Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng năm 2020.

• Tác giả: Phan Xuân Ái
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Hà Thương
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Lợi Nhuận Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa và đóng góp của đề tài
• 1.7. Kết cấu luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở lý thuyết về lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm về lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.1.2. Các chỉ tiêu đo lường lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.2. Cơ sở lý thuyết về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần
• 2.2.1. Các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng thương mại
• 2.2.1.1. Tốc độ tăng trưởng kinh tế
• 2.2.2. Các yếu tố vi mô bên trong ảnh hưởng đến lợi nhuận của các Ngân hàng thương mại Việt Nam
• 2.2.2.1. Quy mô ngân hàng
• 2.2.2.2. Chi phí hoạt động
• 2.2.2.3. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu
• 2.2.2.4. Rủi ro tín dụng
• 2.2.2.5. Tính thanh khoản
• 2.3. Một số nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 2.3.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.3.2. Các nghiên cứu trong nước
• 2.3.3. Tổng hợp các nghiên cứu trước và thảo luận khoảng trống nghiên cứu trước
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ DỮ LIỆU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Tổng quát mô hình nghiên cứu
• 3.3.2. Giải thích các biến
• 3.3.3. Các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. Quy trình nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Lợi nhuận của các Ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2009-2018
• 4.2. Kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của các Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 4.2.1. Phân tích thống kê mô tả
• 4.2.2. Kết quả hồi quy và thảo luận
• 4.2.2.1. Phân tích ma trận tương quan và đa cộng tuyến giữa các biến
• 4.2.2.2. Kiểm định lựa chọn mô hình Pooled OLS và mô hình tác động cố định FEM
• 4.2.2.3. Kết quả kiểm định theo Pooled OLS và FEM
• 4.2.2.4. Lựa chọn kết quả hồi quy
• 4.2.2.5. Kiểm định lựa chọn mô hình tác động cố định FEM và mô hình tác động ngẫu nhiên REM
• 4.2.2.6. Kết quả hồi quy theo FEM và REM
• 4.2.2.7. Lựa chọn kết quả hồi quy
• 4.2.2.8. Kiểm định các khuyết tật của mô hình
• 4.2.2.9. Khắc phục các khuyết tật của mô hình
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Công tác quản trị chi phí hoạt động
• 5.2. Về công tác quản trị nguồn vốn
• 5.3. Về công tác quản trị rủi ro
• 5.4. Về công tác quản trị thanh khoản
• 5.5. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng thương mại Việt Nam

Lợi nhuận của các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam là một chỉ số quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng. Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của các NHTMCP, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Các yếu tố này bao gồm cả yếu tố vi mô bên trong ngân hàng và yếu tố vĩ mô bên ngoài.

1.1. Khái niệm lợi nhuận ngân hàng thương mại

Lợi nhuận ngân hàng thương mại được hiểu là thu nhập từ hoạt động cho vay và dịch vụ trừ đi chi phí hoạt động. Đây là chỉ số quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của ngân hàng.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng

Các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng bao gồm quy mô ngân hàng, chi phí hoạt động, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, rủi ro tín dụng và tính thanh khoản. Những yếu tố này có thể tác động tích cực hoặc tiêu cực đến lợi nhuận.

II. Vấn đề và thách thức trong việc nâng cao lợi nhuận ngân hàng thương mại

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, các NHTMCP Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao lợi nhuận. Sự cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài và áp lực từ thị trường tài chính là những yếu tố chính.

2.1. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự gia tăng hiện diện của các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam đã tạo ra áp lực lớn lên các NHTMCP trong việc cải thiện dịch vụ và giảm chi phí hoạt động.

2.2. Rủi ro tín dụng và quản lý tài chính

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng. Việc quản lý tài chính hiệu quả là cần thiết để giảm thiểu rủi ro này.

III. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của NHTMCP. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính và các nguồn số liệu khác.

3.1. Mô hình hồi quy tuyến tính

Mô hình hồi quy tuyến tính được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố vi mô, vĩ mô và lợi nhuận ngân hàng. Mô hình này giúp phân tích mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

3.2. Dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ 16 NHTMCP hoạt động liên tục trong giai đoạn 2009-2018, đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy cho kết quả nghiên cứu.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các yếu tố như chi phí hoạt động, tỷ lệ vốn chủ sở hữu và tăng trưởng GDP có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận của NHTMCP. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện chiến lược kinh doanh.

4.1. Phân tích kết quả hồi quy

Kết quả hồi quy cho thấy mối quan hệ tích cực giữa chi phí hoạt động và lợi nhuận. Điều này cho thấy việc kiểm soát chi phí là rất quan trọng.

4.2. Đề xuất giải pháp cho ngân hàng

Các ngân hàng cần cải thiện quản lý chi phí và tối ưu hóa quy trình hoạt động để nâng cao lợi nhuận. Đề xuất các chính sách phù hợp để tăng cường khả năng cạnh tranh.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận là rất quan trọng. Các NHTMCP cần có chiến lược phù hợp để tối ưu hóa lợi nhuận trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu đã xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của NHTMCP, từ đó đưa ra các kiến nghị cụ thể cho các nhà quản lý.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có thể mở rộng để xem xét thêm các yếu tố khác như chính sách tiền tệ và tác động của công nghệ đến lợi nhuận ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam sau khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008-2009, hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, góp phần ổn định và phát triển kinh tế. Giai đoạn 2009-2018 chứng kiến nhiều biến động kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP dao động từ 5% đến 7%, lạm phát có lúc vượt 18%, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và lợi nhuận của các ngân hàng. Lợi nhuận ngân hàng, đặc biệt tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM), được xem là chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả hoạt động và sức khỏe tài chính của ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố vi mô bên trong (quy mô ngân hàng, chi phí hoạt động, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, rủi ro tín dụng, tính thanh khoản) và các yếu tố vĩ mô bên ngoài (tăng trưởng GDP, lạm phát) ảnh hưởng đến lợi nhuận của 16 NHTMCP Việt Nam trong giai đoạn 2009-2018. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các ngân hàng có dữ liệu tài chính đầy đủ, hoạt động liên tục, chiếm khoảng 69,29% nguồn vốn điều lệ toàn hệ thống. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan chính sách nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, tăng trưởng lợi nhuận ổn định và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính: lý thuyết về lợi nhuận ngân hàng và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận. Lợi nhuận ngân hàng được đo lường qua các chỉ tiêu như ROA, ROE và đặc biệt là NIM, phản ánh hiệu quả quản lý tài sản sinh lời và chi phí vốn. Các yếu tố vi mô gồm:

• Quy mô ngân hàng (SIZE): Đo bằng logarit tổng tài sản, ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận do ngân hàng lớn có uy tín, mạng lưới rộng, dễ huy động vốn và mở rộng tín dụng.
• Chi phí hoạt động (OC): Tỷ lệ chi phí hoạt động trên tổng tài sản, phản ánh hiệu quả quản lý chi phí, có thể tác động cùng chiều đến lợi nhuận nếu chi phí được sử dụng hợp lý.
• Tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP): Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, thể hiện sự an toàn vốn và khả năng hấp thụ rủi ro, thường có ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận.
• Rủi ro tín dụng (CR): Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, ảnh hưởng ngược chiều hoặc cùng chiều tùy chất lượng tài sản và quản trị rủi ro.
• Tính thanh khoản (LIQ): Tỷ lệ tài sản thanh khoản trên tổng tài sản, thường có ảnh hưởng ngược chiều do tài sản thanh khoản thấp sinh lời.

Yếu tố vĩ mô gồm:

• Tăng trưởng GDP (GDP): Tác động tích cực đến lợi nhuận do thúc đẩy nhu cầu tín dụng và dịch vụ ngân hàng.
• Lạm phát (INF): Ảnh hưởng ngược chiều, làm giảm thu nhập thực tế và hạn chế hoạt động tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng (panel data) gồm 16 NHTMCP Việt Nam trong 10 năm (2009-2018). Dữ liệu vi mô được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán, dữ liệu vĩ mô từ Tổng cục Thống kê. Mô hình hồi quy tuyến tính được xây dựng với biến phụ thuộc là NIM và các biến độc lập như trên.

Phân tích sử dụng các phương pháp hồi quy dữ liệu bảng: Pooled OLS, Fixed Effect Model (FEM), Random Effect Model (REM) và Feasible Generalized Least Squares (FGLS) để xử lý các vấn đề về nội sinh, phương sai thay đổi và tự tương quan. Quy trình lựa chọn mô hình dựa trên kiểm định F-test, Breusch-Pagan, Hausman và Wooldridge. Phần mềm Stata 14 được sử dụng để xử lý và phân tích dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chi phí hoạt động (OC), tỷ lệ vốn chủ sở hữu (CAP), rủi ro tín dụng (CR), tăng trưởng GDP (GDP) và lạm phát (INF) có ảnh hưởng cùng chiều tích cực đến lợi nhuận (NIM) của các NHTMCP Việt Nam.

   • Ví dụ, chi phí hoạt động tăng 1% dẫn đến tăng NIM khoảng 0,15%.
   • Tăng trưởng GDP trung bình 6,5% trong giai đoạn nghiên cứu góp phần nâng NIM lên 0,2%.

2. Tính thanh khoản (LIQ) có ảnh hưởng ngược chiều đến lợi nhuận.

   • Tỷ lệ thanh khoản cao hơn 1% làm giảm NIM khoảng 0,1%, do tài sản thanh khoản sinh lời thấp.

3. Quy mô ngân hàng (SIZE) không có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê đến lợi nhuận.

   • Mặc dù quy mô lớn được kỳ vọng tăng lợi nhuận, kết quả cho thấy sự khác biệt không đáng kể trong mẫu nghiên cứu.

4. Lợi nhuận ngân hàng có xu hướng phục hồi sau giai đoạn khủng hoảng 2009-2011, với ROE tăng từ 6,3% năm 2015 lên trên 10% năm 2018.

   • Điều này phản ánh sự cải thiện trong quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy chi phí hoạt động và vốn chủ sở hữu là những yếu tố vi mô quan trọng thúc đẩy lợi nhuận, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Việc tăng chi phí hoạt động đi kèm với hiệu quả sử dụng chi phí hợp lý giúp ngân hàng nâng cao thu nhập lãi cận biên. Tỷ lệ vốn chủ sở hữu cao tạo nền tảng an toàn, giảm chi phí tài chính và tăng niềm tin khách hàng.

Rủi ro tín dụng có ảnh hưởng tích cực, cho thấy các ngân hàng chấp nhận rủi ro có kiểm soát để đạt lợi nhuận cao hơn, phù hợp với thực tế quản trị rủi ro tại Việt Nam. Tính thanh khoản ngược chiều với lợi nhuận do tài sản thanh khoản thấp sinh lời, phản ánh sự đánh đổi giữa an toàn và sinh lời.

Yếu tố vĩ mô như tăng trưởng GDP thúc đẩy nhu cầu tín dụng và dịch vụ, tăng lợi nhuận ngân hàng. Lạm phát cao làm giảm thu nhập thực tế và hạn chế hoạt động ngân hàng, ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận.

Việc quy mô ngân hàng không có ảnh hưởng rõ ràng có thể do sự phân hóa trong hệ thống, với các ngân hàng nhỏ và vừa vẫn đang cạnh tranh gay gắt, chưa tận dụng được lợi thế quy mô.

Dữ liệu và kết quả có thể được trình bày qua biểu đồ xu hướng NIM, ROE qua các năm và bảng hồi quy chi tiết các biến độc lập với hệ số và mức ý nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý chi phí hoạt động: Các ngân hàng cần tối ưu hóa chi phí, tập trung vào hiệu quả sử dụng nguồn lực để nâng cao NIM trong vòng 1-2 năm tới. Ban điều hành ngân hàng chịu trách nhiệm triển khai.

2. Nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu: Đề xuất các chính sách tăng vốn hợp lý, đảm bảo an toàn vốn và giảm chi phí tài chính, hướng tới mục tiêu tăng vốn trong 3 năm tới. Cơ quan quản lý và hội đồng quản trị ngân hàng phối hợp thực hiện.

3. Quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả: Áp dụng các công cụ đánh giá và kiểm soát rủi ro chặt chẽ, cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận, nhằm duy trì chất lượng danh mục tín dụng trong 1-3 năm. Phòng quản lý rủi ro ngân hàng chịu trách nhiệm.

4. Cân đối tính thanh khoản và sinh lời: Xây dựng chiến lược quản lý tài sản thanh khoản hợp lý, tránh duy trì tỷ lệ thanh khoản quá cao làm giảm lợi nhuận, thực hiện trong 1 năm. Ban tài chính và kế toán ngân hàng thực hiện.

5. Theo dõi và ứng phó với biến động kinh tế vĩ mô: Các ngân hàng cần xây dựng kịch bản ứng phó với biến động GDP và lạm phát, điều chỉnh chính sách tín dụng và huy động vốn linh hoạt, cập nhật hàng năm. Ban chiến lược và phân tích kinh tế đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và điều hành ngân hàng: Nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận để xây dựng chiến lược kinh doanh hiệu quả, tối ưu hóa chi phí và quản trị rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách tiền tệ, giám sát an toàn hệ thống ngân hàng, đảm bảo tăng trưởng bền vững.

3. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Đánh giá hiệu quả hoạt động và tiềm năng sinh lời của các NHTMCP, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên: Tham khảo phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận ngân hàng trong bối cảnh Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn NIM làm chỉ tiêu đo lường lợi nhuận?
   NIM phản ánh hiệu quả quản lý tài sản sinh lời và chi phí vốn, là chỉ số phổ biến trong nghiên cứu ngân hàng, thể hiện rõ khả năng sinh lời từ hoạt động tín dụng.

2. Quy mô ngân hàng không ảnh hưởng đến lợi nhuận có phải là bất thường?
   Không hẳn, do sự phân hóa trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, các ngân hàng nhỏ và vừa chưa tận dụng được lợi thế quy mô, nên ảnh hưởng không rõ ràng.

3. Làm thế nào để chi phí hoạt động tăng lại làm lợi nhuận tăng?
   Chi phí hoạt động tăng đi kèm với việc đầu tư hiệu quả, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng hoạt động tín dụng, từ đó tăng thu nhập lãi cận biên.

4. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng tích cực đến lợi nhuận như thế nào?
   Ngân hàng chấp nhận rủi ro có kiểm soát để đạt lợi nhuận cao hơn, tuy nhiên cần quản lý chặt chẽ để tránh tổn thất lớn.

5. Lạm phát ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận ra sao?
   Lạm phát cao làm giảm thu nhập thực tế, hạn chế huy động vốn và cho vay, đồng thời chính sách tiền tệ thắt chặt làm giảm hoạt động ngân hàng, ảnh hưởng xấu đến lợi nhuận.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định các yếu tố vi mô (OC, CAP, CR, LIQ) và vĩ mô (GDP, INF) ảnh hưởng rõ rệt đến lợi nhuận NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009-2018.
• Chi phí hoạt động, vốn chủ sở hữu, rủi ro tín dụng và tăng trưởng GDP tác động tích cực; tính thanh khoản và lạm phát tác động ngược chiều đến lợi nhuận.
• Quy mô ngân hàng không có ảnh hưởng có ý nghĩa thống kê trong mẫu nghiên cứu.
• Kết quả cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và cơ quan chính sách trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng trưởng lợi nhuận bền vững.
• Đề xuất các giải pháp quản trị chi phí, vốn, rủi ro và thanh khoản, đồng thời theo dõi biến động kinh tế vĩ mô để ứng phó kịp thời.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và mở rộng phạm vi ngân hàng.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan chính sách nên áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tong quan đề tài nghiên cứu Chương này trình bày lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong lu n văn để đạt được mục tiêu nghiên cứu đã đặt ra ban đau , từ đó ch ra được nghĩa và đóng góp của đề tài cho hệ thống ngân hàng nói riêng và toàn thể nền kinh tế nói chung. Cơ sở lý thuyết, các nghiên cứu thực nghiệm và mô hình nghiên cứu rong chương 2, tác giả trình bày cơ sở lý thuyết về lợi nhu n ngân hàng , các ch tiêu đo lường lợi nhu n và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhu n. Từ đó, đưa ra các bằng chứng thực nghiệm về vấn đề tăng trưởng lợi nhu n của ngân hàng thông qua một vài nghiên cứu trước.

Ngoài ra, trong chương này tác giả còn đưa ra mô hình nghiên cứu tong quát của lu n văn Chương 3. Phương pháp nghiên cứu và cơ sở dữ liệu Từ những cơ sở lý thuyết, căn cứ vào mô hình nghiên cứu đã nêu ở chương 2 , tác giả ch ra cơ sở dữ liệu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu phù hợp sẽ được sử dụng. Kết quả nghiên cứu và thảo lu n rong chương này, tác giả trình bày sơ lược về tình hình lợi nhu n của các NHTMCP Việt Nam giai đoạn 2009-2018. Đồng thời, tác giả cũng tiến hành phân tích, kiểm định mô hình hồi quy để đưa ra kết lu n cuối cùng về ảnh hưởng của các yếu tố vi mô và vĩ mô đến lợi nhu n của các NHTMCP Việt Nam.

Kết lu n và khuyến nghị Chương này tóm tắt lại kết quả nghiên cứu từ chương. Đồng thời từ kết quả nghiên cứu xác định được, đưa ra những gợi ý, kiến nghị nhằm đảm bảo góp phan tăng trưởng lợi nhu n on định, bền vững và an toàn. Ngoài ra, chương này còn nêu lên những hạn chế của đề tài nghiên cứu và hướng nghiên cứu mở rộng sau này. CƠ SỞ Ý TH YẾT Chương 2 nhằm mục đích cung cấp những kiến thức quan trọng về ngân hàng thương mại và những nghiên cứu trước đây về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhu n ngân hàng.

Chương này được chia thành bốn phan chính. Phan đau xem xét các khái niệm về ngân hàng thương mại gồm định nghĩa lợi nhu n và các chỉ tiêu đo lường lợi nhu n của ngân hàng. Phan tiếp theo là xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhu n ngân hàng. iếp theo là khái quát các nghiên cứu trên thế giới và trong nước về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhu n NHTMCP Việt Nam.

Và cuối c ng là đưa ra mô hình nghiên cứu tong quát về các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhu n của các N MCP Việt Nam. Cơ ở lý thuyết về lợi nhuận của ngân hàng thương mại 2. Khái niệm về lợi nhuận của ngân hàng thương mại Lợi nhu n có vai trò quan trọng tới sự tăng trưởng và phát triển của doanh nghiệp nói riêng và của toàn xã hội nói chung. Đây chính là động lực thôi thúc doanh nghiệp năng động hơn nữa để khẳng định mình trong môi trường cạnh tranh gay gắt.

Bất kỳ một doanh nghiệp nào hoạt động trong cơ chế thị trường, điều đau tiên mà họ quan tâm đó là lợi nhu n. Đây là một chỉ tiêu kinh tế tong hợp phản ánh hiệu quả của quá trình kinh doanh, là yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Vì v y, lợi nhu n là yếu tố rất quan trọng và quyết định đến sự tồn tại của doanh nghiệp. Về bản chất, N M cũng đơn giản chỉ là một to chức kinh doanh vì mục tiêu tối đa hóa giá trị của doanh nghiệp với mức rủi ro có thể chấp nh n được.

Những nhà kinh tế trong các phân tích của họ về doanh nghiệp đều lấy việc tối đa hóa lợi nhu n làm mục đích cuối c ng, tuy nhiên có rất nhiều quan điểm khác nhau về lợi nhu n: Theo arl Marx: “Chênh lệch giữa lợi tức cho vay và lợi tức nh n gửi sau khi trừ đi những chi phí về nghiệp vụ kinh doanh ngân hàng cộng với các thu nh p khác về kinh doanh tư bản tiền tệ hình thành nên lợi nhu n ngân hàng. ose (2003) “ Chênh lệch giữa tất cả các khoản thu nh p và chi phí là lợi nhu n của ngân hàng.” Thu nh p của NHTM bao gồm phan thu nh p từ lãi và thu nh p ngoài lãi. Chi phí của NHTM bao gồm chi phí trả lãi và chi phí ngoài lãi. Như v y có thể khái quát lại lợi nhu n của N TM là kết quả tài chính cuối c ng của các hoạt động kinh doanh, là chỉ tiêu chất lượng đánh giá hiệu quả kinh tế các hoạt động của N TM.

ay cụ thể hơn lợi nhu n của N TM là khoản chênh lệch giữa thu nh p và chi phí từ các hoạt động của N TM mang lại. Các ch tiêu đo lường lợi nhuận của ngân hàng thương mại Về mặt l thuyết, giá trị thị trường hay giá trị co phiếu là chỉ số tốt nhất phản ánh tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng bởi vì nó thể hiện sự đánh giá của thị trường đối với ngân hàng đó. Tuy nhiên chỉ số này thường không đáng tin bởi vì hau hết co phiếu của ngân hàng, đặc biệt co phiếu của các ngân hàng nhỏ không được giao dịch tích cực trên thị trường vì v y buộc các nhà đau tư phải sử dụng các tỷ lệ về lợi nhu n của ngân hàng để thay thế cho chỉ số giá trị thị trường. Dưới đây là một số chỉ tiêu nhằm đánh giá lợi nhu n của N TM.

T uất inh lời t ên tổng tài ản R tu n On t – ROA): là thước đo thông dụng nhất về khả năng sinh lời thể hiện tính hiệu quả của quá trình to chức, quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, cho biết cứ một đồng tài sản được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh thì tạo ra được bao nhiêu đồng lợi nhu n. Tỷ suất sinh lời trên tong tài sản là chỉ tiêu được sử dụng pho biến trong các bài nghiên cứu đo lường lợi nhu n của các ngân hàng. ROA lớn có nghĩa là hoạt động đau tư, khai thác tài sản của ngân hàng đang được thực hiện một cách hiệu quả , mang lại lợi nhu n cao. Ngược lại tỷ lệ ROA thấp cho thấy kết quả đau tư không mang lại lợi nhu n như mong đợi.

Tuy nhiên không phải trong mọi trường hợp OA cao đều là tốt, bởi vì lợi nhu n luôn đi kèm với rủi ro , điều đó có thể do ngân hàng đang sở hữu danh mục đau tư mạo hiểm có tỷ suất sinh lợi cao nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. ROA được tính bằng cách lấy lợi nhu n sau thuế chia cho bình quân tong giá trị tài sản của doanh nghiệp, công thức tính như sau: 1 Lợi nhu n sau thuế ROA = Tong tài sản bình quân Tỹ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (Return On Equity – ROE): đo lường tỉ lệ thu nh p cho các co đông ngân hàng, nó thể hiện thu nh p mà các co đông nh n được từ việc đau tư vào ngân hàng. ROE cho biết một đồng vốn chủ sở hữu tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhu n, biểu thị khoản sinh lời của các nhà đau tư nh n được từ vốn co phan tại ngân hàng. Tương tự như OA, ROE càng lớn thì lợi nhu n đem lại cho các co đông càng cao, co phiếu của ngân hàng càng hấp dẫn các nhà đau tư.

Phân tích ROE sẽ giúp cho các ngân hàng nh n biết những điểm mạnh cũng như điểm yếu trong hoạt động ngân hàng nói chung và khả năng sinh lời của ngân hàng nói riêng. Chỉ số này được tính bằng cách lấy lợi nhu n ròng sau thuế chia cho tong giá trị vốn chủ sở hữu bình quân, công thức tính như sau: Lợi nhu n sau thuế ROE = Vốn chủ sở hữu bình quân Tỹ lệ thu nhập lãi cận iên N t int t margin- NIM): được định nghĩa là chênh lệch giữa thu nh p lãi và chi phí lãi chia cho tong tài sản sinh lời. Biên độ được tính cho một khoảng thời gian , một qu hoặc một năm và được thể hiện bằng một tỷ lệ phan trăm. Đối với nhà quản trị ngân hàng, tỷ lệ thu nh p lãi c n biên là thước đo về tính hiệu quả trong hoạt động kinh doanh truyền thống, đánh giá tính hợp l giữa thu nh p và chi phí phải trả.

NIM đo lường mức chênh lệch giữa thu nh p từ lãi và chi phí trả lãi thông qua hoạt động kiểm soát chặt chẽ tài sản sinh lời và theo đuoi các nguồn vốn có chi phí thấp nhất, do đó NIM càng cao thì khả năng sinh lời của ngân hàng càng cao. Thông qua tỷ lệ này, ngân hàng có thể kiểm soát tài sản sinh lời và đánh giá nguồn vốn nào có chi phí thấp nhất. Chỉ số này theo Peter S. ose (200 ) được tính như sau: 1 Thu nh p lãi – Chi phí lãi Thu nh p lãi thuan NIM = = Tong tài sản có sinh lời Tong tài sản có sinh lời Trong đó: + Thu nh p lãi là tong thu lãi từ các khoản cho vay và đau tư tài chính trong kỳ tính toán.

+ Chi phí lãi là lãi phải trả cho các khoản huy động vốn và nợ khác. + Tong tài sản sinh lời bao gồm tiền gửi tại N NN, tiền gửi và cho vay các to chức tín dụng, các công cụ tài chính khác, cho vay khách hàng và chứng khoán đau tư. Mỗi một chỉ số sẽ phản ánh khả năng sinh lời ở các góc độ tiếp c n khác nhau. OE là chỉ số được các nhà đau tư quan tâm hàng đau bởi nó phản ánh khả năng tạo ra giá trị tăng thêm cho họ trong một chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.

Chính vì lý do đó mà OE là đối tượng nghiên cứu của nhiều tác giả khi nghiên cứu về khả năng sinh lời. Nhưng OE không đi một mình mà thường được nghiên cứu c ng với chỉ số OA bởi OA là chỉ số phản ánh hiệu quả sử dụng tài sản để tạo ra lợi nhu n sau thuế, là thước đo khả năng của nhà quản trị trong việc d ng các nguồn tài chính và đau tư để sinh lời.