CHƯƠNG 1: TỎNG QUAN BÀI TOÁN 1. Thực trạng an toàn thông tin hiện nay 1.1 Thực trạng Hiện nay, với sự phát triển nhanh chóng của các lĩnh vực công nghệ, xuất hiện nhiều cuộc tan công mạng, các nguy cơ gây mat An toàn thông tin xảy ra với tần xuất nhiều hơn, nghiêm trọng hơn. Bên cạnh đó các doanh nghiệp trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đang phát triển đa dạng các ngành nghề lĩnh vực. Mỗi ngành nghé lĩnh vực đòi hỏi thông tin trong đó cần phải được bảo mật, xác thực và toàn vẹn, vừa giúp cho doanh nghiệp đó phát triển, thông tin được bảo vệ, hạn chế tan công, vừa giúp cho doanh nghiệp đó có được hình ảnh uy tin cũng như được các bên đối tác đánh giá và tin tưởng khi hợp tác.
Tuy vậy, tình hình an toàn thông tin (ATTT) tại Việt Nam và thế giới ngày càng diễn biến phức tạp, tăng mạnh về quy mô, số lượng, mức độ tinh vi va tính chuyên nghiệp của các cuộc tan công, nhất là tan công mạng vào hệ thống thông tin các doanh nghiệp lớn. Van đề An toàn thông tin lại càng quan trọng và là nhu cau cấp thiết đối với doanh nghiệp nói chung và đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Công nghệ thông tin, làm thé nào dé giúp các doanh nghiệp đặc biệt là các doanh nghiệp Công nghệ thông tin thực hiện được điều đó. Thống kê của Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC, thuộc Cục An toàn thông tin) cho thấy trong tháng 6/2021 đã có 718 cuộc tấn công mạng gây ra sự cố vào các hệ thống thông tin tại Việt Nam và lũy kế trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam đã hứng chịu tổng số 2.915 sự có tan công mạng, tăng gan 898 cuộc so với cùng kỳ năm 2020. Đặc biệt, trong tình hình dai dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, các tổ chức, cá nhân tội phạm mạng càng tăng cường lợi dụng nhu cầu sử dụng mạng Internet của người dùng cũng như sự quan tâm của người dân tới thông tin tình hình dịch bệnh COVID-19 dé tan công Phishing và Malware vào các hệ thống, nhằm lừa đảo, phá hoại và đánh cắp thông tin trái phép, đe dọa an toàn thông tin với các tổ chức, cá nhân.2 Các hậu quả và nguyên nhân của việc mắt An toàn thông tin 1.1 Hậu quả Mắt an toàn thông tin không chỉ là câu chuyện của việc thông tin bị xâm phạm mà còn là câu chuyện liên quan đến tài chính và uy tín của doanh nghiệp.
Số tiền mà doanh nghiệp phải bỏ ra để khôi phục thông tin là không hề nhỏ. Bên 10 SV Vũ Thanh Xuân — D17CQATO1-B Đồ án tốt nghiệp Đại học Chương 2: Phân tích thiết kế hệ thống cạnh đó, hình ảnh của doanh nghiệp bị giảm sút rất nhiều. Khách hàng và đối tác sẽ hoàn toàn mat lòng tin và không muốn hop tác cùng doanh nghiệp nữa. Tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực thông tin diễn biến phức tạp, gia tăng về số vụ, thủ đoạn tỉnh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng về nhiều mặt.
Các hành vi phá hoại cơ sở hạ tầng thông tin; gây mắt an toàn, hoạt động bình thường, vững mạnh của mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử của các cơ quan, tô chức, cá nhân và hệ thống thông tin vô tuyến dién,. đã và đang gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế, xâm hại trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tô chức và cá nhân. Theo kết quả đánh giá an ninh mạng do Tập đoàn công nghệ Bkav thực hiện, trong năm 2019, chỉ tính riêng thiệt hại do virus máy tính gây ra đối với người dùng Việt Nam đã lên tới 20.892 tỷ đồng (tương đương 902 triệu USD), hơn 1,8 triệu máy tính bi mất dữ liệu do sự lan tràn của các loại mã độc mã hóa dữ liệu tống tiền (ransomware), trong đó có nhiều máy chủ chứa dữ liệu Thực tế nêu trên đã làm xuất hiện nhiều nguy cơ đe đọa đến an ninh thông tin của Việt Nam ở cả bên trong và bên ngoài. Ở trong nước, trước hết là nguy cơ tụt hậu về công nghệ, lệ thuộc vào công nghệ của nước ngoài, nhất là hệ thống mạng lõi; phần mềm hệ thống, dịch vụ thông tin của nước ngoài (nhất là dịch vụ mạng xã hội) dẫn tới mat chủ quyền nội dung số, tài nguyên thông tin về các công ty công nghệ nước ngoài ngày càng nghiêm trọng hơn; các đối tượng cơ hội, chống đối chính trị trong nước, triệt dé sử dụng mạng xã hội tán phát thông tin giả, thông tin xấu, độc nhằm gây rối nội bộ, kích động biéu tình, bạo loạn.2 Nguyên nhân Các van dé khó khăn gặp phải trong việc bảo đảm ATTT cho thông tin và hệ thống thông tin bao gồm: Con người chưa nhận thức đầy đủ về ATTT, việc nâng cao nhận thức cho người sử dụng về bảo mật máy tính, việc xác định chính xác mức độ ưu tiên của ATTT trong tương quan chung với các van đề khác của tổ chức, sự cần thiết của việc áp dụng nguyên tắc quản lý nguy cơ (Risk Management principles), việc cập nhật kịp thời những cách thức tấn công hay những những điểm yếu mới xuất hiện; Việc phản ứng nhanh và chính xác khi xảy ra những vụ tấn công máy tính, việc quản lý chặt chẽ cấu hình hệ thống mạng (Configuration Management).
và đặc biệt là nhận thức an ninh mạng chưa tốt 11 SV Vũ Thanh Xuân — D17CQATO1-B Đồ án tốt nghiệp Đại học Chương 2: Phân tích thiết kế hệ thống Cục An toàn thông tin nhận định: Phần lớn (tới 80%) nguyên nhân lộ lọt thông tin cá nhân là xuất phát từ chính sự bất cần của người dùng. Nguyên nhân chủ yếu do thói quen sử dụng phần mềm không có bản quyền của người dùng. Bên cạnh đó, việc không cập nhật các bản vá mới nhất của hệ điều hành hoặc trình duyệt cũng là nguy cơ gây mat an toàn thông tin. Nguyên nhân của tình trạng trên là do việc xuất hiện tràn lan các phần mềm thương mại được bẻ khoá, cung cấp công khai trên Internet.
Đây là những cơ hội thuận lợi để đối tượng xấu thu thập thông tin, dữ liệu cá nhân nhằm mục đích trục lợi. Theo đó 20% nguyên nhân còn lại từ nhà cung cấp dịch vụ thường rơi vào các trường hợp như: Lỗ hồng trên các hệ thống, ứng dung của đơn vi cung cấp dịch vụ (bao gom ca hé thong của các cơ sở giáo dục); lỗ hồng trong chính sách bảo mật thông tin khách hàng của đơn vị cung cấp dịch vụ, trong đó có những doanh nghiệp chủ ý đưa thông tin khách hàng cho bên thứ ba.1 Giải pháp về cơ chế, pháp lý Cần tiếp tục ban hành các chính sách, biện pháp cụ thé đảm bảo an ninh trật tự trong phát triển các lĩnh vực khoa học - công nghệ nhằm phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, trong đó có Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật An ninh mạng. Triển khai thực hiện có hiệu quả các văn bản pháp luật ban hành của Thủ tướng Chính phủ như: Quyết định số 623/ QD-TTg, ngày 14/4/2016 về Chiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm giai đoạn 2016 - 2025; Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 07/6/2019 về việc tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh mang nhằm cải thiện chỉ số xếp hạng của Việt Nam.2 Giải pháp về nâng cao nhận thức Van dé quan trọng nhất vẫn là về nhận thức, đặc biệt là từ người đứng dau, chủ quản hệ thống thông tin. Từ nhận thức được nâng cao, các yếu tố, tiêu chí về an toàn thông tin mới được quan tâm.
Cần nhận thức rằng việc đầu tư cho các giải pháp phòng chống sẽ tốt hơn nhiều so với việc giải quyết, xử lý sự cố an toàn thông tin sau khi đã xảy ra. Giải pháp về con người, cần nâng cao nhận thức cho mọi người về ATTT, đào tạo, huấn luyện đội ngũ chuyên trách, thiết lập các buổi truyên tuyên, diễn tập thực hành, tổ chức các khóa học. Dé bảo dam ATTT góp phan phát triển công 12 SV Vũ Thanh Xuân — D17CQATO1-B Đồ án tốt nghiệp Đại học Chương 2: Phân tích thiết kế hệ thống nghệ thông tin cần phải triển khai quyết liệt, thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, cần nâng cao nhận thức về bảo đảm an ninh thông tin, đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng và cân thiết. Tăng cường giáo dục, bồi đưỡng, nâng cao ý thức của người dùng; chú trọng tuyên truyền, phô biến cho mọi người về các nguy cơ, yêu tố đe dọa ATTT.
Từ đó, nâng cao ý thức sử dụng các dịch vụ thông tin, nhất là nguồn từ nước ngoài; nâng cao khả năng nhận biết, tiếp nhận thông tin, khả năng tự vệ, “miễn dịch” trước những thông tin độc hại.3 Giải pháp về kỹ thuật Thường xuyên rà soát, phát hiện, khắc phục “lỗ héng” bảo mật trên toàn hệ thống, bổ sung thiết bị, phần mềm chuyên dụng có khả năng kiểm tra, kiểm soát an ninh, ATTT trên môi trường mạng viễn thông, internet, tần số vô tuyến điện. Triển khai thực hiện các giải pháp kỹ thuật chuyên biệt nhằm kiểm tra, phát hiện các nguy co gây mat an ninh thông tin. Hang năm, tổ chức diễn tập về phòng, chống tan công mạng cấp quốc gia với sự tham gia của cơ quan chính phủ, các tập đoàn kinh tế trọng yếu, những doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông và các cơ quan, tô chức có liên quan, bảo đảm xử lý kịp thời các nguy cơ đe dọa gây mat ATTT. 2 Dat van dé Với tình hình phức tạp vê an toàn thông tin như vay, đã có một sô cơ sở trong và ngoài nước đưa ra các mô hình dao tạo nhăm nâng cao kiên thức co bản về an toàn thông tin.
Một số mô hình đào tạo được trình bày dưới đây.1 Các mô hình trong và ngoài nước 2. Mô hình khoa dao tạo An toàn thông tin cho người dùng cua SmartPro Trung tâm đào tạo SmartPro đã đưa ra thị trường một mô hình khoá học có tên “An toàn thông tin cho người dùng” với thời lượng 8 giờ học tập. Khóa học cung cấp cho học viên các kiến thức và kỹ năng cơ ban dé người dùng truy cập Internet, duyệt Web, Mail, công cụ diệt virus một cách an toàn va bảo mật ngoài ra trang bị kiến thức để người dùng có khả năng hiểu, nắm bat và vận dụng các khuyến cáo của cộng đồng trên mang Internet về an ninh thông tin [2].