1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH NGUYỄN LÊ KIM THANH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH_NGÂN HÀNG MÃ NGÀNH: 7340201 TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 0 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH Họ và tên sinh viên: NGUYỄN LÊ KIM THANH Mã số sinh viên: 050607190458 Lớp sinh hoạt: HQ7_GE18 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Chuyên ngành: Tài chính_Ngân hàng Mã ngành: 7340201 NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC TS. DƢ THỊ LAN QUỲNH TP. HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023 0 i TÓM TẮT KHÓA LUẬN Khóa luận phân tích các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 2012 - 2021.
Phƣơng pháp đƣợc sử dụng để nghiên cứu trong khóa luận là phƣơng pháp thống kê mô tả kết hợp định lƣợng dựa trên nền dữ liệu bảng không cân bằng (unbalance panel data) của 24 ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại Việt Nam giai đoạn 2012 - 2021. Kết quả nghiên cứu cho thấy cả yếu tố bên trong ngân hàng và yếu tố vĩ mô đều có tác động đến tỷ lệ rủi ro tín dụng. Trong đó, yếu tố tài sản đảm bảo (COL), tăng trƣởng tín dụng (GROW) và tỷ lệ lạm phát (INF) có tƣơng quan cùng chiều đến rủi ro tín dụng. Ngƣợc lại, các biến quy mô ngân hàng (SIZE), tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), hiệu quả sử dụng chi phí hoạt động (INEF) và tỷ lệ thất nghiệp (UNEM) có tác động ngƣợc chiều đến tỷ lệ rủi ro tín dụng.
Ngoài ra, các biến tỷ lệ đòn bẩy (LVR) và tỷ lệ tăng trƣởng GDP mặc dù không có ý nghĩa thống kê nhƣng vẫn cho kết quả chiều hƣớng tác động đến rủi ro tín dụng phù hợp với dấu kỳ vọng ban đầu của khóa luận. Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất một số khuyến nghị nhằm giảm thiểu tỷ lệ rủi ro tín dụng đối với các NHTM tại Việt Nam trong các năm tới. Đồng thời cho thấy các hạn chế của khóa luận và hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai. Từ khóa: rủi ro tín dụng, dự phòng rủi ro tín dụng, nợ xấu ii ABSTRACT The thesis analyzes the factors affecting the credit risk ratio at joint stock commercial banks in Vietnam in the period 2012 - 2021.
The method used for research in this thesis is a descriptive and quantitative statistical method based on unbalanced panel data of 24 joint stock commercial banks in the period of 2012 - 2021. Research results show that both internal and macro factors have an impact on the credit risk ratio. In which, the factors of collateral (COL), credit growth rate (GROW) and inflation rate (INF) are positively related to credit risk. In contrast, bank size (SIZE), return on asset (ROA), Cost to Income Ratio (INEF) and employment rate (UNEM), have negative effects on credit risk ratio.
In addition, the variables of financial leverage and GDP growth rate, although not statistically significant, still give the results. The results of the direction of impact on credit risk are consistent with the initial expected sign of the thesis. Based on the research results, some recommendations are proposed to minimize the credit risk ratio for joint stock commercial banks in Vietnam in the coming years. It also shows the limitations of the thesis and future research directions.
Keywords: Credit-risk, Loan loss provision, Non-performing loan iii LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Lê Kim Thanh, sinh viên hệ đào tạo chất lƣợng cao chuyên ngành Tài Chính – Ngân hàng tại Trƣờng Đại học Ngân Hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Tôi xin cam đoan khóa luận với tên đề tài “Các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, dƣới sự hỗ trợ của giảng viên hƣớng dẫn là TS. Dƣ Thị Lan Quỳnh. Nguồn dữ liệu và tài liệu tham khảo đƣợc trích dẫn nguồn rõ ràng và minh bạch trong mục tài liệu tham khảo cuối khóa luận.
Trong đó, không có các nội dung đã đƣợc công bố trƣớc đây hoặc các nội dung do ngƣời khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn đầy đủ trong khóa luận. Tác giả Nguyễn Lê Kim Thanh iv LỜI CÁM ƠN Để thực hiện và hoàn thành khóa luận này, em rất biết ơn và muốn gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Quý Thầy Cô trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã truyền đạt cho em những kiến thức và kinh nghiệm, tâm quyết của mình giúp em tích lũy đƣợc vốn kiến thức quý báu và đầy đủ, có đƣợc cơ sở lí luận vững chắc mà ngành học em đã chọn, đó chính là nền tảng cơ bản để em hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình trong suốt thời gian học tập tại trƣờng. Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn đến TS.
Dƣ Thị Lan Quỳnh, ngƣời trực tiếp hƣớng dẫn khóa luận cho em, nhờ cô đã tận tâm chỉ bảo, dành nhiều thời gian, tâm huyết hƣớng dẫn và định hƣớng cho em tìm ra hƣớng nghiên cứu, cách tiếp cận đúng đắn để em có thể hoàn thành khóa luận này một cách tốt nhất. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Cô. Là một sinh viên sắp rời khỏi ghế nhà trƣờng, với tất cả tấm lòng biết ơn, em xin kính chúc tất cả các thầy cô luôn khỏe mạnh, vui vẻ và tràn đầy lòng nhiệt huyết để tạo nên một thế hệ sinh viên đủ đức - tài góp phần giúp đất nƣớc Việt Nam phát triển lên một tầm cao mới. Cuối cùng, em xin cảm ơn chân thành đến gia đình, bạn bè đã luôn bên cạnh hỗ trợ, chia sẻ và động viên em trong suốt khoảng thời gian hoàn thành khóa luận.
Trong khuôn khổ thời gian thực hiện khóa luận, tuy đã cố gắng hoàn thiện nhƣng chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót không mong muốn. Kính mong nhận đƣợc những ý kiến đóng góp từ Quý Thầy Cô nhằm giúp bài khóa luận này có thể hoàn thiện hơn. v MỤC LỤC CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI .2 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.1 Mục tiêu tổng quát .2 Mục tiêu cụ thể .3 Câu hỏi nghiên cứu .3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU .1 Đối tƣợng nghiên cứu .2 Phạm vi nghiên cứu .4 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Phƣơng pháp nghiên cứu .5 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI .6 BỐ CỤC CỦA KHÓA LUẬN. 4 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM .1 Cơ sở lý thuyết của các yếu tố ảnh hƣởng đến các yếu tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại .1 Tín dụng của ngân hàng thƣơng mại .2 Rủi ro tín dụng .3 Các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thƣơng mại 11 2.4 Tổng quan các nghiên cứu trƣớc.
13 CHƢƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Các bƣớc nghiên cứu .2 Mô hình nghiên cứu .3 Các biến và giả thuyết .1 Biến phụ thuộc .2 Biến độc lập .4 Giả thuyết nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Mô hình hồi quy gộp (Pooled OLS) .2 Mô hình tác động cố định FEM .3 Mô hình tác động ngẫu nhiên REM .6 Lựa chọn mô hình phù hợp với nghiên cứu.1 Kiểm định 1: Lựa chọn giữa mô hình Pooled OLS và mô hình FEM .2 Kiểm định 2: Lựa chọn giữa mô hình FEM và REM .3 Khắp phục sai sót của mô hình. 27 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Kết quả nghiên cứu .1 Phân tích thống kê mô tả.2 Phân tích tƣơng quan .3 Phân tích đa cộng tuyến .2 Ƣớc lƣợng và lựa chọn mô hình hồi quy .1 Kiểm định mô hình nghiên cứu .2 Kiểm định lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM .3 Kiểm định Hausman .3 Khắc phục lỗi mô hình.1 Hiện tƣợng phƣơng sai thay đổi .2 Hiện tƣợng tự tƣơng quan .4 Ƣớc lƣợng mô hình theo phƣơng pháp FGLS. 43 CHƢƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .2 Đề xuất các hàm ý chính sách .1 Về quy mô ngân hàng .2 Về tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản .3 Về hiệu quả của chi phí hoạt động .4 Về tốc độ tăng trƣởng tín dụng .5 Về trích lập dự phòng rủi ro tín dụng .6 Gợi ý về tỷ lệ lạm phát và các chính sách khác .3 Hạn chế và hƣớng phát triển đề tài .1 Những hạn chế tồn tại .2 Hƣớng phát triển của đề tài. 55 KẾT LUẬN CHUNG.
58 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 63 viii DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt COL Collateral Tài sản đảm bảo CRI Credit risk Rủi ro tín dụng FEM Fixed Effect Model Mô hình tác động cố định GDP Economic growth Tổng giá trị sản phẩm quốc nội GROW Credit Growth Tăng trƣởng tín dụng INEF Cost-effective operating Hoạt động hiệu quả về chi phí INF Inflation rate Tỷ lệ lạm phát NHNN State Bank Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM Comercial Bank Ngân hàng Thƣơng mại NHTMCP Joint Stock Comercial Bank Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần NPL Non-Performing Loan Nợ xấu REM Random Effects Model Mô hình tác động ngẫu nhiên ROA Ratio of profitability Tỷ suất sinh lời trên tài sản Pooled OLS Pooled Ordinary Least Squares Mô hình hồi quy gộp FGLS Feasible Generalized Least Square Mô hình bình phƣơng sai số nhỏ nhất UNEM Unemplorment Rate Tỷ lệ thất nghiệp VCSH Equity Vốn chủ sở hữu ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3-1: Các giả thuyết và dấu trong mô hình nghiên cứu. 25 Bảng 4-1: Phân tích thống kê mô tả. 30 Bảng 4-2: Ma trận tƣơng quan giữa các biến độc lập.
33 Bảng 4-3: Kết quả kiểm định VIF. 34 Bảng 4-4: Kết quả phân tích hồi quy theo CR. 35 Bảng 4-5: Kết quả phân tích hồi quy theo NPL. 36 Bảng 4-6: Kết quả kiểm dịnh FEM của mô hình 1.
38 Bảng 4-7: Kết quả kiểm định FEM của mô hình 2. 38 Bảng 4-8: Kết quả kiểm định Hausman mô hình 1. 39 Bảng 4-9: Kết quả kiểm định Hausman mô hình 2. 40 Bảng 4-10: Kết quả kiểm định Breusch – Pagan đối với mô hình 1.
40 Bảng 4-11: Kết quả kiểm định Breusch – Pagan đối với mô hình 2. 41 Bảng 4-12: Kết quả kiểm định Wooldridge mô hình 1. 42 Bảng 4-13: Kết quả kiểm định Wooldridge mô hình 2. 43 Bảng 4-14: Kết quả phân tích hồi quy theo phƣơng pháp FGLS của mô hình 1.
43 Bảng 4-15: Kết quả phân tích hồi quy theo phƣơng pháp FGLS của mô hình 2. 44 Bảng 4-16: So sánh kết quả hồi quy với giả thuyết ban đầu .