Đặt vấn đề Năng lượng tái tạo, trong đó có năng lượng mặt trời đã và đang được cả thế giới quan tâm nghiên cứu và sử dụng. Trên thế giới, các nước phát triển đã có rất nhiều ứng dụng trong đời sống và trong công nghiệp để thu được các nguồn năng lượng này. Với ưu điểm là sẵn có, đồi đào, là nguồn nâng lượng sạch, thân thiện với môi trường, năng lượng mặt trời đang là gui pháp thay thể co các nguồn nắng lượng khác đang ngày cạn kiệt tiên Trái ĐẤU. Tại các nước dang phat wién, trong đó có Việt Nam việc sử dụng năng hượng mặt tri đã được quan tầm và khích lệ, tuy nhiên sửa ¡ø ứng dụng còn rất hạn chế.
Với nhàng muốn đưa những ứng dụng sử dụng nán, mặt trời ở Việt Nam được phả biện và phát triển hơn nữa, đem những kiến thức 4£ học được áp dụng vào. thực tẻ sản xuất, vì vậy nhóm sinh viên chúng em 42 thy n đề tài: “Thiết kế, chế tạo hệ thông định hướng pin mặt trời”.2 Ly do chon dé tai Nhu cầu về năng lượng của con người trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển ngày càng tăng. Trong khi đó các nguồn nhiên liệu dự trữ như than đá. dầu mỏ, khí thiên nhiên và thủy điện đều có hạn, khiến cho nhân loại đứng trước nguy cơ thiếu hụt năng lượng.
Con người cần tìm ra các nguồn năng lượng mới. Cùng với năng lượng gió, thủy triều, năng lượng mặt trời là hướng phát triển năng lượng quan trọng trong tương lai. Hiện nay hệ thống pin mặt trời thường được lắp cố định, do đó pin chỉ đạt hiệu suất lớn nhất khi ánh sáng mặt trời vuông góc với mặt phẳng của tắm pin. Các vùng khác, hiệu suất của tắm pin mặt trời sẽ giảm.
Để nâng cao hiệu suất của pin mặt trời, cần một hệ thống cảm biến xác định hướng chiếu của ánh sáng mặt trời, từ đó điều khiển cho mặt phẳng của tắm pin hướng vuông góc với ánh sáng mặt trời. Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS.Võ Minh Huân ¬—ễễ ——ẽẼẽẽỀỀỀẽỀằỐẶằỀẪằỀ Về mặt khách quan: hiệu năng của tấm pin mặt trời là khác nhau tùy vào: s* Mùa vụ. s* Phụ thuộc vào sự thay đổi của cường độ sáng. 'Về mặt chủ quan: hiệu năng đó phụ thuộc vào: $ Chất liệu bán dẫn cấu tạo nên s* Vị trí đặt pin mặt trời s#' Góc nghiêng khi đặt tắm pin $#® Thời gi gian chiều sắngụ trong ngảy: sáng, fs trưa, chiều.
Mục đích của đề tài này là tự động hóa quá trình điều khiển định hướng hệ thống pin mật trời đạt hiệu xuất cao nhất, thụ được nhiều náng lượng sạch từ mặt trời. Cổ nhiều phuảng pháp định hướng pin mật trời: sử dụng quang điện trở, MPPT (tim điểm cả công suất cực đạO, định hướng theo thời gian th lý ảnh. Trong các phường pháp này, chủng em chọn phương pháp xử lý anh + ng ưu điểm: ® Hộ chính xác cao, * Dap ứng nhanh. $® Hệ thống được điều khiển dễ dàng qua giao điện trên m s* Mang tính tự động hóa cao, 1.3 Đối tượng nghiên cứu Sản phẩm làm ra là sự kết hợp giữa nghiên cứu lý thuyết và triển khai thực tế trên cơ sở làm việc theo nhóm.
Đề tài là sự kết hợp giữa cơ khí- điện tử- tin học, thiết kế kết cấu cơ khí, chọn động cơ và thiết kế chế tạo mạch điều khiển, xây dựng phần mềm điều khiển và lập trình. Với mục tiêu thiết kế và chế tạo hệ định hướng pin mặt trời nhưng do điều kiện thời gian, kinh phí có hạn đề tài chỉ giới hạn trong phạm vi sau: +* Mô hình hóa hệ thống định hướng pin mặt trời dùng cho học tập và nghiên cứu. + Động cơ dẫn động cơ khí là động cơ bước. + Str dung phan mềm Matlab để xử lý ảnh, phần mềm điều khiẻn trên máy tính.
+* Độ rọi của nguồn sáng xử lý giới hạn. Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS.Vð Minh Huân ———————————ễễễễễễ 1.4 Giới hạn để tài ++ Nâng cao hiệu suất chuyển đôi của tắm pin thông qua việc điều khiển vị trí tắm pin ** Luôn vuông góc với tia sáng mặt trời chiếu tới. s* Nâng cao độ chính xác của hệ thông với phần mềm Matlab và xử lý ảnh chụp của mặt trời thông qua Webcam. $* Thiết kế, chế tạo, mô phỏng hoàn chính hệ thống điều khiển định hướng pin mat trời 1.5 Tình hình nghiền cứu Ehục tế thể pin hiện này, đã có nhiều nơi, nhiêu công ty đã nguyên cứu và lắp đất thành công vấn đẻ này, Nhưng giá thánh cón cao vá rất khó ứng dụng rông rãi trang (ÂN dụng Hình 1.1 Trục xoay ứng dựng ngoài thực tế Đề tài này đã được nhóm nghiên cứu và thi công lắp đặt thành công với giá thành rẻ hơn các linh kiện điện tử đơn giản, rẻ tiền.
Qua đỏ, nhóm đã làm chủ công nghệ cách thức chế tạo và điều khiển được hệ thống. Luận văn tỗt nghiệp GVHD:TS. Võ Minh Huân Mav ooh Hình 1.2 Hệ thống trong đề tài của nhóm Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS.6 Ý nghĩa thực tiễn Axis ofRotation Hour angle w m— ‘xis of Rotation ° z > Dedination angle5 64 / ‘ Án fy/ / ’ #⁄ ` / N 4 / S ——¿ \ § W Hình 1.3 /!£ (hồng định hướng hai trục *_ Định hướng theo 4 hướng Bắc Nam, Đông,Tây. Hiệu suất tăng 37%.
sloth fj} fod | 3 600 7000 800900100011 001200 100 200 300 400 500 600 700 800. AM AM AM AM AM AM AM PM PM PM PM PM PM PM PM Time Hình 1.4 Năng lượng mặt trời thu được sau hiệu chinh (dudng xanh lá) so với trước "hiệu chỉnh (đường xanh dương) Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS. Võ Minh Huân —————————ễ CHUONG 2: CO SO LY THUYET 2. Pin mặt trời Pin mặt trời còn gọi là pin quang điện là thiết bị được cấu tạo từ vật liệu bán dẫn có khả năng chuyên đổi trực tiếp năng lượng ánh sáng thành điện năng.
Loại pin mặt trời thông dụng nhất hiện nay là loại sử dụng Silic tinh thé, Tinh thé Silic tỉnh khiết là chất bản dẫn điện rất kém vỉ các điện tử bị giam giữ bởi liên kết mạng, không có điện tử tự do Pín quang điện không phát cát gÍ khác chính là một điết bán dẫn có diện tích bề mặt tông và có lớit N cực mong để ánh sáng có thê truyền qua. Khi chiếu ánh sáng vào pin quang điện một phản vẽ bị phản xa (do d6 wen bé mat pin quang điện có một lớp chẳng phản xạ } và một phần bị hấp thụ khi ưuyên qua lớp N. Một phần may mắn hon đến đuợi lại chuyên tiếp, nơi có các cặp e và lỗ trồng z⁄zn trang điện trường của bề mặt puới han pen, Với các bước sóng thích hợp sẽ truyền cho £ mớt năng lượng đủ lớn dé bát khỏi liền kết, Sẽ không thể có chuyện gì nêu không có điện trưởng nhỏ tạo bởi tạp chuyên tiếp, Đỏ là lí đo giải thích vì sao nếu ta chiéu anh sag vao mot vat ban din thì không thẻ sinh ra dòng điện.1 Tôn tại điện trường giữa hai lớp tiếp giáp P-N A. Bán dẫn loại p Nhung cặp e và lỗ trồng này nằm trong tác dụng của điện trường do đó e sẽ bị kéo về phía bán dẫn loại n còn lỗ trống bị kéo về phía bán dẫn loại p.
Kết quả là nếu ta nói hai cực vào hai phần bán dẫn loại n và p sẽ đo được một hiệu điện thế. Giá trị hiệu điện thế nảy phụ thuộc vào bản chất của chất làm bán dẫn và tạp chấp được hắp phụ. Với Sỉ (B;P) thì giá trị này ở khoảng 0,6V. “=——ễễễỄễễễễễễễễễ 6 Luận văn tỐt nghiệp GVHD:TS.
Võ Minh Huân ————ễ—ễễ 2. Cấu tạo Hình 2.2 Cầu fqo tông thẻ pin mặt trời 4 ? Mot tin pìn mặt trời điển hình có những thánh phần chính sau đây: A. lip bio ve Wh hein eat €- lời chẳng phản quang. D lopn E lopp E: lớp để bảo vệ 2.
Nguyên lý làm việc in la ec ou Rte eth bine — — Hinh 2.3 Nguyén ly hoat động của pin mặt trời Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS.Võ Minh Huân ————ỄP£Ề>Ề£Ễ£Ƒ£ŠỄ£>£®£®£®£ŠỄ E bY El Hình 2.4 H¢ thong 2 mức năng lượng El < E2 Bình thường điện tứ chiếm mức náng lượng thấp E1. Khi được năng lượng mặt trời chiếu sáng. các lượng tử ảnh sáng mang náng lượng (photon) bị điện tử hấp thụ và chuyển lên mite nàng lượng L2 Phương Đình cân bằng, dyed? bt Tong dish hangs sd plank v- vận tộc ánh sáng, Nguyên lí hoạt động của pin mật trời chính là hiện tượng 4z4zz điện xây ra trên lớp tiep vane pen.5 Nguyên lý hoạt động pin mặt trời Khi một photon chạm vào mảnh silic, một trong hai điều sẽ xảy ra: Photon truyền trực tiếp xuyên qua mảnh silic. Điều này thường xảy ra khi năng lượng của photon thấp hơn năng lượng cần thiết để đưa các hạt electron lên mức năng lượng cao hơn.
Nang lượng của photon được hấp thụ bởi silie. Điều này thường xảy ra khi năng lượng của photon lớn hơn năng lượng để đưa electron lên mức năng lượng cao hơn. Khi photon được hắp thụ, năng lượng của nó được truyền đến các hạt electron trong Luận văn tốt nghiệp GVHD:TS.Võ Minh Huân ——————————— màng tinh thể. Thông thường các electron này lớp ngoài cùng, và thường được kết dính với các nguyên tử lân cận vì thế không thẻ di chuyển xa.
Khi electron được kích thích, trở thành dẫn điện, các electron này có thể tự do đi chuyển trong bán dẫn. Khi đó nguyên tử sẽ thiểu một clectron và đó gọi là lỗ trống. Lỗ trống này tạo điều kiện cho các clectron của nguyên tử bên cạnh di chuyển đến điền vào lỗ trống, và điều này tạo ra lỗ trắng cho nguyên tứ lân cận có "lỗ trống". Cứ tiếp tục như vậy lỗ trống di chuyển xuyên suốt mạch bản dẫn Môi pholon chỉ cần nàng lượng lớn hơn náng lượng đủ để kích thích electron lớp ngoài cùng dẫn điện, Tuy nhiên, tấn số của mát trới thường tương đương 6000°K vì thế phần lớn năng lượng mặt trời được hấp thụ bởi Silke Nhung hau hết năng lượng mặt trời chuyên đt thanh lượng nhiệt nhiều hơn lá chuyên đá: tử:aah lượng điện đề sử dụng.
mm eMetetelt & k ” L FT J ; Y† oxy ‘4 i & km] t ) 2 WY nh Pare wee i a.6 Dãy pin mặi trời 2. Đặc tính làm việc của pin mặt trời Đặc tính làm việc của pin mặt trời thể hiện qua hai thông số là điện áp hở mạch lớn nhất Voc lúc dòng ra bằng 0 và dòng điện ngắn mạch Isc khi điện áp ra bằng 0.