Thực trạng sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và ô nhiễm trong nông nghiệp Việt Nam

Tình hình sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) tại Việt Nam đang diễn ra với nhiều biến động. 102 trang · Đại Học Kỹ Thuật - Công Nghệ · 2010.

• Tác giả: Lưu Nguyễn Thành Công
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thò Hai
• Trường học: Đại Học Kỹ Thuật - Công Nghệ
• Chuyên ngành: Môi Trường & CNSH
• Đề tài: Tình Hình Sử Dụng Hóa Chất Bảo Vệ Thực Vật Và Ô Nhiễm Nông Nghiệp Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI
• 1.3. NỘI DUNG KHÓA LUẬN
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ PHÂN BÓN
• 2.2. SỰ RA ĐỜI CỦA THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
• 2.3. KHÁI NIỆM VỀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT
• 2.4. PHÂN LOẠI THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ PHÂN BÓN HÓA HỌC
• 2.4.1. Phân loại thuốc bảo vệ thực vật
• 2.4.2. Phân loại theo nhóm chất hóa học
• 2.4.3. Phân loại theo nguồn gốc
• 2.4.4. Phân loại theo con đường xâm nhập
• 2.4.5. Phân loại theo tính độc của thuốc
• 2.4.6. Đặc tính sinh, hóa học của một số nhóm thuốc bảo vệ thực vật
• 2.4.7. Phân loại phân bón
• 2.4.7.1. Phân vô cơ
• 2.4.7.2. Phân vi lượng
• 2.5. ẢNH HƯỞNG CỦA THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ PHÂN BÓN HÓA HỌC
• 2.5.1. Ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật
• 2.5.1.1. Con đường phát tán thuốc bảo vệ thực vật trong môi trường
• 2.5.1.2. Độ lượng của thuốc bảo vệ thực vật trong nước
• 2.5.1.3. Ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường đất
• 2.5.1.4. Tác động của thuốc bảo vệ thực vật đến hệ sinh thái nông nghiệp
• 2.5.1.5. Ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật đến con người
• 2.5.2. Ảnh hưởng của phân bón hóa học
• 2.5.2.1. Tác động của phân bón lên cây trồng
• 2.5.2.2. Tác động của phân bón lên sức khỏe con người
• 2.5.2.3. Tác động của phân bón lên môi trường đất
• 2.6. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG HÓA CHẤT BẢO VỆ THỰC VẬT VÀ PHÂN BÓN HÓA HỌC Ở VIỆT NAM
• 2.6.1. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở Việt Nam
• 2.6.2. Số lượng thuốc bảo vệ thực vật sử dụng tại Việt Nam trong thời gian qua
• 2.6.3. Chủng loại thuốc bảo vệ thực vật sử dụng trong sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam
• 2.6.4. Thực trạng về vấn đề lựa chọn sử dụng các dạng thuốc an toàn đối với môi trường
• 2.6.5. Vấn đề lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất
• 2.6.6. Nguyên nhân của việc lạm dụng thuốc và sử dụng không hợp lý thuốc bảo vệ thực vật
• 2.6.7. Tình hình sử dụng phân bón hóa học tại Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA
• 3.1. Kết quả điều tra thực tế tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở các vùng ngoại thành, thành phố Hồ Chí Minh
• 3.2. Kết quả điều tra thực tế tình hình phân bón hóa học ở các vùng ngoại thành, thành phố Hồ Chí Minh
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Tình hình sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật

Tình hình sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) tại Việt Nam đang diễn ra với nhiều biến động. Theo thống kê, lượng hóa chất bảo vệ thực vật được sử dụng trong nông nghiệp ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong các vụ mùa chính. Việc này nhằm mục đích bảo vệ cây trồng khỏi sâu bệnh và tăng năng suất, tuy nhiên cũng dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho ô nhiễm nông nghiệp. Nhiều nông dân vẫn chưa có nhận thức đầy đủ về cách sử dụng an toàn và hiệu quả các loại hóa chất này, dẫn đến tình trạng lạm dụng và sử dụng không đúng cách. Theo một khảo sát gần đây, khoảng 60% nông dân thừa nhận rằng họ không tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng trên nhãn sản phẩm. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng mà còn gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

1.1. Đặc điểm sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật

Việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các loại thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ và thuốc diệt nấm. Các sản phẩm này thường được nhập khẩu từ nước ngoài, nhưng một số loại cũng được sản xuất trong nước. Sự phát triển nhanh chóng của ngành nông nghiệp đã tạo ra nhu cầu ngày càng cao về các loại hóa chất này. Tuy nhiên, việc quản lý và kiểm soát chất lượng sản phẩm còn nhiều hạn chế. Theo một báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chỉ có khoảng 30% các sản phẩm hóa chất được kiểm tra chất lượng trước khi đưa vào sử dụng. Điều này dẫn đến tình trạng sản phẩm không đạt tiêu chuẩn tràn lan trên thị trường.

II. Ô nhiễm nông nghiệp do hóa chất

Ô nhiễm nông nghiệp tại Việt Nam chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng không hợp lý các loại hóa chất bảo vệ thực vật. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lạm dụng các loại hóa chất này đã làm ô nhiễm đất, nước và không khí. Cụ thể, các chất độc hại từ hóa chất có thể xâm nhập vào nguồn nước sinh hoạt, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Một nghiên cứu của Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho thấy, hàm lượng chất lượng đất tại một số vùng nông nghiệp đã bị suy giảm nghiêm trọng do tích tụ các chất độc hại từ hóa chất bảo vệ thực vật. Ngoài ra, ô nhiễm nông nghiệp còn ảnh hưởng đến hệ sinh thái, làm mất cân bằng sinh học và gây ra sự suy giảm đa dạng sinh học.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm nông nghiệp là do sự thiếu hiểu biết của nông dân về cách sử dụng an toàn các loại hóa chất bảo vệ thực vật. Nhiều nông dân vẫn còn giữ thói quen sử dụng hóa chất theo kinh nghiệm cá nhân mà không tham khảo ý kiến chuyên gia. Bên cạnh đó, chính sách quản lý và kiểm soát chất lượng hóa chất còn nhiều bất cập, dẫn đến việc nhiều sản phẩm kém chất lượng vẫn được phép lưu hành trên thị trường. Một số nông dân cũng cho rằng việc sử dụng hóa chất là cách duy nhất để tăng năng suất, mặc dù họ biết rằng điều này có thể gây ra những tác hại lâu dài cho môi trường và sức khỏe con người.

III. Giải pháp giảm ô nhiễm nông nghiệp

Để giảm thiểu ô nhiễm nông nghiệp, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước tiên, cần nâng cao nhận thức của nông dân về việc sử dụng an toàn các loại hóa chất bảo vệ thực vật. Các chương trình đào tạo và tập huấn cần được tổ chức thường xuyên để giúp nông dân hiểu rõ hơn về cách sử dụng hóa chất đúng cách và hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng hóa chất trên thị trường. Các cơ quan chức năng cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn trong việc xử lý các trường hợp vi phạm. Cuối cùng, khuyến khích nông dân áp dụng các biện pháp canh tác bền vững như sử dụng chế phẩm sinh học thay thế cho hóa chất độc hại.

3.1. Chính sách quản lý hóa chất

Chính sách quản lý hóa chất bảo vệ thực vật cần được hoàn thiện và cập nhật thường xuyên để phù hợp với tình hình thực tế. Cần có các quy định rõ ràng về việc cấp phép sản xuất, nhập khẩu và tiêu thụ hóa chất. Ngoài ra, cần thiết lập các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt hơn đối với các sản phẩm hóa chất trước khi đưa vào thị trường. Việc này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn bảo vệ môi trường sống của người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế nông nghiệp trọng điểm, nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng và ẩm. Điều kiện tự nhiên này tạo thuận lợi cho sự phát triển của thảm thực vật và các loại cây trồng, nhưng đồng thời cũng là môi trường lý tưởng cho sự phát sinh, lây lan của sâu bệnh và cỏ dại gây hại mùa màng. Để bảo vệ sản lượng thu hoạch và giữ vững an ninh lương thực quốc gia, việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV) kết hợp cùng phân bón hóa học đã trở thành một trong những biện pháp kỹ thuật chủ yếu và phổ biến trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả kinh tế và khả năng dập dịch tức thời, việc lạm dụng các chế phẩm hóa học nông nghiệp đã để lại những hệ lụy môi trường và sức khỏe nghiêm trọng. Tồn dư hóa chất tích tụ lâu dài làm suy thoái môi trường đất, ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm, hủy hoại hệ vi sinh vật bản địa và làm suy giảm đa dạng sinh học trong hệ sinh thái đồng ruộng. Đồng thời, dư lượng hóa chất độc hại trong nông sản và nguồn nước sinh hoạt đe dọa trực tiếp đến sức khỏe của người trực tiếp canh tác lẫn cộng đồng tiêu dùng. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài khóa luận tốt nghiệp được thực hiện nhằm cung cấp cái nhìn hệ thống về tình hình sử dụng và mức độ ô nhiễm hóa chất nông nghiệp tại Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật và vấn đề ô nhiễm các chế phẩm hóa học sử dụng trong nông nghiệp tại Việt Nam.
2. Khảo sát thực tế tình hình sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học tại một số vùng canh tác cây trồng ngoại thành TP. Hồ Chí Minh.
3. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực, khắc phục ô nhiễm môi trường do hóa chất nông nghiệp gây ra.

Nhiệm vụ nghiên cứu (theo phân công trong văn bản):

• Thu thập, tổng hợp các tài liệu, số liệu thứ cấp liên quan đến việc sử dụng và mức độ gây ô nhiễm của hóa chất BVTV cùng các chế phẩm hóa học nông nghiệp trên phạm vi cả nước.
• Tiến hành điều tra thực tế tại các hộ nông dân vùng phụ cận/ngoại thành TP. Hồ Chí Minh để ghi nhận tập quán canh tác, chủng loại thuốc và phân bón sử dụng.
• Phân tích nguyên nhân và đưa ra các giải pháp khắc phục tình trạng lạm dụng hóa chất trong sản xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các nhóm hóa chất bảo vệ thực vật (Clo hữu cơ, Phospho hữu cơ, Carbamate, Pyrethroid, thuốc trừ sâu sinh học...), các loại phân bón hóa học (phân đạm, phân lân, phân kali, phân hỗn hợp NPK, phân vi lượng) và con đường phát tán, cơ chế gây độc của chúng đối với hệ sinh thái và con người.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu tổng quan trên phạm vi toàn quốc (kèm số liệu dẫn chứng tại một số địa phương như Gia Lai, Đắk Lắk, Bắc Ninh, Phú Thọ, Nghệ An, Hải Phòng) và khảo sát thực địa tại các vùng ngoại thành TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được giao thực hiện từ ngày 05/04/2010 đến ngày 14/07/2010; dữ liệu thống kê thứ cấp được tổng hợp trong các giai đoạn từ năm 1976 đến 2006; số liệu điều tra thực địa được thực hiện vào tháng 07/2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các quy chuẩn độc học quốc tế, các cơ chế chuyển hóa hóa sinh và các văn bản quản lý nhà nước về hóa chất nông nghiệp tại Việt Nam:

Khung lý thuyết và các khái niệm khoa học:

• Khái niệm thuốc bảo vệ thực vật (Pesticide): Là các hợp chất hóa học tổng hợp hoặc có nguồn gốc tự nhiên được dùng để phòng trừ các sinh vật gây hại mùa màng, nông sản (bao gồm thuốc trừ sâu, trừ bệnh, diệt cỏ, diệt chuột, điều hòa sinh trưởng).
• Hệ thống phân loại độc tính của WHO và FAO (1987): Phân loại mức độ độc cấp tính của thuốc BVTV dựa trên chỉ số $LD_{50}$ (mg/kg thể trọng qua đường miệng và qua da trên chuột) thành 5 nhóm: Nhóm Ia (Cực độc), Nhóm Ib (Rất độc), Nhóm II (Độc vừa), Nhóm III (Độc nhẹ) và Nhóm IV (Sản phẩm không gây độc cấp khi sử dụng bình thường).
• Cơ chế tác động sinh hóa: Cơ chế ức chế enzyme cholinesterase của nhóm Phospho hữu cơ và Carbamate làm gián đoạn dẫn truyền xung thần kinh của acetylcholine; cơ chế làm rối loạn kênh ion natri/kali trên màng tế bào thần kinh của nhóm Clo hữu cơ và Pyrethroid; cơ chế gây độc qua tinh thể protein độc tố của vi khuẩn sinh học Bacillus thuringiensis.
• Văn bản pháp lý: Các quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về danh mục thuốc BVTV cấm và hạn chế sử dụng tại Việt Nam (Lệnh cấm các hoạt chất gốc Clo hữu cơ năm 1993; Quyết định cấm và hạn chế hàng loạt hoạt chất như Aldrin, Dieldrin, Endrin, DDT, Lindane, Methyl Parathion, Methamidophos vào tháng 5/1996).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp thu thập và tổng quan tài liệu thứ cấp: Kế thừa, tổng hợp và phân tích các nguồn dữ liệu chuyên môn đã công bố về tiêu thụ hóa chất, cơ chế phát tán chất ô nhiễm trong môi trường đất, nước mặt, nước ngầm và chuỗi thức ăn sinh học.
• Phương pháp điều tra xã hội học và phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp các hộ nông dân tại vùng canh tác ngoại thành TP. Hồ Chí Minh bằng phiếu điều tra nhằm ghi nhận tần suất phun xịt, liều lượng, danh mục hoạt chất sử dụng và thời gian cách ly trước thu hoạch.
• Phương pháp thống kê và so sánh: Phân tích định lượng dữ liệu tiêu thụ phân bón và thuốc BVTV qua các giai đoạn lịch sử để rút ra xu hướng biến động và mức độ mất cân đối dinh dưỡng khoáng trong canh tác.

Nguồn dữ liệu:

• Các báo cáo khoa học và tài liệu công bố chuyên ngành trong nước: Viện Bảo vệ thực vật, các công trình của Trần Thanh Xuân (2004), Bùi Vĩnh Diện và Vũ Đức Vọng (2006), Nguyễn Trần Oánh và Ngô Xuân Trung (1978), Vũ Công Hậu, Nguyễn Văn Khoản và Nguyễn Duy Trang (1969).
• Dữ liệu nghiên cứu độc học và sinh thái học quốc tế: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB, 1987), các nghiên cứu của Sheals (1957), Wolfe (1972), Balachowsky...
• Dữ liệu sơ cấp thu thập từ đợt khảo sát thực tế tháng 7/2010 tại TP. Hồ Chí Minh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp thâm canh nhiệt đới tại Việt Nam. Tác giả chỉ rõ mối quan hệ giữa nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực và thực trạng phát sinh dịch hại, từ đó làm rõ vai trò kép của phân bón và thuốc BVTV. Chương này xác định mục đích cốt lõi là làm rõ thực trạng sử dụng, đánh giá mức độ ô nhiễm và đề xuất giải pháp kiểm soát; đồng thời quy định nhiệm vụ nghiên cứu gồm thu thập tài liệu, khảo sát vùng ngoại thành TP. Hồ Chí Minh và xây dựng kiến nghị. Phương pháp tiến hành được xác định chủ yếu là tổng quan tài liệu kết hợp điều tra phỏng vấn trực tiếp nông dân về chế độ phun xịt và cách ly hóa chất.

Chương 2: Tổng quan tài liệu

Chương 2 là phần trọng tâm với khối lượng kiến thức lý thuyết và số liệu tổng hợp chuyên sâu, được chia thành 4 phần chính:

1. Lịch sử và tình hình phát triển của thuốc BVTV và phân bón hóa học:

• Thuốc BVTV: Lịch sử hình thành từ năm 2500 TCN (dùng hợp chất lưu huỳnh diệt côn trùng), 1500 TCN (diệt bọ chét), 1200 TCN (xử lý hạt giống ở Trung Quốc), 900 SCN (dùng arsenic sulfide diệt côn trùng) và thế kỷ IV (xử lý hạt lúa bằng arsen trắng). Cuối thế kỷ XIX đến năm 1930 sử dụng các hợp chất vô cơ (Arsen, Selenium, Antimony, Sulfur...). Bước ngoặt diễn ra vào năm 1939 với sự ra đời của DDT (nhóm Clo hữu cơ), tiếp theo là Phospho hữu cơ (1940), Carbamate (1947) và Pyrethroid (1970). Thuốc trừ sâu được phân hóa qua 3 thế hệ với độ độc giảm dần và tính chọn lọc tăng lên.
• Tại Việt Nam: Trước thế kỷ XIX, việc phòng trừ chủ yếu thủ công hoặc mang tính tín ngưỡng. Từ thập niên 1950 bắt đầu dùng DDT, Lindane, Parathion-ethyl. Trong khi các nước phát triển cấm DDT từ thập niên 1970 (tại Mỹ cấm năm 1972, văn bản ghi mốc cấm 1992 đối với các dẫn xuất), Việt Nam đến năm 1993 mới chính thức cấm Clo hữu cơ và đến tháng 5/1996 ban hành danh mục cấm/hạn chế diện rộng.
• Phân bón hóa học: Phân bón đóng góp trên 50% vào mức tăng năng suất cây trồng. Tiêu thụ thế giới tăng từ 69 triệu tấn (1970) lên 146 triệu tấn (1990). Tỷ lệ bón N:P:K của các nước phát triển là 1 : 0,6 : 0,54 (110 kg dinh dưỡng/ha), các nước đang phát triển là 1 : 0,36 : 0,12 (49 kg/ha). Tại Việt Nam, năm 1980 tiêu thụ 500.000 tấn đạm và >200.000 tấn lân; đến năm 1990 tăng lên 2,1 triệu tấn đạm và 650.000 tấn lân. Tỷ lệ dinh dưỡng N : P2O5 : K2O của Việt Nam rất thấp và mất cân đối, chỉ đạt 1 : 0,23 : 0,04 (so với trung bình thế giới 1 : 0,47 : 0,36).

Bảng 2.1: Mức tiêu thụ phân bón hóa học tại Việt Nam qua các năm (N + P2O5 + K2O)

Năm	Mức tiêu thụ (kg/ha)
1976	17,6
1980	15,6
1985	51,5
1990	65,3
1991	75,3
1992	68,9
1993	74,3
1994	99,2
1995	87,0
So sánh 1995 với 1976	Tăng 494,3%

2. Phân loại chi tiết thuốc BVTV và phân bón:

• Nhóm Clo hữu cơ: Hợp chất rất bền vững, tích lũy trong mô mỡ động vật và phóng đại sinh học. Gồm nhóm DDT (DDT, DDD, Methoxychlor, Dicofol); HCH (Hexachlorocyclohexane/666, Lindane); Cyclodiens (Aldrin, Dieldrin, Heptachlor, Endrin, Mirex, Endosulfan); Polychloroterpenes (Toxaphene, Strobane - trong đó Toxacant A trong Toxaphene độc gấp 18 lần trên chuột và 36 lần trên cá vàng).
• Nhóm Phospho hữu cơ: Chiếm khoảng 90% khối lượng sử dụng thực tế (so với 5% của Clo hữu cơ), độc tính cấp cao (nhóm Ia, Ib), phân hủy nhanh hơn nhưng ức chế men cholinesterase. Gồm 3 nhóm dẫn xuất: Aliphatic (TEPP, Malathion, Monocrotophos, Dimethoate, Dichlorvos, Mevinphos, Methamidophos, Acephate...); Phenyl (Parathion, Ethyl Parathion, Methyl Parathion, Profenofos, Sulprofos); Dị vòng (Diazinon, Azinphosmethyl, Chlorpyrifos...).
• Nhóm Carbamate: Dẫn xuất axit carbamic, ức chế men cholinesterase nhưng ít độc qua da hơn Phospho hữu cơ. Gồm Carbaryl (1956), Carbofuran, Methomyl, Oxamyl, Isoprocarb (MIPC), Carbosulfan...
• Nhóm Pyrethrum và Pyrethroid (Cúc tổng hợp): Pyrethrum tự nhiên chiết xuất từ hoa cúc. Pyrethroid tổng hợp chia thành 4 thế hệ: Thế hệ 1 (Allethrin 1949); Thế hệ 2 (Tetramethrin 1965, Resmethrin 1967, Bioallethrin 1969, Phenothrin 1973); Thế hệ 3 (Fenvalerate 1972, Permethrin 1973); Thế hệ 4 (Bifenthrin, Lambda-Cyhalothrin, Cypermethrin, Deltamethrin, Fenpropathrin... hoạt lực gấp 10 lần thế hệ 3, bền ánh sáng).
• Thuốc trừ sâu sinh học Bacillus thuringiensis (Bt): Phát hiện năm 1902 trên tằm (Bombyx mori), ứng dụng năm 1938. Tinh thể glycoprotein tác động chọn lọc làm thủng vách ruột sâu non bộ Cánh vảy (Lepidoptera), an toàn cho người và thiên địch.
• Phân bón: Phân loại thành phân hữu cơ (phân chuồng, phân xanh, phân vi sinh), phân vô cơ (đạm: Urê, $NH_4NO_3$, $(NH_4)_2SO_4$, $NH_4Cl$; lân: Apatit, photphorit $Ca_3(PO_4)_2$, super lân, lân nung chảy; kali: $KCl$, $K_2SO_4$, $KNO_3$; hỗn hợp NPK: 16-16-8, 20-20-15) và phân vi lượng (Fe, Zn, Mn, Cu, B, Mo).

Bảng 2.2: Phân loại độ độc thuốc BVTV theo WHO và FAO (ADB, 1987)

Loại độc	$LD_{50}$ qua đường miệng (mg/kg) - Chất rắn	$LD_{50}$ qua đường miệng (mg/kg) - Chất lỏng	$LD_{50}$ qua da (mg/kg) - Chất rắn	$LD_{50}$ qua da (mg/kg) - Chất lỏng
Ia: Cực độc	$\le 5$	$\le 20$	$\le 10$	$\le 40$
Ib: Rất độc	$5 - 50$	$20 - 200$	$10 - 100$	$40 - 400$
II: Độc vừa	$50 - 500$	$200 - 2.000$	$100 - 1.000$	$400 - 4.000$
III: Độc nhẹ	$> 500$	$> 2.000$	$> 1.000$	$> 4.000$
IV: Không gây độc cấp	Sử dụng bình thường không gây độc cấp tính

Bảng 2.3: Độ tan của một số hoạt chất BVTV trong môi trường nước

Hoạt chất	Độ tan trong nước (mg/l)	Hoạt chất	Độ tan trong nước (mg/l)
Aldrin	0,0012	Diazinon	40
Parathion	24	Malathion	145
Dimethoate	2.500	2,4-D	890
2,4,5-T	280	Lindane	7,0
Carbofuran	700

3. Tác động của thuốc BVTV đến môi trường và con người:

• Cơ chế phát tán: Khi phun xịt, có đến 50% lượng thuốc rơi xuống đất và hòa vào môi trường nước. Nước mặt sông Cầu (Bắc Ninh) tại vùng chuyên canh rau có lượng thuốc cao gấp 3-5 lần vùng trồng lúa. Nước Biển Hồ (Gia Lai) và Hồ Lắk (Đắk Lắk) phát hiện 2-4 loại hóa chất gốc Clo hữu cơ với nồng độ 0,05-0,060 mg/l (Bùi Vĩnh Diện & Vũ Đức Vọng, 2006).
• Nước ngầm và đất: Nước giếng đào Buôn Ma Thuột nhiễm 11/15 loại hóa chất chuẩn gốc Clo hữu cơ (0,01-0,558 $\mu$g/l). Đất tại Cẩm Khê (Phú Thọ) chứa DDT 1,56 mg/kg; Thanh Sơn (Phú Thọ) 30 mg/kg; Diễn Châu (Nghệ An) 15-20 mg/kg. Tại Tiên Lãng và Vĩnh Bảo (Hải Phòng), 70% mẫu nước giếng bị ô nhiễm sắt, asen và dư lượng thuốc BVTV.
• Hệ sinh thái đất và đa dạng sinh học: Thuốc 666 (13 kg/ha) làm giảm 2/3 số lượng bọ đuôi bật (Sheals, 1957); Disulfoton (2,2 kg/ha) làm giảm 95% bọ đuôi bật trong 3 tháng; Carbamate (5 kg/ha) làm giảm 90% bọ đuôi bật và bọ chân chạy suốt 1 năm. Xử lý đất quá liều (Parathion lên đến 50.000 ppm) ức chế vi sinh vật đất kéo dài.
• Sức khỏe con người: Hóa chất xâm nhập qua đường tiêu hóa, hô hấp và da. Nhiễm độc cấp tính gây tê liệt, co giật, khó thở, suy hô hấp, ngừng tim. Nhiễm độc mãn tính gây suy giảm trí nhớ, rối loạn hành vi, tổn thương gan thận não, quái thai, đột biến gen và làm gia tăng nguy cơ ung thư.

Chương 3: Kết quả điều tra

Chương 3 trình bày các kết quả điều tra thực tế được thực hiện vào tháng 07/2010 tại các vùng phụ cận và huyện ngoại thành TP. Hồ Chí Minh (vùng chuyên canh rau màu):

• Tình hình sử dụng thuốc BVTV (Bảng 3.1): Tổng hợp các loại thuốc trừ sâu, trừ bệnh được nông dân sử dụng trên các loại rau màu chính; ghi nhận số lần phun xịt trong một vụ canh tác, liều lượng pha chế thực tế so với khuyến cáo của nhà sản xuất và việc tuân thủ thời gian cách ly trước khi thu hoạch sản phẩm.
• Tình hình sử dụng phân bón hóa học (Bảng 3.2): Ghi nhận tập quán bón phân vô cơ, tỷ lệ phối trộn giữa phân đạm (Urê), phân lân và kali, tình trạng bón thừa đạm để kích thích rau tăng trưởng nhanh và mức độ sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh tại địa phương.

Chương 4: Kết luận và kiến nghị

Chương 4 đúc kết các kết luận rút ra từ quá trình tổng quan tài liệu và điều tra thực tế, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp:

• Khẳng định tính hai mặt của hóa chất nông nghiệp: đóng góp tăng năng suất nhưng việc lạm dụng đã gây suy thoái nghiêm trọng môi trường đất, nước và đe dọa trực tiếp sức khỏe cộng đồng.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật: Áp dụng nghiêm ngặt quy tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc BVTV (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc, đúng phương pháp); ưu tiên sử dụng thuốc sinh học (như Bacillus thuringiensis) và các hoạt chất thế hệ mới có tính chọn lọc cao, thời gian phân hủy ngắn; điều chỉnh tỷ lệ bón phân cân đối N-P-K, tăng cường phân bón hữu cơ và phân vi sinh nhằm phục hồi độ phì nhiêu của đất.
• Đề xuất giải pháp quản lý và giáo dục: Tăng cường tập huấn khuyến nông, nâng cao nhận thức của người nông dân về an toàn lao động và bảo vệ môi trường, kiểm soát chặt chẽ danh mục hóa chất lưu hành trên thị trường.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu trong văn bản:

• Hệ thống hóa quá trình phát triển của hóa chất BVTV thế giới và Việt Nam, chỉ ra độ trễ trong chính sách cấm Clo hữu cơ tại Việt Nam (đến năm 1993 mới cấm, trong khi các nước phát triển đã dừng từ thập niên 1970-1980).
• Cung cấp số liệu tiêu thụ phân bón giai đoạn 1976-1995: lượng phân bón nguyên chất ($N + P_2O_5 + K_2O$) tăng từ 17,6 kg/ha (1976) lên 87,0 kg/ha (1995), tương ứng mức tăng 494,3% (đỉnh điểm năm 1994 đạt 99,2 kg/ha). Chỉ ra sự mất cân đối lớn trong cơ cấu bón phân tại Việt Nam với tỷ lệ $N : P_2O_5 : K_2O$ là 1 : 0,23 : 0,04 (rất thấp so với mức 1 : 0,47 : 0,36 của thế giới).
• Tổng hợp các bằng chứng định lượng về ô nhiễm môi trường do hóa chất BVTV tại Việt Nam: nồng độ gốc Clo hữu cơ tại Biển Hồ (0,05-0,06 mg/l), giếng đào Buôn Ma Thuột (0,01-0,558 $\mu$g/l với 11/15 chất chuẩn), hàm lượng DDT trong đất tại Cẩm Khê (1,56 mg/kg), Thanh Sơn (30 mg/kg), Diễn Châu (15-20 mg/kg), và tỷ lệ 70% giếng nước tại Tiên Lãng - Vĩnh Bảo nhiễm tạp chất/dư lượng thuốc BVTV.
• Dẫn chứng định lượng về suy giảm đa dạng sinh thái đất: thuốc 666 (13 kg/ha) diệt 2/3 bọ đuôi bật; Disulfoton (2,2 kg/ha) diệt 95% bọ đuôi bật trong 3 tháng; Carbamate (5 kg/ha) làm giảm 90% bọ đuôi bật và bọ chân chạy trong 1 năm.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

• Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "4 đúng" (đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng lúc, đúng phương pháp) và bảo đảm thời gian cách ly của từng loại thuốc trên rau màu.
• Chuyển đổi cơ cấu thuốc bảo vệ thực vật: loại bỏ triệt để các thuốc thuộc nhóm độc tính cao (Ia, Ib), thay thế bằng thuốc có nguồn gốc sinh học (Bacillus thuringiensis) và các nhóm cúc tổng hợp (Pyrethroid thế hệ mới) ít tồn lưu trong nông sản.
• Cân đối dinh dưỡng cây trồng: giảm lượng phân đạm vô cơ đơn thuần, tăng tỷ lệ phân lân, kali và bổ sung phân chuồng, phân xanh, phân vi sinh để cải tạo đất canh tác.
• Tăng cường giám sát thị trường thuốc BVTV và đẩy mạnh tuyên truyền an toàn lao động (sử dụng đồ bảo hộ, không đổ hóa chất thừa ra nguồn nước).

Đóng góp của đề tài:

• Tác giả đã kết nối bức tranh tổng quan tài liệu đa ngành (hóa học, nông học, độc học, khoa học môi trường) với tình hình thực tế canh tác tại vùng ven đô TP. Hồ Chí Minh.
• Đề tài đóng góp tài liệu tổng hợp có giá trị về cơ chế tác động lý-hóa-sinh của từng nhóm hợp chất bảo vệ thực vật và phân bón đối với hệ sinh thái nhiệt đới Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế:

• Do giới hạn về thời gian thực hiện đồ án (trong khoảng hơn 3 tháng từ tháng 4 đến tháng 7/2010) và điều kiện kinh phí nghiên cứu của sinh viên, khóa luận chủ yếu dựa trên nguồn dữ liệu tổng quan thứ cấp.
• Phạm vi điều tra thực tế tại TP. Hồ Chí Minh chỉ tập trung vào phương pháp phỏng vấn nông dân ghi nhận tập quán sử dụng mà chưa có điều kiện lấy mẫu nước, đất, rau tại hiện trường để phân tích dư lượng bằng các thiết bị phòng thí nghiệm chuyên sâu (như sắc ký khí GC-MS hay sắc ký lỏng HPLC).

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Mở rộng phạm vi và cỡ mẫu khảo sát điều tra sang nhiều vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn trái và lúa nước ở các tỉnh lân cận khu vực Nam Bộ.
• Thực hiện các nghiên cứu thực nghiệm lấy mẫu phân tích định lượng dư lượng thuốc BVTV, hàm lượng nitrat và kim loại nặng trong đất, tầng nước ngầm và nông sản sau thu hoạch để đánh giá chính xác mức độ rủi ro sinh thái.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho nhiều đối tượng nghiên cứu và học tập:

• Sinh viên và học viên: Các ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường, Nông học, Bảo vệ Thực vật, Công nghệ Sinh học và Quản lý Tài nguyên Môi trường có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo tổng quan về độc học môi trường và quản lý hóa chất nông nghiệp.
• Cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên nông nghiệp: Tham khảo hệ thống phân loại hóa chất, các thế hệ thuốc trừ sâu, độ tan và độc tính để xây dựng quy trình hướng dẫn nông dân sử dụng hóa chất an toàn, hiệu quả.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Phần phân loại chi tiết các nhóm Clo hữu cơ, Phospho hữu cơ, Carbamate, Pyrethroid (4 thế hệ) và chế phẩm sinh học Bacillus thuringiensis.
  • Bảng tổng hợp độ tan của các hoạt chất BVTV trong nước và bảng phân cấp độ độc của WHO/FAO.
  • Các số liệu thống kê lịch sử về tiêu thụ phân bón và bức tranh ô nhiễm đất, nước tại các địa phương của Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận phân loại các thế hệ thuốc trừ sâu như thế nào và đặc tính của từng thế hệ là gì? Khóa luận phân chia thuốc trừ sâu thành 3 thế hệ lớn:

• Thế hệ 1: Các hợp chất chiết xuất tự nhiên hoặc vô cơ cổ điển như Nicotin, Pyrethrum từ hoa cúc, phèn xanh, thạch tín (arsen).
• Thế hệ 2: Các chất hữu cơ tổng hợp ra đời từ thập niên 1940 gồm Clo hữu cơ (DDT, 666/BHC, Aldrin, Dieldrin...) và Phospho hữu cơ (Wofatox, Parathion...).
• Thế hệ 3 và 4: Ra đời từ thập niên 1970-1980 gồm Carbamate, các nhóm cúc tổng hợp (Pyrethroid với 4 thế hệ có hoạt tính cao, liều dùng thấp, ít bền vững trong môi trường hơn) và các chế phẩm sinh học vi sinh (như Bacillus thuringiensis).

2. Cơ chế gây độc của nhóm thuốc bảo vệ thực vật gốc Phospho hữu cơ và Carbamate được trình bày như thế nào? Cả hai nhóm đều tác động trực tiếp lên hệ thần kinh thông qua việc ức chế hoạt tính của enzyme cholinesterase. Khi men này bị ức chế, quá trình phân giải chất truyền tin thần kinh acetylcholine giữa các tế bào thần kinh bị phá vỡ, dẫn đến tích tụ acetylcholine gây kích thích liên tục, làm rối loạn thần kinh, teo cơ, co giật, suy hô hấp, choáng váng và có thể dẫn đến tử vong.

3. Số liệu tiêu thụ phân bón của Việt Nam trong giai đoạn 1976 - 1995 có sự biến động ra sao? Theo Bảng 2.1 của khóa luận, tổng lượng phân bón tiêu thụ tính theo hoạt chất nguyên chất ($N + P_2O_5 + K_2O$) tăng từ 17,6 kg/ha (năm 1976) lên 87,0 kg/ha (năm 1995), tương ứng mức tăng 494,3% (năm đạt đỉnh là 1994 với 99,2 kg/ha). Tỷ lệ bón khoáng của Việt Nam ($N : P_2O_5 : K_2O$) đạt 1 : 0,23 : 0,04, thấp và mất cân đối nhiều so với mức trung bình của thế giới là 1 : 0,47 : 0,36.

4. Khóa luận dẫn chứng những con số nào chứng minh sự ô nhiễm của hóa chất BVTV trong môi trường nước và đất tại Việt Nam?

• Nước mặt: Nước Biển Hồ (Gia Lai) và Hồ Lắk (Đắk Lắk) chứa dư lượng 2-4 loại hóa chất chuẩn gốc Clo hữu cơ với hàm lượng trung bình 0,05 - 0,060 mg/l; lưu vực sông Cầu (Bắc Ninh) vùng chuyên canh rau có lượng thuốc cao gấp 3-5 lần vùng trồng lúa.
• Nước ngầm: Giếng đào tại Buôn Ma Thuột phát hiện 11/15 loại hóa chất chuẩn gốc Clo hữu cơ (0,01 - 0,558 $\mu$g/l); 70% giếng tại Tiên Lãng - Vĩnh Bảo bị ô nhiễm.
• Môi trường đất: Hàm lượng DDT trong đất tại Cẩm Khê (Phú Thọ) là 1,56 mg/kg, Thanh Sơn (Phú Thọ) là 30 mg/kg, Diễn Châu (Nghệ An) vượt ngưỡng 15 - 20 mg/kg.

5. Cơ chế tác động diệt sâu của chế phẩm vi sinh Bacillus thuringiensis (Bt) là gì? Vi khuẩn Bacillus thuringiensis hình que tạo ra tinh thể protein độc tố (glycoprotein) trong suốt. Khi sâu non (đặc biệt là sâu non bộ Cánh vảy - Lepidoptera) ăn phải, dịch tiêu hóa có tính kiềm trong ruột sâu sẽ phá hủy glycoprotein tạo ra các phân tử làm thủng vách trong ống tiêu hóa. Quá trình này phá vỡ cân bằng thẩm thấu, làm tê liệt miệng và ống tiêu hóa khiến sâu ngừng ăn và chết vì nhiễm độc máu.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lưu Nguyễn Thành Công đã hệ thống hóa bức tranh toàn cảnh về thực trạng sử dụng và mức độ ô nhiễm của hóa chất BVTV cùng phân bón hóa học trong nông nghiệp Việt Nam. Công trình đã phân tích chi tiết cơ chế phát tán, chuyển hóa và độc tính của từng nhóm hợp chất đối với các thành phần môi trường đất, nước và sức khỏe con người, đồng thời bổ sung dữ liệu điều tra sơ bộ tại vùng ngoại thành TP. Hồ Chí Minh năm 2010. Các giải pháp đề xuất về nguyên tắc "4 đúng", chuyển dịch cơ cấu sang thuốc sinh học và cân đối dinh dưỡng khoáng có giá trị thực tiễn cao cho công tác quản lý môi trường nông nghiệp bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai MUÏC LUÏC  LÔØI CAÛM ÔN DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT DANH MUÏC CAÙC BAÛNG DANH MUÏC CAÙC HÌNH Trang CHÖÔNG 1: MÔÛ ÑAÀU. Ñaët vaán ñeà. Muïc ñích choïn ñeà taøi. Noäi dung khoùa luaän.

Phöông phaùp nghieân cöùu. 02 CHÖÔNG 2: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU. Giôùi thieäu chung veà thuoác baûo veä thöïc vaät vaø phaân boùn. Söï ra ñôøi cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät.

Khaùi nieäm thuoác baûo veä thöïc vaät. Treân theá giôùi. ÔÛ Vieät Nam. Söï ra ñôøi cuûa phaân boùn hoùa hoïc.

Treân theá giôùi. ÔÛ Vieät Nam. Phaân loaïi thuoác baûo veä thöïc vaät va phaân boùn. Phaân loaïi thuoác baûo veä thöïc vaät.

Phaân loaïi theo nhoùm chaát hoùa hoïc. Phaân loaïi theo nguoàn goác. 09 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai 2. Phaân loaïi theo con ñöôøng xaâm nhaäp.

Phaân loaïi theo tính ñoäc cuûa thuoác. Ñaëc tính sinh, hoùa hoïc cuûa moät soá nhoùm thuoác baûo veä thöïc vaät. Phaân loaïi phaân boùn. Phaân voâ cô.

Phaân vi löôïng. AÛnh höôûng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät vaø phaân boùn hoùa hoïc .1 AÛnh höôûng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät .1 Con ñöôøng phaùt taùn thuoác baûo veä thöïc vaät trong moâi tröôøng .2 Dö löôïng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät trong nöôùc .3 Aûnh höôûng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät ñeán moâi tröôøng ñaát .4 Taùc ñoäng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät ñeán heä sinh thaùi noâng nghieäp. AÛnh höôûng cuûa thuoác baûo veä thöïc vaät ñeán con ngöôøi .2 AÛnh höôûng cuûa phaân boùn hoùa hoïc. Taùc ñoäng cuûa phaân boùn leân caây troàng.

Taùc ñoäng cuûa phaân boùn leân söùc khoûe con ngöôøi. Taùc ñoäng cuûa phaân boùn leân moâi tröôøng ñaát. Söï maát ñaïm trong ñaát ngaäp nöôùc. Söï maát ñaïm ôû theå hôi NH3.

Söï maát ñaïm do quaù trình Nitrat hoùa. Söï maát ñaïm do röûa troâi beà maët vaø thaám saâu theo chieàu thaúng ñöùng. Phaân ñaïm vaø vaán ñeà tích luõy. Tình hình söû duïng hoùa chaát baûo veä thöïc vaät vaø phaân boùn hoùa hoïc ôû Vieät Nam.

Tình hình söû duïng thuoác baûo veä thöïc vaät ôû Vieät Nam. 58 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai 2. Soá löôïng thuoác baûo veä thöïc vaät öû duïng taïi Vieät nam trong thôøi gian qua. Chuûng loaïi thuoác baûo veä thöïc vaät söû duïng trong saûn xuaát noâng nghieäp ôû Vieät Nam.

Thöïc traïng veà vaán ñeà löïa choïn söû duïng caùc daïng thuoác an toaøn ñoái vôùi moâi tröôøng. Vaán ñeà laïm duïng thuoác baûo veä thöïc vaät trong saûn xuaát. Nguyeân nhaân cuûa vieäc laïm duïng thuoác vaø söû duïng khoâng hôïp lyù thuoác baûo veä thöïc vaät. Tình hình söû duïng phaân boùn hoùa hoïc taïi Vieät Nam.

78 CHÖÔNG 3: KEÁT QUAÛ ÑIEÀU TRA. Keát quaû ñieàu tra thöïc teá tình hình söû duïng thuoác baûo veä thöïc vaät ôû caùc vuøng ngoaïi thaønh, thaønh phoá Hoà Chí Minh. Keát quaû ñieàu tra thöïc teá tình hình phaân boùn hoùa hoïc ôû caùc vuøng ngoaïi thaønh, thaønh phoá Hoà Chí Minh. 83 CHÖÔNG 4: KEÁT LUAÄN VAØ KIEÁN NGHÒ 4.

86 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng TRÖÔØNG ÑH KYÕ THUAÄT – COÂNG NGHEÄ COÄNG HOØA XAÕ HOÄI CHUÕ NGHÓA VIEÄT NAM TP. HOÀ CHÍ MINH ÑOÄC LAÄP – TÖÏ DO – HAÏNH PHUÙC KHOA: MOÂI TRÖÔØNG & CNSH NGAØNH: MOÂI TRÖÔØNG NHIEÄM VUÏ KHOÙA LUAÄN TOÁT NGHIEÄP HOÏ VAØ TEÂN: LÖU NGUYEÃN THAØNH COÂNG MSSV: 207108006 NGHAØNH: MOÂI TRÖÔØNG LÔÙP: 07CMT 1/ Teân ñeà taøi Khoùa Luaän Toát Nghieäp: THÖÏC TRAÏNG CUÛA VIEÄC SÖÛ DUÏNG HOÙA CHAÁT BAÛO VEÄ THÖÏC VAÄT VAØ VAÁN ÑEÀ OÂ NHIEÃM CAÙC CHEÁ PHAÅM HOÙA HOÏC SÖÛ DUÏNG TRONG NOÂNG NGHIEÄP VIEÄT NAM 2/ Nhieäm vuï Khoùa Luaän Toát Nghieäp:  Thu thaäp caùc taøi lieäu, soá lieäu coù lieân quan ñeán vieäc söû duïng vaø vieäc gaây oâ nhieãm cuûa hoùa chaát baûo veä thöïc vaät vaø caùc cheá phaåm hoùa hoïc  Tieán haønh ñieàu tra ôû caùc hoä daân vuøng phuï caänthaønh, thaønh phoá Hoà Chí Minh  Ñöa ra giaûi phaùp khaéc phuïc 3/ Ngaøy giao Khoùa Luaän Toát Nghieäp: 05 – 04 – 2010 4/ Ngaøy hoaøn thaønh nhieäm vuï: 14 – 07 – 2010 5/ Hoï teân Giaùo Vieân Höôùng Daãn: T.S Nguyeãn Thò Hai Noäi dung vaø yeâu caàu Khoùa Luaän Toát Nghieäp ñaõ ñöôïc thoâng qua. Ngaøy thaùng naêm 2010 Ngaøy thaùng naêm 2010 CHUÛ NHIEÄM KHOA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN (Kyù vaø ghi roõ hoï teân) (Kyù vaø ghi roõ hoï teân) PHAÀN DAØNH CHO KHOA Ngöôøi duyeät ( chaám sô boä ):. Ngaøy baûo veä:.

Ñieåm toång keát:. Nôi löu tröõ Khoùa Luaän Toát Nghieäp:. Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai LÔØI CAÛM ÔN Khoùa luaän toát nghieäp naøy ñöôïc hình thaønh laø keát quaû cuûa 3 naêm hoïc taïi tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP HCM vôùi söï truyeàn ñaït, höôùng daãn taän tình cuûa caùc Thaày Coâ, söï giuùp ñôõ cuûa baïn beø, söï coå vuõ, ñoäng vieân cuûa nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình. Em xin chaân thaønh caûm ôn Ban laõnh ñaïo nhaø tröôøng ñaõ taïo nhöõng ñieàu kieän toát nhaát veà cô sôû vaät chaát cho sinh vieân chuùng em tieán haønh laøm Khoùa Luaän Toát Nghieäp naøy.

Em xin caûm ôn toaøn theå caùc Thaày Coâ Khoa Moâi Tröôøng & Coâng Ngheä Sinh Hoïc – Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP HCM. Em xin caûm ôn coâ T.S Nguyeãn Thò Hai, ngöôøi ñaõ höôùng daãn taän tình ñeå em hoaøn thaønh Khoùa Luaän Toát Nghieäp naøy. Cuoái cuøng, em xin göûi lôøi caûm ôn chaân thaønh nhaát ñeán nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình ñaõ taïo moïi ñieàu kieän ñeå em ñöôïc hoïc ngoâi Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä naøy. Vì thôøi gian quaù haïn heïp vaø trình ñoä hieåu bieát coøn haïn cheá, neân Khoùa Luaän Toát Nghieäp cuûa em seõ coøn nhieàu ñieàu thieáu soùt.

Em raát mong ñöôïc söï thoâng caûm, ñoùng goùp yù kieán vaø söûa ñoåi cuûa quyù Thaày Coâ. Em xin chaân thaønh caûm ôn! Tp.HCM, Ngaøy 15 thaùng 07 naêm 2010 Sinh Vieân Löu Nguyeãn Thaønh Coâng SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT BVTV: baûo veä thöïc vaät CTV: coäng taùc vieân DDT : Dichloro-Diphenyl-Trichloroethane HCBVTV: hoùa chaát baûo veä thöïc vaät SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Baûng 2.1 : Tieâu thuï phaân hoùa hoïc ôû Vieät Nam .2 : Phaân loaïi ñoäc tính thuoác baûo veä thöïc vaät cuûa toå chöùc Y teá theá giôùi vaø toå chöùc Noâng Löông Theá Giôùi.3 : Tính tan cuûa hoùa chaát baûo veä thöïc vaät trong moâi tröôøng nöôùc .4 : Haøm löôïng NO3 trong dung dòch ñaát ôû ñoä saâu 50 vaø 140 cm .5 : Löôïng thuoác BVTV ñöôïc söû duïng ôû Vieät Nam töø naêm 1990 – 1996 .6 : Danh saùch caùc loaïi thuoác tröø saâu ñang ñöôïc noâng daân öû duïng chuû yeáu treân luùa, rau, cheø taïi moät soá ñòa phöông naêm 2002 .7 : Caùc daïng thuoác baûo veä thöïc vaät ñang ñaêng kyù söû duïng taïi Vieät Nam68 Baûng 2.8 : Soá löôïng phaân hoùa hoïc ñöôïc söû duïng qua caùc naêm .1 : Tình hình söû duïng thuoác baûo veä thöïc vaät treân moät soá caây troàng taïi vuøng ngoaïi thaønh , thaønh phoá Hoà Chí Minh (7/2010) .2 : Tình hình söû duïng phaân boùn hoùa hoïc moät soá caây troàng taïi vuøng ngoaïi thaønh, thaønh phoá Hoà Chí Minh (7/2010). 84 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC HÌNH Hình 2.1 : Con ñöôøng phaùt taùn cuûa thuoác BVTV trong moâi tröôøng .2 : Con ñöôøng duy chuyeån cuûa thuoác baûo veä trong moâi tröôøng ñaát .3 : Quaù trình acetylcholine truyeàn tin giöõa caùc teá baøo thaàn kinh bò phaù vôõ bôûi caùc loaïi thuoác tröø saâu öùc cheá vôù cholinesterase .4 : Taùc haïi cuûa thuoác BVTV. 41 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai LÔØI CAÛM ÔN Khoùa luaän toát nghieäp naøy ñöôïc hình thaønh laø keát quaû cuûa 3 naêm hoïc taïi tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP HCM vôùi söï truyeàn ñaït, höôùng daãn taän tình cuûa caùc Thaày Coâ, söï giuùp ñôõ cuûa baïn beø, söï coå vuõ, ñoäng vieân cuûa nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình.

Em xin chaân thaønh caûm ôn Ban laõnh ñaïo nhaø tröôøng ñaõ taïo nhöõng ñieàu kieän toát nhaát veà cô sôû vaät chaát cho sinh vieân chuùng em tieán haønh laøm Khoùa Luaän Toát Nghieäp naøy. Em xin caûm ôn toaøn theå caùc Thaày Coâ Khoa Moâi Tröôøng & Coâng Ngheä Sinh Hoïc – Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä TP HCM. Em xin caûm ôn coâ T.S Nguyeãn Thò Hai, ngöôøi ñaõ höôùng daãn taän tình ñeå em hoaøn thaønh Khoùa Luaän Toát Nghieäp naøy. Cuoái cuøng, em xin göûi lôøi caûm ôn chaân thaønh nhaát ñeán nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình ñaõ taïo moïi ñieàu kieän ñeå em ñöôïc hoïc ngoâi Tröôøng Ñaïi Hoïc Kyõ Thuaät Coâng Ngheä naøy.

Vì thôøi gian quaù haïn heïp vaø trình ñoä hieåu bieát coøn haïn cheá, neân Khoùa Luaän Toát Nghieäp cuûa em seõ coøn nhieàu ñieàu thieáu soùt. Em raát mong ñöôïc söï thoâng caûm, ñoùng goùp yù kieán vaø söûa ñoåi cuûa quyù Thaày Coâ. Em xin chaân thaønh caûm ôn! Tp.HCM, Ngaøy 15 thaùng 07 naêm 2010 Sinh Vieân Löu Nguyeãn Thaønh Coâng SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT BVTV: baûo veä thöïc vaät CTV: coäng taùc vieân DDT : Dichloro-Diphenyl-Trichloroethane HCBVTV: hoùa chaát baûo veä thöïc vaät SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Baûng 2.1 : Tieâu thuï phaân hoùa hoïc ôû Vieät Nam .2 : Phaân loaïi ñoäc tính thuoác baûo veä thöïc vaät cuûa toå chöùc Y teá theá giôùi vaø toå chöùc Noâng Löông Theá Giôùi.3 : Tính tan cuûa hoùa chaát baûo veä thöïc vaät trong moâi tröôøng nöôùc .4 : Haøm löôïng NO3 trong dung dòch ñaát ôû ñoä saâu 50 vaø 140 cm .5 : Löôïng thuoác BVTV ñöôïc söû duïng ôû Vieät Nam töø naêm 1990 – 1996 .6 : Danh saùch caùc loaïi thuoác tröø saâu ñang ñöôïc noâng daân öû duïng chuû yeáu treân luùa, rau, cheø taïi moät soá ñòa phöông naêm 2002 .7 : Caùc daïng thuoác baûo veä thöïc vaät ñang ñaêng kyù söû duïng taïi Vieät Nam68 Baûng 2.8 : Soá löôïng phaân hoùa hoïc ñöôïc söû duïng qua caùc naêm .1 : Tình hình söû duïng thuoác baûo veä thöïc vaät treân moät soá caây troàng taïi vuøng ngoaïi thaønh , thaønh phoá Hoà Chí Minh (7/2010) .2 : Tình hình söû duïng phaân boùn hoùa hoïc moät soá caây troàng taïi vuøng ngoaïi thaønh, thaønh phoá Hoà Chí Minh (7/2010). 84 SVTH: Löu Nguyeãn Thaønh Coâng Khoùa Luaän Toát Nghieäp GVHD: T.S Nguyeãn Thò Hai DANH MUÏC CAÙC HÌNH Hình 2.1 : Con ñöôøng phaùt taùn cuûa thuoác BVTV trong moâi tröôøng .2 : Con ñöôøng duy chuyeån cuûa thuoác baûo veä trong moâi tröôøng ñaát .