Ứng Dụng Phương Pháp Đánh Giá Đất Của FAO Tại Huyện Đồng Phú - Tỉnh Bình Phước

Luận văn thạc sĩ phân tích lâm nghiệp ứng dụng phương pháp đánh giá đất của fao làm cơ sở cho việc đề xuất sử dụng đất lâm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Trần Quốc Hoàn
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quang Khánh
• Trường học: Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Ứng Dụng Phương Pháp Đánh Giá Đất FAO Tại Huyện Đồng Phú, Tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang tựa
• Trang chuẩn y
• Lý lịch cá nhân
• Lời cam đoan
• Lời cảm tạ
• Tóm tắt
• Danh sách các chữ viết tắt
• Danh sách các hình
• Danh sách các bảng
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Tình hình nghiên cứu đất trên thế giới và trong nước
• 2.1.1. Nghiên cứu về phân loại và bản đồ đất
• 2.1.2. Nghiên cứu về đánh giá đất đai
• 2.2. Tình hình sản xuất lâm nghiệp ở Việt Nam
• 2.2.1. Hiện trạng và diễn biến sử dụng đất lâm nghiệp
• 2.2.2. Tình hình bố trí sử dụng đất lâm nghiệp
• 2.3. Tình hình sản xuất lâm nghiệp ở tỉnh Bình Phước và huyện Đồng Phú
• 2.3.1. Hiện trạng và diễn biến sử dụng đất lâm nghiệp ở tỉnh Bình Phước và huyện Đồng Phú
• 2.3.2. Tình hình bố trí sử dụng đất lâm nghiệp ở tỉnh Bình Phước và huyện Đồng Phú
• 2.4. Tổng quan về phương pháp đánh giá đất của FAO
• 2.4.1. Sự ra đời phương pháp đánh giá đất của FAO
• 2.4.2. Một số khái niệm và định nghĩa
• 2.4.3. Quy trình đánh giá đất của FAO
• 2.4.4. Cấu trúc phân hạng thích nghi
• 2.4.5. Đánh giá ảnh hưởng tới môi trường
• 2.5. Ứng dụng công nghệ thông tin địa lý và chương trình đánh giá đất tự động trong đánh giá đất đai
• 2.5.1. Ứng dụng chương trình đánh giá đất tự động (ALES)
• 2.5.2. Ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS)
• 2.6. Đặc điểm khu vực nghiên cứu trong mối quan hệ với quá trình hình thành và sử dụng đất
• 2.6.1. Điều kiện tự nhiên với quá trình hình thành và chất lượng đất đai
• 2.6.2. Điều kiện kinh tế, xã hội với vấn đề sử dụng đất đai
• 2.6.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội với vấn đề sử dụng đất
• 2.7. Đánh giá chung về tổng quan nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp luận
• 3.2.2. Thu thập thông tin và kế thừa tài liệu có liên quan
• 3.2.3. Điều tra ngoại nghiệp
• 3.2.4. Phân tích nội nghiệp
• 3.2.4.1. Phương pháp phân tích và phân loại đất
• 3.2.4.2. Phương pháp bản đồ
• 3.2.4.3. Ứng dụng chương trình đánh giá đất đai tự động
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lớp vỏ thổ nhưỡng vùng đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú
• 4.1.1. Mô tả các nhóm và loại đất
• 4.1.2. Quỹ đất của vùng đất lâm nghiệp tập trung
• 4.2. Đánh giá khả năng thích nghi đất đai
• 4.2.1. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất
• 4.2.2. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất
• 4.2.2.1. Hiện trạng các loại hình sử dụng đất
• 4.2.2.2. Mô tả các loại hình sử dụng đất
• 4.2.2.3. Xác lập hệ thống sử dụng đất
• 4.2.2.4. Đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của các loại hình sử dụng đất
• 4.2.2.5. Lựa chọn loại hình sử dụng đất
• 4.2.2.6. Xác định yêu cầu sử dụng đất
• 4.2.3. Lập bản đồ đơn vị đất đai
• 4.2.4. Đánh giá khả năng thích nghi đất đai
• 4.2.4.1. Đánh giá thích nghi tự nhiên trong điều kiện hiện tại
• 4.2.4.2. Đánh giá thích nghi tự nhiên trong tương lai
• 4.2.4.3. Bản đồ đánh giá khả năng thích nghi đất đai
• 4.3. Kiến nghị sử dụng đất trên cơ sở đánh giá đất đai
• 4.3.1. Quy hoạch chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất tổng thể
• 4.3.2. Đánh giá sự phù hợp hiện trạng sử dụng đất
• 4.3.3. Kiến nghị sử dụng đất
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận
• 5.2. Kiến nghị
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ứng Dụng Đánh Giá Đất FAO Tại Bình Phước

Bình Phước, tỉnh nông nghiệp trọng điểm, đang đối mặt với thách thức lớn trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả quỹ đất lâm nghiệp. Với diện tích đất lâm nghiệp chiếm gần 50% tổng diện tích tự nhiên, việc quy hoạch sử dụng đất hợp lý đóng vai trò then chốt đối với sự phát triển bền vững của tỉnh. Huyện Đồng Phú, một trong những địa phương có diện tích đất lâm nghiệp lớn nhất, đang thực hiện chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất, đòi hỏi một phương pháp đánh giá đất khoa học và toàn diện. Phương pháp đánh giá đất của FAO (Food and Agriculture Organization) đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong nông nghiệp. Việc ứng dụng phương pháp này vào lĩnh vực lâm nghiệp tại Đồng Phú hứa hẹn mang lại những cơ sở khoa học vững chắc cho quy hoạch và sử dụng đất bền vững, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá tiềm năng sử dụng đất lâm nghiệp tại Đồng Phú dựa trên các tiêu chuẩn và quy trình của FAO.

1.1. Vị Trí và Vai Trò Quan Trọng Của Huyện Đồng Phú

Huyện Đồng Phú nằm ở vị trí chiến lược, là cửa ngõ giao thương giữa các tỉnh Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ với các tỉnh miền Đông Nam Bộ và Campuchia. Với diện tích đất lâm nghiệp chiếm phần lớn diện tích tự nhiên (63,77%), Đồng Phú đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái. Tuy nhiên, diện tích rừng tự nhiên còn lại rất ít, chủ yếu là rừng thứ sinh nghèo kiệt và rừng trồng chưa thành thục. Việc chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất lâm nghiệp sang các loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao như cao su, điều, tiêu đang diễn ra mạnh mẽ, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ và quy hoạch hợp lý.

1.2. Mục Tiêu Ứng Dụng Đánh Giá Đất FAO Cho Lâm Nghiệp

Mục tiêu chính của việc ứng dụng phương pháp đánh giá đất FAO trong lĩnh vực lâm nghiệp tại Đồng Phú là xây dựng cơ sở khoa học cho việc quy hoạch và bố trí sử dụng đất một cách hợp lý và bền vững. Điều này bao gồm việc đánh giá toàn diện quỹ đất lâm nghiệp về số lượng và chất lượng, xác định khả năng thích nghi của đất đối với các loại hình sử dụng đất khác nhau, và đề xuất các giải pháp sử dụng đất tối ưu nhằm đạt được hiệu quả kinh tế cao nhất đồng thời bảo vệ môi trường và duy trì các dịch vụ hệ sinh thái. Các kết quả đánh giá sẽ là cơ sở quan trọng cho việc ra quyết định của các nhà quản lý và người sử dụng đất, góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện Đồng Phú.

1.3. Tổng Quan Về Phương Pháp Đánh Giá Đất Của FAO

Phương pháp đánh giá đất của FAO là một quy trình có hệ thống nhằm xác định khả năng sử dụng đất cho các mục đích khác nhau dựa trên các đặc điểm vật lý, hóa học, và sinh học của đất. Phương pháp này bao gồm việc thu thập và phân tích dữ liệu về đất, khí hậu, địa hình, và các yếu tố kinh tế - xã hội. Sau đó, các dữ liệu này được sử dụng để đánh giá khả năng thích nghi của đất đối với các loại hình sử dụng đất khác nhau, như trồng rừng, trồng cây công nghiệp, hoặc chăn nuôi. Kết quả đánh giá được trình bày dưới dạng bản đồ và báo cáo, cung cấp thông tin chi tiết về tiềm năng và hạn chế của từng khu vực đất đai.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Đất Lâm Nghiệp Tại Đồng Phú

Huyện Đồng Phú đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp. Sự chuyển đổi ồ ạt từ đất lâm nghiệp sang đất trồng cây công nghiệp đã dẫn đến tình trạng suy giảm diện tích rừng, mất đa dạng sinh học, và tăng nguy cơ xói mòn đất. Bên cạnh đó, việc quản lý đất đai còn nhiều bất cập, dẫn đến tình trạng tranh chấp đất đai và sử dụng đất không hiệu quả. Biến đổi khí hậu cũng là một thách thức lớn đối với ngành lâm nghiệp, gây ra những tác động tiêu cực đến năng suất và chất lượng rừng. Để giải quyết những thách thức này, cần có một phương pháp tiếp cận toàn diện và khoa học, dựa trên cơ sở đánh giá đất đai một cách chính xác và tin cậy.

2.1. Chuyển Đổi Mục Đích Sử Dụng Đất Tự Phát và Hậu Quả

Tình trạng chuyển đổi mục đích sử dụng đất lâm nghiệp sang trồng các loại cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao như cao su, điều, tiêu diễn ra khá phổ biến tại huyện Đồng Phú. Việc chuyển đổi này thường diễn ra tự phát, không theo quy hoạch, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như suy giảm diện tích rừng tự nhiên, mất đa dạng sinh học, gia tăng nguy cơ xói mòn và thoái hóa đất. Ngoài ra, việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không hợp lý trong quá trình canh tác cây công nghiệp cũng gây ô nhiễm môi trường đất và nước.

2.2. Thiếu Quy Hoạch và Quản Lý Đất Đai Hiệu Quả

Hệ thống quy hoạch và quản lý đất đai tại huyện Đồng Phú còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng sử dụng đất không hiệu quả và chồng chéo. Việc thiếu thông tin đầy đủ và chính xác về đặc tính đất đai, tiềm năng sử dụng đất, và các yếu tố môi trường cũng gây khó khăn cho việc lập kế hoạch và ra quyết định. Ngoài ra, tình trạng tranh chấp đất đai giữa các hộ gia đình, cộng đồng dân cư, và các tổ chức kinh tế cũng là một vấn đề nan giải, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2.3. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Đất Lâm Nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đến đất lâm nghiệp tại Đồng Phú, bao gồm sự thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa, và tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán và lũ lụt. Hạn hán kéo dài làm giảm độ ẩm của đất, gây ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây rừng. Lũ lụt gây xói mòn đất, làm mất đi lớp đất mặt màu mỡ, và gây ô nhiễm nguồn nước. Ngoài ra, biến đổi khí hậu cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loại sâu bệnh hại, gây thiệt hại cho rừng trồng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Đất FAO Nền Tảng Cho Quyết Định

Phương pháp đánh giá đất của FAO cung cấp một khuôn khổ toàn diện và khoa học để đánh giá tiềm năng sử dụng đất cho các mục đích khác nhau. Phương pháp này dựa trên việc thu thập và phân tích dữ liệu về các yếu tố tự nhiên, kinh tế, và xã hội, từ đó xác định khả năng thích nghi của đất đối với các loại hình sử dụng đất khác nhau. Việc áp dụng phương pháp này tại Đồng Phú giúp đưa ra các quyết định sử dụng đất dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

3.1. Thu Thập và Phân Tích Dữ Liệu Về Đất Đai Khí Hậu

Bước đầu tiên trong phương pháp đánh giá đất FAO là thu thập dữ liệu về các đặc tính của đất, bao gồm loại đất, độ phì nhiêu, độ dốc, độ dày tầng đất, thành phần cơ giới, khả năng thoát nước, và độ mặn. Dữ liệu về khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, và ánh sáng cũng rất quan trọng để đánh giá khả năng thích nghi của đất đối với các loại cây trồng khác nhau. Các nguồn dữ liệu có thể bao gồm bản đồ đất, báo cáo khảo sát đất, dữ liệu khí tượng thủy văn, và các nghiên cứu khoa học.

3.2. Đánh Giá Khả Năng Thích Nghi Của Đất Đối Với Các Loại Cây Trồng

Sau khi thu thập và phân tích dữ liệu, bước tiếp theo là đánh giá khả năng thích nghi của đất đối với các loại cây trồng khác nhau, bao gồm cây lâm nghiệp, cây công nghiệp, và cây ăn trái. Quá trình này bao gồm việc so sánh các yêu cầu sinh thái của từng loại cây trồng với các đặc tính của đất. Ví dụ, một loại cây trồng có thể yêu cầu đất có độ phì nhiêu cao, khả năng thoát nước tốt, và độ pH phù hợp. Nếu đất không đáp ứng được các yêu cầu này, thì nó được coi là không thích nghi với loại cây trồng đó.

3.3. Xác Định Các Loại Hình Sử Dụng Đất Phù Hợp và Bền Vững

Cuối cùng, dựa trên kết quả đánh giá khả năng thích nghi của đất, các nhà quản lý và người sử dụng đất có thể xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp và bền vững. Điều này có thể bao gồm việc lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, áp dụng các biện pháp canh tác bền vững để bảo vệ đất, và quy hoạch sử dụng đất một cách hợp lý để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc lựa chọn các loại hình sử dụng đất phải cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tế Đánh Giá Đất Lâm Nghiệp Huyện Đồng Phú

Nghiên cứu tại Đồng Phú áp dụng các phương pháp đánh giá đất của FAO, kết hợp phân tích đất và sử dụng công nghệ GIS (Geographic Information System) và ALES (Automated Land Evaluation System). Mục đích là tạo ra bản đồ đất chi tiết và đánh giá khả năng thích nghi của đất đối với nhiều loại hình sử dụng đất lâm nghiệp, phục vụ quy hoạch và quản lý đất.

4.1. Phân Tích Mẫu Đất và Xây Dựng Bản Đồ Đất Chi Tiết

Nghiên cứu đã tiến hành thu thập và phân tích các mẫu đất từ các khu vực khác nhau của huyện Đồng Phú. Các chỉ tiêu phân tích bao gồm thành phần cơ giới, độ pH, hàm lượng chất hữu cơ, và hàm lượng các chất dinh dưỡng. Dữ liệu phân tích được sử dụng để xây dựng bản đồ đất chi tiết, thể hiện sự phân bố của các loại đất khác nhau trong khu vực nghiên cứu. Bản đồ đất là một công cụ quan trọng để đánh giá tiềm năng và hạn chế của đất đối với các loại hình sử dụng đất khác nhau.

4.2. Đánh Giá Khả Năng Thích Nghi Đất Lâm Nghiệp Bằng ALES

Hệ thống ALES được sử dụng để đánh giá khả năng thích nghi của đất đối với các loại cây lâm nghiệp khác nhau, như cao su, điều, và các loại cây gỗ quý. ALES là một phần mềm chuyên dụng cho phép người dùng nhập dữ liệu về các đặc tính của đất và các yêu cầu sinh thái của cây trồng, từ đó tạo ra các bản đồ và báo cáo thể hiện khả năng thích nghi của đất đối với từng loại cây trồng. Kết quả đánh giá giúp các nhà quản lý và người sử dụng đất lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai, đảm bảo hiệu quả kinh tế và bền vững môi trường.

4.3. Sử Dụng GIS Để Quản Lý và Quy Hoạch Đất Lâm Nghiệp

Hệ thống GIS được sử dụng để quản lý và quy hoạch đất lâm nghiệp tại Đồng Phú. GIS cho phép người dùng tích hợp các dữ liệu khác nhau, như bản đồ đất, dữ liệu khí hậu, dữ liệu kinh tế - xã hội, và dữ liệu về sử dụng đất, vào một hệ thống duy nhất. Từ đó, các nhà quản lý có thể dễ dàng phân tích dữ liệu, tạo ra các bản đồ và báo cáo, và đưa ra các quyết định dựa trên cơ sở khoa học. GIS cũng cho phép người dùng theo dõi sự thay đổi về sử dụng đất theo thời gian, đánh giá hiệu quả của các chính sách và chương trình quản lý đất đai, và dự báo các xu hướng phát triển trong tương lai.

V. Kết Luận Hướng Đi Mới Cho Ứng Dụng Đánh Giá Đất FAO

Việc ứng dụng phương pháp đánh giá đất FAO tại huyện Đồng Phú đã mang lại những kết quả khả quan, cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch và sử dụng đất lâm nghiệp hiệu quả. Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới trong việc quản lý tài nguyên đất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ môi trường.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Đánh Giá và Ưu Điểm Của Phương Pháp

Kết quả đánh giá đất đã xác định được các khu vực đất có tiềm năng cho các loại hình sử dụng đất lâm nghiệp khác nhau. Phương pháp đánh giá đất của FAO có ưu điểm là toàn diện, khoa học, và có khả năng áp dụng rộng rãi. Phương pháp này cho phép các nhà quản lý và người sử dụng đất đưa ra các quyết định dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có một số hạn chế, như đòi hỏi dữ liệu đầy đủ và chính xác, và cần có đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm để thực hiện.

5.2. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Đất Bền Vững Cho Huyện Đồng Phú

Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp sử dụng đất bền vững cho huyện Đồng Phú, bao gồm: quy hoạch sử dụng đất dựa trên cơ sở đánh giá đất đai; lựa chọn các loại cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai; áp dụng các biện pháp canh tác bền vững để bảo vệ đất; tăng cường quản lý và giám sát việc sử dụng đất; và nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc bảo vệ đất. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách đồng bộ và toàn diện để đảm bảo hiệu quả và bền vững.

5.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo và Ứng Dụng Công Nghệ Mới

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện phương pháp đánh giá đất FAO để phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Cần tập trung vào việc ứng dụng các công nghệ mới, như viễn thám và trí tuệ nhân tạo, để thu thập và phân tích dữ liệu đất đai một cách nhanh chóng và chính xác. Ngoài ra, cần tăng cường hợp tác giữa các nhà khoa học, nhà quản lý, và người sử dụng đất để đảm bảo rằng các kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Bình Phước sở hữu tổng diện tích tự nhiên đạt 688.280 ha, trong đó đất quy hoạch cho lâm nghiệp là 341.005 ha (chiếm 49,54% diện tích toàn tỉnh). Tuy nhiên, độ che phủ rừng thực tế chỉ đạt 133.590,5 ha (tương ứng 19,41%), còn lại 207.414,5 ha là đất lâm nghiệp không có rừng. Tại huyện Đồng Phú, diện tích tự nhiên đạt 93.655 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm đến 63,77%. Dù vậy, diện tích đất có rừng thực tế chỉ còn 16.075,9 ha (chiếm 17,18%), phần lớn là rừng thứ sinh nghèo kiệt. Ngược lại, có tới 43.579,1 ha đất lâm nghiệp đang bị người dân canh tác tự phát các loài cây công nghiệp và cây ăn quả giá trị cao như cao su, điều, hồ tiêu, sầu riêng và xoài.

Thực hiện Nghị định số 200/2004/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 10/2005/TT-BNN về việc sắp xếp, đổi mới lâm trường quốc doanh, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước đã phê duyệt phương án chỉ giữ lại 20.625 ha rừng cho các Ban quản lý rừng Đồng Xoài, Suối Nhung và Tân Lập; đồng thời chuyển đổi 39.030 ha giao về địa phương quản lý. Vấn đề cấp bách đặt ra là phải xây dựng luận cứ khoa học để phân bổ, quy hoạch lại quỹ đất này một cách tối ưu.

Mục tiêu của luận văn là ứng dụng tiêu chuẩn đánh giá đất đai của Tổ chức Lương nông Liên hợp quốc (FAO) nhằm kiểm kê toàn diện 55.173 ha đất lâm nghiệp tập trung tại huyện Đồng Phú về cả số lượng lẫn chất lượng. Công trình thực hiện đánh giá mức độ thích ứng sinh thái của 11 loại hình sử dụng đất, từ đó đề xuất phương án chuyển dịch cơ cấu cây trồng bền vững cho giai đoạn 2010-2020. Nghiên cứu được triển khai từ tháng 2/2007 đến tháng 8/2007, mang lại cơ sở định lượng giúp tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trên từng héc-ta đất sản xuất kết hợp bảo vệ môi trường sinh thái.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng khung lý thuyết đánh giá đất đai tiêu chuẩn do Tổ chức Lương nông Liên hợp quốc ban hành (khung đánh giá đất FAO năm 1976 và tài liệu chuyên sâu cho lâm nghiệp năm 1984). Song song đó, đề tài kết hợp học thuyết phát sinh đất của Vasily Dokuchaev với 5 yếu tố cốt lõi (khí hậu, địa hình, sinh vật, đá mẹ và thời gian) cùng hệ thống phân chia lập địa vi mô của Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam.

Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên việc xác lập mối quan hệ tương tác giữa 6 khái niệm học thuật chủ đạo:

• Đơn vị bản đồ đất đai (LMU): Vùng đất đồng nhất về các đặc trưng tự nhiên cơ bản.
• Đặc tính đất đai (LC): Thuộc tính riêng biệt có thể đo đếm hoặc ước lượng trực tiếp trên thực địa.
• Chất lượng đất đai (LQ): Tổ hợp phức hệ các đặc tính tác động trực tiếp đến khả năng sinh trưởng của thực vật.
• Loại hình sử dụng đất (LUT): Phương thức khai thác đất đai được định lượng qua quy trình kỹ thuật, cây trồng và hiệu quả đầu tư.
• Yêu cầu sử dụng đất (LUR): Bộ tiêu chuẩn sinh thái và kỹ thuật cần thiết để cây trồng phát triển ổn định.
• Hệ thống sử dụng đất (LUS): Sự kết hợp cụ thể giữa một LMU với một LUT xác định kèm theo mức đầu tư cải tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp qua đợt khảo sát thực địa trên toàn bộ 55.173 ha đất lâm nghiệp tập trung. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích dựa trên đặc điểm địa mạo và nguồn gốc đá mẹ, thực hiện đào và phân tích 8 phẫu diện đất tiêu biểu đại diện cho các tiểu vùng (gồm các phẫu diện ký hiệu từ BP-07-05 đến BP-07-40). Các chỉ tiêu lý hóa của mẫu đất như thành phần cơ giới, dung trọng, độ ẩm, dung lượng hấp phụ, mùn tổng số và độ chua trao đổi được phân tích trong phòng thí nghiệm chuyên ngành.

Phương pháp xử lý dữ liệu kết hợp Hệ thống Thông tin Địa lý (GIS) bao gồm MapInfo 7.5 và ArcView 3.0 cùng Phần mềm Đánh giá Đất đai Tự động (ALES). GIS đảm nhiệm vai trò số hóa, biên tập và chồng xếp các lớp bản đồ đơn tính (loại đất, độ dốc, độ dày tầng đất, thành phần cơ giới, nguồn nước tưới và thảm thực vật) ở tỷ lệ 1/25.000 để xác lập bản đồ đơn vị đất đai. Hệ thống ALES tiếp nhận các thuộc tính này và xây dựng cây quyết định logic nhằm so sánh tự động giữa yêu cầu sử dụng đất (LUR) và chất lượng đất đai (LQ). Lý do lựa chọn công cụ tích hợp này nhằm loại bỏ tối đa tính chủ quan của người đánh giá, nâng cao độ chính xác không gian và chuẩn hóa cơ sở dữ liệu số cho công tác quy hoạch dài hạn. Timeline nghiên cứu nội nghiệp và ngoại nghiệp diễn ra liên tục trong 7 tháng (từ tháng 2 đến tháng 8 năm 2007).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, kết quả giải đoán và phân loại thổ nhưỡng xác định quỹ đất lâm nghiệp tập trung 55.173 ha của huyện Đồng Phú bao gồm 7 đơn vị đất thuộc 3 nhóm chính. Trong đó, nhóm đất đỏ vàng chiếm ưu thế tuyệt đối với diện tích 54.453 ha (tương đương 98,70% tổng quỹ đất nghiên cứu) gồm 4 đơn vị: đất nâu đỏ trên đá bazan, đất nâu vàng trên đá bazan, đất nâu vàng trên phù sa cổ và đất đỏ vàng trên đá phiến sét. Nhóm đất dốc tụ và nhóm đất xám chỉ chiếm 720 ha (tương ứng 1,30%) với 3 đơn vị đất.

Thứ hai, thông qua việc chồng xếp 6 lớp bản đồ đơn tính, đề tài đã phân lập được 45 đơn vị đất đai (LMU). Về mặt địa hình, khu vực có địa hình tương đối bằng phẳng với 72,16% diện tích tự nhiên có độ dốc dưới 15 độ (trong đó diện tích có độ dốc thuận lợi dưới 8 độ đạt 42.150 ha). Độ dày tầng đất hữu hiệu trên 100 cm chiếm tỷ trọng lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển bộ rễ của các loài cây thân gỗ lâu năm.

Thứ ba, kết quả đánh giá thích nghi cho 11 loại hình sử dụng đất (LUT) chỉ ra rằng:

• Cây cao su và cây điều đạt mức thích nghi cao (hạng S1 và S2) trên các vùng đất nâu đỏ, nâu vàng phát triển từ đá bazan và phù sa cổ có tầng đất dày trên 100 cm.
• Cây lâm nghiệp bản địa (Sao đen, Dầu rái) và cây mọc nhanh (Keo lai, Keo lá tràm) có biên độ thích nghi sinh thái rộng, sinh trưởng tốt ngay cả ở những vùng đất có độ dốc từ 15 đến 25 độ.
• Nhóm cây ăn trái và hồ tiêu đòi hỏi khắt khe về nguồn nước tưới và độ phì nhiêu nên bị giới hạn nghiêm ngặt (thuộc hạng S3 hoặc N1) trên các đơn vị đất hình thành từ đá phiến sét mỏng có kết von đá ong.

Thứ tư, khảo sát hiện trạng cho thấy có tới 40.153,2 ha đất lâm nghiệp (chiếm khoảng 42% diện tích toàn huyện) đã được người dân chuyển sang canh tác cây công nghiệp và nông nghiệp. Điều này phản ánh áp lực kinh tế to lớn đối với quỹ đất lâm nghiệp quốc doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên sự phân hóa thích nghi đất đai bắt nguồn từ đặc tính đá mẹ và chế độ thủy nhiệt. Vùng đá phiến sét rộng 32.812 ha (chiếm 35,75% diện tích toàn huyện) thường tạo ra lớp đất mặt mỏng, kết cấu chặt, nghèo dinh dưỡng và chứa nhiều sỏi sạn, dẫn đến mức thích nghi kém đối với các loại cây đòi hỏi thâm canh cao. Ngược lại, lớp phủ bazan và phù sa cổ (21.888 ha) sở hữu tầng dày lớn, hàm lượng mùn khá, tạo điều kiện giữ ẩm tối ưu.

Về khí hậu, lượng mưa hàng năm dao động từ 2.100 mm đến 2.800 mm nhưng 85-90% lượng mưa lại dồn vào mùa mưa (tháng 5 đến tháng 11), gây rửa trôi xói mòn mạnh. Mùa khô kéo dài với lượng bốc hơi chiếm 64-67% cả năm khiến độ ẩm đất suy giảm nghiêm trọng, trong khi tỷ lệ đất có công trình tưới tiêu chủ động toàn huyện mới đạt khoảng 20%.

So sánh với các nghiên cứu đánh giá đất đai tại tỉnh Đồng Nai và vùng Tây Nguyên của các chuyên gia nông nghiệp trước đây, kết quả tại Đồng Phú cho thấy tính tương đồng cao về tiềm năng mở rộng cây công nghiệp dài ngày trên đất đỏ vàng. Dữ liệu nghiên cứu được minh họa trực quan qua hệ thống 4 bản đồ chuyên đề tỷ lệ 1/25.000 (Bản đồ đất, Bản đồ đơn vị đất đai, Bản đồ hiện trạng sử dụng đất và Bản đồ thích nghi đất đai) cùng các ma trận đối chiếu diện tích thích nghi hiện tại và tương lai. Khi áp dụng các biện pháp công trình như xây dựng hồ đập tưới tiêu và cải tạo độ phì, diện tích thích nghi tối hảo (S1) của các cây trồng giá trị cao có thể tăng thêm từ 15% đến 25%.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân hạng thích nghi đất đai và định hướng phát triển nông lâm nghiệp bền vững, đề tài đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

• Quy hoạch và chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo phân hạng thích nghi: Ủy ban nhân dân huyện Đồng Phú phối hợp với Sở Tài nguyên và Môi trường chuyển đổi 39.030 ha đất lâm nghiệp giao về địa phương sang phát triển chuyên canh cao su, điều và cây công nghiệp lâu năm trên các LMU thuộc hạng thích nghi cao (S1, S2). Mục tiêu nâng giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích thêm 25-30% trong giai đoạn 2008-2015.

• Thiết lập ranh giới và khoanh nuôi bảo tồn diện tích rừng trọng điểm: Các Ban quản lý rừng Đồng Xoài, Suối Nhung và Tân Lập tiến hành quản lý nghiêm ngặt 20.625 ha rừng phòng hộ và sản xuất được giữ lại. Áp dụng kỹ thuật lâm sinh làm giàu rừng nghèo kiệt bằng các loài cây bản địa như Sao đen, Dầu rái và Gõ đỏ trên diện tích có độ dốc trên 15 độ, hoàn thành mốc bảo vệ trước năm 2012.

• Đầu tư nâng cấp mạng lưới hạ tầng thủy lợi: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bình Phước ưu tiên nguồn vốn cải tạo hệ thống kênh mương dẫn nước từ 4 công trình hồ chứa lớn (hồ Suối Giai 509,89 ha, hồ Đồng Xoài 282,7 ha, hồ Suối Lam 35 ha và hồ 86 diện tích 1,62 ha). Mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông lâm nghiệp được tưới chủ động từ 20% lên 45% vào năm 2015 nhằm chuyển hóa các vùng đất hạn chế (S2, S3) thành vùng sản xuất tối ưu (S1).

• Ứng dụng và chuyển giao kỹ thuật nông lâm kết hợp: Trung tâm Khuyến nông - Khuyến lâm triển khai các mô hình canh tác hỗn giao giữa cây gỗ mọc nhanh (Keo lai, Keo lá tràm) với cây họ đậu ngắn ngày trên diện tích đất dốc từ đá phiến sét (quy mô tối thiểu 5.000 ha). Thời gian thực hiện từ 2008 đến 2020 nhằm chống xói mòn tầng mặt, duy trì độ phì và tạo sinh kế ổn định cho các hộ nhận khoán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý quy hoạch và tài nguyên môi trường cấp tỉnh, huyện: Sử dụng phương pháp luận và cơ sở dữ liệu số 45 LMU làm căn cứ khoa học cho việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất giai đoạn 2010-2020, thực hiện việc giao đất, cho thuê đất đúng mục đích theo quy định của pháp luật.

• Ban quản lý rừng phòng hộ và các công ty lâm nghiệp: Tham khảo các bảng yêu cầu sinh thái (LUR) để lựa chọn cơ cấu loài cây trồng rừng (Sao đen, Dầu rái, Keo lai) phù hợp với từng điều kiện lập địa, nâng cao tỷ lệ sống và trữ lượng gỗ của rừng trồng.

• Doanh nghiệp nông nghiệp và các hộ nông dân trên địa bàn: Ứng dụng bản đồ thích nghi đất đai để xác định đúng chủng loại cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao (cao su, điều, cây ăn trái), tránh rủi ro đầu tư sai vị trí trên các loại đất mỏng, nghèo dinh dưỡng hoặc thiếu nước tưới.

• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý đất đai, Lâm học, Thổ nhưỡng: Sử dụng luận văn như tài liệu học thuật mẫu mực về việc ứng dụng kết hợp giữa lý thuyết đánh giá đất FAO, phần mềm phân tích ALES và hệ thống GIS trong giải quyết bài toán quy hoạch tài nguyên đất thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao nghiên cứu lại lựa chọn phương pháp đánh giá đất của FAO thay vì các phương pháp truyền thống?
Phương pháp của FAO thiết lập quy trình đối chiếu định lượng và khách quan giữa yêu cầu sinh thái của từng loại hình sử dụng đất (LUR) với chất lượng của từng đơn vị đất đai (LQ). Cách tiếp cận này khắc phục tính định tính của các phương pháp cũ, cho phép phân tích đa mục tiêu về cả kinh tế, xã hội lẫn môi trường, đồng thời dễ dàng tích hợp vào phần mềm tự động hóa ALES.

Yếu tố tự nhiên nào đóng vai trò hạn chế lớn nhất đối với sản xuất nông lâm nghiệp tại huyện Đồng Phú?
Yếu tố hạn chế hàng đầu là sự thiếu hụt nguồn nước tưới trong mùa khô và tầng dày mỏng ở vùng đất hình thành từ đá phiến sét (rộng 32.812 ha). Lượng mưa mùa khô chỉ chiếm khoảng 15% tổng lượng mưa năm nhưng lượng bốc hơi lên tới 64-67%, trong khi tỷ lệ đất có tưới toàn huyện chỉ đạt 20%, gây cản trở lớn cho cây ăn trái và hồ tiêu.

Đề tài đã phân lập được bao nhiêu đơn vị đất đai và dựa trên những chỉ tiêu nào?
Nghiên cứu đã xây dựng được 45 đơn vị bản đồ đất đai (LMU) trên quy mô 55.173 ha. Phân lập này dựa trên 6 yếu tố chẩn đoán cốt lõi: loại đất (7 đơn vị), độ dốc địa hình (4 cấp), độ dày tầng đất (3 cấp), thành phần cơ giới (3 cấp), khả năng cung cấp nước tưới (2 cấp) và trạng thái thảm thực vật hiện tại (4 cấp).

Lợi thế kinh tế của việc kết hợp GIS MapInfo và phần mềm ALES trong nghiên cứu này là gì?
Sự kết hợp này giúp tự động hóa quá trình xử lý hàng nghìn dữ liệu thuộc tính không gian, giảm hơn 60% thời gian biên tập bản đồ so với phương pháp thủ công. ALES xử lý logic các cây quyết định phân hạng thích nghi, sau đó kết xuất trực tiếp sang GIS để thành lập các bản đồ đơn vị và bản đồ thích nghi ở tỷ lệ 1/25.000 với độ chính xác cao.

Làm thế nào để nâng hạng thích nghi đất đai từ S2, S3 lên S1 cho các loại cây trồng?
Để nâng hạng đất đai trong tương lai, giải pháp then chốt là đầu tư hệ thống thủy lợi chủ động dẫn nước từ các hồ chứa lớn như hồ Suối Giai, hồ Đồng Xoài. Kết hợp với việc bón phân hữu cơ vi sinh, cày sâu phá tầng nén dẽ và trồng cây che phủ bảo vệ đất, đất đai sẽ khắc phục được các yếu tố hạn chế về nước tưới và độ phì.

Kết luận

• Ứng dụng thành công khung đánh giá đất đai của FAO (1976, 1984) kết hợp hệ thống phần mềm ALES và GIS trên quy mô 55.173 ha đất lâm nghiệp tập trung tại huyện Đồng Phú.
• Phân lập chi tiết 45 đơn vị bản đồ đất đai (LMU) trên nền tảng 7 loại đất thuộc 3 nhóm chính (trong đó nhóm đất đỏ vàng chiếm ưu thế 98,70%).
• Đánh giá toàn diện mức độ thích ứng tự nhiên và hiệu quả kinh tế - xã hội cho 11 loại hình sử dụng đất (LUT), xác định tiềm năng vượt trội của cao su, điều và các loài keo.
• Thiết lập hệ thống 4 bản đồ chuyên đề tỷ lệ 1/25.000, cung cấp căn cứ khoa học chuẩn xác để địa phương chuyển đổi 39.030 ha đất sang phát triển nông nghiệp và giữ lại 20.625 ha rừng phòng hộ.
• Định hình khung giải pháp kỹ thuật nông lâm kết hợp, bảo vệ đất dốc và phát triển thủy lợi nhằm gia tăng độ phì nhiêu và tính bền vững sinh thái cho toàn bộ vùng dự án.

Luận văn đã đóng góp một phương pháp tiếp cận khoa học, định lượng và hiện đại trong công tác quản lý tài nguyên đất lâm nghiệp. Các cấp quản lý cần khẩn trương đưa bộ bản đồ thích nghi đất đai vào thực tiễn rà soát quy hoạch giai đoạn 2010-2020. Hãy liên hệ các cơ quan chuyên môn về lâm nghiệp và tài nguyên môi trường để tiếp cận trọn vẹn tập bản đồ số hóa và khung hướng dẫn kỹ thuật chi tiết của đề tài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU # x < 2 > ` 1.1 SU CAN THIẾT CUA DE TAI Binh Phước là một tỉnh nông nghiệp miền núi thuộc khu vực miền Đông Nam Bộ; là một trong bảy tỉnh kinh tế trọng điểm của phía Nam có vị trí kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của đất nước; là cửa ngõ giao lưu giữa các tỉnh thuộc khu vực Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ với các tỉnh miền Đông Nam Bộ và cũng là cửa ngõ giao lưu với nước bạn Campuchia. Bình Phước có tổng diện tích tự nhiên là 688.280 ha; trong đó đất lâm nghiệp là 341.005 ha chiếm 49,54 % tông diện tích tự nhiên, nhưng diện tích đất có rừng che phủ là 133.590,5 ha chiếm 19,41 % còn lại 207.414,5 ha là đất lâm nghiệp không có rừng (quy hoạch 3 loại rừng, 2006). Huyện Đồng Phú là một trong ba huyện có diện tích đất lâm nghiệp lớn nhất toàn tỉnh (Phước Long, Bù Đăng và Đồng Phú). Trong tổng diện tích tự nhiên 93.655 ha đất lâm nghiệp, chiếm 63,77 % diện tích tự nhiên.

Tuy điện tích đất lâm nghiệp lớn nhưng diện tích đất có rừng không còn nhiều. Theo kết quả rà soát quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Bình Phước giai đoạn 2006 — 2010; thi đất có rừng của huyện là 16.075,9 ha, chiếm 17,18 % điện tích tự nhiên, mà chủ yếu là rừng thứ sinh nghèo kiệt và rừng trồng chưa thành thục. Diện tích đất lâm nghiệp còn lại 43.579,1 ha (46,59 %); trên diện tích này, người dân đã trồng các loài cây công nghiệp và nông nghiệp có giá trị kinh tế cao, như: Cao su, Điều, Tiêu, Sầu riêng, Cam, Xoài. Thực hiện Nghị định số 200/2004/ND — CP của Chính phủ về việc “Sắp xếp, đối mới và phát triển lâm trường quốc doanh” và Thông tư số 10/2005/TT - BNN ngày 04/3/2005 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc “Hướng dẫn xây dựng và triển khai đề án sắp xếp, đổi mới và phát triển lâm trường quốc doanh”.

Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Phước đã xây dựng đề án “Sắp xếp, đôi mới va phát triển các đơn vị lâm nghiệp trên địa bàn tinh Bình Phước”. Trong đó, diện tích đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú chỉ giữ lại 20.625 ha rừng cho Ban quản lý rừng Đồng Xoài, Ban quản lý rừng Suối Nhung và Ban quản lý rừng Tân Lập. Diện tích còn lại 39.030 ha sẽ được trả về địa phương quản lý và giao cho các dự án đề chuyền sang các mục đích sử dụng khác. Vì vậy, một yêu cầu cấp bách mà UBND tỉnh Bình Phước đặt ra cho ngành nông lâm nghiệp là phải quy hoạch, bố trí lại việc sử dụng đất lâm nghiệp một cách hợp lý nhất đến năm 2010 và 2020.

Dé có được những phương án quy hoạch sử dụng đất hợp lý, việc làm đầu tiên là phải điều tra, đánh giá nhằm thong kê được một cách toàn diện quỹ đất lâm nghiệp cả về số lượng và chất lượng. Những năm gần đây, phương pháp đánh giá đất do tô chức FAO đề nghị (1976, 1983, 1984, 1985, 1992) đã được áp dụng phô biến tại Việt Nam và cho thấy tính khả thi rất cao. Tuy vậy, phương pháp này đã được áp dụng cho sản xuất nông nghiệp nhiều hơn so với sản xuất lâm nghiệp. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên, chúng tôi thực hiện đề tài “Ứng dụng phương pháp đánh giá đất của FAO làm cơ sở cho việc đề xuất sử dụng đất lâm nghiệp tại huyện Đồng Phú - Tỉnh Bình Phước" làm đề tài luận văn cao học; với mong muốn góp phần xây dựng cơ sở khoa học phục vụ cho việc bố trí sử dụng đất hợp lý trong vùng đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú và tìm hiểu việc ứng dụng phương pháp đánh giá đất của FAO (1976, 1984) vào việc sử dụng đất lâm nghiệp ở địa phương.2 MỤC TIỂU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu tổng quát Mục tiêu tổng quát của đề tài là: Xây dựng cơ sở khoa học phục vụ cho việc bố trí sử dụng đất hợp lý trong vùng dat lâm nghiệp huyện Đồng Phú theo phương pháp đánh giá đất của FAO (1976, 1984).2 Mục tiêu cụ thể Dé đạt được mục tiêu tông quát trên, dé tài có những mục tiêu cu thê sau: 1.

Đánh giá được một cách toàn diện quỹ đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú cả về số lượng và chất lượng (tiềm năng sản xuất đất lâm nghiệp). Đánh giá được kha năng thích nghi đất đai của một số loại hình sử dụng đất nông lâm nghiệp với tiềm năng sản xuất đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú. Lựa chọn và đề xuất được các loại hình sử dụng đất nông lâm nghiệp để làm cơ sở cho việc bố trí sử dụng đất lâm nghiệp huyện Đồng Phú.3 ĐÓI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.1 Đối tượng nghiên cứu Bản chất của phương pháp đánh giá đất nông lâm nghiệp của FAO là xác định khả năng thích nghỉ của các loại hình sử dụng đất đối với chất lượng của từng đơn vị dat đai. Vì vậy, đối tượng mà đề tài này tập trung nghiên cứu gồm: 1.

Các loại đất thuộc vùng đất lâm nghiệp (đất lâm phan). Các loại hình sử dụng đất, bao gồm các loại hình sử dụng đất thuộc nhóm: cây lâm nghiệp, cây công nghiệp và cây ăn trái.2 Địa bàn và phạm vi nghiên cứu 1.1 Địa bàn nghiên cứu Đề tài triển khai trên địa bàn huyện Đồng Phú. Huyện Đồng Phú nằm ở phía Nam tinh Bình Phước, trung tâm huyện ly là thị tran Tân Phú. Về ranh giới hành chính: Phía Bắc giáp huyện Phước Long; phía Đông Bắc giáp huyện Bù Đăng: phía Nam giáp tỉnh Đồng Nai; phía Tây Nam giáp tỉnh Bình Dương: phía Tây giáp huyện Bình Long và thị xã Đồng Xoài.2 Giới hạn phạm vi và đối tượng nghiên cứu - Phạm vi: Huyện Đồng Phú có diện tích tự nhiên là 93.656 ha đất lâm nghiệp.656 ha đất lâm nghiệp có 55.173 ha đất lâm nghiệp tập trung thành một vùng về phía Đông huyên Đồng Phú.

Nghiên cứu này thực hiện trên diện tích 55.173 ha đất lâm nghiệp tập trung. - Đối tượng: Đối tượng dùng cho đánh giá đất đai trong nghiên cứu này là các loại loại hình sử dụng đất: Sao đen, Dầu rai, Keo lá tràm, Keo lai, Dó bầu, Téch, Xoan ta; Điêu, Cao su, Tiêu, cây ăn quả. Chương 2 TÔNG QUAN 2.1 TINH HÌNH NGHIÊN CUU DAT TREN THE GIỚI VÀ TRONG NUOC 2.1 Nghiên cứu về phan loại và ban đồ dat Công tác nghiên cứu về phân loại đất và ban đồ đất đã được Tổ chức Lương nông của Liên hợp quốc (FAO) nghiên cứu trong khoảng 30 năm trở lại đây và tập trung vào những hướng sau: (1) lập bản đồ tài nguyên đất, (2) đánh giá đất đai, (3) nghiên cứu hiệu suất tiềm năng đất đai, (4) sử dụng quản lý bảo vệ đất. Cho đến nay, hầu hết các nước trên thế giới đã xây dựng được bản đồ đất cho riêng mình cùng với hệ thống chuyên đề về dat và sử dụng dat.1 Nghiên cứu phân loại đất trên thế giới Hiện nay, trên thé giới đồng thời tồn tại 3 hệ thống phân loại đất phố biến là: (1) Hệ thống phân loại đất phát sinh theo trường phái phân loại phát sinh học, (2) Hệ thống phân loại đất của Mỹ theo trường phái phân loại định lượng, (3) Hệ thống phân loại đất của FAO - UNESCO là sự phối hợp giữa trường phái phân loại phát sinh học và trường phái phân loại định lượng.

Công tác nghiên cứu về phân loại đất trên trên thé giới có thé chia làm 3 thời kỳ sau: - Trước Docuchaev, các nhà khoa học ở phương Đông và phương Tây đã có những công trình nghiên cứu bổ sung cho những hiểu biết, kinh nghiệm của nông dân trên thế giới về đất đai. Đến giữa thế kỷ XX có ba khuynh hướng phân loại đất là: (1) Phân loại phát sinh theo địa lý phát sinh, tiến hóa phát sinh, yếu tố phát sinh; (2) Phân loại của Tây Âu theo sự kết hợp giữa nông học và địa chất; (3) Phân loại đất của Mỹ theo kinh nghiệm sử dụng đất, tính chất đất và năng suất cây trồng. - Từ thập kỷ 60 đã ra đời 2 trung tâm nghiên cứu phân loại đất và bản đồ đất với nhãn quan toàn cầu: * Trung tâm Phân loại đất: Do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ chủ trì, tập hợp một lực lượng lớn là các nhà khoa học đất hàng đầu thế giới, đã xây dựng những quan điểm, phương pháp chuan đoán định lượng và đã cho ra đời hệ thống phan loại đất theo phương pháp chuân đoán định lượng với hệ thống thuật ngữ riêng. * Trung tâm FAO - UNESCO: FAO - UNESCO vận dụng phương pháp định lượng trong phân loại đất của Trung tâm Phân loại đất để xây dựng hệ thông phân vị mang tính chú dẫn bản đồ, hệ thống phân loại và thuật ngữ mang tính hoà hợp có mối quan hệ lãnh thổ, nhằm sử dụng ngôi nha chung toàn cau.

Bản đồ đất thế giới tỷ lệ 1/5.000 đã xuất bản năm 1961, nhưng bản chú giải của nó được bổ sung theo từng thời kỳ (Hội Khoa học đất Việt Nam, 2000).2 Nghiên cứu phân loại đất ở Việt Nam Công tác nghiên cứu phân loại và lập bản đồ đất ở Việt Nam một cách có hệ thống, trên những phạm vi rộng được bat dau từ thập kỷ 60, có thé phân chia làm các thời kỳ sau: - Từ 1958 — 1975: Ở miền Bắc, đã xây dựng bảng phân loại đất và điều tra xây dựng hình thổ nhưỡng miền Bắc (Fridland và ctv, 1959). Cùng thời gian này, ở miền Nam, Moorman và các chuyên gia Việt Nam đã tiễn hành phân loại và lập hình đất miền Nam. Tiếp theo đó, cũng là các công trình nghiên cứu phân loại và điều tra đất xây dựng hình đất tỷ lệ lớn cho các tỉnh (Thái Công Tụng và ctv, trích din bởi Hội Khoa học đất Việt Nam, 2000). - Sau tháng 4 năm 1975: Công tác điều tra, phân loại và xây dựng bản đồ đất được đây mạnh ở khắp các vùng trên cả nước.

Ban biên tập bản đồ đất Việt Nam đã xây dựng bảng phân loại và bản đồ đất tỷ lệ 1/1.000 chung cho cả nước; đã nghiên cứu và phô biến bảng phân loại đất tỷ lệ trung bình và lớn xuống khắp các tỉnh. Sau đó, hàng loạt bản đồ đất tỷ lệ 1/250.000 của các vùng đã được xây dựng: Tây Bắc (Lê Thái Bạt và ctv, 1984), Tây Nguyên (Phạm Quang Khánh va ctv, 1989), đồng bằng sông Cửu Long (Tôn Thất Chiêu, Nguyễn Công Pho, Trần An Phong, 1991), Đông Nam Bộ (Phan Liêu và ctv, 1989) (trích dẫn bởi Phạm Quang Khánh và ctv, 1995).