I. Giới thiệu chung về luận án
Luận án tiến sĩ về quan hệ Nhật Bản - Việt Nam giai đoạn 2002 - 2018 được thực hiện nhằm làm rõ tiến trình phát triển của mối quan hệ này trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế và an ninh - quốc phòng. Tác giả đã chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều thành tựu đạt được, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế cần khắc phục. Luận án không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về lịch sử quan hệ mà còn phân tích các nhân tố tác động đến sự phát triển của mối quan hệ này. Đặc biệt, luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu mối quan hệ Nhật - Việt trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự thay đổi của cục diện thế giới.
1.1. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục tiêu chính của luận án là làm rõ những cơ sở và nhân tố tác động đến quan hệ quốc tế giữa Nhật Bản và Việt Nam từ năm 2002 đến 2018. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm việc phân tích các khung pháp lý, đánh giá kết quả đạt được và hạn chế trong mối quan hệ này. Luận án cũng sẽ đưa ra những hàm ý chính sách cho Việt Nam trong việc phát triển quan hệ hợp tác với Nhật Bản, nhằm tăng cường sự gắn kết và phát triển bền vững giữa hai quốc gia.
II. Cơ sở và nhân tố tác động đến quan hệ Nhật Bản Việt Nam
Mối quan hệ giữa Nhật Bản và Việt Nam được xây dựng trên nền tảng lịch sử và văn hóa chung. Nhân tố lịch sử từ giai đoạn 1973 - 2001 đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển quan hệ trong giai đoạn 2002 - 2018. Bên cạnh đó, bối cảnh quốc tế và khu vực cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình mối quan hệ này. Sự cạnh tranh và hợp tác giữa các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc, và Ấn Độ đã ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của cả Nhật Bản và Việt Nam. Từ đó, việc xác định vị trí của mỗi nước trong chính sách đối ngoại của nhau trở nên cần thiết.
2.1. Những cơ sở lịch sử văn hóa
Sự gần gũi về vị trí địa lý và những nét tương đồng về văn hóa, tôn giáo đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho hợp tác Nhật Bản - Việt Nam. Các mối liên hệ lịch sử từ xa xưa đã giúp hai nước dễ dàng hơn trong việc thiết lập và phát triển quan hệ ngoại giao. Những thành tựu đạt được trong giai đoạn trước cũng đã tạo ra động lực cho sự phát triển quan hệ trong giai đoạn 2002 - 2018.
2.2. Những nhân tố tác động
Bối cảnh quốc tế và khu vực có sự thay đổi mạnh mẽ, với sự xuất hiện của nhiều thách thức mới. Các nước lớn như Mỹ và Trung Quốc đã có những điều chỉnh chiến lược, ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế của Nhật Bản và Việt Nam. Điều này đã tạo ra những cơ hội và thách thức cho mối quan hệ Nhật - Việt, yêu cầu cả hai bên phải có những điều chỉnh phù hợp trong chính sách đối ngoại của mình.
III. Quan hệ Nhật Bản Việt Nam trên các lĩnh vực chủ yếu
Trong giai đoạn 2002 - 2018, quan hệ Nhật Bản - Việt Nam đã được củng cố qua nhiều văn kiện pháp lý quan trọng. Các chuyến thăm cấp cao và các hiệp định hợp tác đã tạo ra khung pháp lý vững chắc cho sự phát triển quan hệ. Các lĩnh vực chính trị, kinh tế và an ninh - quốc phòng đã có những bước tiến đáng kể, thể hiện qua các thỏa thuận hợp tác và các chương trình viện trợ ODA. Điều này không chỉ giúp tăng cường mối quan hệ song phương mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam.
3.1. Các khung pháp lý của quan hệ Nhật Bản Việt Nam
Hơn 30 văn kiện quan trọng đã được ký kết trong giai đoạn này, bao gồm các tuyên bố chung và hiệp định hợp tác. Những văn kiện này không chỉ thể hiện cam kết của hai bên mà còn tạo ra cơ sở pháp lý cho các hoạt động hợp tác trong tương lai. Các hiệp định như Hiệp định Thương mại tự do Nhật - Việt và các thỏa thuận về ODA đã góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế và hợp tác đa phương giữa hai nước.
IV. Nhận xét về quan hệ Nhật Bản Việt Nam giai đoạn 2002 2018
Mối quan hệ Nhật Bản - Việt Nam trong giai đoạn 2002 - 2018 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng cũng không thiếu những thách thức. Các kết quả đạt được trong lĩnh vực chính trị, kinh tế và an ninh - quốc phòng đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để nâng cao hiệu quả hợp tác. Những hạn chế trong quan hệ cần được nhận diện và khắc phục để đảm bảo mối quan hệ này phát triển bền vững.
4.1. Những kết quả đạt được và hạn chế
Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế trong hợp tác Nhật Bản - Việt Nam. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong chính sách và sự khác biệt về lợi ích giữa hai bên cần được giải quyết. Việc đánh giá đúng những kết quả đạt được và hạn chế sẽ giúp hai nước có những điều chỉnh phù hợp trong chính sách đối ngoại của mình.
