Phát Triển Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu 0396 phát triển tín dụng đối với dn nhỏ và vừa tại nh tmcp đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Đức Khoa
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Nguyễn Văn Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Nam Sài Gòn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.2. TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV
• 1.3. CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI MỘT SỐ CHI NHÁNH NGÂN HÀNG VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI BIDV CHI NHÁNH NAM SÀI GÒN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH NAM SÀI GÒN
• 2.1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA DNNVV TẠI VIỆT NAM
• 2.2. GIỚI THIỆU NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH NAM SÀI GÒN
• 2.3. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH BIDV NAM SÀI GÒN
• 2.4. ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CHI NHÁNH BIDV NAM SÀI GÒN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH NAM SÀI GÒN
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA CHI NHÁNH BIDV NAM SÀI GÒN ĐẾN 2020
• 3.2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CHI NHÁNH BIDV NAM SÀI GÒN
• 3.3. Khuyến nghị với BIDV
• 3.4. Khuyến nghị với NHNNVN
• 3.5. Khuyến nghị với Uỷ ban nhân dân TP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 2: THỐNG KÊ ĐẶC ĐIỂM MẪU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 3: GIÁ TRỊ TRUNG BÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng vẫn gặp nhiều khó khăn. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và tiềm năng phát triển tín dụng cho DNNVV tại Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài Gòn.

1.1. Đặc điểm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV chiếm khoảng 98,1% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam. Chúng đóng góp khoảng 40% GDP và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

1.2. Tình hình tín dụng ngân hàng đối với DNNVV

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng tỷ lệ cho vay đối với DNNVV tại các ngân hàng thương mại vẫn còn thấp. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát triển của DNNVV.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển tín dụng cho DNNVV

DNNVV gặp nhiều thách thức trong việc tiếp cận tín dụng, bao gồm thiếu tài sản đảm bảo và kinh nghiệm quản lý. Những vấn đề này cần được giải quyết để thúc đẩy sự phát triển của DNNVV.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng

Nhiều DNNVV không có tài sản đảm bảo hoặc lịch sử tín dụng tốt, dẫn đến việc bị từ chối vay vốn. Điều này làm giảm khả năng phát triển của họ.

2.2. Rào cản từ phía ngân hàng

Ngân hàng thường có xu hướng thận trọng khi cho vay DNNVV do lo ngại về rủi ro. Điều này dẫn đến việc DNNVV không được tiếp cận nguồn vốn cần thiết.

III. Phương pháp phát triển tín dụng cho DNNVV tại BIDV Nam Sài Gòn

Để phát triển tín dụng cho DNNVV, BIDV Nam Sài Gòn cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV.

3.1. Tăng cường tư vấn và hỗ trợ khách hàng

Cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính cho DNNVV giúp họ hiểu rõ hơn về quy trình vay vốn và các sản phẩm tín dụng của ngân hàng.

3.2. Đơn giản hóa quy trình vay vốn

Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ vay vốn và giảm bớt thủ tục hành chính sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận tín dụng hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phát triển tín dụng cho DNNVV không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn cho ngân hàng. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình tín dụng cho DNNVV.

4.1. Kết quả từ các giải pháp đã thực hiện

Các giải pháp đã được áp dụng tại BIDV Nam Sài Gòn cho thấy sự cải thiện trong tỷ lệ cho vay đối với DNNVV, giúp họ phát triển bền vững.

4.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng

Đánh giá hiệu quả hoạt động tín dụng cho DNNVV cho thấy sự gia tăng trong doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho tín dụng DNNVV

Phát triển tín dụng cho DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có những chính sách và giải pháp đồng bộ để hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển tín dụng trong tương lai

Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các chính sách tín dụng và mở rộng các sản phẩm dịch vụ cho DNNVV.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ quan quản lý

Cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò thiết yếu trong nền kinh tế Việt Nam, chiếm khoảng 98,1% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động với gần 550.000 đơn vị tính đến năm 2017. Các DNNVV đóng góp khoảng 40% GDP, 30% ngân sách nhà nước, 33% giá trị sản lượng công nghiệp và thu hút gần 60% lao động. Tuy nhiên, DNNVV gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng do hạn chế về tài sản đảm bảo, năng lực quản trị, thủ tục vay vốn phức tạp và thiếu hiểu biết về sản phẩm ngân hàng.

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Nam Sài Gòn, thành lập năm 2010, có hoạt động tín dụng chiếm hơn 70% tổng tài sản, nhưng dư nợ cho vay DNNVV chỉ chiếm dưới 15% tổng dư nợ. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt tại TP. Hồ Chí Minh, việc phát triển tín dụng đối với DNNVV là một thách thức và cơ hội lớn để mở rộng thị phần và tăng trưởng lợi nhuận.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng và tiềm năng phát triển tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn trong giai đoạn 2013-2017, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm tăng trưởng quy mô tín dụng, nâng cao chất lượng và hiệu quả tín dụng, phù hợp với chính sách của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển DNNVV, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết phát triển tín dụng ngân hàng đối với DNNVV, trong đó phát triển tín dụng được hiểu là sự gia tăng cả về quy mô (chiều rộng) và chất lượng (chiều sâu) tín dụng.

• Lý thuyết phát triển tín dụng theo chiều rộng: Tăng số lượng khách hàng DNNVV được vay vốn, mở rộng dư nợ và đa dạng hóa sản phẩm tín dụng.
• Lý thuyết phát triển tín dụng theo chiều sâu: Nâng cao chất lượng tín dụng thông qua giảm tỷ lệ nợ xấu, tăng hiệu quả sử dụng vốn và thu nhập từ tín dụng.
• Mô hình các nhân tố tác động: Bao gồm nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, chính trị, pháp lý, chính sách hỗ trợ DNNVV) và nhân tố chủ quan (quy mô ngân hàng, chính sách tín dụng, trình độ cán bộ tín dụng, năng lực tài chính và quản lý của DNNVV).

Các khái niệm chính gồm: tín dụng ngân hàng, DNNVV, phát triển tín dụng theo chiều rộng và chiều sâu, chất lượng tín dụng, hiệu quả tín dụng, tài sản đảm bảo, rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và khảo sát thực tế.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp từ Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn giai đoạn 2013-2017, báo cáo của Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Hỗ trợ DNNVV 2017, Nghị quyết 35/NQ-CP 2016.
• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu thống kê về dư nợ tín dụng, số lượng khách hàng, chất lượng tín dụng, hiệu quả kinh doanh; sử dụng bảng biểu, biểu đồ minh họa; khảo sát ý kiến 200 khách hàng DNNVV tại Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn qua phỏng vấn trực tiếp từ tháng 6 đến 9/2018.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu từ 2013-2017, khảo sát thực địa năm 2018, phân tích và đề xuất giải pháp trong cùng năm.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng nhằm đảm bảo đại diện cho các nhóm DNNVV khác nhau về quy mô và ngành nghề. Phân tích tập trung vào đánh giá thực trạng, tiềm năng và các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô tín dụng đối với DNNVV còn hạn chế: Dư nợ cho vay DNNVV tại Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn chiếm dưới 15% tổng dư nợ vay, thấp hơn nhiều so với tiềm năng thị trường. Tốc độ tăng trưởng dư nợ DNNVV giai đoạn 2013-2017 trung bình khoảng 12%/năm, thấp hơn tốc độ tăng trưởng chung của ngân hàng.

2. Số lượng khách hàng DNNVV tăng nhưng chưa đa dạng: Số lượng khách hàng DNNVV tăng trung bình 10%/năm, chủ yếu tập trung ở nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ, trong khi nhóm doanh nghiệp vừa chiếm tỷ lệ thấp. Sản phẩm tín dụng dành cho DNNVV còn đơn giản, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng của khách hàng.

3. Chất lượng tín dụng có dấu hiệu cải thiện nhưng vẫn còn rủi ro: Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu đối với DNNVV duy trì ở mức khoảng 3-5%, thấp hơn mức trung bình của toàn ngân hàng nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro do đặc thù tài sản đảm bảo hạn chế. Hệ số thu nợ đạt khoảng 0,85, cho thấy hiệu quả thu hồi nợ còn có thể cải thiện.

4. Hiệu quả kinh doanh từ tín dụng DNNVV chưa tối ưu: Tỷ suất sinh lời trên dư nợ tín dụng DNNVV khoảng 8%, thấp hơn so với các phân khúc khách hàng khác. Nguyên nhân do chi phí quản lý tín dụng cao, lãi suất ưu đãi và rủi ro tín dụng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của quy mô tín dụng hạn chế là do rào cản về tài sản đảm bảo, thủ tục vay vốn phức tạp và năng lực quản trị của DNNVV còn yếu. So với các chi nhánh ngân hàng khác như Vietcombank Bình Dương với tỷ trọng cho vay DNNVV lên đến 30%, BIDV Nam Sài Gòn còn nhiều dư địa phát triển.

Chất lượng tín dụng được cải thiện nhờ quy trình thẩm định chặt chẽ và công tác quản lý sau vay, tuy nhiên tỷ lệ nợ xấu vẫn tiềm ẩn do đặc thù rủi ro của DNNVV. Việc áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý tín dụng còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thu hồi nợ và chi phí vận hành.

Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng dư nợ và số lượng khách hàng DNNVV qua các năm cho thấy xu hướng tăng nhưng chưa đồng đều, cần có chiến lược phát triển tập trung hơn. Bảng phân tích cơ cấu dư nợ theo ngành nghề và kỳ hạn cho thấy tập trung nhiều vào cho vay ngắn hạn, chưa khai thác hiệu quả các sản phẩm trung và dài hạn.

Kết quả khảo sát ý kiến khách hàng phản ánh nhu cầu về thủ tục vay đơn giản hơn, lãi suất cạnh tranh và dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của thị trường tín dụng DNNVV tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tư vấn và hỗ trợ khách hàng DNNVV: Xây dựng đội ngũ chuyên viên tư vấn chuyên sâu, cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính, quản trị doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực quản lý và khả năng tiếp cận vốn của DNNVV. Thời gian thực hiện: 2019-2020, chủ thể: Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn.

2. Xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, phù hợp với đặc thù DNNVV: Thiết kế các gói tín dụng ưu đãi với thủ tục đơn giản, lãi suất cạnh tranh, mở rộng cho vay không cần tài sản đảm bảo dựa trên hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ. Thời gian: 2019-2021, chủ thể: Ban lãnh đạo Chi nhánh phối hợp với phòng quản lý tín dụng.

3. Nâng cao chất lượng quy trình thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng: Áp dụng công nghệ hiện đại trong thẩm định, giám sát và thu hồi nợ, tăng cường kiểm tra sau vay nhằm giảm tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả tín dụng. Thời gian: 2019-2022, chủ thể: Phòng Quản lý rủi ro và Phòng Quản trị tín dụng.

4. Đẩy mạnh marketing và phát triển sản phẩm đa dạng: Tăng cường quảng bá sản phẩm tín dụng, phối hợp bán chéo các dịch vụ ngân hàng khác như thanh toán, ngoại hối để gia tăng doanh thu và giữ chân khách hàng. Thời gian: 2019-2021, chủ thể: Phòng Marketing và Phòng Khách hàng doanh nghiệp.

5. Tăng cường hợp tác với các tổ chức chính quyền và hiệp hội doanh nghiệp: Phối hợp triển khai các chương trình hỗ trợ DNNVV, tạo điều kiện tiếp cận vốn và nâng cao nhận thức về sản phẩm ngân hàng. Thời gian: 2019-2020, chủ thể: Ban Giám đốc Chi nhánh và các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ thực trạng, khó khăn và giải pháp phát triển tín dụng đối với DNNVV, từ đó xây dựng chính sách và chiến lược phù hợp.

2. Các nhà quản lý DNNVV: Nắm bắt được các rào cản tiếp cận vốn và cách thức nâng cao năng lực quản trị, chuẩn bị hồ sơ vay vốn hiệu quả.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích thực tiễn để hoàn thiện chính sách hỗ trợ DNNVV và phát triển tín dụng ngân hàng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phát triển tín dụng DNNVV, phương pháp nghiên cứu và phân tích số liệu thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV khó tiếp cận tín dụng ngân hàng?
   Do hạn chế về tài sản đảm bảo, năng lực quản trị yếu, thủ tục vay vốn phức tạp và thiếu hiểu biết về sản phẩm ngân hàng. Ví dụ, nhiều DNNVV không có tài sản thế chấp phù hợp nên bị từ chối vay.

2. Phát triển tín dụng theo chiều rộng và chiều sâu khác nhau thế nào?
   Chiều rộng là mở rộng số lượng khách hàng và dư nợ, chiều sâu là nâng cao chất lượng tín dụng, giảm nợ xấu và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Cả hai phải đi đôi để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

3. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến phát triển tín dụng đối với DNNVV?
   Bao gồm nhân tố khách quan như môi trường kinh tế, chính sách pháp luật và nhân tố chủ quan như quy trình tín dụng, năng lực cán bộ, chính sách tín dụng và năng lực tài chính của DNNVV.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tín dụng đối với DNNVV?
   Bằng cách cải tiến quy trình thẩm định, áp dụng công nghệ quản lý rủi ro, tăng cường kiểm tra sau vay và xây dựng chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù DNNVV.

5. Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn có thể học hỏi gì từ các ngân hàng khác?
   Có thể học hỏi cách xây dựng chính sách tín dụng linh hoạt, tăng cường dịch vụ khách hàng, áp dụng công nghệ hiện đại và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức hỗ trợ DNNVV như Vietcombank Bình Dương và Vietinbank Nam Định.

Kết luận

• DNNVV chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế Việt Nam nhưng gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng.
• Tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn còn hạn chế về quy mô và chất lượng, chưa khai thác hết tiềm năng thị trường.
• Các nhân tố khách quan và chủ quan đều ảnh hưởng đến sự phát triển tín dụng đối với DNNVV, đòi hỏi giải pháp toàn diện.
• Luận văn đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng trưởng dư nợ, nâng cao chất lượng tín dụng và hiệu quả kinh doanh tại Chi nhánh.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2019-2022 để phát huy vai trò của DNNVV trong phát triển kinh tế địa phương và quốc gia.

Call-to-action: Các nhà quản lý ngân hàng và chính sách cần phối hợp chặt chẽ để tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn hiệu quả, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1. Khái niệm và phân loại DNNVV Khi nói đến doanh nghiệp nhỏ và vừa phải nói đến đặc đặc điểm để phân biệt với doanh nghiệp lớn đó là quy mô vốn, lao động, doanh thu hoặc phạm vi hoạt động của doanh nghiệp. Tùy vào trình độ phát triển kinh tế, bối cảnh văn hóa, mục đích phân loại doanh nghiệp mà mỗi nước, mỗi quốc gia, mỗi thời điểm sẽ có những tiêu chí xếp loại DNNVV khác nhau.

Theo tiêu chí phân loại của Ngân hàng thế giới (World Bank), căn cứ vào quy mô có thể chia DNNVV thành ba loại: doanh nghiệp siêu nhỏ (micro enterprises), doanh nghiệp nhỏ (small enterprises) và doanh nghiệp vừa (medium enterprises). Các tiêu chí để phân loại DNNVV của World Bank chủ yếu dựa vào số lượng lao động bình quân, nguồn vốn và doanh thu hàng năm của doanh nghiệp. Ngoài ra World Bank còn đưa thêm tiêu chí về quy mô vay trung bình để phân loại DNNVV (Bảng 1.1: Tiêu chí phân loại DNNVV của World Bank Qui mô công ty Nhân viên Tài sản Doanh thu hàng năm Siêu nhỏ <10 < $100,000 < $100,000 Nhỏ <50 < $3 triệu < $3 triệu Vừa <300 < $15 triệu < $15 triệu Quy mô vay trung bình Siêu nhỏ < $10,000 Nhỏ < $100,000 Vừa < $1 triệu (< $2 triệu đối với một số quốc gia tiên tiến) Nguồn: Tổng hợp từ World Bank, IFC 8 Bảng 1.2: Tiêu chí phân loại DNNVV tại một số quốc gia Quốc gia Nhân viên (người) Doanh thu hàng năm Châu Âu < 250 <50 triệu Euro Châu Mĩ <7 triệu USD (đối với đa số các ngành <500 (cho phần lớn hoạt động Hoa Kỳ không liên quan tới sản xuất, mức tối đa sản xuất và khai thác) là 35,5 triệu đô la) Canada <250 <50 triệu CAD <500 trong hoạt động sản xuất Mexico <50 trong hoạt động dịch vụ Châu Phi Nam Phi <200 <50 triệu ZAR Châu Á <200 (ngành sử dụng nhiều lao Thái Lan động) <100 (ngành sử dụng <200 triệu Bạt nhiều vốn) <100 (ngành sản xuất) HongKong < 50 (ngành phi sản xuất) Nguồn: Cẩm nang kiến thức dịch vụ ngân hàng cho DNNVV, IFC (2009) [12] Phần lớn khi xác định DNNVV, các quốc gia đã dựa chủ yếu vào các tiêu chí sau: Số lượng lao động thường xuyên; Số lượng vốn góp; Doanh thu hàng năm; Đặc điểm ngành nghề kinh doanh. Đây là các tiêu chí cơ bản để xác định DNNVV tại mỗi quốc gia và cũng là những tiêu chí có tính định hướng để luận án làm rõ các tiêu chí cụ thể khi xác định DNNVV ở Việt Nam.

Hiện nay, quan niệm chính thức về DN nhỏ và vừa được quy định cụ thể trong nghị định 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018 quy định chi tiết một số điều của Luật hỗ trợ DNNVV, trong đó có tiêu chí xác định DNNVV. Theo đó, Nghị định quy định chi tiết các tiêu chí xác định DNNVV theo từng 9 lĩnh vực. Cụ thể, trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ; DNNVV được phân theo quy mô bao gồm: DN siêu nhỏ DN nhỏ DN vừa Số lao Số lao Số lao Tổng Tổng Tổng động Tổng động Tổng động Tổng Lĩnh vực doanh doanh doanh tham nguồn tham nguồn tham nguồn thu thu thu gia vốn gia vốn gia vốn năm năm năm BHXH BHXH BHXH Từ trên Từ trên Từ trên 1. Lĩnh vực 10 Từ trên Từ trên Từ trên 100 20 tỷ Từ 3 tỷ Từ 3 50 tỷ nông nghiệp, người 10 đến 3 tỷ 3 tỷ người đồng trở tỷ trở đồng lâm nghiệp, trở 100 đến 50 đến 20 đến 200 đến xuống xuống đến 200 thủy sản xuống người tỷ đồng tỷ đồng người 100 tỷ tỷ đồng đồng Từ trên Từ trên Từ trên 10 Từ trên Từ trên Từ trên 100 20 tỷ 2.

Lĩnh vực Từ 3 tỷ Từ 3 50 tỷ người 10 đến 3 tỷ 3 tỷ người đồng công nghiệp, trở tỷ trở đồng trở 100 đến 50 đến 20 đến 200 đến xây dựng xuống xuống đến 200 xuống người tỷ đồng tỷ đồng người 100 tỷ tỷ đồng đồng Từ trên Từ trên Từ trên 10 Từ trên Từ trên Từ trên 3. Lĩnh vực Từ 10 Từ 3 10 tỷ 100 tỷ 50 tỷ người 10 đến 3 tỷ 50 đến thương mại, tỷ trở tỷ trở đến đồng đến trở 50 đến 50 100 dịch vụ xuống xuống 100 tỷ đến 300 100 tỷ xuống người tỷ đồng người đồng tỷ đồng đồng (Nguồn: Nghị định 39/2018/NĐ-CP ngày 11/03/2018) [6] Trong phạm vi của luận án, để đánh giá thực trạng và tiềm năng phát triển tín dụng đối với DNNVV tại Chi nhánh BIDV Nam Sài Gòn giai đoạn từ năm 2013 - 2017, tác giả dùng tiêu chí phân loại DN theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 về trợ giúp phát triển DNNVV làm cơ sở lí luận cho việc nghiên cứu đề tài để thống nhất các số liệu thống kê từ nhiều nguồn như Tổng cục thống kê, NHNN, NHTM, sách báo, … Theo đó, DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên), cụ thể như sau (xem bảng 1.3: Tiêu chí xác định DNNVV ở Việt Nam theo nghị định 56/2009/NĐ - CP ngày 30/06/2009 Về trợ giúp phát triển DNNVV DN siêu DN nhỏ DN vừa nhỏ Lĩnh vực Tổng Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động nguồn vốn vốn Từ trên 10 Từ trên 200 1- Nông, lâm Từ trên 20 tỷ 10 người trở 20 tỷ đồng người đến người đến 300 nghiệp và thuỷ đồng đến 100 xuống trở xuống 200 người người sản tỷ đồng 2- Công Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 10 người trở 20 tỷ đồng nghiệp và xây người đến đồng đến 100 người đến 300 xuống trở xuống dựng 200 người tỷ đồng người Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 3- Thương 10 người trở 10 tỷ đồng người đến 50 đồng đến 50 tỷ người đến 100 mại và dịch vụ xuống trở xuống người đồng người Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ -CP ngày 30/06/2009 [7] Căn cứ vào tình hình kinh tế xã hội cụ thể của từng ngành, địa phương mà trong quá trình phân loại sẽ áp dụng đồng thời cả hai mục tiêu vốn và lao động hoặc chỉ một trong hai chỉ tiêu. Những DNNVV này được hưởng sự hỗ trợ của Chính phủ theo các chương trình hỗ trợ về vốn, công nghệ, được giảm hoặc miễn một số loại thuế. Đặc điểm chuyên biệt của các DNNVV Ngoài những đặc trưng vốn có của một doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, DNNVV còn có những đặc điểm riêng biệt xuất phát từ tính chất hoạt động, tác giả đánh giá một số đặc điểm của các DNNVV tại Việt Nam theo ưu điểm và nhược điểm như sau: Các DNNVV có những đặc điểm thể hiện qua các ưu điểm sau: Thứ nhất, bộ máy điều hành gọn nhẹ, có tính linh hoạt cao.

1 Với số lượng lao động không nhiều, cơ cấu tổ chức sản xuất cũng như bộ máy quản lý trong các DNNVV tương đối gọn, không có quá nhiều các khâu trung gian. DNNVV linh hoạt và nhạy cảm với môi trường sản xuất kinh doanh và luôn dễ dàng thích ứng với những biến động trên thị trường. Đặc biệt là nhu cầu nhỏ lẻ, có tính địa phương do DNNVV có khả năng chuyển hướng kinh doanh và chuyển hướng mặt hàng nhanh, tăng giảm lao động dễ dàng, nơi làm việc của người lao động có tính ổn định và ít bị đe doạ mất nơi làm việc. Thứ hai, DNNVV có tổ chức sản xuất, tổ chức quản lý linh hoạt, gọn nhẹ, các quyết định quản lý thực hiện nhanh, công tác kiểm tra, điều hành trực tiếp.

Qua đó góp phần tiết kiệm chi phí quản lý DN. Thứ ba, DNNVV có Vốn đầu tư ban đầu ít, hiệu quả cao, thu hồi nhanh, điều đó tạo sức hấp dẫn trong đầu tư sản xuất kinh doanh, mọi thành phần kinh tế vào khu vực này. Thứ tư, DNNVV được thành lập dễ dàng. DNNVV thường dễ tạo lập với một khối lượng vốn không lớn, điều này là do hiện nay có một xu hướng khá thuận tiện cho các DN là không phải kê khai tài sản vốn có, không phải vay mượn để làm vốn pháp định.

Theo Luật DN 2014 đã bỏ việc xác định vốn pháp định với mục đích hiện thực hóa quyền tự do kinh doanh tất cả các ngành nghề mà pháp luật không cấm theo quy định tại Hiến pháp 2013. Tuy nhiên, đối với từng ngành nghề cụ thể vẫn quy định rõ về vốn pháp định để thành lập DN. Bên cạnh các đặc điểm thể hiện ưu điểm, DNVVN còn có những đặc điểm thể hiện nhược điểm như sau: Thứ nhất, DNNVV có tiềm lực tài chính hạn chế. Hầu hết DNNVV có nguồn vốn tài chính hạn chế, đặc biệt nguồn vốn tự có cũng như vốn bổ sung để thực hiện quá trình tích tụ, tập trung nhằm duy trì hoặc mở rộng sản xuất kinh doanh.

Từ đó DNNVV bị hạn chế trong khả năng tiến hành đầu tư vào mặt bằng, nhà xưởng, máy móc thiết bị và nguyên vật liệu. Thứ hai, cơ sở vật chất kỹ thuật, trình độ công nghệ kỹ thuật thường yếu kém, lạc hậu. 1 Trình độ công nghệ, kỹ thuật lạc hậu là một đặc trưng của các DNNVV Việt Nam. Trình độ kỹ thuật, công nghệ luôn ở mức thấp hơn so với mức trung bình của thế giới, hơn nữa tốc độ đổi mới lại quá chậm.

Thứ ba, trình độ quản lý, quản trị của ban lãnh đạo DNNVV. Trình độ quản lý nói chung và quản trị các mặt theo các chức năng còn hạn chế. Đa số các chủ DNNVV chưa được đào tạo cơ bản, đặc biệt những kiến thức về kinh tế thị trường, về quản trị kinh doanh, về tài chính, luật pháp, họ quản lý bằng kinh nghiệm và thực tiễn là chủ yếu. Thứ tư, chiến lược sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh hạn chế.

Nhiều DNNVV thiếu một chiến lược kinh doanh rõ ràng, phù hợp với sứ mệnh, mục tiêu của doanh nghiệp mà đa phần chỉ xây dựng các kế hoạch sản xuất kinh doanh mang tính tạm thời, ngắn hạn, đáp ứng nhu cầu biến động của thị trường. Do đó, DNNVV thường có xu hướng đi chệnh ra sức mệnh và mục tiêu đề ra ban đầu và thiếu sự điều chỉnh kịp thời và hợp lý. Thứ năm, hoạt động của DNNVV phụ thuộc vào biến động của môi trường kinh doanh.