Ứng dụng mô hình hec ras trong mô phỏng chất lượng nước sông thị tính tỉnh bình dương và đề xuất giải pháp quản lý

Mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính, Bình Dương bằng mô hình HEC-RAS. Đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả, bảo vệ nguồn nước bền vững.

• Tác giả: Võ Trần Hoàng
• Người hướng dẫn: PGS. Lương Văn Việt
• Trường học: Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản lý Tài nguyên và Môi trường
• Đề tài: Ứng dụng mô hình HEC - RAS trong mô phỏng chất lượng nước s ông Thị Tính, tỉnh Bình Dương và đề xuất giải pháp quản lý
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN

Tóm tắt

I. Tổng quan Ứng dụng HEC RAS sông Thị Tính Bình Dương

Tình trạng ô nhiễm môi trường nước mặt tại các sông, suối chính ở Bình Dương đang là một vấn đề cấp bách, đe dọa trực tiếp đến môi trường và sức khỏe cộng đồng. Nguyên nhân chính bao gồm nước thải công nghiệp chưa qua xử lý, nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư ven sông, và phân bón từ hoạt động nông nghiệp. Các loại chất thải không được thu gom đúng quy định cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước khi trời mưa. Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương đã ban hành các quyết định về danh mục các ngành nghề, vùng, địa điểm có nguy cơ ô nhiễm môi trường, trong đó có sông Thị Tính. Sông Thị Tính hiện đang tiếp nhận nước thải sinh hoạt, chăn nuôi, và công nghiệp, làm gia tăng mức độ ô nhiễm. Các nghiên cứu ứng dụng mô hình như HEC-RAS để mô phỏng chất lượng nước và đánh giá diễn biến chất lượng nước trên lưu vực sông Thị Tính còn hạn chế. Xuất phát từ thực tế này, đề tài "Ứng dụng mô hình HEC-RAS trong mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính, tỉnh Bình Dương và đề xuất giải pháp quản lý" có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu và phạm vi ứng dụng HEC RAS

Mục tiêu chung của nghiên cứu là mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính, tỉnh Bình Dương, nhằm đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm. Cụ thể, nghiên cứu sẽ ứng dụng mô hình HEC-HMS để mô phỏng mưa - dòng chảy trên lưu vực sông Thị Tính, tạo biên trên cho mô hình thủy lực HEC-RAS. Sau đó, ứng dụng mô hình HEC-RAS trong mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính. Từ đó, đề xuất các nhiệm vụ và giải pháp nhằm kiểm soát các nguồn thải, giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước sông Thị Tính. Nghiên cứu tập trung vào các nguồn thải diện, bao gồm nước ô nhiễm từ hoạt động sinh hoạt, chăn nuôi, khu công nghiệp và nước mưa chảy tràn. Thời gian nghiên cứu từ năm 2018 đến năm 2020, trên lưu vực sông Thị Tính thuộc tỉnh Bình Dương.

1.2. Cách tiếp cận nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của HEC RAS

Nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận thực tiễn, hệ thống, toàn diện và tổng hợp, kết hợp với việc kế thừa tri thức và kinh nghiệm đã có. Ứng dụng mô hình hóa để quản lý tài nguyên nước, đánh giá hiện trạng, dự đoán chất lượng nước, và đưa ra bức tranh toàn diện về hiện trạng chất lượng nước. Tiếp cận đa mục tiêu nhằm phục vụ cấp nước, tưới tiêu, thoát nước, giao thông. Tiếp cận phát triển bền vững, cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý địa phương triển khai các giải pháp kiểm soát nguồn thải, đảm bảo phát triển bền vững kinh tế xã hội. Kết quả mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính bằng mô hình HEC-RAS sẽ đóng góp vào việc nghiên cứu và đưa ra các dự báo nhằm giám sát và giảm thiểu các nguồn gây tác động ảnh hưởng đến nước mặt ở lưu vực sông Thị Tính.

II. Thực trạng Ô nhiễm sông Thị Tính Bình Dương Thách thức

Sông Thị Tính hiện đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn về ô nhiễm môi trường nước. Tình trạng này xuất phát từ sự gia tăng dân số, phát triển công nghiệp và nông nghiệp thiếu kiểm soát. Nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp và hoạt động chăn nuôi là những nguồn gây ô nhiễm chính. Theo báo cáo của tỉnh Bình Dương, có nhiều khu vực trên sông Thị Tính vượt quá tiêu chuẩn cho phép về các thông số chất lượng nước như BOD5 và COD. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái sông, sức khỏe cộng đồng và các hoạt động kinh tế liên quan đến nguồn nước. Do đó, việc đánh giá chính xác mức độ ô nhiễm và tìm ra các giải pháp quản lý hiệu quả là vô cùng cần thiết. Báo cáo nêu rõ sự cần thiết phải có những nghiên cứu chuyên sâu, ứng dụng công nghệ hiện đại để giám sát và dự báo chất lượng nước, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp.

2.1. Các nguồn ô nhiễm chính tác động sông Thị Tính

Các nguồn ô nhiễm chính tác động đến chất lượng nước sông Thị Tính bao gồm nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn, nước thải công nghiệp từ các khu công nghiệp và cơ sở sản xuất, và nước thải chăn nuôi từ các trang trại và hộ gia đình. Nước thải sinh hoạt thường chứa các chất hữu cơ, vi khuẩn gây bệnh và các chất dinh dưỡng (nitơ, phốt pho) gây phú dưỡng hóa nguồn nước. Nước thải công nghiệp có thể chứa các chất độc hại như kim loại nặng, hóa chất và các chất ô nhiễm khó phân hủy. Nước thải chăn nuôi chứa lượng lớn chất hữu cơ, vi khuẩn và các chất dinh dưỡng. Theo thống kê, lượng nước thải từ các nguồn này ngày càng gia tăng, gây áp lực lớn lên khả năng tự làm sạch của sông Thị Tính.

2.2. Tác động của ô nhiễm đến chất lượng nước và đời sống

Ô nhiễm sông Thị Tính gây ra nhiều tác động tiêu cực đến chất lượng nước và đời sống của người dân địa phương. Chất lượng nước suy giảm ảnh hưởng đến khả năng sử dụng nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế khác. Nguồn nước ô nhiễm có thể gây ra các bệnh tật liên quan đến đường tiêu hóa, da liễu và các bệnh truyền nhiễm khác. Ngoài ra, ô nhiễm còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái sông, làm suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến các loài thủy sinh. Tình trạng này gây ra thiệt hại kinh tế cho các hộ gia đình và doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn nước sông Thị Tính.

III. Phương pháp Ứng dụng HEC RAS mô phỏng chất lượng nước

Để giải quyết vấn đề ô nhiễm sông Thị Tính, việc ứng dụng mô hình HEC-RAS là một phương pháp hiệu quả. HEC-RAS là một phần mềm mô hình hóa thủy lực và chất lượng nước được phát triển bởi Trung tâm Kỹ thuật Thủy lực của Quân đội Hoa Kỳ. Mô hình này cho phép mô phỏng dòng chảy, lan truyền chất ô nhiễm và các quá trình sinh hóa trong sông. Bằng cách sử dụng HEC-RAS, các nhà nghiên cứu và quản lý có thể đánh giá tác động của các nguồn ô nhiễm khác nhau, dự đoán chất lượng nước trong tương lai và đưa ra các giải pháp quản lý phù hợp. Việc xây dựng một mô hình HEC-RAS chính xác đòi hỏi phải có dữ liệu đầu vào đầy đủ và chính xác, bao gồm thông tin về địa hình, thủy văn, khí tượng, các nguồn ô nhiễm và các thông số chất lượng nước.

3.1. Giới thiệu về mô hình HEC RAS và ứng dụng

HEC-RAS (Hydrologic Engineering Center's River Analysis System) là một phần mềm được sử dụng rộng rãi trong mô hình hóa thủy lực và chất lượng nước sông. Mô hình này có khả năng mô phỏng dòng chảy ổn định và không ổn định, tính toán mực nước, vận tốc dòng chảy, và phân tích lan truyền chất ô nhiễm. HEC-RAS cũng cho phép mô phỏng các công trình thủy lợi như đập, cống và các công trình điều tiết dòng chảy khác. Ứng dụng của HEC-RAS trong quản lý chất lượng nước sông bao gồm đánh giá tác động của các nguồn ô nhiễm, dự đoán chất lượng nước trong tương lai, và thiết kế các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm.

3.2. Quy trình xây dựng mô hình HEC RAS cho sông Thị Tính

Quy trình xây dựng mô hình HEC-RAS cho sông Thị Tính bao gồm các bước sau: (1) Thu thập dữ liệu: thu thập dữ liệu về địa hình, thủy văn, khí tượng, các nguồn ô nhiễm và các thông số chất lượng nước; (2) Xây dựng mô hình thủy lực: xây dựng mô hình thủy lực dựa trên dữ liệu địa hình và thủy văn, hiệu chỉnh và kiểm định mô hình bằng cách so sánh kết quả mô phỏng với dữ liệu quan trắc thực tế; (3) Xây dựng mô hình chất lượng nước: xây dựng mô hình chất lượng nước dựa trên dữ liệu về các nguồn ô nhiễm và các thông số chất lượng nước, hiệu chỉnh và kiểm định mô hình bằng cách so sánh kết quả mô phỏng với dữ liệu quan trắc thực tế; (4) Phân tích kết quả mô phỏng: phân tích kết quả mô phỏng để đánh giá tác động của các nguồn ô nhiễm, dự đoán chất lượng nước trong tương lai và đưa ra các giải pháp quản lý phù hợp.

IV. Kết quả Mô phỏng và đánh giá chất lượng nước sông Thị Tính

Kết quả mô phỏng bằng HEC-RAS cho thấy có sự biến động về chất lượng nước sông Thị Tính theo mùa. Vào mùa khô, nồng độ các chất ô nhiễm thường cao hơn do lưu lượng dòng chảy giảm. Vào mùa mưa, nồng độ các chất ô nhiễm có thể giảm do pha loãng, nhưng tổng lượng chất ô nhiễm đổ vào sông lại tăng lên do nước mưa cuốn trôi chất thải từ các khu vực xung quanh. Mô hình cũng cho thấy khu vực bị ô nhiễm nặng nhất là đoạn sông chảy qua khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp và khu dân cư. Kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc xác định các khu vực ưu tiên để thực hiện các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm. Nghiên cứu này đã phân chia lưu vực sông Thị Tính thành 23 tiểu lưu vực nhỏ và sử dụng mô hình HEC-RAS để mô phỏng và đánh giá chất lượng nước.

4.1. Đánh giá độ chính xác của mô hình HEC RAS

Đánh giá độ chính xác của mô hình HEC-RAS được thực hiện bằng cách so sánh kết quả mô phỏng với dữ liệu quan trắc thực tế tại các trạm quan trắc trên sông Thị Tính. Các chỉ số thống kê như chỉ số Nash-Sutcliffe (NSI) được sử dụng để đánh giá mức độ phù hợp giữa kết quả mô phỏng và dữ liệu quan trắc. Kết quả cho thấy mô hình HEC-RAS có độ chính xác ở mức trung bình, với giá trị NSI dao động từ 0.52 đến 0.68 cho các chỉ tiêu COD và BOD5. Điều này cho thấy mô hình có thể được sử dụng để đưa ra các dự báo sơ bộ về chất lượng nước, nhưng cần được cải thiện độ chính xác bằng cách bổ sung dữ liệu và hiệu chỉnh các tham số mô hình.

4.2. Diễn biến chất lượng nước theo không gian và thời gian

Kết quả mô phỏng cho thấy có sự diễn biến về chất lượng nước theo không gian và thời gian trên sông Thị Tính. Nồng độ các chất ô nhiễm thường cao hơn ở các đoạn sông chảy qua khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp và khu dân cư. Vào mùa khô, nồng độ các chất ô nhiễm thường cao hơn do lưu lượng dòng chảy giảm. Vào mùa mưa, nồng độ các chất ô nhiễm có thể giảm do pha loãng, nhưng tổng lượng chất ô nhiễm đổ vào sông lại tăng lên do nước mưa cuốn trôi chất thải từ các khu vực xung quanh. Nghiên cứu đã chỉ ra khu vực ô nhiễm tập trung ở đoạn sông Thị Tính chảy qua địa bàn Thị xã Bến Cát, Bình Dương.

V. Giải pháp Quản lý và giảm thiểu ô nhiễm sông Thị Tính

Dựa trên kết quả mô phỏng và đánh giá chất lượng nước, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp quản lý và giảm thiểu ô nhiễm sông Thị Tính. Các giải pháp này bao gồm kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải, tăng cường giám sát chất lượng nước, và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp và cộng đồng dân cư để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống để đảm bảo chất lượng nước sông Thị Tính được cải thiện một cách bền vững. Dựa trên các kết quả nghiên cứu, luận văn cũng đưa ra các giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường nước sông Thị Tính.

5.1. Kiểm soát các nguồn thải và nâng cấp hệ thống xử lý

Kiểm soát chặt chẽ các nguồn thải là một trong những giải pháp quan trọng nhất để giảm thiểu ô nhiễm sông Thị Tính. Cần có quy định nghiêm ngặt về việc xả thải nước thải, yêu cầu các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất phải xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra môi trường. Đồng thời, cần đầu tư nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp và khu dân cư để đảm bảo nước thải được xử lý hiệu quả. Cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định về xả thải và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Cần chú trọng đến việc xây dựng và vận hành hệ thống thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu dân cư ven sông.

5.2. Tăng cường giám sát và nâng cao nhận thức cộng đồng

Tăng cường giám sát chất lượng nước sông Thị Tính là cần thiết để theo dõi diễn biến ô nhiễm và đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý. Cần thiết lập mạng lưới quan trắc tự động và định kỳ để thu thập dữ liệu về các thông số chất lượng nước quan trọng. Dữ liệu quan trắc cần được công khai minh bạch để người dân có thể theo dõi và giám sát. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước. Cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, như dọn dẹp vệ sinh, thu gom rác thải và báo cáo các hành vi gây ô nhiễm.

VI. Kết luận HEC RAS Giải pháp quản lý sông Thị Tính bền vững

Ứng dụng mô hình HEC-RAS trong mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính là một giải pháp hữu hiệu để đánh giá hiện trạng ô nhiễm, dự đoán diễn biến chất lượng nước và đề xuất các giải pháp quản lý phù hợp. Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin khoa học quan trọng cho việc quản lý và bảo vệ nguồn nước sông Thị Tính một cách bền vững. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện mô hình HEC-RAS để nâng cao độ chính xác và khả năng ứng dụng trong thực tế. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để thực hiện các giải pháp quản lý một cách hiệu quả.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc tích hợp mô hình HEC-RAS với các mô hình khác, như mô hình kinh tế xã hội, để đánh giá tác động của các giải pháp quản lý đến kinh tế xã hội của địa phương. Cần khuyến khích các nghiên cứu ứng dụng HEC-RAS để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến chất lượng nước sông Thị Tính. Nghiên cứu sâu hơn về các nguồn ô nhiễm, đặc biệt là các nguồn ô nhiễm phi điểm, như nước mưa chảy tràn từ các khu vực nông nghiệp và đô thị.

6.2. Tầm quan trọng của hợp tác trong quản lý tài nguyên nước

Quản lý tài nguyên nước là một vấn đề phức tạp, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các tổ chức phi chính phủ. Cần xây dựng cơ chế hợp tác hiệu quả để chia sẻ thông tin, phối hợp hành động và giải quyết các tranh chấp liên quan đến nguồn nước. Cần tăng cường vai trò của cộng đồng trong việc giám sát và bảo vệ nguồn nước. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong việc xây dựng và đánh giá các chính sách và giải pháp quản lý tài nguyên nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền kinh tế tỉnh Bình Dương duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP ấn tượng từ 8,51% năm 2018 lên 9,5% năm 2019 và đạt khoảng 8,9% trong năm 2020. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ với khu vực công nghiệp và dịch vụ chiếm tới 89,31%, trong đó toàn tỉnh quy tụ 29 khu công nghiệp tập trung với diện tích 12.721 ha (tỷ lệ lấp đầy đạt 84,4%) cùng 12 cụm công nghiệp quy mô 789,91 ha. Tốc độ đô thị hóa nhanh chóng với quy mô dân số đạt gần 2,6 triệu người đã tạo ra áp lực xả thải khổng lồ lên hệ sinh thái nước mặt. Trong đó, lưu vực sông Thị Tính có chiều dài khoảng 100 km và diện tích lưu vực ước tính 840 km2, giữ vai trò huyết mạch cung cấp nước thô cho công nghiệp, sinh hoạt và tưới tiêu nông nghiệp cho các đô thị phát triển như thị xã Bến Cát, huyện Bàu Bàng và huyện Dầu Tiếng.

Nhằm cụ thể hóa Quyết định số 2566/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương về việc chủ động phòng ngừa, xử lý ô nhiễm tại 7 vùng nước mặt có nguy cơ cao, đề tài nghiên cứu đã ứng dụng chuỗi mô hình tích hợp HEC-HMS và HEC-RAS để mô phỏng diễn biến chất lượng nước sông Thị Tính trong giai đoạn 2018 - 2020. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc mô phỏng thủy lực dòng chảy, tính toán lan truyền hai thông số ô nhiễm chính là BOD5 và COD trên toàn tuyến sông qua 23 tiểu lưu vực, từ đó làm căn cứ khoa học đề xuất giải pháp quản lý bền vững. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hỗ trợ các nhà quản lý môi trường kiểm soát tải lượng phát thải, bảo vệ an ninh nguồn nước và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh tại khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được thiết lập dựa trên hệ thống cơ sở lý thuyết thủy lực dòng chảy một chiều không ổn định theo phương trình Saint-Venant kết hợp với lý thuyết vận chuyển và khuếch tán chất ô nhiễm (Advection-Dispersion Equation). Mô hình số trị HEC-GeoHMS và HEC-HMS được ứng dụng để chuyển đổi lượng mưa thành dòng chảy mặt trên 23 tiểu lưu vực, làm cơ sở thiết lập điều kiện biên lưu lượng cho mô hình chất lượng nước 1D HEC-RAS.

Khung lý thuyết của đề tài tập trung vào 4 khái niệm nền tảng: Tải lượng ô nhiễm nguồn điểm và nguồn diện, Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5), Nhu cầu oxy hóa học (COD), và Hệ số hiệu quả mô hình Nash-Sutcliffe (NSI). Động lực học quá trình phân hủy sinh hóa của chất hữu cơ trong dòng nước tự nhiên được lượng hóa thông qua hệ số phân hủy nhiệt độ chuẩn k dao động từ 0,15 đến 0,35 ngày^-1, kết hợp cùng hiệu ứng pha loãng và dao động triều từ hạ lưu sông Sài Gòn.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu đầu vào của nghiên cứu được thu thập đồng bộ từ Trạm khí tượng thủy văn Sở Sao và Trung tâm Quan trắc Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương trong giai đoạn 2018 - 2020. Cơ sở dữ liệu xả thải bao gồm kết quả điều tra thực tế tại hơn 120 nguồn thải lớn, trong đó có 29 khu công nghiệp tập trung (như KCN Mỹ Phước 1, 2, 3 với lưu lượng xả hàng chục nghìn m3/ngày) và hơn 50 trang trại chăn nuôi heo quy mô lớn tại huyện Bàu Bàng và Dầu Tiếng.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu lựa chọn 5 mặt cắt quan trắc thủy lực và chất lượng nước trọng điểm dọc tuyến sông (các mặt cắt số 1346, 438, 4157, 2867 và 6348) theo phương pháp chọn mẫu phân tầng không gian. Bộ dữ liệu kiểm chứng gồm 36 đợt đo đạc tương ứng với 36 tháng liên tục nhằm bao quát trọn vẹn chu kỳ mùa khô và mùa mưa. Lý do lựa chọn mô hình 1D HEC-RAS là nhờ khả năng xử lý bài toán thủy lực phụ lưu phức tạp, tái hiện chân thực hiện tượng truyền triều bán nhật triều từ sông Sài Gòn và tính toán lan truyền chất ô nhiễm với độ ổn định cao, tiết kiệm chi phí tính toán trên diện tích lưu vực rộng 840 km2.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu mô phỏng từ HEC-RAS giai đoạn 2018 - 2020 đã làm nổi bật 4 phát hiện quan trọng:

• Sự phân hóa nồng độ ô nhiễm hữu cơ rõ rệt theo mùa: Nồng độ BOD5 và COD trong mùa khô tại các mặt cắt hạ lưu luôn cao hơn mùa mưa từ 35% đến 60%. Tại mặt cắt 1346, nồng độ COD mùa khô nhiều thời điểm vượt quá 60 mg/L, vượt giới hạn cho phép của nguồn nước cấp sinh hoạt.
• Tâm điểm ô nhiễm tập trung tại thị xã Bến Cát: Đoạn sông chảy qua khu vực Bến Cát (mặt cắt 1346 và 438) tiếp nhận hơn 65% tổng tải lượng COD công nghiệp và sinh hoạt của toàn lưu vực, chịu tác động trực tiếp từ hoạt động sản xuất giấy, dệt nhuộm và chế biến mủ cao su.
• Ô nhiễm nguồn diện từ chăn nuôi gia súc: Hoạt động chăn nuôi heo tập trung tại các xã Long Nguyên, Lai Uyên (huyện Bàu Bàng) đóng góp khoảng 28% tổng tải lượng BOD5 toàn lưu vực, làm gia tăng ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại các phụ lưu như suối Bến Ván.
• Độ tin cậy của mô hình mô phỏng: Chỉ số hiệu quả Nash-Sutcliffe (NSI) tại 5 mặt cắt dao động từ 0,52 đến 0,68; hệ số xác định R2 đạt từ 0,5615 đến 0,7993, chứng minh mô hình HEC-RAS đạt mức độ chính xác trung bình khá và phù hợp để mô phỏng diễn biến chất lượng nước thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến nồng độ ô nhiễm tăng vọt trong mùa khô bắt nguồn từ việc môđun dòng chảy kiệt suy giảm mạnh xuống dưới 0,5 m3/s.km2, làm giảm đáng kể khả năng tự làm sạch tự nhiên của dòng sông. Đồng thời, chế độ bán nhật triều không đều từ sông Sài Gòn đẩy ngược nước vào sâu trong lòng sông Thị Tính, làm chậm quá trình tiêu thoát và gây tích tụ chất hữu cơ. So với các công trình nghiên cứu trên lưu vực sông Đồng Nai, mức độ tích tụ ô nhiễm hữu cơ trên sông Thị Tính có tính chất cục bộ cao hơn do mật độ khu công nghiệp và trang trại chăn nuôi phân bố dày đặc ở trung và hạ lưu.

Dữ liệu mô phỏng được trực quan hóa sinh động qua các biểu đồ phân tán (Scatter Plot) thể hiện mức độ tương quan tuyến tính giữa chuỗi số liệu quan trắc thực tế và kết quả mô phỏng tại 5 mặt cắt chính qua 36 mốc thời gian. Kết hợp với bản đồ nhiệt GIS mô phỏng lan truyền ô nhiễm trên 23 tiểu lưu vực, kết quả cho thấy đường xu hướng nồng độ BOD5 và COD bám sát thực tế, khẳng định tính đúng đắn của việc ứng dụng mô hình số trị trong quản trị lưu vực sông.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát tải lượng xả thải và phục hồi chất lượng nước sông Thị Tính, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp hành động cụ thể:

• Mở rộng hạ tầng thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt: Đầu tư nâng cấp hệ thống xử lý nước thải đô thị tập trung tại thị xã Bến Cát và huyện Bàu Bàng, nâng tỷ lệ nước thải sinh hoạt được xử lý đạt chuẩn từ mức 30% lên tối thiểu 70% trong lộ trình 2022 - 2025; đơn vị chủ trì là Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương và Sở Xây dựng.
• Kiểm soát nghiêm ngặt nước thải công nghiệp: Bắt buộc 100% cơ sở trong 29 khu công nghiệp và 12 cụm công nghiệp lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động liên tục truyền dữ liệu về cơ quan quản lý, đảm bảo nồng độ COD sau xử lý đạt cột A theo QCVN 40:2011/BTNMT trước quý IV năm 2023; giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì thanh tra, giám sát.
• Chuẩn hóa quản lý nước thải chăn nuôi: Hỗ trợ kỹ thuật và kiểm tra việc lắp đặt hệ thống biogas kết hợp hồ sinh học xử lý đạt chuẩn đối với hơn 50 trang trại nuôi heo quy mô lớn tại Bàu Bàng và Dầu Tiếng, nhằm giảm 35% tải lượng BOD5 xả vào lưu vực trước năm 2024; chủ thể triển khai là Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn.
• Vận hành hệ thống mô hình hóa dự báo chất lượng nước: Tích hợp mô hình HEC-RAS và HEC-HMS vào quy trình quản lý tài nguyên nước lưu vực, điều tiết xả dòng chảy môi trường tối thiểu 5 m3/s từ các hồ chứa thượng lưu trong mùa khô giai đoạn 2023 - 2026; giao Trung tâm Quan trắc Kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường vận hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn thạc sĩ là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý môi trường tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Chi cục Bảo vệ Môi trường: Khai thác cơ sở dữ liệu về tải lượng phát thải và bản đồ phân vùng 23 tiểu lưu vực để cấp phép xả thải, quy hoạch vùng tiếp nhận nước thải và xây dựng phương án ứng phó sự cố môi trường nước.
• Ban quản lý khu công nghiệp và kỹ sư công nghệ môi trường: Sử dụng các thông số tính toán tải lượng BOD5 và COD thực tế để thiết kế, vận hành tối ưu hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các KCN Mỹ Phước 1, 2, 3 và KCN Bàu Bàng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Môi trường, Thủy văn: Tham khảo phương pháp luận kết hợp mô hình HEC-HMS và HEC-RAS trong bài toán mô phỏng chất lượng nước chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều phức tạp trên sông tự nhiên.
• Đơn vị tư vấn quy hoạch đô thị và hạ tầng cấp thoát nước: Vận dụng số liệu mô phỏng dòng chảy mùa kiệt để tính toán vị trí thu nước thô an toàn, phục vụ quy hoạch các nhà máy nước sạch cho đô thị ven sông Thị Tính.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình HEC-RAS có ưu điểm gì nổi bật khi mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính? Mô hình HEC-RAS kết hợp HEC-HMS cho phép mô phỏng chính xác chế độ dòng chảy không ổn định và ảnh hưởng của bán nhật triều từ sông Sài Gòn. Mô hình phân chia chi tiết 23 tiểu lưu vực, định lượng rõ ràng sự lan truyền chất ô nhiễm BOD5 và COD với hệ số tương quan R2 đạt tới 0,7993.

Vì sao chất lượng nước sông Thị Tính suy giảm nghiêm trọng nhất vào mùa khô? Vào mùa khô, lượng mưa giảm khiến môđun dòng chảy kiệt hạ xuống dưới 0,5 m3/s.km2 làm suy giảm khả năng pha loãng tự nhiên. Đồng thời, tải lượng xả thải từ 29 khu công nghiệp và các trại chăn nuôi vẫn liên tục đổ vào dòng sông khiến nồng độ COD mùa khô cao gấp 1,5 lần mùa mưa.

Độ chính xác của kết quả mô phỏng trong luận văn được đánh giá qua tiêu chí nào? Độ tin cậy của mô hình được kiểm chứng thông qua chỉ số hiệu quả mô hình Nash-Sutcliffe (NSI) đạt từ 0,52 đến 0,68 cùng hệ số xác định R2 dao động từ 0,5615 đến 0,7993 tại 5 mặt cắt thủy lực trong suốt chuỗi quan trắc 36 tháng liên tục giai đoạn 2018 - 2020.

Nguồn phát thải nào đóng góp tải lượng ô nhiễm hữu cơ lớn nhất trên lưu vực? Nước thải công nghiệp từ các khu công nghiệp tập trung tại thị xã Bến Cát đóng góp hơn 65% tổng tải lượng COD, trong khi nguồn thải chăn nuôi heo tại huyện Bàu Bàng và Dầu Tiếng chiếm khoảng 28% tổng tải lượng BOD5 toàn lưu vực, là hai nguồn phát sinh ô nhiễm chính.

Phương pháp nghiên cứu của luận văn có thể mở rộng cho các lưu vực sông khác không? Quy trình tích hợp HEC-GeoHMS, HEC-HMS và HEC-RAS hoàn toàn có thể chuyển giao, chuẩn hóa và áp dụng thành công cho các lưu vực sông có đặc tính thủy văn và áp lực công nghiệp tương đồng tại khu vực Đông Nam Bộ như sông Bé, sông Đồng Nai hoặc sông Ray.

Kết luận

Nội dung nghiên cứu của luận văn thạc sĩ đã đúc kết được 5 kết quả nổi bật:

• Ứng dụng thành công chuỗi mô hình HEC-HMS và HEC-RAS để phân chia 23 tiểu lưu vực và mô phỏng chi tiết chế độ thủy lực chất lượng nước trên 100 km sông Thị Tính.
• Xác lập bộ chỉ số kiểm định mô hình đạt độ tin cậy tốt với chỉ số Nash-Sutcliffe đạt 0,52 - 0,68 và hệ số tương quan R2 đạt 0,5615 - 0,7993 tại 5 mặt cắt chính qua 36 đợt quan trắc.
• Định vị chính xác thị xã Bến Cát là tâm điểm ô nhiễm công nghiệp với hơn 65% tải lượng COD và huyện Bàu Bàng là điểm nóng ô nhiễm chăn nuôi với 28% tải lượng BOD5.
• Thiết lập cơ sở dữ liệu hiện trạng xả thải toàn diện từ hơn 120 nguồn thải lớn phục vụ công tác giám sát môi trường định kỳ.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp kỹ thuật và quản lý khả thi trong lộ trình 2022 - 2026 nhằm kiểm soát 7 vùng có nguy cơ ô nhiễm nguồn nước mặt.

Đóng góp khoa học then chốt của luận văn là cung cấp một công cụ số trị hỗ trợ ra quyết định đáng tin cậy cho công tác quản trị lưu vực sông. Trong giai đoạn 2023 - 2025, các cơ quan ban ngành và nhà khoa học cần tiếp tục phối hợp mở rộng mô hình sang bài toán chất lượng nước 2D, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý tài nguyên nước và phát triển bền vững tỉnh Bình Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Tình trạng ô nhiễm môi trường nước mặt tại các sông, suối chính ở Bình Dương đang 02410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, June 13, 202410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, June 13, 20241 đe dọa trực tiếp đến môi trường cũng như sức khỏe của người dân. Nguyên nhân dẫn đến eo uhah eohg hghe tihviệc hoenguồn efy vietnước hcmmặt eauởgiay Bìnhha Dương bị ôtieh hoiuhah nhiễm tihhlàhihh do nước thải công tai ehihh nghiệp va kha hahg chưa thchh toah tai e qua eo uhah eohg hghe tihxử lýefy hoe đổ viet ra môi trường hcm và nước eau giay thải củatieh ha hoiuhah cáctihh hộ dân hihhđang sốngva tai ehihh gần khu kha vựcthchh hahg ven toah tai e các sông kênh, rạch. Một lượng phân bón của các hộ trồng trọt chăn nuôi cũng đã ảnh eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e hưởng đến chất lượng nguồn nước mặt. Các loại chất thải ở các khu dân cư không được eo uhah eohg hghe tập kết tih hoe efy ởviet đúng nơieau hcm quygiay địnhhadẫn đến khitieh hoiuhah trờitihh mưahihh thì lượng chấtvathải tai ehihh khanày sẽ chảy hahg thchh toah tai e trôi xuống các sông suối kênh, rạch trong lưu vực sông.

Để chủ động phòng ngừa, ứng phó với các sự cố môi trường trong quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Dương đã ban hành Quyết định số 2566/QĐ-UBND về danh mục các ngành nghề, vùng, địa điểm có nguy cơ xảy ra eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường trên địa bàn tỉnh và các giải pháp phòng ngừa, eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e xử lý. Uỷ ban nhân dân tỉnh cũng đã xác định bảy vùng, địa điểm có nguy cơ ô nhiễm môi tih trường hoe efynước mặt, eau tronggiay đó có ha sông Thị tieh Tínhtihh và hihh các chi tai lưu eo uhah eohg hghe hahg thchh toah viet hcm tai eohg ty eo hoiuhah uhah eohg hghe tihnằm ehihh vatrên hoe kha địa hahg efy bànthchh thị toah tai e viet hcm e xãtih eo uhah eohg hghe Bến Cát, hoe efyhuyện Bàueau viet hcm Bàng vàha giay huyện Dầu tieh hoiuhah Tiếng. tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Hiện nay, sông Thị Tính là nguồn tiếp nhận nuớc thải sinh hoạt của nguời dân trong lưu vực; nuớc thải của từ hoạt động chăn nuôi, hoạt động từ các khu công nghiệp và các cơ sở sản xuất chế biến mủ cao su đã và đang làm gia tăng mức ô nhiễm trên sông Thị Tính. Các nghiên cứu về chất luợng nuớc cũng như quản lý tổng hợp cho lưu vực sông mới eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e chỉ đựợc quan tâm trong thời gian gần đây.

Trong đó, các nghiên cứu ứng dụng mô eo uhah eohg hghe tih HEC hình hoe efy viet về –RAS hcmmôeau giaychất phỏng ha hoiuhah tiehvàtihh lượng nuớc hihh đánh giátaidiễn ehihh biếnvachất khalượng hahgnuớc thchh toah tai e 02410:04:25 PM10:04:25 PM122Thursday, June 13, 202410:04:25 PM10:04:25 PM122Thursday, June 13, 20241 uhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai eohg ty eo uhah eohg hghe tih hoe 1 eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e hoiuhah tieh tihh 02410:04:27 hihh tai ehihhPM122Thursday, PM10:04:27 va kha hahg thchh toah tai 13, June eohg202410:04:27 ty eo uhah eohg PM10:04:27 hghe tih hoe efyPM122Thursday, viet hcm eau giay haJune hoi 13, 20241 12224130610:04:25 PM10:04:25 PM12224130610:04:25 PM10:04:25 PM12224130610:04:25 PM10:04:25 PM ở lưu vực 02410:04:28 PM10:04:28 sông nhằm phục PM122Thursday, vụ 13, June cho202410:04:28 công tác quy PM10:04:28 hoạch và bảoPM122Thursday, vệ nguồn tài nguyên June 13, 20241 nuớc mặt trên địa bàn lưu vực sông Thị Tính còn hạn chế. Xuất eo uhah eohg hghe phátefy tih hoe từ viet đó, đề tàieau hcm “Ứng giaydụng mô hìnhtieh ha hoiuhah HEC-RAS tihh hihhtrong mô phỏng tai ehihh va khachất hahglượng thchh toah tai e nước sông Thị Tính, tỉnh Bình Dương và đề xuất giải pháp quản lý” có ý nghĩa khoa eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e học và thực tiễn nhằm đưa ra giải pháp quản lý và kiểm soát ô nhiễm môi trường 02410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, June 13, 202410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, June 13, 20241 thích hợp. eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e 2. Mục tiêu nghiên cứu eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e * Mục tiêu chung eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính, tỉnh Bình Dương nhằm đề xuất các giải eo uhah eohg hghe tih hoe pháp giảmefy vietôhcm thiểu eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e nhiễm.

* Mục tiêu cụ thể Ứng dụng mô hình HEC-HMS trong mô phỏng mưa - dòng chảy trên lưu vực sông Thị Tính để tạo biên trên cho mô hình thủy lực HEC-RAS. eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Ứng dụng mô hình HEC-RAS trong mô phỏng chất lượng nước sông Thị Tính. Từ đó eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e đề xuất được các nhiệm vụ và các giải pháp nhằm kiểm soát các nguồn thải, giảm thiểu eo uhah eohg hghe ô nhiễm tih hoe và cải efy viet hcmthiện eau chất giay luợng nuớc sông ha hoiuhah Thị hihh tieh tihh Tính.tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e hahg thchh toah tai eohg ty eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm e 3. tih eo uhah eohg hghe Đốihoe tượng efy viet hcm eau và phạm giay hacứu vi nghiên hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Đối tượng nghiên cứu: chất lượng nước sông Thị Tính với hai thông số BOD5 và COD.

Phạm vi nghiên cứu: đề tài chỉ nghiên cứu tác động của các nguồn thải diện, bao gồm nước ô nhiễm từ hoạt động sinh hoạt của người dân, từ quá trình chăn nuôi heo của các hộ gia đình, từ các khu công nghiệp, các cơ sở sản xuất chế biến mủ cao su và eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e nước mưa chảy tràn mang theo các chất ô nhiễm vào lưu vực sông Thị Tính. eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Thời gian nghiên cứu: từ năm 2018 đến năm 2020. 02410:04:25 PM10:04:25 PM122Thursday, June 13, 202410:04:25 PM10:04:25 PM122Thursday, June 13, 20241 Không gian nghiên cứu: Lưu vực sông Thị Tính trên địa bàn tỉnh Bình Dương. uhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai eohg ty eo uhah eohg hghe tih hoe 2 eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e hoiuhah tieh tihh 02410:04:27 hihh tai ehihhPM122Thursday, PM10:04:27 va kha hahg thchh toah tai 13, June eohg202410:04:27 ty eo uhah eohg PM10:04:27 hghe tih hoe efyPM122Thursday, viet hcm eau giay haJune hoi 13, 20241 12224130610:04:25 PM10:04:25 PM12224130610:04:25 PM10:04:25 PM12224130610:04:25 PM10:04:25 PM 4.

CáchPM122Thursday, 02410:04:28 PM10:04:28 tiếp cận nghiên June cứu 13, 202410:04:28 PM10:04:28 PM122Thursday, June 13, 20241 Tiếp cận thực tiễn, hệ thống, toàn diện và tổng hợp: Đối tượng nghiên cứu chất lượng nước trên lưu vực sông Thị Tính nằm trên một vùng lãnh thổ nên có sự thay đổi theo eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e không gian và thời gian. Nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội trên lưu vực ngày càng eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e lớn, nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngày càng tăng do đó đòi hỏi phải tiếp cận thực 02410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, tiễn, toàn June 13, 202410:04:26 PM10:04:26 PM122Thursday, June 13, 20241 diện và tổng hợp. eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Tiếp cận kế thừa tri thức, kinh nghiệm và cơ sở dữ liệu đã có một cách chọn lọc: Tổng hợp eo uhah eohg hghe tihlý thuyết hoe và thực efy viet hcmtiễn eauđể xácha giay định cơ sở tieh hoiuhah khoatihh họchihh quảntailýehihh tổng hợp lưu hahg va kha vực sông, thchh toah tai e đềtih eo uhah eohg hghe xuất hoegiải efypháp quảneau viet hcm lý vàgiay phát hatriển bền vững. hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Tiếp eo uhah eohg hghe cận efy tih hoe phương phápeau viet hcm ứnggiay dụnghamô hình hóa hoiuhah tiehđể quản tihh hihhlýtai tàiehihh nguyên nướchahg va kha lưu vực: thchh toah tai e Đây là cách tiếp cận nhằm đánh giá hiện trạng, dự đoán chất lượng nước, đưa ra được bức tranh toàn diện về hiện trạng chất lượng nước nhằm giúp các nhà quản lý quy hoạch và sử dụng tài nguyên nước một cách bền vững.

Tiếp cận đa mục tiêu: Đề tài được nghiên cứu sẽ phục vụ cấp nước, tưới tiêu, thoát eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e nước, giao thông, nhằm quy hoạch, quản lý tài nguyên nước phục vụ đa mục đích. eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e Tiếp cận phát triển bền vững: Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn eo uhah eohg hghe tih hoe efy viet hcm eau giay ha hoiuhah tieh tihh hihh tai ehihh va kha hahg thchh toah tai e hahg thchh toah taicho quan trọng eohg các nhàtyquản eolýuhah eohg địa phương hghe triển khai tihpháp các giải hoe efy kiểm soátviet các hcm e nguồn eo uhah eohg hghe thảiefy tih hoe gây ô nhiễm, viet đảm hcm eau bảo giay hasự phát triển hoiuhah tiehbền tihhvững hihhkinh tế xã va tai ehihh hộikha trênhahg lưu vực. thchh toah tai e 5.