BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THÀNH TÂM YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60 34 02 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ PHAN THỊ DIỆU THẢO TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TP. HỒ CHÍ MINH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc TP. Hồ Chí Minh, ngày 22 tháng 12 năm 2016 BẢN CAM ĐOAN CHỈNH SỬA LUẬN VĂN Tôi tên là: NGUYỄN THÀNH TÂM.
Nam/Nữ: Nam Sinh ngày: 17/02/1989. Nơi sinh: Bình Thuận Mã học viên: 020116140202 Ngành:. Niên khóa: 2014-2016 Điện thoại liên lạc: 0908959985. Email: thanhtamueh07@yahoo.com Là tác giả luận văn: Yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng.
Mã ngành:60 34 02 01 Bảo vệ ngày: 12 tháng 12 năm 2016 Điểm bảo vệ luận văn: 7,3 Tôi cam đoan chỉnh sửa nội dung luận văn thạc sĩ với đề tài trên theo góp ý của Hội đồng đánh giá luận văn Thạc sĩ. Các nội dung đã chỉnh sửa: - Mục tiêu nghiên cứu: Viết rõ hơn mục tiêu cụ thể của nghiên cứu - Câu hỏi nghiên cứu: Viết lại câu hỏi nghiên cứu thứ 3 - Giải thích tại Mục 3.1 của Chương 3 Phương pháp nghiên cứu tại sao không đưa 2 biến hệ số chênh lệch lãi ròng và hệ số thanh khoản - Bỏ Mục 3.4 của bài luận văn - Giải thích tại Mục 4.8 làm rõ hơn về việc lựa chọn biến công cụ Người cam đoan Người hướng dẫn khoa học (Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên) Chủ tịch Hội đồng chấm luận văn (Ký và ghi rõ họ tên) i TÓM TẮT Nghiên cứu xác định ảnh hƣởng của các nhóm yếu tố tài chính của ngân hàng thƣơng mại và yếu tố kinh tế vĩ mô đến tăng trƣởng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2015 bằng phƣơng pháp ƣớc lƣợng moment tổng quát(GMM). Kết quả chỉ ra rằng quy tốc độ tăng trƣởng tín dụng của năm trƣớc, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu và tốc độ tăng trƣởng huy động vốn của các ngân hàng thƣơng mại có tƣơng quan thuận với tốc độ tăng trƣởng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại. Ngƣợc lại, quy mô tài sản của ngân hàng, tỷ lệ lạm phát có mối quan hệ ngƣợc chiều với tốc độ tăng trƣởng tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam.
Từ đó, nghiên cứu đƣa ra các khuyến nghị đối với các nhà quản trị ngân hàng để giúp cho các ngân hàng thƣơng mại phát triển hoạt động tín dụng trong tƣơng lai. Từ khóa: Tăng trưởng tín dụng, ngân hàng thương mại, GMM ii LỜI CAM ĐOAN Luận văn này chƣa từng đƣợc trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trƣờng đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dụng đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện Học viên Nguyễn Thành Tâm iii LỜI CÁM ƠN Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn và trân trọng đến tất cả những ngƣời đã hỗ trợ và giúp đỡ trong suốt thời gian qua để tác giả có thể hoàn thành bài luận văn này. Trƣớc hết, tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Cô Lê Phan Thị Diệu Thảo đã dành những khoảng thời gian quý báu để chỉ dẫn và góp ý tận tình cho tác giả trong quá trình thực hiện đề tài này.
Hơn nữa, nhờ những lời tƣ vấn cụ thể của Cô đã giúp tác giả xác lập đƣợc định hƣớng nghiên cứu và hiểu rõ về tầm quan trọng của việc trang bị một phƣơng pháp nghiên cứu đúng đắn. Tác giả rất biết ơn sự ủng hộ, động viên, hỗ trợ về mặt vật chất và tinh thần của gia đình, ngƣời thân và bạn bè giúp cho tác giả kịp thời hoàn tất bài luận văn này. Nhân đây, tác giả xin chân thành cám ơn các quý thầy cô đã hết lòng truyền đạt những kiến thức hữu ích cho tác giả trong hai năm học vừa qua, cùng lòng cảm kích đến những ngƣời bạn và đồng nghiệp đã hỏi han, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lời để tác giả có thể thực hiện đƣợc luận văn này. Nguyễn Thành Tâm iv MỤCLỤC TÓM TẮT.
i LỜI CAM ĐOAN. iii MỤC LỤC. iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC BẢNG BIỂU – HÌNH VẼ.
viii CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI .Tính cấp thiết của đềtài .Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể .Câu hỏi nghiên cứu .Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .Phƣơng pháp nghiên cứu .Những đóng góp của đề tài .Kết cấu đề tài. 5 CHƢƠNG 2: NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT VÀ THỰC NGHIỆM VỀ YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƢỞNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI .Tổng quan về tăng trƣởng tín dụng.
Khái niệm tín dụng ngân hàng. Đặc điểm của tín dụng .Vai trò của tín dụng .Tăng trƣởng tín dụng .Các yếu tố tác động đến tăng trƣởng tín dụng .Các yếu tố từ phía các ngân hàng thƣơng mại .Các yếu tố thuộc về môi trƣờng vĩ mô .Các nghiên cứu thực nghiêm có liên quan .Nghiên cứu nƣớc ngoài .Nghiên cứu trong nƣớc. 23 Kết luận chƣơng 2. 26 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .Mô hình nghiên cứu .Phƣơng pháp xác định các biến .Biến phụ thuộc .Biến độc lập .Phƣơng pháp thu thập và xử lý dữ liệu .Dữ liệu quan sát .Cách thu thập dữ liệu cho bài nghiên cứu.
36 Kết luận chƣơng 3. 37 CHƢƠNG 4: KIỂM ĐỊNH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN TĂNG TRƢỞNG TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM .Thống kê mô tả .Phân tích tƣơng quan .Kiểm định đa cộng tuyến .Ƣớc lƣợng mô hình hồi quy theo phƣơng pháp Pooled, FEM, REM .Kiểm định phƣơng sai của sai số không đổi .Kiểm định các sai số không có mối quan hệ tƣơng quan với nhau .Tổng hợp kết quả kiểm định .Ƣớc lƣợng mô hình theo phƣơng pháp GMM.Thảo luận kết quả nghiên cứu. 47 Kết luận chƣơng 4. 50 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .Một số khuyến nghị .Hạn chế của đề tài .Hƣớng nghiên cứu tiếp theo đƣợc đề xuất.
54 Kết luận chƣơng 5. 54 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. d vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT FEM. Mô hình hồi quy tác động cố định GMM.
Phƣơng pháp ƣớc lƣợng moment tổng quát HNX. Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội HOSE .Sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh NHTM. Ngân hàng thƣơng mại OLS. Phƣơng pháp ƣớc lƣợng bình phƣơng bé nhất REM .Mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên ROE.
Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu TTS. Tổng tài sản viii DANH MỤC BẢNG BIỂU – HÌNH VẼ Bảng 3.1: Tổng hợp các biến sử dụng trong mô hình và dự đoán tác động của các nhân tố đối với tăng trƣởng tín dụng. Danh sách các ngân hàng đƣợc chọn mâu số liệu để nghiên cứu. Nguồn thu thập dữ liệu.
Thống kê mô tả các biến trong mô hình. Ma trận tƣơng quan của các biến trong mô hình. Kết quả kiểm tra đa cộng tuyến với nhân tử phóng đại phƣơng sai. Kết quả ƣớc lƣợng mô hình Pooled OLS, FEM, REM.
Kết quả kiểm định lựa chọn Pooled và FEM. Kết quả kiểm định lựa chọn FEM và REM. Kết quả kiểm định phƣơng sai của sai số không đổi. Kết quả kiểm định giữa các sai số không có mối quan hệ tƣơng quan với nhau.
Kết quả uớc lƣợng mô hình hồi quy mô hỉnh GMM .1: Quy trình nghiên cứu của đề tài. 5 1 CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1. Tính cấp thiết của đề tài Tín dụng có vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế: đáp ứng nhu cầu vốn để duy trì quá trình sản xuất được liên tục đồng thời góp phần đầu tư phát triển kinh tế, thúc đẩy quá trình tập trung vốn và tập trung sản xuất. Đây là công cụ tài trợ cho các ngành kinh tế kém phát triển và ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần tác động đến việc tăng cường chế độ hạch toán kinh tế của các doanh nghiệp, tạo điều kiện để phát triển các quan hệ kinh tế với nước ngoài.
Tăng trưởng tín dụng là vấn đề mà các ngân hàng thương mại (NHTM) rất quan tâm bởi tăng trưởng tín dụng một cách hợp lý và chất lượng sẽ tạo ra nguồn thu nhập ổn định và an toàn cho ngân hàng. Trong thời buổi hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã gia nhập các tổ chức lớn của thế giới như Tổ chức thương mại thế giới, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, ngành ngân hàng trong nước phải chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn. Tăng trưởng tín dụng của các NHTM là một trong những vấn đề sống còn. Mặc dù gặp nhiều khó khăn, tăng trưởng tín dụng tại Việt Nam tăng lên qua các năm từ năm 2012 đến nửa đầu năm 2016.
Năm 2012 đạt mức tăng trưởng: 8,91%; năm 2013 đạt 12,51%; năm 2014 đạt: 14,16%; năm 2015 đạt: 17,29%; 6 tháng đầu năm 2016 tiếp tục đạt mức tăng trường mạnh: 8,16%, tăng 0,3% so với cùng kỳ năm 2015. Những kết quả trên đóng góp không nhỏ vào việc ổn định kinh tế vĩ mô. Hoạt động tín dụng là một hoạt động kinh doanh chính, đóng góp lớn vào lợi nhuận của ngân hàng, tuy nhiên hoạt động này cũng mang lại nhiều rủi ro cho ngân hàng. Từ đó việc nhận dạng và xác định các yếu tố nào tác động đến tăng trưởng tín dụng để tín dụng tăng trưởng ổn định trong tương lai là rất cần thiết.
Về mặt nghiên cứu học thuật, ở trong nước có một số công trình đề cập đến tăng trưởng tín dụng. Ở nước ngoài có các nghiên cứu như Burcu Aydin (2008) đã nghiên cứu về cấu trúc hệ thống ngân hàng và một số các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng tín dụng tại các nước Trung Âu và Đông Âu trong thời gian 18 năm (1988 2 tới 2005); Natalia T. Tamirisa và Deniz O. Igan (2007) đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới tăng trưởng tín dụng và sự ổn định, lành mạnh của NHTM tại một số quốc gia có nền kinh tế mới nổi ở Châu Âu; O.
Igan (2007), Guo, Kai và Stepanyan, Vahram (2011) đã tiếp tục phân tích các nhân tố ảnh hưởng tới tốc độ tăng trưởng tín dụng của các NHTM tại 38 nước có nền kinh tế mới nổi.