Đánh giá tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính ở Việt Nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích đánh giá mức độ tự do hóa và tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính ở việt nam luận, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Yến Trang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. HCM
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đánh Giá Mức Độ Tự Do Hóa Và Tác Động Của Tự Do Hóa Tài Chính Đến Bất Ổn Tài Chính Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quan điểm tích cực về tự do hóa tài chính
• 2.2. Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và tính bất ổn tài chính
• 2.2.1. Công trình nghiên cứu của Min Bahadur Shrestha (2005)
• 2.2.2. Công trình nghiên cứu của Asli Demirgüç-Kunt and Enrica Detragiache (1998)
• 2.2.3. Công trình nghiên cứu của một số tác giả khác
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: TÍNH TOÁ CHỈ SỐ FLI
• PHỤ LỤC 2: ẢNH SỐ LIỆU CỦA CÁC BIẾN TRONG GIAI ĐOẠN TỪ QUÝ 01/1996 ĐẾN QUÝ 04/2012
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ ĐIỂM ĐỊNH CỦA MÔ HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Tự do hóa tài chính là một quá trình quan trọng trong việc cải cách nền kinh tế của các quốc gia đang phát triển, bao gồm cả Việt Nam. Từ thập niên 1970, nhiều quốc gia đã thực hiện các chính sách nhằm giảm bớt sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế. Tuy nhiên, việc tự do hóa tài chính không chỉ mang lại những lợi ích mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là tình trạng bất ổn tài chính. Khủng hoảng tài chính ở Châu Á năm 1997 là một ví dụ điển hình cho những tác động tiêu cực của tự do hóa tài chính. Nghiên cứu này nhằm đánh giá mức độ tự do hóa tài chính và tác động của nó đến bất ổn tài chính ở Việt Nam.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và bất ổn tài chính tại Việt Nam. Nghiên cứu sẽ xây dựng mô hình định lượng để đánh giá tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính. Ngoài ra, nghiên cứu cũng sẽ chỉ ra những hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo, nhằm cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình tài chính hiện tại của Việt Nam.

II. Tổng quan các nghiên cứu

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tự do hóa tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng có thể dẫn đến bất ổn tài chính. Các công trình nghiên cứu của McKinnon và Shaw (1973) đã chỉ ra rằng áp chế tài chính làm giảm tiết kiệm và đầu tư. Tự do hóa tài chính có thể giúp tăng cường phát triển tài chính, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng cho thấy rằng bất ổn tài chính có thể gia tăng khi các quốc gia không có đủ thể chế hỗ trợ cho hệ thống tài chính. Điều này đặc biệt đúng với các quốc gia đang phát triển như Việt Nam.

2.1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu

Công trình nghiên cứu của Min Bahadur Shrestha (2005) đã chỉ ra rằng tự do hóa tài chính có mối quan hệ chặt chẽ với bất ổn tài chính tại Nepal. Kết quả cho thấy rằng sự gia tăng trong chỉ số tự do hóa tài chính có liên quan đến tỷ lệ nợ xấu cao hơn, từ đó ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống tài chính. Tương tự, nghiên cứu của Asli Demirgüç-Kunt và Enrica Detragiache (1998) cũng cho thấy rằng bất ổn tài chính có khả năng xảy ra nhiều hơn tại những quốc gia có hệ thống tài chính tự do hóa, đặc biệt là khi các thể chế hỗ trợ chưa phát triển đầy đủ.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng để đánh giá tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính. Mô hình hồi quy sẽ được áp dụng để kiểm định mối quan hệ giữa các biến. Các chỉ số như chỉ số tự do hóa tài chính (FLI) và chỉ số bất ổn tài chính (FIS) sẽ được xây dựng và phân tích. Dữ liệu sẽ được thu thập từ các nguồn tài liệu đáng tin cậy, đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Mô hình nghiên cứu

Mô hình nghiên cứu sẽ bao gồm các biến độc lập như tự do hóa tài chính, lãi suất thực và các yếu tố kinh tế vĩ mô khác. Mô hình hồi quy sẽ giúp xác định mức độ ảnh hưởng của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính. Kết quả từ mô hình sẽ cung cấp cái nhìn rõ ràng về mối quan hệ giữa hai biến này, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho chính sách tài chính tại Việt Nam.

IV. Nội dung và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tự do hóa tài chính có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng làm gia tăng bất ổn tài chính. Các chỉ số được xây dựng cho thấy rằng mức độ tự do hóa tài chính tại Việt Nam vẫn còn ở mức độ thấp, và cần có những cải cách mạnh mẽ hơn để đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc cải cách thể chế là cần thiết để hỗ trợ cho quá trình tự do hóa tài chính.

4.1. Đánh giá mức độ tự do hóa tài chính

Mức độ tự do hóa tài chính tại Việt Nam được đánh giá thông qua các chỉ số cụ thể. Kết quả cho thấy rằng Việt Nam đã có những bước tiến trong việc tự do hóa tài chính, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Việc cải cách thể chế và nâng cao năng lực quản lý tài chính là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

V. Kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tự do hóa tài chính có thể mang lại nhiều lợi ích cho nền kinh tế, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Để giảm thiểu bất ổn tài chính, cần có những chính sách phù hợp nhằm cải cách thể chế và nâng cao năng lực quản lý tài chính. Việc này không chỉ giúp ổn định nền kinh tế mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Khuyến nghị chính sách

Các khuyến nghị chính sách bao gồm việc tăng cường giám sát và quản lý rủi ro trong hệ thống tài chính, cải cách thể chế để hỗ trợ cho quá trình tự do hóa tài chính. Ngoài ra, cần có các biện pháp bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp trước những rủi ro tiềm ẩn từ bất ổn tài chính. Những biện pháp này sẽ giúp tạo ra một môi trường tài chính ổn định và bền vững hơn cho Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tự do hóa tài chính là một xu hướng quan trọng trong phát triển kinh tế của các quốc gia đang phát triển từ những năm 1980, được thúc đẩy bởi các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Tại Việt Nam, quá trình này bắt đầu từ năm 1996 và đã trải qua nhiều giai đoạn với các chính sách đa dạng nhằm thúc đẩy sự phát triển của hệ thống tài chính. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích về tăng trưởng kinh tế, tự do hóa tài chính cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ra bất ổn tài chính, như đã thể hiện rõ qua khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá mức độ tự do hóa tài chính ở Việt Nam trong giai đoạn 1996-2012 và phân tích tác động của quá trình này đến tính bất ổn tài chính. Nghiên cứu tập trung xây dựng chỉ số tự do hóa tài chính (FLI) dựa trên tám chính sách chủ đạo và kiểm định mối quan hệ giữa FLI với chỉ số bất ổn tài chính (FIS) cùng lãi suất cho vay thực (LRR). Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu quý từ năm 1996 đến 2012, lấy từ các nguồn chính thức như IMF, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Tổng cục Thống kê.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp công cụ định lượng đánh giá mức độ tự do hóa tài chính, đồng thời làm rõ ảnh hưởng của tự do hóa đến sự ổn định tài chính, từ đó đề xuất các giải pháp chính sách phù hợp nhằm cân bằng giữa phát triển và kiểm soát rủi ro trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết kinh tế tài chính chủ đạo: lý thuyết áp chế tài chính của McKinnon và Shaw (1973) và lý thuyết về mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và bất ổn tài chính. Theo McKinnon và Shaw, áp chế tài chính với lãi suất thực âm làm giảm tiết kiệm và đầu tư, từ đó kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Tự do hóa tài chính được xem là công cụ để thúc đẩy tiết kiệm, tăng trưởng và phát triển tài chính.

Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm như của Asli Demirgüç-Kunt và Enrica Detragiache (1998) chỉ ra rằng tự do hóa tài chính có thể làm gia tăng tính bất ổn tài chính, đặc biệt tại các quốc gia có thể chế yếu kém. Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: chỉ số tự do hóa tài chính (FLI), chỉ số bất ổn tài chính (FIS) dựa trên tỷ lệ nợ xấu và tỷ suất sinh lợi trên tài sản (ROA), cùng với lãi suất cho vay thực (LRR) như một biến kiểm soát.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu quý từ năm 1996 đến 2012, tổng cộng 68 quan sát. Dữ liệu được thu thập từ IMF, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Tổng cục Thống kê. Chỉ số FLI được xây dựng bằng phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) dựa trên tám chính sách tự do hóa tài chính, bao gồm tự do hóa lãi suất, gỡ bỏ rào cản ngân hàng, giảm dự trữ bắt buộc, xóa bỏ kiểm soát tín dụng, ban hành quy tắc thận trọng, cải cách thị trường chứng khoán, tư nhân hóa ngân hàng nhà nước và tự do hóa tài khoản vốn nước ngoài.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước: kiểm định tính dừng chuỗi thời gian bằng kiểm định ADF, kiểm định đồng liên kết để xác định mối quan hệ dài hạn giữa các biến, kiểm định nhân quả Engle-Granger và cuối cùng sử dụng mô hình VECM để kiểm định tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính. Mô hình hồi quy chính được xây dựng dưới dạng logarit để tăng tính ổn định và giải thích.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ tự do hóa tài chính ở Việt Nam: Chỉ số FLI cho thấy giai đoạn 2001-2007 là thời kỳ Việt Nam thực thi nhiều chính sách tự do hóa tài chính nhất, với xu hướng tăng rõ rệt. Tuy nhiên, từ 2008 đến 2012, chỉ số này có xu hướng đi ngang và giảm nhẹ do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu, khi Việt Nam thắt chặt chính sách nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính: Kết quả mô hình VECM cho thấy tự do hóa tài chính có tác động thuận chiều đến tính bất ổn tài chính với hệ số 1%, tức là mỗi 1% tăng trong chỉ số FLI làm tăng 1% chỉ số bất ổn tài chính (FIS) sau một độ trễ. Mức độ giải thích của mô hình đạt 53.19%, cho thấy mối quan hệ khá bền vững.

3. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính Mỹ 2008: Biến giả cho thấy tác động nghịch chiều đến bất ổn tài chính, nghĩa là trong giai đoạn khủng hoảng, Việt Nam đã thực hiện các biện pháp thắt chặt tự do hóa tài chính, giúp giảm bớt tính bất ổn.

4. Kiểm định tính dừng và đồng liên kết: Các chuỗi dữ liệu FLI, FIS và LRR đều không dừng ở chuỗi gốc nhưng dừng ở sai phân bậc một, đồng thời tồn tại mối quan hệ đồng liên kết dài hạn, phù hợp với mô hình VECM.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các công trình thực nghiệm quốc tế, như nghiên cứu của Asli Demirgüç-Kunt và Enrica Detragiache (1998), khi chỉ ra rằng tự do hóa tài chính có thể làm gia tăng tính bất ổn tài chính, đặc biệt trong bối cảnh thể chế chưa hoàn chỉnh. Việt Nam, với quá trình tự do hóa bắt đầu từ năm 1996 và thể chế tài chính còn đang phát triển, cũng thể hiện xu hướng tương tự.

Việc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 làm chững lại quá trình tự do hóa và giảm bất ổn tài chính cho thấy vai trò quan trọng của chính sách điều hành và giám sát trong việc cân bằng giữa phát triển và ổn định. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ chỉ số FLI theo thời gian và bảng hồi quy mô hình VECM để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế giám sát tài chính vĩ mô: Xây dựng khung pháp lý đầy đủ, thiết lập hệ thống chỉ tiêu giám sát toàn diện và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan nhằm phát hiện sớm các rủi ro tài chính.

2. Lành mạnh hóa nền tài chính quốc gia: Thực hiện chính sách tài khóa và tiền tệ thận trọng, kiểm soát chặt chẽ các cân đối lớn như cán cân thương mại, tài khoản vốn và nợ công để duy trì sự ổn định tài chính.

3. Xử lý nợ xấu và nâng cao năng lực hệ thống ngân hàng: Tăng trích lập dự phòng, chứng khoán hóa nợ xấu, khuyến khích mua bán nợ và tăng tỷ lệ vốn chủ sở hữu nhằm nâng cao khả năng chịu đựng rủi ro của các ngân hàng thương mại.

4. Tăng cường minh bạch và quản trị rủi ro: Ban hành các quy định công khai thông tin tài chính ngân hàng, nâng cao năng lực quản trị và giám sát nội bộ để giảm thiểu rủi ro tín dụng và rủi ro hệ thống.

Các giải pháp trên cần được thực hiện đồng bộ trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các tổ chức tài chính nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tài chính và tiền tệ: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh chính sách tự do hóa tài chính phù hợp với điều kiện Việt Nam, đồng thời đề xuất các biện pháp kiểm soát rủi ro.

2. Các nhà quản lý ngân hàng và tổ chức tài chính: Hiểu rõ tác động của tự do hóa tài chính đến hoạt động ngân hàng, từ đó nâng cao năng lực quản trị rủi ro và xử lý nợ xấu.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp xây dựng chỉ số FLI, mô hình VECM và phân tích tác động chính sách tài chính trong bối cảnh thực tiễn Việt Nam.

4. Các nhà nghiên cứu kinh tế vĩ mô và tài chính quốc tế: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và phân tích chuyên sâu về mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và bất ổn tài chính tại một quốc gia đang phát triển, góp phần mở rộng nghiên cứu trong lĩnh vực này.

Câu hỏi thường gặp

1. Tự do hóa tài chính là gì và tại sao nó quan trọng?
   Tự do hóa tài chính là quá trình giảm bớt các rào cản và kiểm soát của nhà nước đối với thị trường tài chính nhằm thúc đẩy sự phát triển và hiệu quả phân bổ vốn. Nó quan trọng vì giúp tăng tiết kiệm, đầu tư và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

2. Chỉ số FLI được xây dựng như thế nào?
   Chỉ số FLI được xây dựng bằng phương pháp phân tích thành phần chính dựa trên tám chính sách tự do hóa tài chính, bao gồm lãi suất, rào cản ngân hàng, dự trữ bắt buộc, kiểm soát tín dụng, quy tắc thận trọng, thị trường chứng khoán, tư nhân hóa ngân hàng và tự do hóa tài khoản vốn nước ngoài.

3. Tự do hóa tài chính có gây ra bất ổn tài chính không?
   Theo nghiên cứu, tự do hóa tài chính có thể làm tăng tính bất ổn tài chính, đặc biệt khi thể chế giám sát và quản lý còn yếu kém. Tuy nhiên, với chính sách điều hành phù hợp, rủi ro này có thể được kiểm soát.

4. Tại sao khủng hoảng tài chính Mỹ 2008 lại ảnh hưởng đến tự do hóa tài chính ở Việt Nam?
   Khủng hoảng tài chính toàn cầu làm tăng rủi ro và bất ổn kinh tế, khiến Việt Nam phải thắt chặt các chính sách tự do hóa tài chính nhằm ổn định nền kinh tế vĩ mô và giảm thiểu tác động tiêu cực.

5. Các giải pháp chính để giảm bất ổn tài chính khi tự do hóa là gì?
   Bao gồm hoàn thiện cơ chế giám sát tài chính, xử lý nợ xấu hiệu quả, tăng cường minh bạch và quản trị rủi ro trong hệ thống ngân hàng, đồng thời duy trì các cân đối lớn của nền kinh tế.

Kết luận

• Tự do hóa tài chính tại Việt Nam đã được thực hiện tích cực từ năm 1996, đạt đỉnh cao trong giai đoạn 2001-2007.
• Quá trình tự do hóa có tác động thuận chiều làm gia tăng tính bất ổn tài chính, với mức tăng 1% FLI tương ứng 1% tăng FIS.
• Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008 đã khiến Việt Nam thắt chặt chính sách, giảm bớt bất ổn tài chính.
• Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của thể chế và chính sách giám sát trong cân bằng giữa phát triển và ổn định tài chính.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý và xử lý nợ xấu để đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính Việt Nam.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và quản lý tài chính cần áp dụng các giải pháp đề xuất để kiểm soát rủi ro, đồng thời thúc đẩy quá trình tự do hóa tài chính một cách an toàn và hiệu quả trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Phần này sẽ tập trung trình bày về lý do thực hiện đề tài và mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu. Nội dung chính của chương này là trình bày các kết quả thực nghiệm về tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu. Trên cơ sở mục tiêu nghiên cứu đã được xác đinh, tác giả sẽ trình bày phương pháp thực hiện, mô hình nghiên cứu cũng như nguồn số liệu và phương pháp thu thập số liệu. Chương 4: Nội dung và kết quả nghiên cứu. Chương này sẽ trình bày chi tiết các kết quả thực nghiệm dựa trên nguồn số liệu và phương pháp nghiên cứu đã xác định ở chương 3.

Chương 5: Kết luận. Căn cứ vào kết quả nghiên cứu đã trình bày ở chương 4, tác giả sẽ đưa ra những nhận định, giải pháp cho mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Trong phần này tác giả sẽ trình bày về những mặt hạn chế và hướng phát triển tiếp theo cho đề tài. 123doc -4- CHƯƠNG 2 - TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU 2.

Quan điểm tích cực về tự do hóa tài chính Xu hướng thiên về tự do hóa tài chính là một phần của xu hướng lớn hơn hướng tới giảm bớt sự can thiệp trực tiếp của nhà nước vào nền kinh tế. Tuy nhiên, tại một số quốc gia đang phát triển, tự do hóa tài chính cũng là một nỗ lực nhằm thoát khỏi “sự áp chế tài chính”. Việc đi từ áp chế tài chính đến tự do hóa tài chính được cổ vũ bởi các công trình nghiên cứu có ảnh hưởng của McKinnon và Shaw (1973). Theo McKinnon và Shaw, áp chế tài chính thông qua cơ chế buộc các tổ chức tài chính chi trả lãi suất thực thấp và thường có giá trị âm sẽ làm giảm tiết kiệm tư nhân và qua đó sẽ làm giảm các nguồn lực dành để tích lũy vốn.

Xét theo góc độ này, tự do hóa tài chính có thể giúp các quốc gia đang phát triển kích thích tiết kiệm trong nước và tăng trưởng, đồng thời giảm sự phụ thuộc quá mức vào các dòng vốn nước ngoài. Nghiên cứu của McKinnon và Shaw đã khơi dậy một dòng nghiên cứu đang lớn mạnh nhằm phân tích tác động tích cực của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế thông qua tăng năng suất thay vì huy động tiết kiệm (Levine 1997). Nghiên cứu này bao gồm một số công trình thực nghiệm về mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng; hầu hết các nghiên cứu nhận thấy các đại lượng khác nhau đo lường sự phát triển tài chính có tương quan đồng biến với cả tốc độ tăng trưởng GDP hiện tại và tương lai. Từ đó cho thấy rằng tự do hóa tài chính, bằng cách tăng cường phát triển tài chính, có thể làm tăng tỷ lệ tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế (King và Levine 1993).

Tuy nhiên quan điểm tích cực của tự do hóa tài chính phần nào bị ảnh hưởng bởi sự gia tăng rõ rệt tình trạng mỏng manh về tài chính mà cả các quốc gia đã phát triển và đang phát triển đều trải qua trong những năm 80 và 90. Phần tiếp theo luận văn sẽ trình bày những nghiên cứu thực nghiệm về tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính. Các công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và tính bất ổn tài chính 2. Công trình nghiên cứu của Min Bahadur Shrestha (2005) Nghiên cứu có thể đánh giá là có mối tương quan nhiều với Việt Nam là công trình nghiên cứu thực nghiệm của Min Bahadur Shrestha (2005) về “Mối quan hệ giữa tự do hóa tài chính và tính bất ổn tài chính của Nepal”.

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp bình phương bé nhất dựa trên mô hình phân phối trễ tự hồi quy (ARDL) để xem xét tác động của tự do hóa tài chính đến bất ổn tài chính trong khoảng thời gian từ năm 1970 đến năm 2003 tại Nepal. Để phục vụ cho việc kiểm định mối quan hệ này, Shrestha đã xây dựng chỉ số tự do hóa tài chính (financial liberalization index – FLI) cho Nepal bằng phương pháp thành phần chính. Chỉ số này còn thể hiện mức độ tự do hóa tài chính tại một thời điểm, là công cụ để xem xét tình trạng tự do hóa tài chính và đánh giá ảnh hưởng của chính sách đối với các khía cạnh của nền kinh tế. Shrestha sử dụng hàm logit đa biến để kiểm định xem liệu tự do hóa tài chính có gây ra bất ổn tài chính cho Nepal không.

Tập hợp các biến trong mô hình hồi quy bao gồm: Tỷ lệ giữa các khoản vốn huy động và cho vay của ngân hàng – LnCDR (đại diện cho tính bất ổn tài chính), lãi suất thực – LnLRR, chỉ số tự do hóa tài chính – FLI. Kết quả nghiên cứu cho thấy:  Mặc dù Nepal đã tiến hành tự do hóa tài chính từ năm 1970 nhưng giai đoạn từ năm 1984 đến 1994 là thời kỳ Nepal sử dụng nhiều chính sách tự do hóa tài chính nhất.  Kiểm định ARDL cho thấy có mối quan hệ dài hạn giữa chỉ số tự do hóa tài chính và tính bất ổn tài chính. Mối quan hệ này được xác định với mức ý nghĩa 1%.

Kết quả này cho thấy một sự gia tăng trong chỉ số tự do hóa tài chính có liên quan đến một sự gia tăng của tỷ lệ giữa các khoản vốn huy động và cho vay của ngân hàng. Tỷ lệ giữa các khoản vốn huy động và cho vay của ngân hàng cao hơn có liên quan đến các khoản nợ 123doc -6- xấu cao hơn, và điều này có thể gây ảnh hưởng ngược đối với sự ổn định trong lĩnh vực tài chính. Từ quan điểm này, kết quả trên cho thấy tổng hợp các chính sách tự do hóa tài chính có thể gây ra tính bất ổn trong lĩnh vực tài chính. Công trình nghiên cứu của Asli Demirgüç-Kunt and Enrica Detragiache (1998) Asli Demirgüç-Kunt and Enrica Detragiache (1998) đã thiết lập một biến giả cho tự do hóa tài chính của một số lớn các quốc gia phát triển và đang phát triển trong giai đoạn 1980-1995.

Để xác định tự do hóa, Asli Demirgüç-Kunt and Enrica Detragiache chọn một thay đổi chính sách có thể quan sát được, đó là việc bãi bỏ quy định về lãi suất ngân hàng, vì các trường hợp nghiên cứu cho thấy rằng chính sách thường là trung tâm của quá trình tự do hóa chung. Hệ thống số liệu nghiên cứu bao gồm những quốc gia đã tự do hóa các thị trường tài chính trước thập niên 80 cũng như những quốc gia đã tự do hóa ở những thời điểm khác nhau trong khoảng thời gian nói trên. Asli Demirgüç-Kunt and Enrica Detragiache đã dùng hàm logit đa biến để kiểm định xem các cuộc khủng hoảng ngân hàng có khả năng xảy ra nhiều hơn trong các hệ thống tài chính tự do hơn hay không khi các yếu tố khác có thể làm tăng xác suất xảy ra khủng hoảng đều đã được kiểm soát. Tập hợp các biến kiểm soát bao gồm các biến kinh tế vĩ mô, các đặc điểm của khu vực ngân hàng và các biến về thể chế.

Hai tác giả cũng kiểm định xem liệu các cuộc khủng hoảng có khả năng xảy ra nhiều hơn trong quá trình chuyển đổi sang một hệ thống tài chính ít được kiểm soát hơn, hay thực ra thì tình trạng mỏng manh về tài chính là một đặc điểm luôn tồn tại của tự do hóa tài chính. Một vấn đề khác thường phát sinh trong tranh luận về tự do hóa tài chính là liệu có phải những mối nguy hiểm của tự do hóa cao hơn tại những nước mà các thể chế cần thiết để hỗ trợ sự vận hành hiệu quả của các hệ thống tài chính không được phát triển đầy đủ. Những thể chế này bao gồm quy định kinh doanh cẩn trọng, giám sát các trung gian tài chính và các thị trường chứng khoán có tổ chức và một cơ chế 123doc -7- vận hành tốt để cưỡng chế thi hành các hợp đồng và các quy định điều tiết. Hai tác giả đã khảo sát vấn đề này thông qua việc kiểm định xem mối quan hệ giữa khủng hoảng ngân hàng và tự do hóa tài chính có mạnh hơn tại những nước có môi trường thể chế yếu kém hơn hay không.

Thước đo được sử dụng là GDP đầu người và các chỉ số khác nhau đại diện cho chất lượng thể chế. Hai tác giả sử dụng các phương pháp kiểm tra để chứng minh tính vững mạnh của kết quả. Kết quả chung là: khủng hoảng ngân hàng quả thật có khả năng xảy ra nhiều hơn tại những nước có khu vực tài chính tự do hóa, ngay cả khi các yếu tố khác (bao gồm lãi suất thực) đã được kiểm soát; ngoài ra, tình trạng mỏng manh của hệ thống ngân hàng gia tăng không phải là một đặc trưng của kết quả tức thời của việc tự do hóa; mà đúng hơn, nó có xu hướng xuất hiện một vài năm sau khi quá trình tự do hóa bắt đầu. Số liệu cũng ủng hộ cho sự phỏng đoán là một môi trường thể chế yếu kém sẽ làm cho việc tự do hóa có khả năng dẫn đến khủng hoảng ngân hàng nhiều hơn; đặc biệt, tại những quốc gia có thể chế luật pháp yếu kém, tham nhũng lan tràn, hoạt động quản lý nhà nước không hiệu quả và cơ chế cưỡng chế thi hành hợp đồng không hữu hiệu, tự do hóa tài chính có xu hướng gây ra một tác động đặc biệt lớn đối với xác suất xảy ra khủng hoảng ngân hàng.

Như vậy, có những bằng chứng rõ ràng rằng tự do hóa tài chính làm tăng tình trạng mỏng manh về tài chính tại những quốc gia đang phát triển, nơi mà những thể chế cần thiết để hỗ trợ cho một hệ thống tài chính vận hành trôi chảy vẫn chưa được thiết lập hoàn chỉnh. Để tìm hiểu một kênh khả dĩ qua đó tự do hóa có thể ảnh hưởng đến tình trạng mỏng manh của ngân hàng, hai tác giả sử dụng số liệu ở cấp độ ngân hàng để xem xét mối tương quan giữa các biến đại diện cho giá trị giấy phép hoạt động ngân hàng và biến giả về tự do hóa tài chính. Họ tìm thấy bằng chứng rằng giá trị giấy phép hoạt động đặc quyền của ngân hàng (franchise value) có xu hướng thấp hơn khi các thị trường tài chính được tự do hóa, có lẽ bởi vì sức mạnh độc quyền của ngân hàng bị xói mòn.