MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ ngàn xưa phụ nữ Việt Nam giữ một vị trí và vai trò quan trọng trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta. Các tấm gương tiêu biểu như Hai Bà Trưng, Chị Võ Thị Sáu…và các mẹ Việt Nam anh hùng. Ngày nay phụ nữ Việt Nam vẫn đang tiếp nối truyền thống tốt đẹp ấy, những người phụ nữ Việt Nam đang cùng tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước.
Các chị vừa là người vợ, vừa là người mẹ, người con trong gia đình, các chị đang phải gánh trên vai cả trọng trách đối với gia đình và cả xã hội. Phụ nữ còn có vai trò quan trọng trong đội ngũ lao động đông đảo những người lao động trong xã hội. Bằng những lao động sáng tạo của mình họ đã góp phần làm giàu cho xã hội, làm phong phú thêm cuộc sống con người.Phụ nữ luôn thể hiện vai trò của mình trong xã hội, cụ thể là trong lĩnh vực hoạt động vật chất, họ là một lực lượng trực tiếp sản xuất ra của cải nuôi sống con người. Không chỉ sản xuất ra của cải vật chất phụ nữ còn tái sản xuất ra con người để duy trì và phát triển xã hội.
Trong lĩnh vực hoạt động tinh thần phụ nữ còn có vai trò sáng tạo nền văn hóa nhân loại , nền văn hóa dân gian, bất kì dân tộc nào bất kì nước nào đều có sự tham gia bằng nhiều hình thức của đông đảo chị em phụ nữ. Ở Việt Nam phụ nữ chiếm khoảng 50% dân số cả nước họ tham gia vào tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng…và ngày càng thể hiện rõ vai trò của chính mình trong suốt chặng đường đấu tranh dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước. Trong công cuộc đổi mới đất nước của Đảng phụ nữ luôn giữ và phát huy cao tinh thần yêu nước, đoàn kết, lao động, sáng tạo, khắc phục mọi khó khăn gian khổ để vươn lên học tập, lao động và đạt được nhiều thành tích trên mọi lĩnh vực. Đảng và nhà nước ta ngày càng quan tâm phát huy vai trò của phụ nữ trong xã hội, tạo mọi điều kiện cho phụ nữ tham gia và phát huy vai trò của mình trên các lĩnh vực nhất là ở khu vực nông thôn.
Cùng với việc tham gia tích cực vào phát triển kinh tế gia đình mỗi phụ nữ còn tham gia nhiều hoạt n 2 động kinh tế xã hội góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội ổn định góp phần vào thay đổi diện mạo của nông thôn Việt Nam. Hưng Đạo là một xã thuộc Thành Phố Cao Bằng với hơn 50% dân số là phụ nữ.Lực lượng này đã và đang đóng góp to lớn vào việc phát triển kinh tế xã hội của toàn xã. Tuy nhiên sự đóng góp của phụ nữ lại chưa được ghi nhận phù hợp với vai trò và vị trí của họ trong nền kinh tế, trong các quan hệ xã hội và trong gia đình. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường người phụ nữ luôn phải “nặng gánh hai vai”, vừa làm tốt vai trò xã hội, vừa phải đảm nhiệm vai trò làm vợ, làm mẹ trong quỹ thời gian và sức khỏe hạn chế.Để cố gắng làm tốt họ phải luôn nỗ lực, hi sinh , những quyền lợi chưa được quan tâm đúng mức.
Trong khi họ là người trực tiếp tham gia sản xuất nhưng hiệu quả canh tác không cao, đời sống chưa được cải thiện rõ rệt. Vậy vấn đề đặt ra ở đây là: Vai trò của phụ nữ trong phát triển nông thôn hiện nay như thế nào?Làm sao để nâng cao nhận thức về vai trò của phụ nữ trong việc phát triển kinh tế cho chính gia đình mình? Những rào cản,giải pháp nhằm tháo gỡ những khó khăn trong quá trình nâng cao năng lực cho phụ nữ.X uất phát từ những vấn đề thực tế đó nên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Hưng Đạo- TP Cao Bằng- Tỉnh Cao Bằng”. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Đánh giá vai trò của phụ nữ trên địa bàn xã Hưng Đạo - TP Cao Bằng trong phát triển kinh tế hộ.
Từ đó đưa ra giải phápnhằm tạo cơ hội cho phụ nữ phát huy tiềm năng về mọi mặt để phát triển kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống trong phát triển kinh tế hộ nói riêng và đóng góp vào sự phát triển kinh tế- xã hội nói chung. Mục tiêu cụ thể - Phân tích và đánh giá thực trạng vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại xã Hưng Đạo - Tìm hiểu được các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ. Qua đó, đưa ra phương hướng, đề xuất các giải n 3 pháp chủ yếu nhằm đẩy mạnh vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ gia đình tại xã Hưng Đạo. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa về mặt học tập Đề tài là cơ hội cho em được học tập, rèn luyện, đi sâu vào thực tế, được áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế, cung cấp những kiến thức thực tế khi tiếp xúc, làm việc với người dân. Tích lũy thêm những kiến thức mới cho bản thân nhằm phục vụ cho công tác sau này. Ngoài ra, đề tài còn là cơ hội cho em được nghiên cứu, tìm hiểu về đời sống của người dân trên địa bàn xã nơi mình đang sinh sống, từ đó hiểu thêm về tình hình địa phương và có những dự định ấp ủ để phát triển quê hương. Ý nghĩa về mặt thực tiễn Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người phụ nữ trong phát triển kinh tế gia đình.
Từ đó nâng cao nhận thức của chính người phụ nữ và người dân về vai trò của phụ nữ, góp phần phát huy hơn nữa vai trò của họ trong phát triển kinh tế của gia đình mình nói riêng và phát triển chung của địa phương. Yêu cầu của đề tài - Đề tài phải có số liệu chính xác, khác quan - Đề tài phải đánh giá đúng được vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế hộ tại địa phương - Đề tài phải đưa ra giải pháp phù hợp, khả thi. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2.
Một số khái niệm 2. Giới và giới tính Giới tính và giới thường bị nhầm lẫn với nhau. Nhưng thực chất, hai khái niệm này lại khác nhau ở hai phương diện cơ bản đó là: sinh học và xã hội. Giới tính: là một thuật ngữ được các ngành khoa học xã hội và các nhà sinh học dùng để chỉ một phạm trù sinh học, trong ý nghĩa đó nam và nữ khác nhau về mặt sinh học, tạo nên hai giới tính: nam giới và nữ giới.
(Bùi Thị Minh Hà, 2010)[1] Giới: Giới trước hết không phải là phụ nữ. Giới liên hệ đến vai trò của nam và nữ do xã hội hoặc do một nền văn hóa xác lập nên. Giới có thể khác nhau giữa nơi này và nơi khác, giữa nền văn hóa này so với nền văn hóa khác và có thể thay đổi theo thời gian. (Bùi Thị Minh Hà, 2010)[1] Giới là một thuật ngữ xã hội học bắt nguồn từ nhân học, nói đến vai trò, trách nhiệm và quyền lợi mà xã hội quy định cho nam và nữ.
Giới đề cập đến vấn đề phân công lao động, các kiểu phân chia nguồn lực và lợi ích giữa nam và nữ trong một bối cảnh cụ thể. (Bùi Thị Minh Hà, 2010)[1] Giới là yếu tố luôn biến đổi cũng như tương quan về địa vị trong xã hội của nữ giới và nam giới, không phải là hiện tượng bất biến mà liên tục thay đổi. Nó phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội cụ thể. "Giới là sản phẩm của xã hội, có tính xã hội, dùng để phân biệt sự khác nhau trong quan hệ nam và nữ.
Đây là cơ sở để nghiên cứu sự cân bằng về giới và đảm bảo công bằng trong xã hội.2 Đặc điểm, nguồn gốc và sự khác biệt về giới Đặc điểm về giới - Không tự nhiên mà có - Học được từ gia đình và xã hội - Đa dạng (khác nhau giữa các vùng miền) - Có thể thay đổi được n 5 Nguồn gốc giới: - Trong gia đình, bắt đầu từ khi sinh ra, đứa trẻ được đối xử tuỳ theo nó là trai hay gái. Đó là sự khác nhau về đồ chơi, quần áo, tình cảm của ông bà, bố mẹ, anh chị. Đứa trẻ được dạy dỗ và điều chỉnh hành vi của chúng theo giới tính của mình. - Trong nhà trường, các thầy cô giáo cũng định hướng theo sự khác biệt về giới cho học sinh.
Học sinh nam được hướng theo các ngành kỹ thuật, điện tử, các ngành cần có thể lực tốt. Học sinh nữ được hướng theo các ngành như may, thêu, trang điểm, các ngành cần sự khéo léo, tỷ mỉ. - Các thể chế xã hội như: chính sách, pháp luật…cũng có ý nghĩa làm tăng hoặc giảm sự khác biệt về giới (ví dụ: ưu tiên nữ trong các nghề y tá, thư ký. Nam trong các nghề lái xe, cảnh sát…) Sự khác biệt về giới: Phụ nữ được xem là phái yếu vì một mặt thể lực họ yếu hơn nam giới, họ sống thiên về tình cảm.
Vì vậy việc phân công lao động giữa hai giới cũng có sự khác biệt.Người phụ nữ có thiên chức làm vợ, làm mẹ, chăm sóc con cái và gia đình. Còn nam giới được coi là phái mạnh, là trụ cột gia đình. Họ có thể lực tốt hơn phụ nữ, cứng rắn nhanh nhẹn hơn trong công việc. Đặc trưng này khiến nam giới ít bị ràng buộc hơn bởi con cái và gia đình, họ tập trung hơn vào công việc tạo ra của cải vật chất và các công việc xã hội.
Chính điều này làm tăng thêm khoảng cách khác biệt giữa phụ nữ và nam giới trong xã hội. Hơn nữa, nam giới và nữ giới lại có xuất phát điểm không giống nhau để tiếp cận cái mới, họ có những thuận lợi, khó khăn với tính chất và mức độ khác nhau để tham gia vào các chương trình kinh tế, từ góc độ nhận thức, nắm bắt các thông tin xã hội. Trong nền kinh tế hội nhập quốc tế, từ điều kiện và cơ hội được học tập, tiếp cận việc làm và làm việc, từ vị trí trong gia đình, ngoài xã hội khác nhau, từ tác động của định kiến xã hội, các hệ tư tưởng, phong tục tập quán đối với mỗi giới cũng khác nhau.