Tính bất định chính sách kinh tế và ảnh hưởng đến ổn định hệ thống ngân hàng

Tài liệu nghiên cứu Tính bất định chính sách kinh tế và ổn định hệ thống ngân hàng, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Châu
• Người hướng dẫn: GS. Võ Xuân Vinh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Tính Bất Định Chính Sách Kinh Tế Và Ổn Định Hệ Thống Ngân Hàng
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• TÓM TẮT
• SUMMARY
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH VẼ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Tính cấp thiết về mặt thực tiễn
• 1.1.2. Tính cấp thiết về mặt khoa học
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Quy trình nghiên cứu
• 1.5.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• 1.6.1. Đóng góp mới về mặt khoa học
• 1.6.2. Đóng góp mới về mặt thực tiễn
• 1.7. BỐ CỤC CỦA NGHIÊN CỨU
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÍNH BẤT ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ VÀ ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
• 2.1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÍNH BẤT ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ
• 2.1.1. Khái niệm tính bất định của chính sách kinh tế
• 2.1.2. Lý thuyết về tính bất định của chính sách kinh tế
• 2.1.3. Đo lường tính bất định chính sách kinh tế
• 2.1.4. Tác động của tính bất định chính sách kinh tế
• 2.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
• 2.2.1. Khái niệm ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.2.2. Lý thuyết về ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.2.3. Đo lường ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.2.4. Vai trò của ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.3. TÁC ĐỘNG CỦA TÍNH BẤT ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ ĐẾN ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
• 2.3.1. Tác động bất định chính sách kinh tế trong nước đến ổn định hệ thống ngân hàng của một quốc gia
• 2.3.2. Tác động bất định chính sách kinh tế của quốc gia này đến ổn định hệ thống ngân hàng của quốc gia khác
• 2.4. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ ẢNH HƯỞNG CỦA TÍNH BẤT ĐỊNH CHÍNH SÁCH KINH TẾ ĐẾN ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG NGÂN HÀNG
• 2.4.1. Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến ổn định hệ thống ngân hàng
• 2.4.2. Các nghiên cứu về tính bất định của chính sách kinh tế đến ổn định của hệ thống ngân hàng
• 2.4.3. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. KHUNG PHÂN TÍCH
• 3.2. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Giả thuyết nghiên cứu thứ nhất
• 3.2.2. Giả thuyết nghiên cứu thứ hai
• 3.2.3. Giả thuyết nghiên cứu thứ ba
• 3.3. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.3.2. Giải thích biến và giả thuyết nghiên cứu
• 3.4. DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.5.1. Phương pháp thống kê mô tả
• 3.5.2. Phương pháp hồi quy tĩnh dành cho dữ liệu bảng
• 3.5.3. Phương pháp hồi quy động dành cho dữ liệu bảng
• 3.6. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 4.1.1. Thực trạng tính bất định chính sách kinh tế toàn cầu và ổn định hệ thống ngân hàng
• 4.1.2. Thống kê mô tả dữ liệu nghiên cứu
• 4.2. KIỂM ĐỊNH LỰA CHỌN PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.2.1. Kiểm định lựa chọn phương pháp nghiên cứu với biến Z_score
• 4.2.2. Kiểm định lựa chọn phương pháp nghiên cứu với biến NPL
• 4.3. KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH GỐC
• 4.4. KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH VỚI BIẾN TƯƠNG TÁC
• 4.4.1. Kết quả hồi quy mô hình với biến tương tác đặc điểm ngành (mô hình 2)
• 4.4.2. Kết quả hồi quy mô hình với biến tương tác đặc điểm nền kinh tế vĩ mô (mô hình 3)
• 4.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1.1. Đề xuất cho Chính phủ
• 5.1.2. Đề xuất cho Ngân hàng trung ương
• 5.1.3. Đề xuất cho các nhà quản trị ngân hàng
• 5.2. HẠN CHẾ VÀ GỢI Ý HƯỚNG NGHIÊN CỨU
• 5.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Bất Định Chính Sách Kinh Tế Đến Ngân Hàng

Ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế, là trung gian tài chính quan trọng thúc đẩy lưu thông vốn và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, hệ thống ngân hàng (HTNH) luôn đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là từ bất định chính sách kinh tế (EPU), có thể dẫn đến bất ổn tài chính. Nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của EPU đến ổn định hệ thống ngân hàng, một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động.

1.1. Vai trò của hệ thống ngân hàng trong nền kinh tế

Hệ thống ngân hàng (HTNH) đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng, điều phối vốn từ người tiết kiệm đến người đi vay, thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng kinh tế. Khi HTNH hoạt động hiệu quả, nó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và tạo điều kiện cho phát triển bền vững. Ngược lại, bất ổn trong HTNH có thể gây ra khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế và ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội. Do đó, việc duy trì ổn định hệ thống ngân hàng là một ưu tiên hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách.

1.2. Bất định chính sách kinh tế EPU là gì

Bất định chính sách kinh tế (EPU) đề cập đến sự thiếu chắc chắn về các quyết định chính sách của chính phủ, bao gồm chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa, quy định và luật pháp. EPU có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, chẳng hạn như thay đổi chính phủ, xung đột chính trị, khủng hoảng kinh tế hoặc các sự kiện bất ngờ khác. EPU có thể ảnh hưởng đến quyết định của các doanh nghiệp, nhà đầu tư và người tiêu dùng, dẫn đến giảm đầu tư, tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.

II. Thách Thức Rủi Ro Hệ Thống Ngân Hàng Do Bất Định CSKT

Bất ổn định hệ thống ngân hàng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế. Khủng hoảng tài chính 2008 là một minh chứng rõ ràng cho thấy tác động tàn phá của rủi ro hệ thống ngân hàng. Bất định chính sách kinh tế làm gia tăng rủi ro hệ thống ngân hàng thông qua nhiều kênh khác nhau, đòi hỏi các nhà quản lý và hoạch định chính sách phải có biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời.

2.1. Các kênh tác động của EPU đến rủi ro hệ thống ngân hàng

Bất định chính sách kinh tế (EPU) có thể tác động đến rủi ro hệ thống ngân hàng thông qua nhiều kênh khác nhau. Thứ nhất, EPU có thể làm giảm đầu tư và tiêu dùng, dẫn đến giảm tăng trưởng kinh tế và tăng tỷ lệ nợ xấu. Thứ hai, EPU có thể làm tăng chi phí vốn và giảm khả năng sinh lời của ngân hàng. Thứ ba, EPU có thể làm tăng rủi ro thanh khoản và rủi ro tín dụng của ngân hàng. Thứ tư, EPU có thể làm suy yếu niềm tin của công chúng vào hệ thống ngân hàng, dẫn đến rút tiền hàng loạt và khủng hoảng ngân hàng.

2.2. Khủng hoảng tài chính 2008 Bài học nhãn tiền

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 là một ví dụ điển hình về tác động tàn phá của rủi ro hệ thống ngân hàng. Khủng hoảng bắt nguồn từ thị trường nhà đất ở Mỹ, nhưng nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu, gây ra suy thoái kinh tế nghiêm trọng. Khủng hoảng đã cho thấy tầm quan trọng của việc giám sát và quản lý rủi ro hệ thống ngân hàng một cách hiệu quả.

III. Cách Giảm Thiểu Tác Động Bất Định CSKT Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tiền tệ đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và giảm thiểu tác động tiêu cực của bất định chính sách kinh tế đến ổn định hệ thống ngân hàng. Ngân hàng trung ương (NHTW) có thể sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ để điều chỉnh lãi suất, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

3.1. Vai trò của Ngân hàng Trung ương NHTW

Ngân hàng Trung ương (NHTW) đóng vai trò trung tâm trong việc duy trì ổn định giá cả và ổn định tài chính. NHTW có thể sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ để điều chỉnh lãi suất, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. NHTW cũng có thể đóng vai trò là người cho vay cuối cùng để cung cấp thanh khoản cho các ngân hàng gặp khó khăn.

3.2. Các công cụ chính sách tiền tệ hiệu quả

Các công cụ chính sách tiền tệ hiệu quả bao gồm điều chỉnh lãi suất, nghiệp vụ thị trường mở, dự trữ bắt buộc và chính sách tỷ giá hối đoái. NHTW cần sử dụng các công cụ này một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện kinh tế cụ thể để đạt được các mục tiêu chính sách.

IV. Giải Pháp Quản Lý Rủi Ro Ngân Hàng Trong Môi Trường Bất Định

Quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng trong môi trường bất định chính sách kinh tế. Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm nhận diện, đo lường, giám sát và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau.

4.1. Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện

Các ngân hàng cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện, bao gồm nhận diện, đo lường, giám sát và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau, chẳng hạn như rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro thanh khoản và rủi ro hoạt động. Hệ thống quản lý rủi ro cần được tích hợp vào tất cả các hoạt động của ngân hàng.

4.2. Tăng cường giám sát và kiểm soát rủi ro

Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và kiểm soát rủi ro của các ngân hàng, bao gồm kiểm tra, thanh tra và đánh giá định kỳ. Các cơ quan quản lý cũng cần yêu cầu các ngân hàng tuân thủ các quy định về an toàn vốn, quản lý thanh khoản và quản lý rủi ro.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Tác Động Bất Định CSKT Đến Ổn Định NH

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 116 quốc gia giai đoạn 2008-2020, phương pháp GMM hệ thống hai bước để đánh giá tác động của bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) đến ổn định hệ thống ngân hàng. Kết quả cho thấy GEPU tăng lên làm giảm ổn định hệ thống ngân hàng.

5.1. Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu sử dụng

Nghiên cứu sử dụng phương pháp GMM hệ thống hai bước để phân tích tác động của bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) đến ổn định hệ thống ngân hàng. Dữ liệu được thu thập từ 116 quốc gia trong giai đoạn 2008-2020, bao gồm các biến về GEPU, ổn định hệ thống ngân hàng, các yếu tố vĩ mô và đặc điểm của hệ thống ngân hàng.

5.2. Kết quả nghiên cứu chính và hàm ý

Kết quả nghiên cứu cho thấy bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) có tác động tiêu cực đến ổn định hệ thống ngân hàng. Cụ thể, GEPU tăng lên làm giảm điểm số Z và làm tăng tỷ lệ nợ xấu. Kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc giảm thiểu bất định chính sách kinh tế để đảm bảo ổn định hệ thống ngân hàng.

VI. Kết Luận Ổn Định Ngân Hàng Trong Bối Cảnh Bất Định CSKT

Duy trì ổn định hệ thống ngân hàng trong bối cảnh bất định chính sách kinh tế là một thách thức lớn. Các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý và các ngân hàng cần phối hợp chặt chẽ để giảm thiểu tác động tiêu cực của EPU và đảm bảo sự an toàn và hiệu quả của hệ thống ngân hàng.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính sách

Các giải pháp chính sách để duy trì ổn định hệ thống ngân hàng trong bối cảnh bất định chính sách kinh tế bao gồm: (1) Ổn định kinh tế vĩ mô và giảm thiểu bất định chính sách kinh tế; (2) Tăng cường giám sát và quản lý rủi ro của các ngân hàng; (3) Xây dựng hệ thống quản lý khủng hoảng hiệu quả; (4) Tăng cường hợp tác quốc tế.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào: (1) Phân tích tác động của các loại bất định chính sách kinh tế khác nhau đến ổn định hệ thống ngân hàng; (2) Nghiên cứu vai trò của các yếu tố thể chế và quản trị trong việc giảm thiểu tác động của bất định chính sách kinh tế; (3) Đánh giá hiệu quả của các chính sách khác nhau để duy trì ổn định hệ thống ngân hàng trong bối cảnh bất định chính sách kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Tính bất định trong môi trường kinh tế toàn cầu đã và đang trở thành một trong những nguồn rủi ro hệ thống trọng yếu đối với khu vực tài chính - ngân hàng. Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng (Mã số: 9 34 02 01) với đề tài "Tính bất định chính sách kinh tế và ổn định hệ thống ngân hàng" do NCS. Nguyễn Thị Minh Châu thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Võ Xuân Vinh và TS. Đào Lê Kiều Oanh tại Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh (2023) là một công trình tiên phong tiếp cận đa chiều về tác động lan truyền của bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng (HTNH) ở cấp độ quốc gia.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi được nhận diện xuất phát từ thực tế: phần lớn các công trình thực nghiệm trước đây chỉ tập trung vào chỉ số bất định chính sách kinh tế nội địa (EPU) của từng quốc gia đơn lẻ hoặc các thị trường phát triển (Phan và cộng sự, 2020; Shabir và cộng sự, 2021; Nguyen, 2021; Caglayan & Xu, 2018). Rất hiếm nghiên cứu đánh giá toàn diện ảnh hưởng của chỉ số bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) trên một mẫu diện rộng đa quốc gia, và hầu như chưa có công trình nào mô hình hóa đồng thời tác động tương tác giữa GEPU với các biến đặc trưng ngành ngân hàng cùng các biến số kinh tế vĩ mô, đặc biệt là quá trình toàn cầu hóa (TCH). Luận án đã giải quyết trực tiếp khoảng trống này thông qua 4 câu hỏi nghiên cứu và hệ thống giả thuyết thực nghiệm chặt chẽ:

1. H1: Tính bất định chính sách kinh tế toàn cầu (GEPU) có tác động tiêu cực đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng các quốc gia (làm suy giảm chỉ số Z-score và gia tăng tỷ lệ nợ xấu NPL).
2. H2: Các yếu tố đặc trưng ngành ngân hàng (tỷ lệ vốn chủ sở hữu CAP, quy mô SIZE, tỷ lệ thu nhập lãi thuần NIM, tỷ lệ thu nhập phi lãi NII, mức độ tập trung CON) đóng vai trò điều tiết, làm biến đổi chiều hướng và cường độ tác động của GEPU đến ổn định HTNH.
3. H3: Các yếu tố kinh tế vĩ mô (tăng trưởng GDP, lạm phát INF, tỷ lệ thất nghiệp UN và mức độ toàn cầu hóa GLOB) tương tác với GEPU làm thay đổi mức độ ổn định tài chính của hệ thống ngân hàng.

Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp giữa Lý thuyết về tính bất định và kỳ vọng của John Maynard Keynes (1921, 1936, 1973), Thuyết bất ổn tài chính của Hyman Minsky (1986), Lý thuyết toàn cầu hóa và hiệu ứng tràn chính sách (Friedman, 2000; Keohane & Nye, 2000), kết hợp cùng Lý thuyết ngang giá lãi suất và Lý thuyết hiệu ứng Fisher. Luận án thực hiện phân tích định lượng trên bộ dữ liệu bảng động quy mô lớn gồm 116 quốc gia trải dài trong giai đoạn 2008 – 2020 (13 năm), trích xuất từ cơ sở dữ liệu Global Financial Development Database (GFDD) của Ngân hàng Thế giới (World Bank, cập nhật tháng 03/2023) và chỉ số GEPU của Baker và cộng sự (2016). Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng thực nghiệm định lượng chuẩn xác, mang tính đột phá cho các nhà hoạch định chính sách tiền tệ, cơ quan giám sát tài chính và ban điều hành các ngân hàng thương mại trên quy mô toàn cầu.

---

Literature Review và Positioning

Khảo lược y văn quốc tế cho thấy sự giao thoa sâu sắc nhưng cũng đầy mâu thuẫn giữa các dòng nghiên cứu về rủi ro vĩ mô, bất định chính sách và sự an toàn của khu vực ngân hàng:

Trường phái thứ nhất tập trung vào mối quan hệ giữa bất định chính sách nội địa và hành vi của ngân hàng. Baker và cộng sự (2016) khi xây dựng chỉ số EPU dựa trên tần suất tin tức báo chí, sự bất đồng trong dự báo kinh tế và thời hạn chính sách thuế đã tạo tiền đề cho các thực nghiệm tiếp theo. Phan và cộng sự (2020), Shabir và cộng sự (2021) cùng Nguyen (2021) khẳng định EPU gia tăng làm tăng chi phí vốn, thúc đẩy hành vi tích trữ thanh khoản phòng ngừa, làm đóng băng dòng tín dụng và đẩy tỷ lệ nợ xấu tăng cao. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu này chủ yếu khảo sát dữ liệu vi mô cấp ngân hàng (bank-level) tại các quốc gia đơn lẻ như Mỹ, Trung Quốc hoặc một số nền kinh tế mới nổi, bỏ qua tác động lan tỏa xuyên biên giới của chính sách kinh tế toàn cầu.

Trường phái thứ hai bàn về hiệu ứng lan truyền (spillover effect) và tính liên thông tài chính quốc tế. Các công trình của Laeven & Valencia (2018), Tillmann và cộng sự (2019), Bhattarai và cộng sự (2020) chỉ ra rằng các quyết định chính sách tiền tệ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) hay Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) tác động tức thì đến điều kiện tài chính của các quốc gia đang phát triển qua kênh tỷ giá, dòng vốn ngoại và định giá tài sản tài chính. Dù vậy, các nghiên cứu của Ashraf (2020), Botshekan và cộng sự (2021), Athari (2021) và Ozili (2022) dù bắt đầu tiếp cận GEPU nhưng chỉ phân tích trên từng góc độ hẹp như khả năng sinh lời hoặc rủi ro tín dụng riêng lẻ, chưa khái quát hóa được mức độ ổn định tổng thể của toàn hệ thống ngân hàng.

Trường phái thứ ba tồn tại cuộc tranh luận lý thuyết sâu sắc về tác động của Toàn cầu hóa (TCH) đối với sự ổn định tài chính:

• Quan điểm tiêu cực: Diaz-Alejandro (1985), Prasad và cộng sự (2003), Lane (2013) và Hsieh và cộng sự (2013) lập luận rằng TCH tài chính là tác nhân khuếch đại khủng hoảng do dòng vốn đầu cơ xuyên biên giới biến động dữ dội, làm xói mòn khả năng tự chủ chính sách và gia tăng rủi ro lây lan hệ thống.
• Quan điểm tích cực: Mishkin (2009a, 2009b) và Ghosh (2016) chứng minh rằng toàn cầu hóa giúp đa dạng hóa rủi ro, cải thiện thể chế quản trị, chuyển giao công nghệ quản lý rủi ro hiện đại và giảm thiểu xác suất xảy ra khủng hoảng ngân hàng toàn diện.

Định vị nghiên cứu (Positioning): Luận án của NCS. Nguyễn Thị Minh Châu đã giải quyết xung đột lý thuyết nêu trên bằng cách đặt toàn bộ các mối quan hệ vào mô hình đa biến động. Bằng cách so sánh với các nghiên cứu quy mô quốc tế như nghiên cứu của Phan và cộng sự (2020) trên hệ thống ngân hàng Hoa Kỳ và Shabir và cộng sự (2021) tại 24 quốc gia phát triển, luận án mở rộng biên độ lên 116 quốc gia, chứng minh rằng trong điều kiện bất định toàn cầu gia tăng, quá trình TCH không đơn thuần mang tính tiêu cực mà tương tác như một "vùng đệm chống sốc" giúp củng cố chỉ số an toàn Z-score.

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại những bước tiến lý thuyết đáng kể trong kinh tế học tài chính - ngân hàng:

• Mở rộng lý thuyết bất định của Keynes và Minsky: Nghiên cứu đã chứng minh thực nghiệm rằng lý thuyết về tính bất định triệt để (radical uncertainty) của Keynes (1921, 1973) không chỉ dừng lại ở cấp độ hành vi đầu tư doanh nghiệp đơn lẻ mà còn có sức mạnh định hình rủi ro mang tính hệ thống (systemic risk). Tác giả đã kết nối luận điểm về kỳ vọng dài hạn và ưa chuộng thanh khoản của Keynes với giả thuyết bất ổn tài chính của Minsky (1986), chỉ ra rằng "bất định được xem như là yếu tố tạo ra rủi ro cho các chủ thể trong nền kinh tế" và là ngòi nổ làm đảo chiều chu kỳ tín dụng lành mạnh sang giai đoạn đầu cơ kiệt quệ tài chính.
• Bổ sung lý thuyết lan truyền chính sách vĩ mô: Luận án chứng minh "ảnh hưởng của EPU không chỉ tác động đến QG sở tại mà còn lan truyền qua các nước khác thông qua nhiều kênh truyền dẫn khác nhau trong môi trường TCH". Luận án đã cụ thể hóa kênh dẫn truyền từ các quốc gia phát hành tiền tệ trung tâm (G20) sang các nền kinh tế đang phát triển.
• Xác lập mô hình tương tác điều tiết (Moderation Framework): Luận án đã chứng minh rằng các đặc tính nội tại của hệ thống ngân hàng (tỷ lệ đòn bẩy, quy mô thị trường, cơ cấu doanh thu) và các điều kiện vĩ mô có khả năng bẻ gãy hoặc đảo ngược chiều tác động tiêu cực thuần túy của GEPU.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đồng thời ba cấu phần cốt lõi:

1. Trục bất định chính sách: Được đại diện bởi biến số tính toán logarit tự nhiên của chỉ số GEPU trung bình 12 tháng ($\ln(GEPU)$), nắm bắt toàn diện sự bất định chính sách kinh tế toàn cầu.
2. Trục ổn định hệ thống ngân hàng (Biến phụ thuộc đa chiều):
   • Chỉ số Z-score tổng hợp cấp quốc gia: Đo lường mức độ an toàn tài chính, khả năng hấp thụ sốc và xác suất mất khả năng thanh toán của toàn bộ hệ thống: $$Z_score = \frac{ROA + (Vốn\ chủ\ sở\ hữu / Tổng\ tài\ sản)}{\sigma(ROA)}$$ (Giá trị Z-score càng cao, hệ thống ngân hàng càng ổn định).
   • Tỷ lệ nợ xấu ($NPL$): Đại diện cho rủi ro tín dụng hiện hữu và suy giảm chất lượng danh mục tài sản sinh lời.
3. Trục các biến tương tác (Interaction Variables):
   • Tương tác giữa GEPU và biến đặc trưng ngành: $GEPU \times CAP$, $GEPU \times SIZE$, $GEPU \times NIM$, $GEPU \times NII$, $GEPU \times CON$.
   • Tương tác giữa GEPU và biến vĩ mô: $GEPU \times GDP$, $GEPU \times INF$, $GEPU \times UN$, $GEPU \times GLOB$.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập rõ ràng: Mô hình áp dụng đối với dữ liệu cấp độ toàn hệ thống ngân hàng quốc gia ($country-level$), kiểm soát tính bất đồng nhất và đặc thù thể chế của các nhóm nước có mức thu nhập khác nhau từ dữ liệu chuẩn hóa của World Bank.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án tuân thủ triết lý nghiên cứu thực chứng (Positivism), tiếp cận theo phương pháp diễn dịch định lượng (Quantitative Deductive Approach). Thiết kế nghiên cứu dạng bảng động đa quốc gia nhiều tầng (multi-level dynamic panel design) nhằm kiểm soát tính phức tạp và các mối quan hệ đa chiều trong lĩnh vực tài chính vĩ mô.

Việc lựa chọn dữ liệu tổng hợp cấp độ hệ thống quốc gia ($country-level$) thay vì dữ liệu từng ngân hàng riêng lẻ ($bank-level$) được luận giải sâu sắc: "dữ liệu tổng hợp cho toàn bộ hệ thống ngân hàng của mỗi QG (ngược lại với việc kiểm tra dữ liệu riêng lẻ cho từng ngân hàng) được coi là tốt hơn vì rủi ro không mang tính đại diện của mẫu được giảm bớt". Quan trọng hơn, theo Ijtsma và cộng sự (2017), "chỉ số Z-score hệ thống NH có tính đến rủi ro hệ thống, trong khi đó, chỉ số Zscore ở cấp độ từng ngân hàng không tính toán đến rủi ro hệ thống".

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình xử lý dữ liệu và kiểm định mô hình kinh tế lượng trải qua 6 bước nghiêm ngặt:

1. Kiểm tra đa cộng tuyến: Sử dụng hệ số phóng đại phương sai (VIF) và ma trận tương quan Pearson để loại bỏ nguy cơ phụ thuộc tuyến tính giữa các biến giải thích.
2. Kiểm định khuyết tật mô hình tĩnh: Thực hiện hồi quy Pooled OLS, Mô hình Tác động Cố định (FEM) và Mô hình Tác động Ngẫu nhiên (REM). Các kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier, Modified Wald test và Wooldridge test được triển khai nhằm xác nhận sự tồn tại của hiện tượng phương sai sai số thay đổi (heteroskedasticity) và tự tương quan chuỗi (autocorrelation).
3. Ước lượng GMM hệ thống hai bước (Two-step System GMM): Nhằm khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh (endogeneity) bắt nguồn từ mối quan hệ nhân quả hai chiều (ví dụ: tỷ lệ an toàn vốn vừa quyết định ổn định ngân hàng vừa chịu ảnh hưởng bởi sức khỏe hệ thống), sai số đo lường và tính trễ phụ thuộc của biến ổn định ($Z_score_{t-1}, NPL_{t-1}$).

Data và phân tích

• Mẫu nghiên cứu: 116 quốc gia (bao gồm các nền kinh tế phát triển G20, các thị trường mới nổi Châu Á, Châu Âu, Châu Mỹ, Châu Phi và Châu Đại Dương) trong 13 năm (2008–2020), tạo thành bộ dữ liệu bảng lớn với hơn 1.400 quan sát.
• Công cụ đo lường và Nguồn dữ liệu:
  • Global Financial Development Database (GFDD - World Bank): Cung cấp các chỉ số $Z_score$, $NPL$, $CAP$ (Vốn chủ sở hữu/Tổng tài sản), $SIZE$ (Tổng tài sản hệ thống/GDP), $NIM$ (Thu nhập lãi thuần biên), $NII$ (Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi), $CON$ (Mức độ tập trung của 3 hoặc 5 ngân hàng lớn nhất), $LDR$ (Tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động).
  • World Development Indicators (WDI - World Bank): Biến vĩ mô $GDP$ (Tăng trưởng GDP thực tế), $INF$ (Tỷ lệ lạm phát CPI), $UN$ (Tỷ lệ thất nghiệp).
  • KOF Swiss Economic Institute: Cung cấp chỉ số Toàn cầu hóa tổng thể ($GLOB$) cùng các chỉ số thành phần (Toàn cầu hóa kinh tế, tài chính, xã hội và chính trị).
  • Policyuncertainty.com (Baker et al., 2016): Chỉ số GEPU bình quân 12 tháng.
• Tiêu chuẩn kiểm định thống kê của ước lượng System GMM:
  • Kiểm định Arellano-Bond: Giá trị p-value của kiểm định $AR(1) < 0.05$ (có tự tương quan bậc nhất) và $AR(2) > 0.10$ (không có hiện tượng tự tương quan chuỗi bậc hai trong phần dư sai phân), đảm bảo tính vững của ước lượng động.
  • Kiểm định Hansen J-test về giới hạn xác định quá mức (Overidentifying restrictions): Giá trị p-value nằm trong khoảng $0.10 < p < 0.25$, xác nhận tính hợp lệ hoàn toàn của hệ thống các biến công cụ (instrumental variables) được sử dụng.
  • Phần mềm thực hiện: Stata phiên bản chuyên sâu dành cho dữ liệu bảng động.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả hồi quy thực nghiệm mang lại các phát hiện cốt lõi, có ý nghĩa khoa học và kinh tế sâu sắc:

Hạng mục / Biến số	Tác động đến Ổn định Hệ thống ($Z_score$)	Tác động đến Rủi ro Tín dụng ($NPL$)	Ý nghĩa Thống kê & Cơ chế Kinh tế
Bất định Toàn cầu ($\ln(GEPU)$ đơn lẻ)	Âm (Tiêu cực)	Dương (Gia tăng)	Hệ số hồi quy có ý nghĩa thống kê $p < 0.01$. Bất định toàn cầu làm suy giảm nghiêm trọng bộ đệm an toàn vốn và đẩy rủi ro nợ xấu toàn hệ thống tăng cao.
Tương tác Vốn: $GEPU \times CAP$	Dương (Đảo chiều)	Âm (Giảm thiểu)	Vốn chủ sở hữu hoạt động như một lá chắn phòng thủ vững chắc; tỷ lệ đệm vốn cao giúp chuyển hóa tác động tiêu cực của GEPU thành xu hướng tích cực.
Tương tác Quy mô: $GEPU \times SIZE$	Dương (Cải thiện)	Không có ý nghĩa	Quy mô hệ thống ngân hàng lớn tạo lợi thế kinh tế nhờ quy mô, tăng khả năng chống chịu các cú sốc bên ngoài.
Tương tác Khai thác Lãi: $GEPU \times NIM$	Dương (Tăng đệm an toàn)	Không có ý nghĩa	Biên lãi ròng vững chắc tạo nguồn lợi nhuận giữ lại dồi dào, gia tăng nội lực tài chính trước sóng gió vĩ mô.
Tương tác Đa dạng hóa: $GEPU \times NII$	Không có ý nghĩa	Âm (Giảm mạnh nợ xấu)	Đa dạng hóa nguồn thu từ dịch vụ phi tín dụng giúp giảm sự phụ thuộc vào rủi ro vỡ nợ của khách hàng vay khi kinh tế biến động.
Tương tác Toàn cầu hóa: $GEPU \times GLOB$	Dương (Nghịch lý tích cực)	Dương đối với Financial GLOB	Khi xét riêng lẻ, GLOB làm giảm Z-score. Nhưng khi tương tác với GEPU, TCH tổng thể giúp phân tán rủi ro; tuy nhiên TCH tài chính đơn thuần lại làm tăng NPL.
Tương tác Lạm phát: $GEPU \times INF$	Âm (Mức độ suy giảm nhẹ)	Không có ý nghĩa	Lạm phát kết hợp bất định tiếp tục làm xói mòn Z-score, nhưng mức độ ảnh hưởng suy giảm đáng kể so với tác động đơn lẻ của GEPU.

Các bằng chứng thực nghiệm khẳng định luận điểm: "GEPU tăng lên bào mòn sự ổn định của HTNH ở các QG trong mẫu nghiên cứu. Nói cách khác, CSKT toàn cầu thiếu chắc chắn là yếu tố vĩ mô bất lợi, có tác động tiêu cực đến ổn định HTNH ở các QG".

Implications đa chiều

1. Đóng góp phát triển lý thuyết

Công trình mở rộng ranh giới lý thuyết kinh tế tài chính quốc tế khi chứng minh tính phi tuyến tính và hiệu ứng tương tác đa cấp (multi-level interaction) giữa bất định chính sách kinh tế toàn cầu và các thuộc tính ngành ngân hàng. Kết quả giải quyết thỏa đáng cuộc tranh luận học thuật kéo dài về vai trò của toàn cầu hóa đối với ổn định tài chính.

2. Đổi mới phương pháp luận

Quy trình ước lượng System GMM 2 bước kết hợp phân tích ma trận biến tương tác trên dữ liệu cấp hệ thống 116 quốc gia thiết lập một chuẩn mực phương pháp luận tin cậy cho các nghiên cứu đánh giá rủi ro lan truyền vĩ mô trong tương lai.

3. Ứng dụng quản trị cho Ngân hàng Thương mại

• Tăng cường năng lực vốn tự có ($CAP$): Nâng cao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) vượt trên mức chuẩn Basel II/III để tạo vùng đệm phòng thủ trước các biến động chính sách toàn cầu.
• Tái cấu trúc danh mục thu nhập ($NII$): Đẩy mạnh tỷ trọng thu nhập ngoài lãi thông qua dịch vụ thanh toán quốc tế, bảo lãnh, tư vấn đầu tư và ngân hàng số nhằm giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu khi chu kỳ lãi suất thế giới biến động.
• Tối ưu hóa NIM: Quản trị linh hoạt biên lãi ròng thông qua việc chủ động định giá rủi ro tín dụng và đa dạng hóa nguồn huy động vốn chi phí thấp.

4. Khuyến nghị chính sách cho Chính phủ và Ngân hàng Trung ương

• Ngân hàng Trung ương (NHTW): Cần thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro hệ thống (Early Warning System - EWS) tích hợp chỉ số GEPU và các biến số lan truyền tiền tệ quốc tế. Linh hoạt trong điều hành lãi suất và tỷ giá nhằm giảm thiểu "hiệu ứng tràn" từ chính sách thắt chặt tiền tệ của các NHTW lớn (FED, ECB).
• Chính phủ: Kiểm soát lạm phát ở mức mục tiêu hợp lý, nâng cao tính minh bạch và khả năng dự báo của chính sách tài khóa trong nước. Định hướng hội nhập toàn cầu hóa sâu rộng nhưng có chọn lọc, đi kèm với các hàng rào giám sát dòng vốn nóng xuyên biên giới nhằm hạn chế rủi ro nợ xấu tài chính.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận các giới hạn nghiên cứu khoa học:

1. Giới hạn về dữ liệu chuỗi thời gian: Do độ trễ trong việc chuẩn hóa và công bố dữ liệu toàn cầu của World Bank tại thời điểm thu thập (cập nhật đầu năm 2023), khung thời gian nghiên cứu kết thúc ở năm 2020. Nghiên cứu chưa thể bao quát trọn vẹn giai đoạn biến động hậu COVID-19 (2021–2023) và các xung đột địa chính trị mới phát sinh (như chiến sự Nga - Ukraine, khủng hoảng lạm phát toàn cầu 2022).
2. Đo lường chỉ số GEPU: Chỉ số GEPU của Baker và cộng sự (2016) được tính toán dựa trên trọng số GDP của 21 quốc gia lớn. Do đó, chỉ số này phản ánh chủ yếu tính bất định bắt nguồn từ các nền kinh tế phát triển và đầu tàu kinh tế, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù bất định của các tiểu vùng hoặc các nền kinh tế đang phát triển quy mô nhỏ.
3. Phạm vi dữ liệu cấp hệ thống: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu cấp quốc gia tổng hợp, giúp nắm bắt rủi ro hệ thống toàn diện nhưng chưa phân tích sâu vào hành vi dị biệt (heterogeneity) giữa các nhóm ngân hàng cụ thể (ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng cổ phần tư nhân, ngân hàng liên doanh/nước ngoài) trong từng quốc gia.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng chuỗi dữ liệu bảng đến giai đoạn 2024–2026 để đánh giá tác động của chu kỳ thắt chặt tiền tệ toàn cầu hậu đại dịch.
• Ứng dụng các chỉ số bất định chuyên biệt hơn như Bất định Chính sách Khí hậu (CPU), Bất định Địa chính trị (GPR), hoặc Bất định Thị trường Tài chính (VIX).
• Xây dựng mô hình hỗn hợp đa cấp (Multi-level Hierarchical Linear Modeling - HLM) kết hợp đồng thời dữ liệu cấp ngân hàng vi mô lồng ghép trong cấu trúc dữ liệu cấp vĩ mô quốc gia.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động Học thuật (Academic Impact): Luận án đã được thẩm định và công bố một phần kết quả trên tạp chí quốc tế uy tín Polish Journal of Management Studies (Tập 27, năm 2023) và các hội thảo khoa học quốc tế uy tín (International Conference on Blockchain and Advanced Financial Management 2021; International Conference on Business and Finance 2022). Dự kiến công trình sẽ là tài liệu tham khảo nền tảng với tiềm năng trích dẫn cao trong các nghiên cứu về kinh tế quốc tế, quản trị rủi ro ngân hàng và chính sách vĩ mô.
• Tác động Chuyển đổi Ngành (Industry Transformation): Cung cấp cơ sở khoa học định lượng giúp các ngân hàng thương mại tái định hình chiến lược phân bổ vốn, chuyển dịch mô hình kinh doanh từ phụ thuộc tín dụng truyền thống sang phát triển dịch vụ tài chính hiện đại.
• Ảnh hưởng Chính sách (Policy Influence): Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng cho Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và cơ quan quản lý tiền tệ các nền kinh tế mới nổi trong việc hoạch định chính sách thận trọng vĩ mô (macroprudential policy), củng cố thanh khoản và ổn định tỷ giá trước các cú sốc bên ngoài.
• Lợi ích Xã hội và Quốc tế (Societal & Global Benefits): Góp phần ngăn ngừa nguy cơ khủng hoảng hệ thống ngân hàng lây lan, bảo vệ tài sản của người gửi tiền, ổn định dòng vốn tài trợ nền kinh tế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận một khung phân tích chuẩn mực, phương pháp ước lượng System GMM 2 bước tiên tiến trên dữ liệu bảng động quy mô lớn và các khoảng trống nghiên cứu gợi mở.
• Ban Lãnh đạo và Chuyên gia Quản trị Rủi ro Ngân hàng: Nhận diện rõ vai trò cốt tử của tỷ lệ an toàn vốn ($CAP$), biên lãi ròng ($NIM$) và đa dạng hóa thu nhập ngoài lãi ($NII$) trong việc thiết lập hệ thống phòng vệ rủi ro trước bất định toàn cầu.
• Cơ quan Hoạch định Chính sách & Giám sát Ngân hàng: Được cung cấp các bằng chứng thực nghiệm vững chắc để thiết kế các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress-testing) hệ thống ngân hàng dưới áp lực của các cú sốc kinh tế vĩ mô quốc tế.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc mô hình hóa thành công cơ chế tương tác điều tiết giữa bất định chính sách kinh tế toàn cầu ($GEPU$) và toàn cầu hóa ($GLOB$). Luận án mở rộng trực tiếp Lý thuyết toàn cầu hóa (Mishkin, 2009a; Keohane & Nye, 2000) và Lý thuyết bất ổn tài chính của Minsky (1986) khi chứng minh rằng trong điều kiện bình thường, TCH có thể làm tăng tính tổn thương tài chính, nhưng khi đối mặt với bất định toàn cầu cực đoan, TCH tổng thể lại đóng vai trò là cơ chế chia sẻ và phân tán rủi ro hữu hiệu giúp duy trì chỉ số Z-score.

2. Sự đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây được thể hiện như thế nào?

So với các nghiên cứu của Phan và cộng sự (2020) (chỉ khảo sát hệ thống ngân hàng Mỹ với phương pháp OLS/Fixed Effects) hay Shabir và cộng sự (2021) (khảo sát mẫu 24 nước), luận án mở rộng quy mô lên 116 quốc gia trong 13 năm. Tác giả sử dụng ước lượng GMM hệ thống hai bước (Two-step System GMM) cho phương trình bảng động, kiểm soát toàn diện hiện tượng nội sinh, phương sai sai số thay đổi và tự tương quan chuỗi bằng các kiểm định Arellano-Bond ($AR(1), AR(2)$) và kiểm định giá trị công cụ Hansen J-test hoàn toàn thỏa mãn các tiêu chuẩn thống kê quốc tế khắt khe.

3. Phát hiện bất ngờ nhất (counter-intuitive) có bằng chứng dữ liệu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất nằm ở hệ số hồi quy của biến tương tác giữa GEPU và Toàn cầu hóa ($GEPU \times GLOB$) đối với chỉ số Z-score mang dấu dương có ý nghĩa thống kê cao, trong khi hệ số đơn lẻ của $GLOB$ mang dấu âm. Bằng chứng này chỉ ra rằng: Toàn cầu hóa nếu đứng riêng lẻ có thể tạo sức ép cạnh tranh và làm giảm độ ổn định ngân hàng, nhưng trong môi trường bất định chính sách toàn cầu leo thang, các quốc gia có độ mở và mức độ hội nhập toàn cầu hóa sâu rộng lại có sức chống chịu và ổn định hệ thống tốt hơn nhờ khả năng đa dạng hóa thị trường và tiếp cận nguồn lực quốc tế.

4. Luận án có cung cấp giao thức tái lặp nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Toàn bộ quy trình thu thập dữ liệu thứ cấp từ cơ sở dữ liệu công khai của Ngân hàng Thế giới (GFDD, WDI), Viện Nghiên cứu Kinh tế Thụy Sĩ (KOF Index) và trang web chỉ số bất định chính sách (policyuncertainty.com) đều được mô tả chi tiết, minh bạch về mã định danh biến, nguồn trích xuất, công thức tính toán và quy trình xử lý mô hình hồi quy trên phần mềm Stata.

5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?

Chương trình nghiên cứu dài hạn tập trung vào 3 hướng chính: (1) Đánh giá tác động bất đối xứng của các cú sốc bất định địa chính trị và chiến tranh thương mại đến tính thanh khoản của hệ thống ngân hàng thông qua mô hình phi tuyến tính NARDL; (2) Tích hợp yếu tố rủi ro chuyển đổi xanh và chính sách biến đổi khí hậu (CPU) vào hàm phản ứng ổn định ngân hàng; (3) Khảo sát tác động lan truyền của tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương (CBDC) và công nghệ tài chính (Fintech) đến cấu trúc ổn định tài chính toàn cầu.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của NCS. Nguyễn Thị Minh Châu đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu đặt ra, mang lại những giá trị học thuật và thực tiễn vững chắc:

1. Minh chứng toàn diện tác động tiêu cực của GEPU: Khẳng định bằng thực nghiệm trên 116 quốc gia rằng bất định chính sách kinh tế toàn cầu làm suy giảm chỉ số an toàn Z-score và thúc đẩy gia tăng tỷ lệ nợ xấu NPL của hệ thống ngân hàng.
2. Nhận diện cơ chế đảo chiều của nguồn lực nội tại ngành: Chứng minh tỷ lệ an toàn vốn chủ sở hữu ($CAP$), quy mô hệ thống ($SIZE$) và biên lãi ròng ($NIM$) là những công cụ then chốt giúp đảo ngược tác động tiêu cực của GEPU thành xu hướng củng cố ổn định tài chính.
3. Khẳng định vai trò của đa dạng hóa hoạt động: Chỉ ra rằng việc tăng cường tỷ trọng thu nhập ngoài lãi ($NII$) và mức độ tập trung thị trường hợp lý ($CON$) giúp hạn chế sự bùng phát của nợ xấu trong bối cảnh vĩ mô biến động.
4. Làm rõ tính hai mặt của quá trình toàn cầu hóa: Khám phá vai trò phân tán rủi ro của toàn cầu hóa tổng thể ($GLOB$) khi tương tác với GEPU, đồng thời cảnh báo rủi ro tín dụng tiềm ẩn từ toàn cầu hóa tài chính đơn thuần.
5. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ: Cung cấp hệ thống khuyến nghị chính sách cụ thể, có lộ trình thực thi rõ ràng cho Chính phủ, Ngân hàng Trung ương và các tổ chức tín dụng nhằm thiết lập cơ chế phòng ngừa rủi ro hệ thống chủ động, thích ứng linh hoạt với những biến động phức tạp của kinh tế thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 cũng giới thiệu bố cục của luận án giúp người đọc hình dung tổng quát các nội dung chính trong các chương của đề tài.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.1 Tính cấp thiết về mặt thực tiễn Ngân hàng (NH) là trung gian tài chính đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính, đẩy mạnh quá trình lưu thông vốn trong nền kinh tế, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, từ đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế (Rose & Hudgins, 2008). Các NH được ví như là “xương sống” của nền kinh tế vì thông qua cung cấp đa dạng dịch vụ, NH thu hút nguồn tiền nhàn rỗi từ chủ thể thừa để chuyển giao quyền sử dụng vốn cho các chủ thể thiếu vốn, đảm bảo nguồn vốn được khai thác hiệu quả. Khi HTNH hoạt động ổn định, thực hiện tốt chức năng huy động và phân phối vốn, không xảy ra hiện tượng khủng hoảng hoặc sụp đổ hàng loạt, sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Mặc dù vậy, vì tài sản của các NH phần lớn là các tài sản tài chính như giấy tờ có giá, các khoản tín dụng nên các NH phải đối mặt với rất nhiều rủi ro, có thể dẫn đến thua lỗ, thậm chí phá sản (Hull, 2012).

Hiện tượng đổ vỡ một NH có thể kéo theo sự bất ổn của cả HTNH do hiện tượng lây lan, dẫn đến mất thanh khoản cả hệ thống. Bất ổn HTNH xảy ra khi có dấu hiệu kiệt quệ tài chính trong hệ thống ngân hàng hoặc/và các cơ quan quản lý phải can thiệp chính sách để đối phó với những thiệt hại đáng kể trong HTNH. Tình trạng bất ổn HTNH tác động tiêu cực đến các chủ thể có liên quan cũng như sự phát triển kinh tế QG, do đó, các QG luôn chú trọng đảm bảo ổn định HTNH. Lịch sử phát triển kinh tế thế giới đã phải đối mặt với hàng loạt các cuộc khủng hoảng ngân hàng cho thấy sự thiếu ổn định của các HTNH trên thế giới.

Nghiên cứu của Laeve & Valencia (2018) cho thấy trong giai đoạn 1970 - 2017 hầu 2 hết các QG trên thế giới trải qua ít nhất một cuộc khủng hoảng HTNH, trong đó có nhiều QG trải qua nhiều đợt, được thể hiện qua cấp độ màu trong hình 1. Điều này cũng lý giải cho sự quan trọng của việc nghiên cứu về ổn định HTNH của các QG trên thế giới.1: Tần suất các cuộc khủng hoảng hệ thống ngân hàng trên toàn thế giới Nguồn: Laeve & Valencia (2018) Trong đó, khủng hoảng tài chính - ngân hàng ở Mỹ năm 2008 đã lan rộng sang nhiều QG trên thế giới dẫn đến tình trạng bất ổn của hàng loạt HTNH ở các QG khác, châm ngòi cho suy thoái toàn cầu giai đoạn 2008 - 2010. Những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là do đến từ bất định điều hành chính sách vĩ mô của Mỹ và quá trình TCH, hội nhập kinh tế giữa các quốc gia ( Carmassi và cộng sự, 2009). Cụ thể, bắt nguồn từ việc nới lỏng CSTT, duy trì chính sách lãi suất thấp; chính sách "cho vay mua nhà dưới chuẩn" kéo theo sự sụp đổ của thị trường bất động sản; sự nới lỏng quá mức các khoản tín dụng thế chấp dẫn đến các khoản nợ dưới chuẩn và rủi ro tín dụng (Bosworth & Flaaen, 2009).

Cùng với quá trình TCH và tự do kinh tế, bất ổn HTNH của Mỹ thông qua quá trình tự do kinh tế và TCH, dẫn đến bất ổn HTNH ở các QG khác. Dựa trên sự phát triển của thị trường tài 3 chính toàn cầu, các NH còn chứng khoán hóa các khoản vay để mua bán trên thị trường tài chính quốc tế. Do đó, khi bong bóng bất động sản của Mỹ gặp vấn đề, bất ổn HTNH không chỉ tại Mỹ mà còn xảy ra ở nhiều QG khác trên thế giới (Crotty, 2009). Theo Laeve & Valencia (2018), có đến 25 HTNH chịu ảnh hưởng ngay lập tức khi khủng hoảng tài chính nổ ra ở Mỹ trong năm 2008 với minh họa cụ thể ở hình 1.2: Những QG gặp ảnh hưởng ngay lập tức từ khủng hoảng kinh tế Mỹ năm 2008 Nguồn: Laeve & Valencia (2018) Thực tế từ cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2008 cho thấy mặt trái của quá trình TCH đến quá trình điều hành CSKT của các nước.

Cụ thể, TCH đã làm giảm sự độc lập của các QG trong việc ban hành CSKT do ảnh hưởng của chính sách vĩ mô của QG khác, đặc biệt là nhóm QG phát triển. Tính bất định trong quá trình điều hành CSKT từ QG này ảnh hưởng đến quá trình điều hành CSKT của QG khác, từ đó tác động đến hoạt động của các chủ thể, trong đó có NH của QG khác. Điều này đặt ra câu hỏi về tác động của môi trường toàn cầu, trong đó bao gồm việc điều hành chính sách vĩ mô của các nước trên thế giới đến ổn định HTNH của mỗi QG. 4 Vấn đề nghiên cứu về GEPU đến ổn định HTNH càng trở nên quan trọng hơn với sự xuất hiện của dịch bệnh COVID - 19 (Sharif và cộng sự, 2020; Liu, 2021).

Tình hình đại dịch đã buộc các QG phải thường xuyên đưa ra các quyết định điều hành chính sách vĩ mô phù hợp với diễn biến của dịch bệnh tại QG đó. Lệnh giãn cách, hạn chế các hoạt động xã hội gây ảnh hưởng đáng kể đến các chủ thể trong nền kinh tế. Điều này buộc chính phủ của các QG phải cân nhắc điều chỉnh các mục tiêu trong điều hành chính sách tài khóa, CSTT nhằm hỗ trợ các chủ thể cũng như đảm bảo hạn chế thiệt hại. Từ các gói cứu trợ, xem xét miễn giảm hoãn thuế, hay nới lỏng CSTT thông qua kéo giảm lãi suất được áp dụng rộng rãi ở nhiều QG.

Mục tiêu điều hành chính sách vĩ mô được thay đổi thường xuyên và liên tục trong những năm đại dịch xảy ra (Sharif, Aloui & Yarovaya, 2020; Liu, 2021). Hàng loạt các bài báo trên các trang tin tức uy tín như Wall Street Journal, BBC, CNN… đưa tin về việc NHTW các QG đang phát triển có động thái phản ứng với các quyết sách của FED hay ECB là minh chứng rõ ràng cho sự phụ thuộc của các QG đang phát triển với các nước phát triển. Do đó, nghiên cứu tác động của GEPU đến ổn định HTNH là cần thiết trong bối cảnh các QG đang đẩy mạnh TCH cũng như thường xuyên gặp những bất ổn HTNH khi gặp các cú sốc kinh tế vĩ mô. Kết quả của nghiên cứu nhằm cung cấp thông tin khoa học về tác động của GEPU đến ổn định HTNH của các QG trên thế giới trong bối cảnh TCH, góp phần đề xuất hàm ý chính sách cho cơ quan quản lý, lãnh đạo ngân hàng nhằm ổn định NH nói riêng và HTNH nói chung.2 Tính cấp thiết về mặt khoa học Nghiên cứu về ổn định HTNH là chủ đề mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm.

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy ổn định của HTNH QG phụ thuộc vào yếu tố bên trong và bên ngoài HTNH như nghiên cứu của Morgan (2002), Anginer và cộng sự (2018), Delis (2012), Beck và cộng sự (2013), Schaeck & Cihák (2014) v. Nghiên cứu của Morgan, (2002), Valencia (2016), Anginer và cộng sự (2018), Albaity và cộng sự (2019), Beck và cộng sự (2013), Fang và cộng sự (2014), Bermpei và cộng sự (2018) cho thấy ổn định HTNH chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố phản ánh yếu tố đặc trưng ngành và các yếu 5 tố vĩ mô QG. Đặc biệt, trong những 10 năm trở lại đây, một yếu tố bên ngoài được bổ sung, cho thấy có ảnh hưởng đến ổn định HTNH ở một số QG đó là bất định CSKT. Các nghiên cứu thực nghiệm của Phan và cộng sự (2020), Shabir và cộng sự (2021), Nguyen (2021), và Caglayan & Xu (2018) đều cho thấy EPU có ảnh hưởng đến ổn định HTNH của từng QG.

Các nghiên cứu của Phan và cộng sự (2020), Shabir và cộng sự (2021), Nguyen (2021), và Caglayan & Xu (2018) cho thấy EPU tăng lên làm giảm mức độ ổn định của HTNH. Mặc dù vậy, mức độ tác động của EPU đến ổn định HTNH mỗi QG không giống nhau mà có sự khác biệt tùy thuộc vào đặc điểm ngân hàng, cấu trúc ngành và công tác quản lý hoạt động hệ thống ngân hàng (Shabir và cộng sự, 2021; Nguyen, 2021). Đồng thời, thông qua TCH kinh tế, EPU của một QG không chỉ ảnh hưởng đến HTNH của QG đó mà còn lan truyền sang các QG khác. Điều này làm cho một số nhà nghiên cứu đặt nền móng đánh giá tác động của GEPU đến ổn định HTNH của một QG như Ashraf (2020), Botshekan et al (2021), Athari (2021), Athari, & Bahreini (2021), Ozili (2022).

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy GEPU tác động tiêu cực đến hoạt động tín dụng, khả năng tạo ra lợi nhuận cũng như gia tăng rủi ro cho HTNH ở các QG khác nhau, dẫn đến gia tăng tình trạng bất ổn định của HTNH các nước trong phạm vi nghiên cứu. Tuy nhiên, dựa trên khảo lược của tác giả, chưa có nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của GEPU đến ổn định hệ thống ngân hàng tại các QG trên thế giới. Với thực tiễn diễn ra, kết hợp với những nghiên cứu thực nghiệm về tác động của EPU nói chung và GEPU nói riêng đến hoạt động HTNH, việc trả lời câu hỏi liệu GEPU có tác động đến ổn định HTNH ở các QG trên thế giới có ý nghĩa về mặt khoa học. Đồng thời, nghiên cứu cũng được thực hiện nhằm xác định ảnh hưởng đồng thời giữa yếu tố vĩ mô, yếu tố đặc trưng ngành ngân hàng và GEPU đến ổn định HTNH, từ đó, hiểu rõ hơn vai trò của hai yếu tố này đến ổn định HTNH của mỗi QG trong bối cảnh GEPU.

Bên cạnh đó, quá trình TCH kinh tế làm giảm sự độc lập trong việc ban hành CSKT của chính phủ (Lodhi, 2021; Acocella, N. Nói cách khác, TCH kinh tế làm cho việc điều hành chính sách vĩ mô của các QG có tác động qua lại lẫn nhau. Nghiên cứu của Lodhi (2021) cho thấy TCH 6 ảnh hưởng đến tất cả các QG nhưng kết quả tác động của TCH kinh tế đến mỗi QG là khác nhau tùy thuộc vào vị trí của họ trong cơ cấu quyền lực quốc tế và chi phí điều chỉnh trong nước. Prasad và cộng sự (2003) cho thấy bên cạnh những lợi ích, TCH tài chính được cho là tác nhân dẫn tới khủng hoảng tài chính gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và xã hội ở những nước đang phát triển.

Lane (2013) cho thấy TCH tài chính là nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng.