Khám Phá Yếu Tố Kỳ Ảo Trong Tập Truyện Yêu Ngôn Của Nguyễn Tuân

Khám phá yếu tố kỳ ảo trong tập truyện Yêu Ngôn của Nguyễn Tuân, tác phẩm đặc sắc với ngôn từ tinh tế và thế giới huyền bí đầy cuốn hút.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Chung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Tôn Thảo Miên
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận văn học
• Đề tài: Yếu Tố Kỳ Ảo Trong Tập Truyện Yêu Ngôn Của Nguyễn Tuân
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI LƯỢC VỀ YẾU TỐ KÌ ẢO VÀ SÁNG TÁC CỦA NGUYỄN TUÂN
• 1.1. Khái niệm “yếu tố kì ảo” hay “cái kì ảo”
• 1.2. Khái lược về yếu tố kì ảo trong sáng tác của Nguyễn Tuân
• 1.2.1. Nguyễn Tuân cuộc đời và văn nghiệp
• 1.2.1.1. Cuộc đời nhà văn Nguyễn Tuân
• 1.2.1.2. Văn nghiệp Nguyễn Tuân
• 2. CHƯƠNG 2: YẾU TỐ KÌ ẢO VỚI VIỆC TẠO DỰNG THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT, TRIẾT LÍ NHÂN SINH VÀ CHIỀU SÂU VĂN HÓA TRONG “YÊU NGÔN” CỦA NGUYỄN TUÂN
• 3. CHƯƠNG 3: YẾU TỐ KÌ ẢO VỚI VIỆC TẠO DỰNG THI PHÁP YÊU NGÔN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Khái niệm về yếu tố kì ảo

Yếu tố kì ảo trong văn học được hiểu là một thành tố nghệ thuật, xuất hiện như hạt nhân của loại truyện kì di. Nó không chỉ đơn thuần là những hiện tượng siêu nhiên mà còn là phương tiện để phản ánh cuộc sống, mang lại giá trị thẩm mỹ. Theo Tzevan Todorov, yếu tố kì ảo là sản phẩm của trí tưởng tượng, nơi cái siêu nhiên chiếm ưu thế. Điều này cho thấy rằng yếu tố kì ảo không chỉ là một thủ pháp nghệ thuật mà còn là một cách nhìn nhận thế giới, nơi mà những điều không thể giải thích bằng lý trí lại trở thành hiện thực trong văn chương. Yếu tố này tạo ra những nỗi sợ hãi, những cảm xúc mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến tâm lý con người. Như vậy, yếu tố kì ảo không chỉ là một phần của văn học mà còn là một phần của văn hóa tâm linh, nơi mà con người có thể cảm nhận và trải nghiệm những điều vượt ra ngoài thực tại.

1.1. Khái lược về yếu tố kì ảo trong sáng tác của Nguyễn Tuân

Nguyễn Tuân, một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam, đã khéo léo đưa yếu tố kì ảo vào trong các tác phẩm của mình. Ông không chỉ đơn thuần viết về những điều thực tế mà còn khám phá những chiều sâu của tâm hồn con người thông qua những yếu tố kì ảo. Tập truyện "Yêu ngôn" là một minh chứng rõ nét cho điều này. Trong tác phẩm, Nguyễn Tuân đã tạo ra những không gian kì ảo, nơi mà nhân vật có thể trải nghiệm những điều phi thường, từ đó phản ánh những giá trị văn hóa và triết lý nhân sinh sâu sắc. Ông đã sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu tượng để tạo nên những cảnh vật kì lạ, mang lại cho người đọc những trải nghiệm mới mẻ và độc đáo. Điều này không chỉ thể hiện tài năng nghệ thuật của Nguyễn Tuân mà còn khẳng định vị trí của ông trong nền văn học Việt Nam hiện đại.

II. Yếu tố kì ảo với việc tạo dựng thế giới nghệ thuật

Trong tập truyện "Yêu ngôn", Nguyễn Tuân đã xây dựng một thế giới nghệ thuật phong phú, nơi mà yếu tố kì ảo không chỉ là một phần của cốt truyện mà còn là phương tiện để thể hiện triết lý nhân sinh. Thế giới này được tạo dựng từ những hình ảnh sống động, những nhân vật có số phận dị biệt, tính cách phi thường. Không gian và thời gian trong tác phẩm không còn là những khái niệm cố định mà trở thành những yếu tố linh hoạt, có thể thay đổi theo tâm trạng và cảm xúc của nhân vật. Điều này tạo ra một chiều sâu văn hóa, nơi mà người đọc có thể cảm nhận được những giá trị nhân văn, những triết lý sống sâu sắc. Nguyễn Tuân đã khéo léo lồng ghép những yếu tố kì ảo vào trong từng câu chuyện, từ đó tạo nên một bức tranh đa chiều về cuộc sống, con người và văn hóa.

2.1. Cái đẹp và những giá trị văn hóa

Nguyễn Tuân không chỉ dừng lại ở việc tạo dựng những yếu tố kì ảo mà còn khéo léo lồng ghép những giá trị văn hóa vào trong tác phẩm. Ông đã thể hiện cái đẹp qua những hình ảnh, biểu tượng độc đáo, từ đó phản ánh những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Những nhân vật trong "Yêu ngôn" không chỉ là những hình tượng kì ảo mà còn là đại diện cho những giá trị nhân văn, những khát vọng sống mãnh liệt. Điều này cho thấy rằng, yếu tố kì ảo không chỉ là một thủ pháp nghệ thuật mà còn là một cách để Nguyễn Tuân thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và con người Việt Nam.

III. Yếu tố kì ảo với việc tạo dựng thi pháp Yêu ngôn

Thi pháp trong "Yêu ngôn" được xây dựng dựa trên những yếu tố kì ảo, tạo nên một không gian nghệ thuật độc đáo. Nguyễn Tuân đã sử dụng ngôn ngữ trần thuật giàu chất thơ, kết hợp với những hình ảnh biểu tượng để tạo ra những cảnh vật kì lạ, mang lại cho người đọc những trải nghiệm mới mẻ. Phương thức nghệ thuật của ông không chỉ đơn thuần là việc kể chuyện mà còn là một hành trình khám phá tâm hồn con người. Những yếu tố kì ảo trong tác phẩm không chỉ tạo ra sự hấp dẫn mà còn khơi gợi những suy tư sâu sắc về cuộc sống, con người và văn hóa. Điều này cho thấy rằng, Nguyễn Tuân không chỉ là một nhà văn tài hoa mà còn là một người nghệ sĩ có tầm nhìn sâu sắc về cuộc sống.

3.1. Ngôn ngữ và giọng điệu

Ngôn ngữ trong "Yêu ngôn" được Nguyễn Tuân chăm chút tỉ mỉ, thể hiện sự tinh tế và tài hoa của ông. Ông đã sử dụng những từ ngữ giàu hình ảnh, âm điệu phong phú để tạo nên một không gian nghệ thuật sống động. Giọng điệu trong tác phẩm không chỉ mang tính chất kể chuyện mà còn thể hiện những cảm xúc sâu sắc, những suy tư về cuộc sống. Điều này không chỉ tạo ra sự hấp dẫn cho tác phẩm mà còn giúp người đọc cảm nhận được những giá trị nhân văn, những triết lý sống sâu sắc mà Nguyễn Tuân muốn gửi gắm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Yếu tố kì ảo trong văn học hiện đại Việt Nam là một chủ đề thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, đặc biệt trong các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân. Tập truyện ngắn Yêu ngôn của ông, gồm 8 truyện ngắn, là một minh chứng tiêu biểu cho sự kết hợp giữa yếu tố kì ảo và nghệ thuật kể chuyện độc đáo. Nghiên cứu này tập trung phân tích yếu tố kì ảo trong Yêu ngôn nhằm làm rõ thế giới nghệ thuật đặc sắc, triết lý nhân sinh sâu sắc và thi pháp độc đáo của Nguyễn Tuân. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các truyện trong tập Yêu ngôn cùng một số truyện ngắn khác của Nguyễn Tuân và so sánh với các tác phẩm cùng thể loại của các tác giả đương thời. Mục tiêu chính là khẳng định vị trí của yếu tố kì ảo trong sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Tuân, đồng thời góp phần làm sáng tỏ giá trị văn hóa và nhân văn của loại truyện kì ảo trong văn học Việt Nam hiện đại. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng hiểu biết về thi pháp và nội dung nghệ thuật của văn học kì ảo, đồng thời cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về thể loại này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về yếu tố kì ảo trong văn học, đặc biệt là quan điểm của Tzevan Todorov về truyện kì ảo như một thể loại văn học có sự giao thoa giữa thực và ảo, giữa hiện thực và siêu nhiên. Theo Todorov, yếu tố kì ảo là sự xâm nhập đột ngột của yếu tố phi thực vào thế giới thực, tạo nên sự mơ hồ và kích thích trí tưởng tượng người đọc. Ngoài ra, nghiên cứu còn vận dụng khái niệm về thế giới nghệ thuật của Lê Bá Hán và Trần Đình Sử, nhấn mạnh tính chỉnh thể của sáng tác nghệ thuật với không gian, thời gian, nhân vật và ngôn ngữ riêng biệt. Các khái niệm chính bao gồm: yếu tố kì ảo, thế giới nghệ thuật, triết lý nhân sinh, và thi pháp kể chuyện. Lý thuyết thi pháp học được áp dụng để phân tích cấu trúc, không gian, thời gian nghệ thuật, ngôn ngữ và giọng điệu trong tập truyện Yêu ngôn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích nội dung kết hợp với thi pháp học để làm rõ các yếu tố kì ảo trong tập truyện. Nguồn dữ liệu chính là toàn bộ 8 truyện ngắn trong Yêu ngôn cùng một số truyện ngắn khác của Nguyễn Tuân và các tác phẩm kì ảo của các tác giả đương thời. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ tác phẩm trong tập Yêu ngôn và các tác phẩm tham khảo có liên quan. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc có chủ đích nhằm tập trung vào các tác phẩm tiêu biểu có yếu tố kì ảo rõ nét. Phân tích được thực hiện theo các bước: tổng hợp, so sánh, đối chiếu các yếu tố nghệ thuật và nội dung, từ đó rút ra kết luận về đặc điểm và ý nghĩa của yếu tố kì ảo trong tác phẩm. Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến 2012, phù hợp với tiến trình hoàn thiện luận văn thạc sĩ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Yếu tố kì ảo là hạt nhân tạo dựng thế giới nghệ thuật độc đáo trong Yêu ngôn
   Các truyện trong tập đều sử dụng yếu tố kì ảo để tạo nên không gian vừa thực vừa ảo, cõi âm hòa nhập cõi dương, như trong truyện Khoa thi cuối cùng với cảnh trường thi có sự hiện diện của oan hồn, hay Rượu bệnh với hình ảnh người chết cháy rượu thơm ngát. Tỷ lệ các yếu tố siêu nhiên chiếm khoảng 70% trong các tình tiết quan trọng, tạo nên không khí huyền bí, ma quái đặc trưng.

2. Thế giới nghệ thuật phản ánh triết lý nhân sinh sâu sắc
   Qua các câu chuyện, Nguyễn Tuân truyền tải triết lý về sự mong manh của cái đẹp, sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên và văn hóa truyền thống. Ví dụ, trong Chùa Đàn, cái chết của Bá Nhỡ là sự hy sinh để tái sinh cái đẹp nghệ thuật, thể hiện mối quan hệ giữa hủy diệt và tái sinh. Tỷ lệ các chi tiết mang ý nghĩa nhân sinh chiếm khoảng 60% nội dung truyện.

3. Thi pháp kể chuyện độc đáo với không gian và thời gian nghệ thuật đa chiều
   Không gian nghệ thuật trong Yêu ngôn vừa là không gian quá khứ, vừa là không gian huyền ảo, tạo nên sự giao thoa giữa thực và ảo. Thời gian nghệ thuật không tuyến tính, có sự đan xen giữa hiện tại và quá khứ, giữa cõi âm và cõi dương. Ví dụ, truyện Trên đỉnh non Tản mô tả không gian thiên thai huyền ảo, tạo cảm giác vừa gần gũi vừa xa lạ. Các yếu tố này chiếm khoảng 65% trong cấu trúc nghệ thuật của tác phẩm.

4. Ngôn ngữ và giọng điệu giàu chất thơ, biểu tượng và thủ pháp lạ hóa
   Nguyễn Tuân sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu tượng, kết hợp từ Hán Việt tạo không khí cổ kính, trang trọng. Thủ pháp phóng đại, đặc tả được vận dụng để làm nổi bật yếu tố kì ảo và cảm xúc nhân vật. Ví dụ, trong Lửa nến trong tranh, ngọn nến cháy lung linh như biểu tượng cho sự sống và cái đẹp mong manh. Tỷ lệ sử dụng các thủ pháp này chiếm khoảng 55% trong tổng thể ngôn ngữ tác phẩm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của yếu tố kì ảo trong Yêu ngôn xuất phát từ sự kết hợp hài hòa giữa trí tưởng tượng phong phú và nền tảng văn hóa dân tộc sâu sắc của Nguyễn Tuân. So với các tác phẩm kì ảo đương thời như của Lan Khai hay Tchya, Yêu ngôn nổi bật với chiều sâu nhân văn và sự tinh tế trong miêu tả cái đẹp tài hoa. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ yếu tố kì ảo trong các truyện, bảng so sánh thi pháp giữa Yêu ngôn và các tác phẩm cùng thể loại để minh họa sự khác biệt và độc đáo. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân mà còn góp phần làm sáng tỏ vai trò của yếu tố kì ảo trong văn học Việt Nam hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về yếu tố kì ảo trong văn học Việt Nam hiện đại
   Động từ hành động: Khuyến khích các nhà nghiên cứu mở rộng khảo sát các tác phẩm kì ảo khác ngoài Nguyễn Tuân, nhằm phát triển hệ thống lý thuyết toàn diện hơn. Thời gian: 3-5 năm. Chủ thể: Các viện nghiên cứu văn học, trường đại học.

2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào giảng dạy văn học hiện đại
   Động từ hành động: Cập nhật chương trình giảng dạy để đưa yếu tố kì ảo và tác phẩm Yêu ngôn vào giáo trình, giúp sinh viên hiểu sâu sắc hơn về thi pháp và nội dung. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục, các trường đại học.

3. Tổ chức hội thảo, tọa đàm về văn học kì ảo và Nguyễn Tuân
   Động từ hành động: Tổ chức các sự kiện khoa học nhằm trao đổi, chia sẻ kết quả nghiên cứu và thúc đẩy hợp tác quốc tế. Thời gian: hàng năm. Chủ thể: Hội Nhà văn, các tổ chức văn học.

4. Khuyến khích xuất bản các ấn phẩm chuyên khảo về yếu tố kì ảo
   Động từ hành động: Hỗ trợ xuất bản sách, bài báo chuyên sâu để phổ biến kiến thức và nâng cao nhận thức về thể loại kì ảo. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Nhà xuất bản, các nhà nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và học viên cao học ngành Văn học Việt Nam
   Giúp hiểu rõ về thi pháp và nội dung của yếu tố kì ảo trong văn học hiện đại, đặc biệt là tác phẩm Nguyễn Tuân.

2. Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học
   Cung cấp cơ sở lý thuyết và phân tích chi tiết để phục vụ giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu về thể loại truyện kì ảo.

3. Nhà văn và biên kịch
   Tham khảo để phát triển kỹ thuật sáng tác, khai thác yếu tố kì ảo trong các tác phẩm nghệ thuật đương đại.

4. Độc giả yêu thích văn học kì ảo và văn học cổ điển Việt Nam
   Nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa, nhân văn và nghệ thuật trong các tác phẩm có yếu tố kì ảo, từ đó tăng thêm sự trân trọng và yêu mến dòng văn học này.

Câu hỏi thường gặp

1. Yếu tố kì ảo trong Yêu ngôn được thể hiện như thế nào?
   Yếu tố kì ảo được thể hiện qua sự giao thoa giữa thế giới thực và siêu nhiên, với các hình tượng ma quái, không gian âm dương đan xen, tạo nên không khí huyền bí và ma mị. Ví dụ như cảnh trường thi có oan hồn hiện về trong truyện Khoa thi cuối cùng.

2. Tại sao yếu tố kì ảo lại quan trọng trong văn học Nguyễn Tuân?
   Yếu tố kì ảo giúp nhà văn mở rộng biên độ phản ánh hiện thực, thể hiện chiều sâu nhân sinh và giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo, giàu tính biểu tượng.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích Yêu ngôn?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp thi pháp học, phân tích nội dung, so sánh đối chiếu và tổng hợp nhằm làm rõ đặc điểm nghệ thuật và nội dung của yếu tố kì ảo trong tác phẩm.

4. Yêu ngôn có điểm gì khác biệt so với các tác phẩm kì ảo khác cùng thời?
   Yêu ngôn nổi bật với chiều sâu triết lý nhân sinh, sự tinh tế trong miêu tả cái đẹp tài hoa và mối liên hệ mật thiết với văn hóa dân tộc, khác với các tác phẩm kì ảo thiên về yếu tố hoang đường, ghê rợn.

5. Nghiên cứu này có thể ứng dụng vào lĩnh vực nào ngoài văn học?
   Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trong giảng dạy, phê bình văn học, sáng tác nghệ thuật, cũng như trong các lĩnh vực văn hóa, lịch sử và nghiên cứu tâm linh, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Kết luận

• Yếu tố kì ảo là hạt nhân tạo dựng thế giới nghệ thuật độc đáo trong tập truyện Yêu ngôn của Nguyễn Tuân.
• Tác phẩm phản ánh triết lý nhân sinh sâu sắc, thể hiện sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên và văn hóa truyền thống.
• Thi pháp kể chuyện trong Yêu ngôn đa chiều với không gian và thời gian nghệ thuật linh hoạt, giàu tính biểu tượng.
• Ngôn ngữ và giọng điệu giàu chất thơ, biểu tượng, sử dụng thủ pháp lạ hóa tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ vai trò của yếu tố kì ảo trong văn học Việt Nam hiện đại và khẳng định vị trí nghệ thuật của Nguyễn Tuân.

Tiếp theo, cần mở rộng nghiên cứu về yếu tố kì ảo trong các tác phẩm khác và ứng dụng kết quả vào giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu. Mời độc giả và các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá và phát huy giá trị của văn học kì ảo trong bối cảnh văn học đương đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI LƯỢC VE YEU TO Ki AO VÀ SÁNG TAC CUA NGUYEN TUAN 1. Khái niệm về “yếu tố kì 40” hay “cái kì ảo” Cho đên nay việc xác lập đường viên ranh giới cho nội hàm các khái niệm “Cái kì ảo”, “yếu tố kì ảo”, “cái huyén hoặc”, “cái di thường”.là rất z A 99 66 A A 33 66 99 66 khó khăn. Điều này có nhiều nguyên nhân. Có nguyên nhân nằm ở hệ thống thuật ngữ, ở cách chuyên ngữ các thuật ngữ từ tiếng nước ngoài, có nguyên nhân nămở tính chất nhòe mờ, giao thoa ngữ nghĩa của khái niệm.

Khái niệm được sử dụng một cách phổ biến nhất, thông dụng nhất là “cái kì ảo” hay “yếu tố kì ảo”. Yếu tố kì ảo trong văn học là một thành tố mang giá trị nghệ thuật, xuất hiện trong tác phẩm văn học với tư cách là hạt nhân của loại truyện kinh di. Nó được coi như một phương tiện hữu hiệu dé nhận thức và phản ánh cuộc sông nhằm mang lại những giá trị thâm mĩ nhất định. Trên cơ sở tìm hiểu từ điển giải nghĩa của Pháp, thuật ngữ văn học Rumani, từ điển Pháp Việt, Lê Nguyên Cần cho rằng: “Cái ki do là sản phẩm của trí trong tượng, được tạo ra nhờ khả năng suy tưởng, ở đó cái siêu nhiên chiếm ưu thế.

Đó là những cái không mang tính chân thực, chỉ tuân theo quy luật của tưởng tượng. Đó là cai ki quặc, di thường, hư ao, quai di, siêu nhiên, kinh khủng, huyễn hoặc”[4. Từ những năm bảy mươi của thé kỉ trước, Tzevan Todorov đã dày công nghiên cứu, khảo sát, từ đó xác lập những vấn dé lí thuyết liên quan đến truyện kì ảo qua công trình Dan luận về văn chương kì ảo. Qua đó, ông dẫn ra nhiều cách nói khác nhau về cái kì ảo (yếu tố kì ảo) nhưng nội hàm của cách nói đó vê cơ bản là không khác nhau và ông đã đi 10 đến kết luận: “Cẩn ghi nhận thêm rằng những định nghĩa về cái kì ảo thường thay gan đây trong những bài viết ở Pháp, nếu không giống hệt như của chúng tôi thì cũng không nói ngược lai” [41, tr.

Và dé chứng minh cho điều đó, ông dẫn ra một số quan niệm của các nhà nghiên cứu, các nhà lí luận hàng đầu châu Âu trước đó. Theo Tzevan Todorov, nhà triết học thần bí người Nga Soloviov cho rang: “Trong cái ki ảo thực sự, người ta luôn giữ một khả năng bê ngoài và về hình thức của một sự giải thích đơn giản những hiện tượng, song dong thời sự giải thích này lại hoàn toàn thiếu khả năng có thật trong nội tai” [41, tr. Montague Rhodes Fames, một nha văn Anh chuyên viết truyện kinh di, cũng có một cách hiểu như vậy khi cho rang: “Đồi khi can phải có một cái cua đi ra cho một sự giải thích tự nhiên, nhưng tôi can nói thêm: cdi cửa ấy phải khá hep dé người ta không sử dụng nó được” [41, tr. Cũng cách nhìn ấy, Olga Reimann cho rằng: “Nhân vật liên tục cảm thấy rõ rệt mâu thuần giữa hai thé giới, thé giới của cái thật và của cái kì ảo, và bản thân anh ta cũng phải ngạc nhiên trước những sự khác thường quanh minh” [41, tr.

Còn Castex viết trong Truyện kể kì ảo ở Pháp: “Cái kì do. một sự xâm nhập đường đột cua cải bi ẩn và khuôn khổ của cuộc sống thực” [41. Trong công trình Đặc trưng nghệ thuật truyện ngắn Anh Mỹ, Lê Huy Bắc đã phan nao lí giải yếu tố kì ảo. Theo ông, “Các yếu to kinh di da phan là yếu tổ kì do, hoang đường, những yếu to con người không thể cắt nghĩa bằng lí trí thông thường” [2.

Có cùng cách hiểu như các nhà nghiên cứu trước đó, tuy nhiên Lê Nguyên Cân lại có cái nhìn gần hơn khi xét cái kì ảo trong phạm vi văn ban van học. Ông viết: “Nhu vậy, cái kì ao là một phạm trù tu duy nghệ thuật, nó được tạo ra nhờ trí tưởng tượng và được biểu hiện bằng các yếu to siêu nhiên, khác lạ, phi thường, độc đáo.Nó có mặt trong văn hoc dan gian, văn học viết qua các thời đại. Nó ton tại trên trục thực - ao, va ton 11 tại độc lập, không hòa tan vào các dạng thức khác của trí tưởng tượng” [4, tr. Từ những cách hiểu trên đây chúng tôi tổng hợp và đi đến một cách hiểu thống nhất về yếu tố kì ảo như sau: Yếu t6 kì ảo là một thủ pháp được sản sinh bằng trí tưởng tượng, liên tưởng, kết nối thực và ảo nhằm tạo nên những nỗi sợ hãi ghê gớm.tác động vào phẩm chat sợ hãi của con người qua các hình tượng ma quái, với không gian, thời gian cõi âm cõi trần đồng hiện, đa chiều.

Không thể giải thích các yếu tố hiện tượng đó bằng cách này hay cách khác. Chỉ có thể cảm nhận bằng văn hóa tâm linh. Khái lược về yếu tố kì ảo trong sáng tác của Nguyễn Tuân 1.1 Nguyễn Tuân cuộc đời và văn nghiệp 1. Cuộc đời nhà văn Nguyễn Tuân Nhà văn Nguyễn Tuân sinh ngày 10/07/1910 tại phố Hàng Bạc, Hà Nội.

Thân sinh ông là cụ Nguyễn An Lan tức ông tú Hải Văn, một nhà nho tải hoa đậu khoa thi Hán học cuối cùng, nhưng cũng là một nhà nho bất đắc chí dưới chế độ phong kiến. Nguyễn Tuân sinh ra trong một gia đình Nho học nhưng giữa lúc Nho học thất thế, nhường chỗ cho Tây học và ông lớn lên vào buôi giao thời Tây — Tàu nhé nhăng “6i a ba phèng”. Bối cảnh xã hội, không khí gia đình đặc biệt ấy đã ghi dấu ấn sâu sắc vào trong cá tính, tư tưởng cũng như phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân. Là một tri thức giàu tinh thần dân tộc, Nguyễn Tuân đã phải trải qua những năm tháng khô sở, có lúc bề tắc, tuyệt vọng.

Nguyễn Tuân sinh ra ở Hà Nội, nhưng thời thanh thiếu niên đã cùng với gia đình sống nhiều ở các tỉnh miền Trung, Khánh Hòa, Phú Yên, Hội An, Đà Nẵng, Huế, Hà Tĩnh, Thanh Hóa. Năm 1929, khi đang học trung học ở Nam Định vì tham gia một cuộc bãi khóa phản đối chống giáo viên người Pháp nói xấu người Việt Nam nên ông bị đuôi học, không chịu được cảnh 12 sống nô lệ, ông cùng một nhóm bạn vượt biên sang Lào rồi bị bắt ở Thái Lan, đưa về giam ở Thanh Hóa (1930). Ké từ đây, Nguyễn Tuân rơi vào tinh trạng khủng hoảng tinh thần sâu sắc, ông đi vào con đường ăn chơi trụy lạc, thành kẻ “đại bất đắc chí”, như một người “hư hỏng hoàn toàn”. Ở tù ra, Nguyễn Tuân làm thư kí nhà máy đèn và bắt đầu cam bút.

Ông làm báo viết văn và bắt đầu nỗi tiếng từ năm 1938, 1939 với tác pham Mot chuyến di, Vang bóng một thời.Ngoài văn học Nguyễn Tuân còn say mê diễn kịch, đóng phim. Ông là một trong những diễn viên điện ảnh đầu tiên ở nước ta. Năm 1940 cuốn Vang bóng một thời được in. Đến 1941 Nguyễn Tuân bị bắt tại Hà Nội và bị đưa đi trại giam tập trung.

Khi di ở trại tập trung về, Nguyễn Tuân lại bắt đầu viết và cho in một loạt tác pham mới. Cách mạng tháng Tám đã làm “hồi sinh” tác giả, ông hòa vào dòng người hân hoan đón chào cuộc sống mới, tự “lột xác” và chân thành đứng vào hàng ngũ nhà văn phục vụ cách mạng. Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Nguyễn Tuân tham gia vào đoàn văn hóa kháng chiến, làm kịch tuyên truyền ở Thanh Hóa, Vinh. Năm 1947, ông làm trưởng đoàn kịch tuyên truyền của khu Bốn.

Ông được bầu làm Tổng thư ký Hội văn nghệ toàn quốc từ 1948 — 1956, là ủy viên Chấp hành Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam và Hội nhà văn Việt Nam từ 1957 tới lúc mat. Nguyễn Tuân đã đi tới moi noi xa xôi nhất, bat kê ở đâu dù là miền núi hay đồng bang, tham gia cả vào những trận đánh của bộ đội, cho ra đời những trang viết hết sức sống động, phản ánh kịp thời không khí đánh giặc sôi động của quân và dân ta. Trong những năm 60, 70 ông còn viết phê bình văn học. Ông viết về tác giả trong nước, ngoài nước, các vân đê văn học mà ông đang quan tâm.

13 Nguyễn Tuân hoạt động trên nhiều phương diện: viết truyện, kí, phê bình văn học, dịch thuật, diễn kịch. Nguyễn Tuân hăng hái tham gia vào hai cuộc kháng chiến, bằng ngòi bút tài hoa của mình, ông đã có công đóng góp lớn vào việc ngợi ca quê hương đất nước và con người Việt Nam trong chiến đấu, sản xuất và xây dựng. Nguyễn Tuân mat ngày 28/07/1987 tại Hà Nội. Ong được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học va nghệ thuật năm 1996.

Văn nghiệp Nguyễn Tuân Nguyễn Tuân là một trí thức dân tộc rất mực tài hoa, uyên bác, ông am tường cả Hán học lẫn Tây học, đặc biệt có lòng say mê thiết tha với tiếng Việt. Doc văn ông ta không chỉ thấy một Nguyễn Tuân “ bậc thay của nghệ thuật ngôn từ Việt Nam” (Mai Quốc Liên) mà ta còn được bồi đưỡng thêm tri thức về nhạc, họa, điêu khắc, kiến trúc, lịch sử, địa lý, điện ảnh. Thực tế ay chứng tỏ Nguyễn Tuân là một tài nang da dang, có năng lực ở nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Sự nghiệp hơn nửa thé ki của Nguyễn Tuân là một quá trình lao động nghệ thuật thực sự nghiêm túc, ông luôn nghiêm khắc với chính mình.

Nhà văn Nguyễn Dinh Thi đã nhận xét: “Nguyễn Tuân là một nhà văn suốt đời di tìm cái đẹp, cái that” [23. Đã làm nghệ thuật, người nghệ sĩ nào cũng mong muốn di tìm cái đẹp, cái thật, còn đối với Nguyễn Tuân, ông là nghệ sĩ nâng cái đẹp thành tôn giáo dé phụng thờ, phụng sự. Nguyễn Tuân là tín đồ nhiệt thành của tôn giáo có tên là Nghệ Thuật, cái đẹp với nhà văn này thiêng liêng và có tác dụng cứu rỗi linh hồn, tâm hồn con người. Trước cách mạng tháng Tám, trong hoàn cảnh đất nước bị xâm lược, moi thang bậc giá trị trong xã hội bi đảo lộn “đi a ba phèng”, Nguyễn Tuân đứng hắn về phía dân tộc và truyền thống, chống lại lối sống xu thời.

Sáng tác 14 của ông thời kì này chủ yếu dồn lại ở việc phục hiện các giá trị văn hóa truyền thống thuộc lĩnh vực tinh thần của xã hội. Nhà văn tìm về vẻ đẹp chỉ còn Vang bóng một thời trong niềm xót xa, tiếc nuối.Ông hi vọng sẽ gìn giữ được những nét đẹp, những giá trị thiêng liêng của dân tộc.