rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhân tố nội tại thuộc đặc điểm ngân hàng và các nhân tố kinh tế vĩ mô tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Mẫu nghiên cứu gồm 30 ngân hàng thương mại cổ phần đang hoạt động tại Việt Nam.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 11 năm, từ năm 2010 đến năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận rủi ro tín dụng dựa trên các chuẩn mực quốc tế và quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam. Theo Ủy ban Basel về Giám sát Ngân hàng (BCBS), Anthony Saunders (2007) và Koch (2006), rủi ro tín dụng được định nghĩa là tổn thất tiềm năng phát sinh khi bên đi vay không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ (gốc và lãi) đúng hạn theo hợp đồng. Căn cứ Khoản 1, Điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, rủi ro tín dụng là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình. Hoạt động cấp tín dụng được xem xét căn cứ theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, bao gồm các hình thức: cho vay, chiết khấu giấy tờ có giá, bảo lãnh ngân hàng và cho thuê tài chính. Nghiên cứu phân loại rủi ro tín dụng thành rủi ro giao dịch (rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (rủi ro nội tại, rủi ro tập trung).

Khung phân tích định lượng của đề tài kế thừa từ mô hình lượng hóa rủi ro của Merton (1974), lý thuyết trung gian tài chính Monti-Klein, cùng các nghiên cứu thực nghiệm của Nor Hayati Ahmad & Mohamed Arif (2007), Vitor Castro (2013), Tehulu & Olana (2014), Hasna Chaibi & Zied Ftiti (2015), Võ Thị Quý & Bùi Ngọc Toản (2014), Nguyễn Thị Hồng Vinh (2015). Mô hình kinh tế lượng hồi quy đa biến được thiết lập như sau:

$$CR_{i,t} = \alpha_0 + \alpha_1 SIZE_{i,t} + \alpha_2 BODSize_{i,t} + \alpha_3 LVR_{i,t} + \alpha_4 NII_{i,t} + \alpha_5 ROE_{i,t} + \alpha_6 NIM_{i,t} + \alpha_7 FCOST_{i,t} + \alpha_8 LIQ_{i,t} + \alpha_9 MEFF_{i,t} + \alpha_{10} LG_{i,t} + \alpha_{11} GDP_t + \alpha_{12} INF_t + \alpha_{13} UNEM_t + \varepsilon_{i,t}$$

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm sử dụng kỹ thuật phân tích dữ liệu bảng không cân bằng (unbalanced panel data) trên phần mềm Stata. Tác giả tiến hành ước lượng lần lượt qua ba mô hình: Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS), Mô hình tác động cố định (FEM) và Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM). Quy trình lựa chọn mô hình tối ưu được xác lập qua các kiểm định thống kê:

1. Kiểm định F (F-test): So sánh giữa Pooled OLS và FEM với giả thuyết $H_0$ là các hiệu ứng cố định bằng 0.
2. Kiểm định Hausman: So sánh giữa FEM và REM với giả thuyết $H_0$ là không có sự tương quan giữa sai số cá thể và các biến giải thích ($Cov(X_{it}, U_i) = 0$).
3. Kiểm định Breusch-Pagan Lagrangian Multiplier: So sánh giữa Pooled OLS và REM.

Sau khi lựa chọn mô hình phù hợp, các kiểm định chẩn đoán khuyết tật được thực hiện: kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) nhằm phát hiện đa cộng tuyến, kiểm định phương sai sai số thay đổi và kiểm định tự tương quan chuỗi. Nhằm khắc phục triệt để hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan, tác giả sử dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares).

Ký hiệu biến	Vai trò	Công thức tính toán	Kỳ vọng dấu	Cơ sở tham chiếu chính
CR	Phụ thuộc	Chi phí dự phòng RRTD / Tổng dư nợ cho vay		Ahmad & Arif (2007), Chaibi & Ftiti (2015)
SIZE	Độc lập	Ln (Tổng tài sản)	+/-	Saunders et al. (1990), Tehulu & Olana (2014)
BODSize	Độc lập	Ln (Số lượng thành viên Hội đồng quản trị)	-	Lu & Boateng (2018)
LVR	Độc lập	Tổng nợ phải trả / Tổng tài sản	+	Chaibi & Ftiti (2015)
NII	Độc lập	Thu nhập phi lãi / Tổng thu nhập hoạt động	-	Louzis et al. (2012), Chaibi & Ftiti (2015)
ROE	Độc lập	Lợi nhuận sau thuế / Vốn chủ sở hữu bình quân	-	Louzis et al. (2012)
NIM	Độc lập	(Thu nhập lãi - Chi phí lãi) / Tổng tài sản sinh lời	+	Angbazo (1997), Maudos & De Guevara (2004)
FCOST	Độc lập	(Chi phí lãi + Chi phí không tính lãi) / Tổng tài sản	+/-	Ahmad & Arif (2007)
LIQ	Độc lập	Cho vay khách hàng / Tiền gửi khách hàng	-	Ghenimi, Chaibi & Omri (2017)
MEFF	Độc lập	Tổng tài sản có sinh lời / Tổng tài sản	+	Misman & Bhatti (2020)
LG	Độc lập	$(Dư\ nợ_t - Dư\ nợ_{t-1}) / Dư\ nợ_{t-1}$	+/-	Keeton (1999), Tehulu & Olana (2014)
GDP	Độc lập	Tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm của Việt Nam	+/-	Salas & Saurina (2002), Castro (2013)
INF	Độc lập	Tỷ lệ lạm phát hàng năm của Việt Nam	+/-	Nkusu (2011), Chaibi & Ftiti (2015)
UNEM	Độc lập	Tỷ lệ thất nghiệp hàng năm của Việt Nam	+	Castro (2013), Nkusu (2011)

Nguồn dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thuyết minh báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và báo cáo quản trị của 30 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam. Ngoài ra, các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô được trích xuất từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Tổng cục Thống kê và trang thông tin tài chính cafef.vn. Mẫu nghiên cứu lý thuyết gồm 300 quan sát (30 ngân hàng trong 10 năm), tuy nhiên do một số ngân hàng không công bố đầy đủ thông tin ở một số năm, mẫu dữ liệu thực tế đưa vào hồi quy gồm 298 quan sát.

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Chương mở đầu xác lập tính cấp thiết của việc kiểm soát rủi ro tín dụng trong bối cảnh các ngân hàng thương mại Việt Nam đẩy mạnh tăng trưởng tài sản và hội nhập quốc tế. Tác giả dẫn chứng nhận định của PGS-TS. Trần Đình Thiên về vai trò động lực của đồng vốn tín dụng, đồng thời đối chiếu quan điểm của Waweru & Kalami (2009) để khẳng định rủi ro tín dụng nếu không được kiểm soát sẽ dẫn đến nguy cơ phá sản ngân hàng. Chương 1 làm rõ đối tượng, phạm vi nghiên cứu 30 ngân hàng thương mại cổ phần giai đoạn 2010–2020, xác lập hệ thống 3 mục tiêu cụ thể và 3 câu hỏi nghiên cứu, tóm tắt phương pháp tiếp cận định lượng dữ liệu bảng, chỉ ra đóng góp học thuật và thực tiễn của đề tài cùng bố cục tổng thể gồm 5 chương.

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM

Chương 2 xây dựng nền tảng lý luận toàn diện về tín dụng và rủi ro tín dụng ngân hàng. Tác giả hệ thống hóa các định nghĩa chuẩn tắc theo BCBS, Saunders (2007), Koch (2006) và quy định pháp lý tại Thông tư 02/2013/TT-NHNN; phân tích 4 nghiệp vụ cấp tín dụng cơ bản theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cho thuê tài chính). Chương này phân tích chi tiết cơ chế phát sinh rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung), đồng thời chia tách các nhóm nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng thành nguyên nhân vĩ mô (tăng trưởng kinh tế, lạm phát, thất nghiệp) và nguyên nhân nội tại ngân hàng (quy mô tài sản, tăng trưởng dư nợ, đòn bẩy tài chính, chất lượng quản trị). Phần lược khảo tài liệu tổng hợp có hệ thống 9 công trình quốc tế tiêu biểu (Ahmad & Ahmad, 2004; Ahmad & Arif, 2007; Castro, 2013; Tehulu & Olana, 2014; Chaibi & Ftiti, 2015; Ghenimi et al., 2017; Misman & Bhatti, 2020; Riyazahmed & Baranwal, 2021; Lu & Boateng, 2018) và 4 nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam (Võ Thị Quý & Bùi Ngọc Toản, 2014; Nguyễn Thị Hồng Vinh, 2015; Bùi Hữu Phước và cộng sự, 2018; Nguyễn Thị Ngọc Diệp & Nguyễn Minh Kiều, 2015) để làm căn cứ xác định các biến giải thích cho mô hình.

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 3 trình bày quy trình nghiên cứu logic gồm 6 bước: (1) Lược khảo lý thuyết và công trình liên quan; (2) Xây dựng mô hình nghiên cứu đề xuất; (3) Hồi quy mô hình bằng các phương pháp Pooled OLS, FEM, REM; (4) Kiểm định chẩn đoán đa cộng tuyến, phương sai sai số thay đổi, tự tương quan và khắc phục bằng FGLS; (5) Phân tích và thảo luận kết quả; (6) Đề xuất giải pháp và chỉ ra hạn chế. Tác giả diễn giải chi tiết công thức toán học của mô hình hồi quy đa biến với biến phụ thuộc tỷ lệ rủi ro tín dụng ($CR$) và 13 biến độc lập. Chương này nêu rõ cơ chế đo lường từng biến số, diễn giải kỳ vọng dấu và cơ sở khoa học của từng giả thuyết. Bên cạnh đó, các thuật toán kiểm định thống kê chuyên sâu (F-test, Hausman test, Breusch & Pagan Lagrangian Multiplier test) cùng quy chuẩn lựa chọn mô hình tối ưu trên Stata được trình bày chặt chẽ làm tiền đề cho việc xử lý dữ liệu ở chương tiếp theo.

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Chương 4 mở đầu bằng việc đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng và tăng trưởng tín dụng tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2010–2020. Tác giả chỉ ra xu hướng tăng trưởng tín dụng giảm mạnh giai đoạn 2010–2012 do Ngân hàng Nhà nước áp trần mức tăng trưởng dưới 20% nhằm kiểm soát lạm phát và thanh lọc chất lượng tín dụng; năm 2017 đạt 18,2%; và năm 2020 đạt 12,2% do tác động từ đại dịch Covid-19. Tổng dư nợ tín dụng của 30 ngân hàng khảo sát tăng hơn 4,8 lần sau 11 năm; chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng tương ứng từ 16.771.589 triệu đồng (năm 2010) lên 91.320.017 triệu đồng (năm 2020). Tỷ lệ $CR$ đạt đỉnh vào năm 2012, sau đó giảm mạnh giai đoạn 2012–2014 và duy trì dao động trung bình quanh mức 1,05%.

Phần phân tích thống kê mô tả (298 quan sát) ghi nhận: tỷ lệ $CR$ có giá trị trung bình là 1,05%, độ lệch chuẩn 0,88%, cao nhất tại VPBank năm 2019 (trên 5%); biến quy mô ngân hàng ($SIZE$) đạt trung bình 8,04 (thấp nhất là 7,10 tại Kienlongbank năm 2010, cao nhất là 9,18 tại BIDV năm 2019); đòn bẩy tài chính ($LVR$) trung bình dao động từ 0,17 (LienVietPostBank năm 2014) đến 1,13 (VIB năm 2016); biên lãi ròng ($NIM$) trung bình là 0,026 (cao nhất tại VPBank năm 2019 đạt 0,081, thấp nhất tại TPBank năm 2011 là -0,006 trong giai đoạn bị kiểm soát tái cơ cấu); thanh khoản ($LIQ$) có độ phân tán rất cao với độ lệch chuẩn 98% (LienVietPostBank năm 2014 đạt 17,50%, MSB đạt 0,363%). Chỉ số vĩ mô bình quân: GDP tăng 5,99% (thấp nhất 5,25% năm 2012), lạm phát 5,6% (thấp nhất 0,63% năm 2015), thất nghiệp 2,25%.

Ma trận tương quan cho thấy phần lớn hệ số tương quan giữa các cặp biến độc lập đều nhỏ hơn 0,6; cặp có tương quan cao nhất là $FCOST$ và $INF$ ($r = 0,7321$). Kết quả kiểm định VIF xác nhận hệ số VIF của $FCOST$ chỉ ở mức 2,x (nhỏ hơn nhiều so với ngưỡng vi phạm là 10), khẳng định mô hình không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng. Sau các bước kiểm định F-test, Hausman test và kiểm định khuyết tật, tác giả sử dụng mô hình hồi quy FGLS để khắc phục hiện tượng tự tương quan và phương sai thay đổi, thu được kết quả ước lượng chính xác về chiều hướng và ý nghĩa thống kê của các biến số tác động đến rủi ro tín dụng.

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Chương 5 đúc kết toàn bộ các phát hiện định lượng thu được từ mô hình hồi quy FGLS. Trên cơ sở đối chiếu nguyên nhân thực trạng tại hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam, tác giả xây dựng hệ thống khuyến nghị ứng phó toàn diện chia theo 6 nhóm yếu tố: (1) Dự báo và thích ứng với biến động vĩ mô (GDP, lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp); (2) Quản trị việc mở rộng quy mô tài sản song hành với nâng cao năng lực thẩm định; (3) Tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và cấu trúc tài sản sinh lời; (4) Kiểm soát rủi ro phát sinh từ các mảng nghiệp vụ tạo thu nhập ngoài lãi; (5) Tối ưu hóa đòn bẩy tài chính; (6) Kiểm soát tăng trưởng tín dụng an toàn, ngăn ngừa việc nới lỏng điều kiện cho vay. Cuối cùng, chương 5 làm rõ các hạn chế tồn đọng của nghiên cứu và vạch ra định hướng mở rộng đề tài cho các công trình tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu định lượng trên bộ dữ liệu bảng không cân bằng 298 quan sát của 30 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2010–2020 cung cấp các phát hiện thực nghiệm cụ thể về chiều hướng và mức độ tác động của từng nhân tố:

Biến số	Tên nhân tố	Chiều hướng tác động	Ý nghĩa thống kê	Luận giải thực tế theo tác giả
SIZE	Quy mô ngân hàng	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Khi quy mô tổng tài sản tăng, các ngân hàng mở rộng quy mô dư nợ, phát sinh nhiều khoản vay có rủi ro, buộc phải gia tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng.
NII	Thu nhập phi lãi	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Việc mở rộng dịch vụ phi lãi đôi khi gắn liền với các hoạt động phái sinh, tư vấn, đầu tư có mức độ biến động lớn, làm gia tăng rủi ro tổng thể.
NIM	Biên độ lãi ròng	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Để đạt biên lãi ròng cao, ngân hàng có xu hướng chấp nhận giải ngân vào các phân khúc khách hàng hoặc dự án có độ rủi ro cao với lãi suất thỏa thuận cao.
UNEM	Tỷ lệ thất nghiệp	Cùng chiều (+)	Có ý nghĩa	Thất nghiệp gia tăng làm suy giảm dòng tiền thu nhập của khách hàng cá nhân và giảm doanh số của doanh nghiệp, làm suy yếu khả năng trả nợ, nợ xấu tăng.
ROE	Tỷ suất sinh lời trên VCSH	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa	Ngân hàng có năng lực tài chính và khả năng sinh lời trên vốn tốt thường sở hữu hệ thống thẩm định, kiểm soát nội bộ và chất lượng quản lý nợ hiệu quả hơn.
MEFF	Hiệu quả quản lý	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa	Tỷ trọng tài sản sinh lời trên tổng tài sản càng cao phản ánh chất lượng danh mục tài sản lành mạnh, giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh nợ quá hạn.
INF	Tỷ lệ lạm phát	Ngược chiều (-)	Có ý nghĩa	Lạm phát trong giai đoạn nghiên cứu tại Việt Nam được kiểm soát tốt; giá trị thực của các khoản nợ cũ suy giảm tương đối so với giá cả danh nghĩa hỗ trợ trả nợ.
BODSize	Quy mô HĐQT	Ngược chiều (-)	Không có ý nghĩa	Quy mô hội đồng quản trị lớn hỗ trợ giám sát đa chiều nhưng chưa thể hiện tác động thực chất có ý nghĩa thống kê lên tỷ lệ trích lập dự phòng.
LVR	Tỷ lệ đòn bẩy	Cùng chiều (+)	Không có ý nghĩa	Đúng chiều kỳ vọng ban đầu nhưng không đạt ý nghĩa thống kê trong mẫu khảo sát.
FCOST	Chi phí huy động vốn	Ngược chiều (-)	Không có ý nghĩa	Không đạt mức ý nghĩa thống kê xác lập.
LIQ	Tính thanh khoản	Cùng chiều (+)	Không có ý nghĩa	Không thể hiện tác động mang ý nghĩa thống kê độc lập đến tỷ lệ trích lập dự phòng.
LG	Tăng trưởng tín dụng	Cùng chiều (+)	Không có ý nghĩa	Phù hợp dấu kỳ vọng lý thuyết nhưng không đạt mức ý nghĩa thống kê trong mô hình hồi quy cuối cùng.
GDP	Tăng trưởng GDP	Ngược chiều (-)	Không có ý nghĩa	Đúng dấu kỳ vọng ban đầu nhưng hệ số chưa đạt độ tin cậy thống kê cần thiết.

Về mặt đóng góp khoa học, đề tài cung cấp thêm hệ thống bằng chứng thực nghiệm chuyên sâu về mối quan hệ giữa các đặc tính nội tại ngân hàng, biến số quản trị và các chỉ số kinh tế vĩ mô đối với rủi ro tín dụng tại một thị trường mới nổi như Việt Nam. Đề tài mở rộng khung dữ liệu cập nhật hơn (chuỗi thời gian 11 năm từ 2010 đến 2020) so với các nghiên cứu trước đây. Về mặt thực tiễn, kết quả định lượng là căn cứ trực tiếp giúp các nhà quản trị ngân hàng nhận diện các mắt xích trọng yếu cần giám sát (quy mô tài sản, biên lãi ròng, thu nhập ngoài lãi) để xác định mức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tối ưu, chủ động xây dựng bộ đệm rủi ro và điều chỉnh chiến lược kinh doanh an toàn trước các chu kỳ biến động vĩ mô.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ rõ hai hạn chế chính xuất phát từ điều kiện thực hiện và tính sẵn có của dữ liệu:

• Hạn chế về tính đầy đủ của dữ liệu: Mẫu nghiên cứu ban đầu được xây dựng cho 30 ngân hàng thương mại cổ phần trong 10 năm với 300 quan sát. Tuy nhiên, do tính minh bạch và mức độ công bố thông tin tại Việt Nam ở một số giai đoạn còn hạn chế, một số ngân hàng không trình bày đầy đủ chỉ tiêu trên báo cáo tài chính, dẫn đến việc mẫu quan sát thực tế bị giảm xuống còn 298 quan sát.
• Hạn chế về phạm vi mẫu và phân loại nợ: Đề tài chỉ tập trung khảo sát nhóm ngân hàng thương mại cổ phần mà chưa mở rộng sang khối ngân hàng thương mại nhà nước hoặc các chi nhánh ngân hàng nước ngoài; đồng thời mô hình mới đo lường rủi ro tín dụng tổng quát qua tỷ lệ chi phí dự phòng rủi ro mà chưa phân tách chi tiết tác động của từng nhóm yếu tố đến các loại hình tín dụng khác nhau (tín dụng doanh nghiệp, tín dụng tiêu dùng cá nhân, phân nhóm nợ theo kỳ hạn).

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả đề xuất:

1. Mở rộng phạm vi dữ liệu sang các giai đoạn tiếp theo và tăng quy mô mẫu khảo sát đối với toàn bộ các tổ chức tín dụng trong hệ thống.
2. Bổ sung việc phân loại các danh mục cho vay khác nhau để kiểm tra sự khác biệt về mức độ rủi ro tín dụng giữa các phân khúc khách hàng.
3. Thu thập và tích hợp thêm các biến số vĩ mô mới cũng như các biến đại diện cho cơ chế quản trị rủi ro chuyên sâu vào mô hình kinh tế lượng nhằm tăng cường năng lực giải thích.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học ứng dụng, Kế toán - Kiểm toán đang nghiên cứu về quản trị rủi ro tài chính, đo lường nợ xấu và hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Người thực hiện các đề tài nghiên cứu định lượng sử dụng dữ liệu bảng (panel data): khóa luận cung cấp quy trình mẫu chuẩn mực từ xây dựng mô hình, lựa chọn ước lượng giữa Pooled OLS, FEM, REM qua kiểm định F-test, Hausman, Breusch-Pagan, đến kỹ thuật xử lý khuyết tật tự tương quan và phương sai thay đổi bằng mô hình FGLS trên Stata.
• Cán bộ quản trị rủi ro, chuyên viên phân tích tín dụng và hoạch định chính sách tại các tổ chức tín dụng: đề tài cung cấp số liệu thực chứng chi tiết về tương quan giữa mở rộng tài sản, biên lãi ròng ($NIM$), thu nhập phi lãi ($NII$) đối với rủi ro trích lập dự phòng thực tế của ngành ngân hàng Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận sử dụng chỉ tiêu nào để đo lường biến phụ thuộc rủi ro tín dụng ($CR$)? Tác giả đo lường rủi ro tín dụng ($CR$) bằng tỷ số giữa Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng và Tổng dư nợ cho vay (bao gồm các khoản cho vay và cho thuê tài chính khách hàng). Chi phí dự phòng được trích xuất từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, phản ánh mức trích lập bắt buộc nhằm bù đắp tổn thất tiềm năng theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Quy mô mẫu nghiên cứu thực tế gồm bao nhiêu ngân hàng và bao nhiêu quan sát? Mẫu nghiên cứu thu thập dữ liệu từ 30 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 11 năm (2010–2020). Số lượng quan sát lý thuyết là 300, nhưng do hạn chế về công bố thông tin của một số ngân hàng ở một số năm, số lượng quan sát thực tế đưa vào xử lý dữ liệu bảng không cân bằng là 298 quan sát.

Những biến độc lập nào có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến rủi ro tín dụng? Theo kết quả hồi quy, có 4 biến có tương quan cùng chiều và đạt ý nghĩa thống kê với rủi ro tín dụng: Quy mô ngân hàng ($SIZE$), Thu nhập phi lãi ($NII$), Biên độ lãi ròng ($NIM$) và Tỷ lệ thất nghiệp ($UNEM$).

Tại sao biến thu nhập ngoài lãi ($NII$) của Ngân hàng TMCP Việt Á lại nhận giá trị âm trong bảng thống kê mô tả? Trong bảng thống kê mô tả, biến $NII$ của Ngân hàng TMCP Việt Á ghi nhận giá trị nhỏ nhất mang dấu âm vào năm 2015. Nguyên nhân được tác giả chỉ ra là do ngân hàng này bị thua lỗ trong hoạt động kinh doanh ngoại hối và hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư trong năm tài chính đó.

Phương pháp kinh tế lượng nào được tác giả sử dụng để khắc phục các khuyết tật của mô hình hồi quy? Sau khi xác định mô hình có hiện tượng phương sai sai số thay đổi và tự tương quan chuỗi, tác giả đã sử dụng phương pháp bình phương bé nhất tổng quát khả thi (FGLS - Feasible Generalized Least Squares) trên phần mềm Stata để xử lý sai phạm, đảm bảo các ước lượng hệ số hồi quy vững và có hiệu lực thống kê.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Hải Linh đã hoàn thành việc lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại 30 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2010–2020 bằng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng chuyên sâu. Kết quả nghiên cứu chứng minh rủi ro tín dụng chịu sự chi phối rõ nét của cả các yếu tố nội tại ngân hàng (quy mô tài sản, thu nhập ngoài lãi, biên lãi ròng, ROE, hiệu quả quản lý) lẫn các chỉ số kinh tế vĩ mô (lạm phát, tỷ lệ thất nghiệp). Các bằng chứng thực nghiệm thu được từ mô hình FGLS cung cấp cơ sở khoa học tin cậy để đề xuất hệ thống khuyến nghị thực tiễn nhằm kiểm soát nợ xấu và hoàn thiện công tác trích lập dự phòng rủi ro trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HẢI LINH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN HẢI LINH CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG MÃ SỐ: 7340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHÓA LUẬN TS.

HỒ THỊ NGỌC TUYỀN TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2022 i TÓM TẮT KHÓA LUẬN Khóa luận phân tích các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2020. Phương pháp được sử dụng để nghiên cứu trong khóa luận là phương pháp thống kê mô tả kết hợp định lượng dựa trên nền dữ liệu bảng không cân bằng (unbalance panel data) của 30 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam giai đoạn 2010-2020. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả yếu tố bên trong ngân hàng và yếu tố vĩ mô đều có tác động đến tỷ lệ rủi ro tín dụng.

Trong đó, các yếu tố quy mô ngân hàng, thu nhập phi lãi, biên độ lãi ròng, tỷ lệ thất nghiệp có tương quan cùng chiều đến rủi ro tín dụng. Ngược lại các biến tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), hiệu quả quản lý, tỷ lệ lạm phát có tác động ngược chiều đến tỷ lệ rủi ro tín dụng. Ngoài ra các biến quy mô Hội đồng quản trị, tỷ lệ đòn bẩy, chi phí huy động vốn, tính thanh khoản, tỷ lệ tăng trưởng tín dụng và tỷ lệ tăng trưởng GDP mặc dù không có ý nghĩa thống kê nhưng vẫn cho kết quả chiều hướng tác động đến rủi ro tín dụng phù hợp với dấu kỳ vọng ban đầu của khóa luận. Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất một số khuyến nghị nhằm giảm thiểu tỷ lệ rủi ro tín dụng đối với các ngân hàng TMCP tại Việt Nam trong các năm tới.

Đồng thời cho thấy các hạn chế của khóa luận và hướng nghiên cứu trong tương lai. Từ khóa: rủi ro tín dụng, dự phòng rủi ro tín dụng, nợ xấu ii ABSTRACT The thesis analyzes the factors affecting the credit risk ratio at joint stock commercial banks in Vietnam in the period 2010-2020. The method used for research in this thesis is a descriptive and quantitative statistical method based on unbalanced panel data of 30 joint stock commercial banks in Vietnam in the period of 2010-2020. Research results show that both internal and macro factors have an impact on the credit risk ratio.

In which, the factors of bank size, non-interest income, net interest margin, unemployment rate are positively related to credit risk. In contrast, the variables return on equity (ROE), management efficiency, and inflation rate have negative effects on credit risk ratio. In addition, the variables of Board size, leverage ratio, cost of capital, liquidity, credit growth rate and GDP growth rate, although not statistically significant, still give the results. The results of the direction of impact on credit risk are consistent with the initial expected sign of the thesis.

Based on the research results, some recommendations are proposed to minimize the credit risk ratio for joint stock commercial banks in Vietnam in the coming years. It also shows the limitations of the thesis and future research directions. Keywords: Credit risk, loan loss provision, Non-performing loan iii LỜI CAM ĐOAN Khóa luận này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã được công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Tác giả Nguyễn Hải Linh iv LỜI CẢM ƠN Đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới giảng viên hướng dẫn TS.

Hồ Thị Ngọc Tuyền đã hỗ trợ và giúp đỡ em trong suốt thời gian thực hiện khóa luận tốt nghiệp. Với sự cố gắng và nỗ lực nghiên cứu hoàn thành khóa luận nhưng do thời gian nghiên cứu và kiến thức bản thân có hạn nên không thể tránh khỏi thiếu sót, em rất mong nhận được những lời nhận xét và đóng góp của quý thầy cô để khóa luận có thể hoàn thiện và có giá trị thực tiễn hơn. Em xin chân thành cảm ơn. v MỤC LỤC TÓM TẮT KHÓA LUẬN.i LỜI CAM ĐOAN.iii LỜI CẢM ƠN.iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT.viii DANH MỤC BẢNG BIỂU.ix DANH MỤC HÌNH ẢNH.

GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.1 Lý do chọn đề tài.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu.1 Mục tiêu tổng quát.2 Mục tiêu cụ thể.3 Câu hỏi nghiên cứu.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu.5 Tính đóng góp của đề tài.6 Kết cấu đề tài. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 6 2.1 Rủi ro tín dụng.1 Khái niệm rủi ro tín dụng.2 Các sản phẩm của tín dụng ngân hàng.3 Phân loại rủi ro tín dụng.4 Nguyên nhân rủi ro tín dụng.2 Lược khảo các nghiên cứu liên quan.1 Các nghiên cứu nước ngoài.2 Các nghiên cứu trong nước. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Quy trình nghiên cứu.2 Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất.2 Giả thuyết nghiên cứu.3 Đo lường biến và giả thuyết tác động của các biến.1 Biến phụ thuộc (CR).2 Biến độc lập.4 Phương pháp nghiên cứu.1 Phương pháp bình phương nhỏ nhất (OLS).2 Mô hình hồi quy cố định (FEM) và mô hình hồi quy ngẫu nhiên (REM) 27 3.3 Lựa chọn phương pháp ước lượng.4 Xử lí sai phạm mô hình. Kết quả nghiên cứu của MH.1 Thực trạng rủi ro tín dụng tại Việt Nam.2 Kết quả nghiên cứu.1 Phân tích thống kê mô tả.2 Phân tích mối tương quan.3 Phân tích đa cộng tuyến.3 Ước lượng và lựa chọn mô hình hồi quy.1 Mô hình Pooled OLS.2 Mô hình FEM.3 Mô hình REM.4 Kiểm định sự lựa chọn mô hình.1 Kiểm định lựa chọn OLS và FEM.2 Kiểm định Hausman.3 Kiểm định lựa chọn OLS và REM.5 Kiểm định khuyết tật mô hình.6 Thảo luận kết quả hồi quy.

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.1 Kết luận, đánh giá kết quả nghiên cứu.2 Khuyến nghị giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam.1 Yếu tố tăng trưởng GDP, lạm phát và tỉ lệ thất nghiệp.2 Yếu tố quy mô ngân hàng.3 Yếu tố hiệu quả hoạt động của ngân hàng.4 Yếu tố thu nhập ngoài lãi.5 Yếu tố đòn bẩy tài chính.6 Yếu tố tăng trưởng tín dụng an toàn.3 Hạn chế và hướng phát triển đề tài.2 Hướng nghiên cứu tiếp theo.63 TÀI LIỆU THAM KHẢO.64 PHỤ LỤC 1: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU.67 PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY.77 viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CR Rủi ro tín dụng DPRRTD Dự phòng rủi ro tín dụng FEM Mô hình tác động cố định GDP Tổng sản phẩm quốc nội GLS Phương pháp bình phương tối thiểu tổng quát NHNN Ngân hàng nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại OLS Phương pháp bình phương nhỏ nhất RRTD Rủi ro tín dụng REM Mô hình tác động ngẫu nhiên ROA Tỷ suất lợi nhuận ròng trên tổng tài sản ROE Tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu TMCP Thương mại cổ phần ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 3.1 Diễn giải biến.2 Giả thuyết nghiên cứu.3 Danh sách các ngân hàng TMCP trong nghiên cứuError! Bookmark not defined.4 Công thức tính biến.1 Dự phòng rủi ro tín dụng của NHTM Việt Nam giai đoạn 2010 – 2020.2 Phân tích thống kê mô tả.3 Kết quả phân tích tương quan trong mô hình nghiên cứu.4 Kết quả kiểm định VIF.5 Kết quả ước lượng mô hình Pooled OLS.6 Kết quả ước lượng mô hình FEM.7 Kết quả ước lượng mô hình REM.8 Tổng hợp kết quả nghiên cứu.1 Tăng trưởng tín dụng của ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2010-2020 31 Biểu đồ 4.2 DPRRTD và tỷ lệ rủi ro tín dụng trung bình của các NHTM Việt Nam giai đoạn 2010-2020.3 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và quy mô ngân hàng.4 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và tỷ suất lợi nhuận trên VCSH.5 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và biên độ lãi ròng.6 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và hiệu quả quản lý.7 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và tỷ lệ lạm phát.8 Tương quan giữa rủi ro tín dụng và tỷ lệ thất nghiệp.54 x DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 4.1 Kết quả kiểm định mô hình FEM.2 Kết quả kiểm định Hausman.3 Kết quả kiểm định Breusch & Pagan Lagrangian.4 Kết quả kiểm định tương quan chuỗi. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài Trong bất cứ giai đoạn nào, ngân hàng có thể xem như là huyết mạch của nền kinh tế, đóng một vai trò rất quan trọng, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập tài chính quốc tế như ngày nay. Trong những năm qua, hệ thống ngân hàng đã có những cải cách và phát triển vượt bậc, không ngừng nâng cao hoạt động cấp tín dụng và đạt được nhiều thành tựu như: ổn định thị trường tiền tệ, kiềm chế lạm phát, áp dụng công nghệ cao vào quy trình thanh toán. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng ngày càng phong phú và đa dạng.

Trong các nguồn thu của ngân hàng, nguồn thu từ tín dụng thường chiếm tỷ trọng cao nhất. Theo PGS-TS. Trần Đình Thiên - Thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng: “Đồng vốn tín dụng ngân hàng là một động lực quan trọng góp phần thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế”. Tuy nhiên hoạt động này tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn so với các dịch vụ khác.

Theo Waweru và Kalami (2009) nợ xấu liên quan chặt chẽ với các cuộc khủng hoảng ngân hàng. Đối với ngân hàng, rủi ro tín dụng có thể khiến cho lợi nhuận giảm sút, chậm thanh khoản hoặc làm giảm uy tín của ngân hàng. Nếu rủi ro tín dụng không được kiểm soát tốt sẽ làm cho tỷ lệ các khoản cho vay mất vốn tăng lên quá cao, các NHTM có thể phải đối mặt với nguy cơ phá sản, từ đó kéo theo nhiều hệ lụy gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của nền kinh tế. Chính vì vậy, việc tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng cũng như phân tích mức độ tác động của chúng nhằm đưa ra các giải pháp giảm thiểu rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam là vấn đề vô cùng cấp bách có vai trò sống đối với ngành ngân hàng nước ta trong suốt những năm gần đây.

Từ lý do đó, em chọn đề tài “Những nhân tố tác động đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu.2 Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu 1.