Luận án tiến sĩ luật học thẩm quyền của toà án việt nam đối với các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài trong mối tương quan với pháp luật một số quốc gia trên thế giới

Luận án tiến sĩ luật học phân tích thẩm quyền tòa án Việt Nam trong vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài, so sánh với pháp luật quốc tế.

• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Thẩm Quyền Của Tòa Án Việt Nam Trong Vụ Việc Kinh Doanh Thương Mại Có Yếu Tố Nước Ngoài: So Sánh Với Pháp Luật Quốc Tế
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ của Luận án
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của Luận án
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu của Luận án
• 1.5. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận án. Kết cấu của Luận án
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN GIẢI QUYẾT CÁC VỤ VIỆC KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm và phạm vi thẩm quyền của Tòa án đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.2. Xung đột thẩm quyền, nguyên tắc và ý nghĩa của việc xác định thẩm quyền của Tòa án đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.3. Quá trình phát triển của pháp luật Việt Nam về thẩm quyền của Tòa án giải quyết các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.3.1. Xác định thẩm quyền của Tòa án trước ngày Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 có hiệu lực
• 2.3.2. Xác định thẩm quyền của Tòa án sau ngày Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 có hiệu lực
• 2.3.3. Xác định thẩm quyền của Tòa án từ ngày Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 có hiệu lực đến nay
• 2.4. Nguồn luật xác định thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 2.4.1. Văn bản pháp luật trong nước
• 2.4.2. Điều ước quốc tế
• 2.4.3. Tập quán quốc tế
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM ĐỐI VỚI CÁC VỤ VIỆC KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TRONG TƯƠNG QUAN SO SÁNH VỚI PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 3.1. Thực trạng thẩm quyền chung và thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài trong tương quan so sánh với pháp luật một số quốc gia trên thế giới
• 3.2. Thực trạng thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với việc công nhận và cho thi hành các bản án, quyết định kinh doanh, thương mại của Tòa án nước ngoài tại Việt Nam
• 3.3. Thực trạng thẩm quyền của Tòa án đối với hoạt động của Trọng tài nước ngoài trong quá trình giải quyết các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài
• 3.3.1. Thực trạng thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với việc công nhận và thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM ĐỐI VỚI CÁC VỤ VIỆC KINH DOANH, THƯƠNG MẠI CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP
• 4.1. Phương hướng hoàn thiện pháp luật về quyền của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài trong bối cảnh hội nhập
• 4.2. Quan điểm, chủ trương của Đảng và nhà nước. Phương hướng hoàn thiện pháp luật
• 4.3. Yêu cầu từ thực tiễn hội nhập quốc tế hiện nay
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền của Tòa án Việt Nam đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài trong bối cảnh hội nhập
• 4.4.1. Giải pháp chung
• 4.4.2. Giải pháp cụ thể về mặt pháp luật
• 4.4.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật
• 4.5. Kết luận chương 4
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thẩm quyền của Tòa án Việt Nam

Thẩm quyền của Tòa án Việt Nam trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Thẩm quyền tòa án không chỉ ảnh hưởng đến việc giải quyết tranh chấp mà còn liên quan đến việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các quan hệ kinh doanh ngày càng phức tạp, việc xác định thẩm quyền tòa án trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp phát sinh từ các hợp đồng thương mại có yếu tố nước ngoài, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được làm rõ và hoàn thiện.

1.1. Khái niệm và đặc điểm thẩm quyền

Khái niệm thẩm quyền tòa án được hiểu là khả năng của tòa án trong việc giải quyết các vụ việc cụ thể. Đặc điểm của thẩm quyền tòa án trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài bao gồm tính chất quốc tế của tranh chấp, sự đa dạng về pháp luật áp dụng và sự phức tạp trong việc xác định quyền hạn tòa án. Điều này đòi hỏi tòa án phải có sự hiểu biết sâu sắc về pháp luật quốc tế và các quy định liên quan đến kinh doanh thương mại quốc tế. Việc xác định thẩm quyền không chỉ dựa vào quy định của pháp luật Việt Nam mà còn phải xem xét các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết.

II. So sánh với pháp luật quốc tế

Việc so sánh thẩm quyền tòa án Việt Nam với pháp luật quốc tế giúp làm rõ những điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống pháp luật hiện hành. Các quốc gia khác nhau có những quy định khác nhau về thẩm quyền tòa án trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài. Ví dụ, trong khi một số quốc gia cho phép tòa án quốc tế giải quyết tranh chấp, thì Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào tòa án trong nước. Điều này có thể dẫn đến những khó khăn trong việc công nhận và thi hành các bản án của tòa án nước ngoài tại Việt Nam. Việc nghiên cứu và áp dụng các quy định từ pháp luật quốc tế có thể giúp Việt Nam cải thiện quy trình giải quyết tranh chấp và nâng cao tính hiệu quả của thẩm quyền tòa án.

2.1. Các nguyên tắc xác định thẩm quyền

Các nguyên tắc xác định thẩm quyền tòa án trong pháp luật quốc tế thường bao gồm nguyên tắc nơi cư trú của bị đơn, nơi thực hiện hợp đồng và nơi xảy ra hành vi vi phạm. Những nguyên tắc này giúp xác định rõ ràng quyền hạn tòa án trong việc giải quyết tranh chấp. Tại Việt Nam, việc áp dụng các nguyên tắc này còn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật. Điều này dẫn đến tình trạng xung đột pháp luật và khó khăn trong việc thực thi các bản án của tòa án nước ngoài. Việc nghiên cứu và áp dụng các nguyên tắc này một cách linh hoạt có thể giúp cải thiện tình hình hiện tại.

III. Thực trạng thẩm quyền của Tòa án Việt Nam

Thực trạng thẩm quyền tòa án Việt Nam trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc hoàn thiện pháp luật, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong việc xác định thẩm quyền. Các quy định hiện hành còn thiếu tính đồng bộ và chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài thường gặp khó khăn do sự khác biệt trong quy định pháp luật giữa các quốc gia. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên mà còn làm giảm tính cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trên trường quốc tế.

3.1. Những khó khăn trong thực tiễn

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc xác định thẩm quyền tòa án là sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp luật. Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định quyền hạn tòa án khi phát sinh tranh chấp. Hơn nữa, việc công nhận và thi hành các bản án của tòa án nước ngoài tại Việt Nam cũng gặp nhiều trở ngại do sự khác biệt trong quy trình pháp lý. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều vụ việc không được giải quyết kịp thời, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

IV. Giải pháp hoàn thiện pháp luật

Để nâng cao hiệu quả của thẩm quyền tòa án trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài, cần thiết phải có những giải pháp hoàn thiện pháp luật. Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và đồng bộ sẽ giúp xác định chính xác quyền hạn tòa án và giảm thiểu xung đột pháp luật. Ngoài ra, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp cũng là một giải pháp quan trọng. Điều này không chỉ giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc công nhận và thi hành các bản án của tòa án nước ngoài.

4.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần thiết phải xem xét lại các quy định hiện hành về thẩm quyền tòa án để đảm bảo tính đồng bộ và khả thi. Việc xây dựng các quy định cụ thể về quyền hạn tòa án trong các vụ việc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài sẽ giúp giảm thiểu xung đột pháp luật. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo cho các thẩm phán và luật sư về các quy định pháp luật quốc tế để nâng cao khả năng giải quyết tranh chấp. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên mà còn nâng cao uy tín của tòa án Việt Nam trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập quốc tế sâu rộng đã thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động giao lưu dân sự và thương mại xuyên biên giới tại Việt Nam. Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, năm 2019, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt mức kỷ lục 517,26 tỷ USD (tăng 7,6% so với năm 2018), trong đó thị trường Trung Quốc đạt 116,866 tỷ USD (chiếm 22,6% tổng kim ngạch cả nước) và thị trường Nhật Bản đạt 15,28 tỷ USD chỉ trong 5 tháng đầu năm 2019. Sự bùng nổ của các chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hợp đồng thương mại quốc tế kéo theo sự gia tăng tất yếu về số lượng cũng như tính chất phức tạp của các tranh chấp kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài (YTNN). Trong bối cảnh đó, việc thiết lập một cơ chế tài phán hữu hiệu nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và có khả năng dự liệu là yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống tư pháp quốc gia.

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap) lớn nhất trong khoa học pháp lý Việt Nam trước công trình này là sự thiếu vắng một nghiên cứu toàn diện, có hệ thống và chuyên sâu đặt thẩm quyền xét xử của Tòa án Việt Nam trong mối tương quan so sánh đa chiều với các chuẩn mực quốc tế hiện đại (như Quy chế Brussels I Recast số 1215/2012 của Liên minh Châu Âu, Công ước La Hay năm 2005 về Thỏa thuận lựa chọn Tòa án) và pháp luật của các nền kinh tế phát triển thuộc cả hai truyền thống Civil Law (Pháp, Nga, Nhật Bản) và Common Law / Hỗn hợp (Singapore, Anh, Hoa Kỳ). Mặc dù Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015 đã bổ sung Phần thứ tám quy định riêng về thủ tục giải quyết vụ việc dân sự có YTNN, nhưng nhiều quy định vẫn bộc lộ sự thiếu đồng bộ với các luật chuyên ngành (Luật Đầu tư 2014, Bộ luật Hàng hải 2015), xung đột với các Hiệp định tương trợ tư pháp (TTTP) song phương, và chưa thể chế hóa đầy đủ các học thuyết tư pháp quốc tế (TPQT) kinh điển.

Luận án xác lập 4 câu hỏi nghiên cứu (Research Questions - RQ) và 3 giả thuyết nghiên cứu (Hypotheses - H) cốt lõi:

• RQ1: Bản chất pháp lý, đặc điểm và các nguyên tắc nền tảng điều chỉnh thẩm quyền của Tòa án quốc gia đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có YTNN trong TPQT là gì?
• RQ2: Thực trạng các quy tắc xác định thẩm quyền chung, thẩm quyền riêng biệt, thẩm quyền theo thỏa thuận và thẩm quyền hỗ trợ trọng tài của Tòa án Việt Nam theo BLTTDS 2015 và các điều ước quốc tế (ĐƯQT) đang tồn tại những bất cập, mâu thuẫn nào?
• RQ3: Các hệ thống pháp luật tiêu biểu trên thế giới (EU, Pháp, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc) giải quyết hiện tượng xung đột thẩm quyền, tố tụng song song (Parallel Proceedings) và thẩm quyền gián tiếp (Indirect Jurisdiction) như thế nào?
• RQ4: Định hướng và giải pháp lập pháp, áp dụng pháp luật nào có tính khả thi cao nhằm hoàn thiện khung pháp lý về thẩm quyền của Tòa án Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập?
• H1: Hệ thống quy tắc thẩm quyền trong BLTTDS 2015 của Việt Nam còn mang nặng tư duy tài phán truyền thống, chưa phân định rành mạch giữa thẩm quyền trực tiếp và thẩm quyền gián tiếp, dẫn đến nguy cơ xung đột thẩm quyền tiêu cực hoặc phủ nhận quyền tự định đoạt của đương sự.
• H2: Việc thiếu vắng quy tắc xử lý vụ việc đang chờ xét xử (Lis Alibi Pendens) và sự hạn chế trong việc công nhận hiệu lực của thỏa thuận lựa chọn Tòa án quốc tế tạo ra rào cản lớn cho quá trình tương trợ tư pháp và thi hành án xuyên biên giới.
• H3: Việc tiếp thu có chọn lọc các quy chuẩn của Công ước La Hay 2005 và kỹ thuật lập pháp của các nền tư pháp tiến bộ sẽ giúp chuẩn hóa chế định thẩm quyền của Tòa án Việt Nam, cân bằng giữa chủ quyền quốc gia và trật tự thương mại quốc tế.

Khung lý thuyết của công trình được xây dựng trên sự giao thoa của 4 học thuyết: Lý thuyết Chủ quyền Quốc gia (Sovereignty Theory), Lý thuyết Quyền tự do ý chí / Quyền tự định đoạt của đương sự (Party Autonomy Doctrine), Lý thuyết Mối liên hệ gắn bó nhất (Most Significant Relationship Theory) và Lý thuyết Gương chiếu (Mirror Principle). Phạm vi nghiên cứu khảo sát tiến trình phát triển lập pháp Việt Nam từ năm 1989 (Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án dân sự) đến năm 2020, đối chiếu với các cam kết quốc tế song phương và đa phương.

---

Literature Review và Positioning

Tổng quan lịch sử nghiên cứu cho thấy các học giả quốc tế đã xây dựng một nền tảng đồ sộ về thẩm quyền tài phán quốc tế. Các công trình giáo trình kinh điển của Adrian Briggs (2002) (The Conflict of Laws, Oxford University Press) và J.G. Collier (2001) (Conflict of Laws, Cambridge University Press) đã phân tích sâu sắc các nguyên tắc tài phán cơ bản và cơ chế giải quyết xung đột thẩm quyền. Richard Fentiman (2010) trong chuyên khảo International Commercial Litigation đã mổ xẻ cơ chế vận hành của Quy chế Brussels I Recast (1215/2012) tại Liên minh Châu Âu và Vương quốc Anh, nhấn mạnh rủi ro từ các bản án xung đột và tầm quan trọng của việc thi hành án quốc tế.

Faye Fangfei Wang (2010) (Internet Jurisdiction and Choice of Law Legal Practices) mở rộng phạm vi sang thẩm quyền trong thương mại điện tử gắn với Công ước Rome I và Công ước La Hay 2005. Peter Mankowski (2007) tập trung vào nghĩa vụ ngoài hợp đồng theo Quy chế Rome II, trong khi Clarkson & Jonathan Hill (2002, 2011) và Jonathan Hill & Adeline Chong (2010) phân tích các biện pháp tư pháp ngăn chặn tố tụng song song. Nghiên cứu của Jean Derruppé (2005) cung cấp góc nhìn toàn diện về truyền thống Civil Law của Pháp từ sau Hội nghị La Hay về TPQT. Nghiên cứu thực nghiệm và lập pháp của Mo Zhang (2002) và John Mylonakis (2012) làm rõ các tiêu chí tài phán tại Điều 23 Luật Tố tụng Dân sự Trung Quốc và cơ chế tôn trọng thỏa thuận lựa chọn Tòa án (Forum Selection Clause). Mukarrum Ahmed (2015) qua phân tích vụ kiện Alexandros T tại Tòa án Tối cao Anh đã luận giải cuộc xung đột giữa cơ chế Lis Pendens của luật Châu Âu và các biện pháp can thiệp tư pháp kiểu Common Law.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu nền tảng của TS. Đoàn Năng (2001), PGS.TS. Đỗ Văn Đại và GS.TS. Mai Hồng Quỳ (2006, 2010), PGS.TS. Nguyễn Trung Tín (2009), PGS.TS. Lê Thị Nam Giang (2011, 2017) và TS. Nguyễn Khánh Ngọc (2015) đã bước đầu định hình khung lý luận TPQT, xung đột pháp luật và tương trợ tư pháp. Các luận án tiến sĩ của Đồng Thị Kim Thoa (2013), Nguyễn Hồng Nam (2015), Trần Thị Thúy (2015) và Phan Hoài Nam (2018) đã tiếp cận thẩm quyền tài phán dưới góc độ cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng hoặc tố tụng dân sự nói chung.

                               CÁC DÒNG HỌC THUYẾT & TRANH LUẬN
    TRƯỜNG PHÁI COMMON LAW                                         TRƯỜNG PHÁI CIVIL LAW
    - Forum Non Conveniens (Tòa không thích hợp)                   - Lis Alibi Pendens (Vụ kiện đang chờ xét xử)
    - Anti-suit Injunctions (Lệnh cấm kiện)                        - Strict Territorial Jurisdiction
    - Trọng quyền tự định đoạt tuyệt đối                           - Bảo lưu Trật tự công cộng nghiêm ngặt
                              VỊ TRÍ ĐỊNH VỊ CỦA LUẬN ÁN
                - Lập cầu nối hài hòa giữa hai truyền thống tại Việt Nam
                - Giải quyết mâu thuẫn Điều 440 BLTTDS 2015 qua "Mirror Principle"
                - Phân tách Thẩm quyền chung vs. Thẩm quyền riêng biệt trong SHTT & Hợp đồng

Tuy nhiên, trong y giới học thuật vẫn tồn tại hai cuộc tranh luận lý thuyết chưa có hồi kết:

1. Tranh luận giữa học thuyết Forum Non Conveniens (Tòa án không thích hợp) của Common Law và quy tắc Lis Pendens (Tòa án thụ lý đầu tiên) của Civil Law: Một bên trao quyền tùy nghi (discretionary power) cho Thẩm phán từ chối thụ lý nếu có diễn đàn khác thuận tiện hơn; bên kia áp dụng quy tắc cứng nhắc ưu tiên Tòa án đầu tiên thụ lý nhằm triệt tiêu các bản án mâu thuẫn.
2. Tranh luận về bản chất của quy phạm xác định thẩm quyền gián tiếp trong công nhận bản án nước ngoài: Sự nhầm lẫn phổ biến giữa việc "quy định thẩm quyền xét xử sơ thẩm cho Tòa án nước ngoài" và việc "thiết lập thước đo gián tiếp để Tòa án quốc nội thẩm định thẩm quyền của Tòa án nước ngoài trước khi công nhận bản án".

Luận án định vị vị trí khoa học bằng cách giải quyết triệt để các khoảng trống trên: không chỉ dừng lại ở việc mô tả quy định pháp luật thực định, công trình phân tích chuyên sâu thẩm quyền của Tòa án Việt Nam trong toàn bộ chu trình tố tụng quốc tế (từ xác lập thẩm quyền xét xử, thẩm quyền riêng biệt, tôn trọng thỏa thuận lựa chọn Tòa án, hỗ trợ và kiểm soát trọng tài quốc tế, cho đến giai đoạn công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài và phán quyết của Trọng tài nước ngoài). Công trình so sánh đối chiếu trực tiếp với 4 nền tài phán điển hình: Pháp (gốc rễ Civil Law), Trung Quốc (láng giềng có kim ngạch song phương >116 tỷ USD), Nhật Bản (án lệ Malaysian Airlines 1981 chuyển hóa thành luật thực định), và Singapore (tiên phong ban hành Đạo luật Thỏa thuận lựa chọn Tòa án 2016 trên cơ sở Công ước La Hay 2005).

---

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mang lại bước tiến quan trọng về mặt nhận thức luận cho chuyên ngành Luật Quốc tế tại Việt Nam qua các đóng góp lý thuyết:

• Tái cấu trúc và mở rộng hệ thống khái niệm tài phán quốc tế: Làm sáng tỏ bản chất của thẩm quyền xét xử dân sự quốc tế là quyền năng pháp lý phát sinh từ chủ quyền quốc gia nhưng bị giới hạn bởi các nguyên tắc công lý quốc tế (International Due Process) và nguyên tắc liên hệ thực chất (Substantial Connection).
• Phát triển mô hình phân loại tam phân về thẩm quyền Tòa án: Phân định rành mạch giữa (i) Thẩm quyền trực tiếp chung (General Direct Jurisdiction), (ii) Thẩm quyền trực tiếp riêng biệt (Exclusive Jurisdiction), và (iii) Thẩm quyền gián tiếp (Indirect Jurisdiction).
• Chuẩn hóa học thuyết về Thỏa thuận lựa chọn Tòa án (Prorogation Clause): Chứng minh rằng thỏa thuận lựa chọn Tòa án trong thương mại quốc tế là một hành vi pháp lý độc lập, mang tính tố tụng thuần túy, có hiệu lực ràng buộc loại trừ thẩm quyền đương nhiên của Tòa án các quốc gia khác, trừ khi vi phạm trật tự công cộng (Public Policy) hoặc vô hiệu theo luật áp dụng.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa lý thuyết nhằm đánh giá tính tương thích của pháp luật tố tụng Việt Nam:

                          KHUNG PHÂN TÍCH 4 TRỤ CỘT TÀI PHÁN
                          
                                                 Mối liên hệ gắn bó nhất
                                                 
                                                 Tư cách pháp nhân nội địa
                                                 
                                                 (Prorogation vs. Derogation)
                                                 
                                                 và Cho thi hành án nước ngoài

• Tiêu chí phân định Thẩm quyền chung (Điều 469 BLTTDS 2015): Dựa trên dấu hiệu nơi cư trú/trụ sở của bị đơn (Actor sequitur forum rei), nơi phát sinh nghĩa vụ hợp đồng, nơi xảy ra hành vi vi phạm ngoài hợp đồng hoặc nơi có tài sản tranh chấp.
• Tiêu chí phân định Thẩm quyền riêng biệt (Điều 470 BLTTDS 2015): Bảo vệ chủ quyền tuyệt đối đối với các đối tượng gắn chặt với lãnh thổ: tranh chấp liên quan đến bất động sản trên lãnh thổ Việt Nam; tranh chấp về việc thành lập, giải thể hoặc tính hợp lệ của pháp nhân thành lập tại Việt Nam; và tranh chấp về tính hợp lệ của việc đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.
• Cơ chế xác định Thẩm quyền gián tiếp qua Học thuyết Gương chiếu (Mirror Principle): Luận giải sâu sắc nhận định phản biện của PGS.TS. Ngô Quốc Chiến: Điều 440 BLTTDS 2015 không thể là quy phạm trao thẩm quyền cho Tòa án nước ngoài, mà là "thước đo gián tiếp" (như Điều 26 Luật Tư pháp quốc tế Thụy Sỹ) để Tòa án Việt Nam kiểm tra xem Tòa án nước ngoài khi tuyên án có vi phạm thẩm quyền riêng biệt của Việt Nam hay không.

---

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng phương pháp luận chỉ đạo, nhìn nhận sự phát triển của các quy phạm tố tụng dân sự quốc tế trong sự vận động khách quan cùng với quan hệ kinh tế - thương mại. Về mặt nhận thức khoa học, luận án kết hợp lập trường Thực chứng Pháp lý (Legal Positivism) với Phương pháp Tiếp cận Luật học So sánh (Comparative Law Approach).

Thiết kế nghiên cứu đa tầng được triển khai cụ thể:

• Tầng 1 (Lịch sử - Lập pháp quốc nội): Phân tích sự tiến hóa của quy phạm thẩm quyền qua 3 giai đoạn lập pháp: (1) Trước BLTTDS 2004 (Pháp lệnh 1989); (2) Giai đoạn thi hành BLTTDS 2004 (sửa đổi 2011); (3) Giai đoạn từ khi BLTTDS 2015 có hiệu lực đến nay.
• Tầng 2 (Điều ước quốc tế): Đánh giá hệ thống hơn 20 Hiệp định TTTP song phương mà Việt Nam là thành viên (Nga, Ba Lan, Séc, Trung Quốc, Lào...), Công ước New York 1958 về công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài nước ngoài, và Công ước La Hay 2005.
• Tầng 3 (So sánh quốc tế): Khảo sát pháp luật thực định và án lệ của Pháp, Liên bang Nga, Nhật Bản, Singapore, Trung Quốc và khối Liên minh Châu Âu (EU).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình nghiên cứu áp dụng kỹ thuật tam giác hóa dữ liệu (Data Triangulation):

• Phân tích quy phạm (Normative Analysis): Giải thích cấu trúc logic của điều luật, làm rõ giả định, quy định và chế tài trong các điều 440, 469, 470, 472 BLTTDS 2015.
• Phân tích so sánh chức năng (Functional Comparative Method): Đặt các giải pháp pháp lý của nước ngoài vào cùng một bối cảnh giải quyết tranh chấp để đánh giá mức độ tương thích và khả năng chuyển hóa vào hệ thống tư pháp Việt Nam.
• Tổng kết thực tiễn xét xử (Case Law & Empirical Review): Khảo sát báo cáo tổng kết của Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC), các bản án sơ thẩm, phúc thẩm liên quan đến tranh chấp kinh doanh thương mại có YTNN, đặc biệt là các vụ việc Tòa án Việt Nam từ chối công nhận phán quyết trọng tài nước ngoài hoặc xử lý xung đột thỏa thuận chọn Tòa án.

Data và phân tích

Nguồn Dữ liệu Phân tích	Quy mô / Phạm vi Khảo sát	Mục đích Phân tích
Hệ thống Văn bản Luật Quốc nội	BLTTDS 1989, 2004, 2015; Luật Đầu tư 2014; Luật Thương mại 2005; Luật TTTM 2010; Bộ luật Hàng hải 2015.	Đánh giá tính thống nhất, mâu thuẫn và khoảng trống lập pháp.
Điều ước Quốc tế	>20 Hiệp định TTTP song phương; Công ước New York 1958; Công ước La Hay 2005; Quy chế Brussels I Recast.	Xác định chuẩn mực quốc tế và cam kết đa phương của Việt Nam.
Án lệ Quốc tế & Quốc nội	Án lệ Malaysian Airlines (1981) tại Nhật Bản; Án lệ Patino (1948) tại Pháp; Án lệ Alexandros T tại Anh; Các bản án kinh doanh thương mại của Tòa án Hà Nội, TP.HCM.	Minh chứng cho sự chuyển dịch học thuyết từ nhân thân sang lãnh thổ và sự vận hành của Mirror Principle.
Dữ liệu Thương mại Vĩ mô	Số liệu Tổng cục Hải quan 2018 - 2019 (Tổng kim ngạch 517,26 tỷ USD; Trung Quốc >116 tỷ USD; Nhật Bản >15,28 tỷ USD).	Chứng minh tính cấp thiết thực tiễn và nguy cơ bùng nổ tranh chấp.

---

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Công trình đã chỉ ra 4 phát hiện mang tính đột phá về thực trạng lập pháp và áp dụng pháp luật:

                            4 PHÁT HIỆN ĐỘT PHÁ CỦA LUẬN ÁN
                            

1. Khoảng trống nghiêm trọng về quy tắc xử lý tố tụng song song (Lis Alibi Pendens): Pháp luật tố tụng Việt Nam chưa có điều khoản minh thị cho phép Tòa án Việt Nam đình chỉ hoặc tạm đình chỉ giải quyết vụ án khi vụ việc cùng bản chất, giữa các bên đương sự đó đã được thụ lý hợp thức tại một Tòa án nước ngoài có thẩm quyền từ trước. Điều này dẫn đến nguy cơ xung đột thẩm quyền tích cực và tạo ra các bản án trái ngược nhau không thể thi hành trên thực tế.
2. Sự nhầm lẫn kỹ thuật lập pháp tại Điều 440 BLTTDS 2015: Điều luật quy định về "thẩm quyền của Tòa án nước ngoài" khi xét đơn công nhận bản án đã tiếp cận sai góc độ. Tòa án Việt Nam không có thẩm quyền quy định quyền xét xử cho một quốc gia có chủ quyền khác. Điều 440 thực chất phải được tái thiết kế thành "Quy tắc thẩm quyền gián tiếp" dựa trên học thuyết Mirror Principle (Tòa án nước ngoài được coi là có thẩm quyền nếu theo các quy tắc thẩm quyền quốc nội của Việt Nam, vụ việc đó không thuộc thẩm quyền riêng biệt của Việt Nam).
3. Mở rộng bất hợp lý thẩm quyền riêng biệt đối với quyền sở hữu trí tuệ: Quy định tại điểm b khoản 1 Điều 470 BLTTDS 2015 gộp chung mọi vụ việc liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đăng ký tại Việt Nam vào thẩm quyền riêng biệt. Luận án chỉ ra rằng kinh nghiệm quốc tế (điển hình là Nhật Bản) chỉ coi các tranh chấp liên quan trực tiếp đến tính hợp lệ của việc đăng ký, cấp văn bằng bảo hộ là thuộc thẩm quyền riêng biệt; các tranh chấp về hợp đồng chuyển giao công nghệ, li-xăng, hoặc bồi thường thiệt hại do xâm phạm quyền SHTT phải thuộc thẩm quyền chung và cho phép các bên thỏa thuận chọn Tòa án.
4. Bất cập trong tiêu chí "nơi cư trú/trụ sở" và hiệu lực của thỏa thuận chọn Tòa án: Cụm từ "cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài" tại điểm a khoản 1 Điều 469 BLTTDS 2015 quá mơ hồ, gây lúng túng trong thực tiễn thụ lý. Đồng thời, pháp luật thiếu vắng quy tắc công nhận các thỏa thuận lựa chọn Tòa án bất đối xứng (Asymmetric Jurisdiction Clauses) và thỏa thuận song hành Tòa án - Trọng tài.

Implications đa chiều

• Về mặt Lý thuyết: Định hình khung lý thuyết hoàn chỉnh cho phân môn Tố tụng Dân sự Quốc tế tại Việt Nam, cung cấp luận cứ khoa học để chấm dứt sự mơ hồ giữa thẩm quyền trực tiếp và thẩm quyền gián tiếp.
• Về mặt Lập pháp:
  • Đề xuất sửa đổi Điều 440, khoản 1 Điều 469, Điều 470 và bổ sung điều khoản về Lis Pendens trong BLTTDS.
  • Xây dựng lộ trình để Việt Nam đàm phán gia nhập Công ước La Hay 2005 về Thỏa thuận lựa chọn Tòa án.
  • Ban hành Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán TANDTC hướng dẫn thống nhất tiêu chí xác định "mối liên hệ gắn bó nhất" và "nơi cư trú của bị đơn tại thời điểm khởi kiện".
• Về mặt Thực tiễn và Tư pháp: Trang bị cẩm nang pháp lý chuẩn xác cho Thẩm phán TAND các cấp khi thụ lý vụ việc có YTNN, ngăn chặn tình trạng trả lại đơn khởi kiện tùy tiện do xác định sai thẩm quyền, nâng cao chỉ số bảo vệ nhà đầu tư quốc tế và năng lực giải quyết tranh chấp thương mại xuyên biên giới.

---

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn chỉ ra các giới hạn nghiên cứu xuất phát từ điều kiện khách quan:

1. Giới hạn về dữ liệu án lệ thực tế: Do cơ chế công khai bản án trực tuyến tại Việt Nam trong giai đoạn trước năm 2020 còn hạn chế, số lượng các bản án kinh doanh thương mại có YTNN được số hóa đầy đủ chưa đạt tỷ lệ bao phủ toàn diện.
2. Phạm vi hẹp đối với các mô hình tài phán số mới nổi: Luận án tập trung chủ yếu vào thương mại truyền thống và thương mại điện tử cơ bản, chưa đi sâu khảo sát thẩm quyền tài phán đối với tranh chấp hợp đồng thông minh (Smart Contracts), tài sản số trên nền tảng Blockchain và các sàn giao dịch phi tập trung.
3. Chưa đánh giá định lượng tác động kinh tế: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên phương pháp định tính và luật học so sánh, chưa tiến hành khảo sát thực nghiệm xã hội học pháp luật quy mô lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp FDI về mức độ tin cậy đối với Tòa án Việt Nam.

Hướng nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Nghiên cứu cơ chế tài phán đối với tranh chấp kinh tế số và trí tuệ nhân tạo (AI) xuyên biên giới.
• Nghiên cứu khả năng thiết lập Tòa án Thương mại Quốc tế chuyên biệt tại Việt Nam (theo mô hình Singapore International Commercial Court - SICC hoặc China International Commercial Court - CICC).
• Đánh giá khả năng tham gia Công ước La Hay 2019 về Công nhận và Cho thi hành Bản án Dân sự và Thương mại của Tòa án Nước ngoài.

---

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động Học thuật: Công trình là tài liệu tham khảo chuyên khảo chất lượng cao phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu tại các cơ sở đào tạo luật hàng đầu (Đại học Luật Hà Nội, Khoa Luật ĐHQGHN, Đại học Luật TP.HCM). Tác giả đã công bố 7 bài báo khoa học chuyên ngành trên các tạp chí luật học uy tín trong quá trình nghiên cứu.
• Tác động Lập pháp và Thể chế: Đóng góp luận cứ phục vụ trực tiếp cho việc hoàn thiện Dự thảo Luật Tư pháp Quốc tế Việt Nam trong tương lai và định hướng sửa đổi, bổ sung BLTTDS 2015.
• Cải thiện Môi trường Kinh doanh (Ease of Doing Business): Nâng cao điểm số của Việt Nam trong tiêu chí "Thực thi Hợp đồng" (Enforcing Contracts) theo chuẩn đánh giá của Ngân hàng Thế giới (World Bank), tạo niềm tin tuyệt đối cho các nhà đầu tư nước ngoài khi giải ngân vốn vào các dự án kinh tế trọng điểm.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Giới Học giả: Tiếp cận khung phân tích so sánh chuẩn mực, hệ thống hóa tài liệu tham khảo quốc tế đa ngôn ngữ (Anh, Pháp, Trung, Nga, Nhật).
• Thẩm phán & Thư ký Tòa án: Nắm vững phương pháp giải thích luật, phân định thẩm quyền sơ thẩm, xử lý đơn yêu cầu công nhận bản án nước ngoài nhanh chóng, chính xác.
• Luật sư Tranh tụng & Pháp chế Doanh nghiệp: Định hướng soạn thảo điều khoản tài phán (Jurisdiction Clause) trong hợp đồng thương mại quốc tế, giảm thiểu rủi ro xung đột thẩm quyền và tối ưu hóa khả năng thi hành án.
• Cơ quan Hoạch định Chính sách (Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao): Có căn cứ khoa học vững chắc để đàm phán, ký kết các Hiệp định TTTP thế hệ mới và gia nhập các công ước đa phương.

---

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất là việc chuẩn hóa học thuyết "Thẩm quyền gián tiếp" (Indirect Jurisdiction) thông qua Nguyên tắc Gương chiếu (Mirror Principle) trong tố tụng dân sự quốc tế Việt Nam. Luận án đã giải tỏa sự nhầm lẫn học thuật kéo dài về Điều 440 BLTTDS 2015, chứng minh rằng Tòa án quốc gia không ban phát thẩm quyền cho Tòa án nước ngoài, mà chỉ sử dụng hệ thống quy tắc thẩm quyền quốc nội làm "tấm gương" để kiểm tra tính hợp thức của bản án nước ngoài được yêu cầu công nhận.

2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so sánh so với các công trình trước đây?

So với các nghiên cứu trước đây (như Phan Hoài Nam 2018 chỉ so sánh chọn lọc trong quan hệ hợp đồng; Đặng Thị Kim Thoa 2004 chỉ so sánh đơn tuyến với Thụy Điển), luận án đã triển khai nghiên cứu so sánh đa hệ thống (Multi-jurisdictional Functional Comparison) đồng thời trên 4 trục: Civil Law truyền thống (Pháp, Nga), Civil Law hiện đại hóa (Nhật Bản), Common Law / Hỗn hợp (Singapore, Anh) và mô hình đang chuyển đổi tương đồng (Trung Quốc). Phương pháp này giúp phân lập rõ những giải pháp mang tính đặc thù quốc gia với những chuẩn mực mang tính toàn cầu.

3. Phát hiện bất ngờ nhất từ phân tích dữ liệu và quy phạm là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là quy định về thẩm quyền riêng biệt đối với quyền sở hữu trí tuệ tại điểm b khoản 1 Điều 470 BLTTDS 2015 thực chất đang đi ngược lại xu thế quốc tế. Việc pháp luật Việt Nam gom toàn bộ tranh chấp về khai thác, chuyển giao công nghệ và xâm phạm quyền SHTT vào thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam đã vô tình triệt tiêu quyền tự do thỏa thuận chọn Tòa án của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia, làm giảm sức hấp dẫn của môi trường thu hút FDI công nghệ cao.

4. Luận án có cung cấp quy trình/giao thức có thể tái lập (Replication Protocol) không?

Có. Luận án cung cấp Khung thuật toán 4 bước xác định thẩm quyền Tòa án đối với vụ việc KDTM có YTNN:

1. Bước 1: Kiểm tra tính hiện hữu của Thỏa thuận lựa chọn cơ quan tài phán (Tòa án hay Trọng tài; tính độc lập và hiệu lực của thỏa thuận).
2. Bước 2: Kiểm tra xem vụ việc có thuộc Thẩm quyền riêng biệt của Tòa án Việt Nam theo Điều 470 hay không.
3. Bước 3: Xác định các mối liên hệ gắn bó thực chất (nơi cư trú, nơi có tài sản, nơi thực hiện nghĩa vụ) theo Điều 469.
4. Bước 4: Kiểm tra xung đột thẩm quyền tích cực và áp dụng cơ chế Lis Pendens hoặc điều ước quốc tế tương ứng.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao?

Lộ trình 10 năm (2020 - 2030) tập trung vào 3 trọng tâm:

1. Giai đoạn 1 (2020 - 2023): Sửa đổi, hướng dẫn áp dụng thống nhất các điều khoản Phần thứ tám BLTTDS 2015;
2. Giai đoạn 2 (2024 - 2027): Đàm phán và hoàn tất thủ tục gia nhập Công ước La Hay 2005 về Thỏa thuận lựa chọn Tòa án và Công ước La Hay 2019;
3. Giai đoạn 3 (2028 - 2030): Nghiên cứu thiết lập cơ chế Tòa án Thương mại Quốc tế chuyên trách và xây dựng Bộ luật Tư pháp Quốc tế độc lập của Việt Nam.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của NCS. Vũ Thị Hương là một công trình khoa học độc lập, công phu và có giá trị học thuật cao, thể hiện qua 5 kết luận cốt lõi:

1. Xác lập hệ thống lý luận hoàn chỉnh về thẩm quyền tài phán dân sự và thương mại quốc tế, cân bằng giữa chủ quyền tư pháp quốc gia và yêu cầu hội nhập kinh tế toàn cầu.
2. Phát hiện và chỉ rõ các điểm nghẽn lập pháp trong BLTTDS 2015, đặc biệt là sự thiếu vắng cơ chế Lis Pendens, sự bất cập trong tiêu chí nơi cư trú và việc mở rộng quá mức thẩm quyền riêng biệt trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
3. Giải mã chuẩn xác cơ chế Thẩm quyền gián tiếp (Mirror Principle) tại Điều 440 BLTTDS 2015, tháo gỡ vướng mắc cho công tác công nhận và cho thi hành bản án nước ngoài tại Việt Nam.
4. Đề xuất gói giải pháp lập pháp khả thi, bao gồm việc sửa đổi các quy phạm tố tụng quốc nội, xây dựng án lệ hướng dẫn và lộ trình gia nhập Công ước La Hay 2005.
5. Mở ra các hướng nghiên cứu học thuật liên ngành mới về giải quyết tranh chấp kinh tế số, tài phán trực tuyến và thành lập Tòa án Thương mại Quốc tế tại Việt Nam, đóng góp thiết thực vào công cuộc cải cách tư pháp và nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU 11. Tổng quan tỉnh hình nghiên cứu va những vấn dé liên quan đến. Tình hình nghiên cứu ở các nước trên thé giới và Việt Nam về thâm quyên của Tòa án đối với các vụ việc kink đoanh, flutơng mai có yếu 16 nrước ngoài 1. Tình hình nghiên cứa 6 các nước trên thé giới về thẩm quyền của Tòa án đối với các vụ việc kinh doanh thương mại có yêu tổ nước ngoài Thẩm quyển của TA đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại có YTNN được đặc biệt quan tâm ở nhiều nước trên thé giới.

Cho đến nay, đã có. nhiều công trình, tác phẩm của nước ngoai nghiên cửu về van dé nay. phạm vi Luân án, tác giả chỉ xin nêu một số công trình, tác phẩm tiêu biểu như sau - Adrian Briggs (2002), The Conflict Of Law, Oxford University Press; 1G.Collier (2001), Conyfiet Of Law, 3rded., Cambridge University Press, Cambridge, Đây là hai công tỉnh nghiên cứu về TPQT dưới hình thức giáo trình của các giáo sư Đại học Oxfordva Cambridge biên soạn. Hai cuén sách nêu trên phân tích quy định của TPQT và ảnh hưỡng của các quy đình của pháp luật Châu Âu (công ước Brussel và Lugano) khi áp dụng ở Vương quốc Anh.

Trong đó, dé cập dén những vẫn để pháp lí cơ bản như các vẫn dé về nguyên tắc chung xác định thẩm quyên của TA, xung đột thẩm quyên, công nhận va cho thi hảnh bản án của TA nước ngoai, xung đột pháp luật. -Richard Fenimen (2010), International Commercial Litigation, (Oxford Private Intemational Law Series, B 'Cuỗn sách chuyên khảo về tổ tung trong thương mại quốc tế, phân tích vả bình luận về các quy định trong pháp luật Châu Âu vẻ thẩm quyền của TA. đôi với các vụ kiện thương mại quốc tế. Trong đó, trình bây quy định của Quy chế 1215/2012 (Brussels Recast) của Hội đẳng Châu Âu vẻ thẩm quyên va việc công nhận va thi hành án các quyết định của TA về các tranh chấp dân.

sự, thương mại. Phân tích tính hiệu qua của các công ước quốc tế vẻ thẩm. quyền của TA. Theo tác giả cuốn sách, vụ kiện thương mại quốc tế thường liên quan đến nhiêu TA của các quốc gia khác nhau, chính vi vay vấn để phải quan tâm đến la vẫn để thi hanh bản án, từ đó chỉ ra những quy định trong pháp luật Vương quốc Anh vẻ vẫn để công nhận và cho thi hành phản quyết của TA nước ngoài, những giải pháp hoàn thiện vẫn để nêu trên.

- Faye Fangfei Wang (2010), Internet Jurisdiction and Choice of Law Legal Practices, hin chung, cuỗn sách chuyên khảo trên tập chung vào các van đẻ pháp 1í cơ bn như. Trình bay các quy định của pháp luật quốc tế vé thương mai điện tử (Thương mại điện tử đã tạo điều kiện cho thương mại quốc té phát triển sâu hơn, tuy nhiên việc xac định địa điểm kinh doanh va các yêu tổ khác. trong thương mai điện tử lại thực sw phức tap), tac giã đưa ra một số quan điểm. liên quan đến vẫn dé này, cuốn sách cũng phân tích va so sênh các quy định về thấm quyển của TA trong thương mai điện tử và sự lựa chọn pháp luật cũng như cach thức giải quyết tranh chấp thương mai điện từ tại Châu Âu, Hoa Ky và Trung Quốc.

Cuốn sich còn lâm rõ các quy định nỗi bật của Công ước Rome và quy tắc Rome I về luật áp dụng cho ngiĩa vụ hop đồng, đánh giá các quy định của Công ướcHague năm 2005 vé thỏa thuận lựa chọn TA, ~ Peter (2007), Contemporary Approches to Non Contractual Obligations im Private International Law (Confict of Laws) and the Buropem Community's "Rome II” Regulation, The European Legal Forum (E), 137-152; „ Christopher MU Clarksonand Jonathan Hill (2002, 2011), Jagéy on the Conflict of Laws, second edit, Butter worths Lexis Nexis TM. Các cuốn sách chuyên khảo trên trình bay một số van dé cia TPQT như xung đột pháp luật, bình luận các quy định của công ước Rome, Brussel 1, Brussel II va Brussels I Recast của cộng đẳng Châu Âu, trong đó, có chú. trong đến van để công nhận va cho thi hành bản án của TA nước ngoài tại ‘Anh (têp chung chỉ tiét vào các vẫn để thương mai và Hôn nhân gia đình), - Jonathan Hill, Adeline Chong (2010), International Connercial Disputes; Hart Publishing, Kemp House, Chawley Park, Cumnor Hill, Ozford, OX2 9PH, Cuốn sách chuyên khảo của tác giả nêu trên phân tích và bình luận các vấn để về thẩm quyên của TA Vương quốc Anh trong các vụ kiện thương mại quốc tế. Cuỗn sách được chia làm4 phan với các van dé pháp lí như sau: xem xử thẩm quyển của TA Vương quốc Anh trung các vụ kiện thương mai quốc: tế thông qua các quy định của pháp luật Châu Âu, Xác định luật áp dung (ung đột pháp luật) qua việc phân tích và bình luận các quy định của Châu.

Âu như Công ước Rome I va Rome Il; Phân tích các khía cạnh pháp lí vé pha sản theo Quy chế phá sản EC; phên tích các khía cạnh pháp lí vẻ trong tai thương mai quốc tế trong đó có vẫn để công nhận va cho thi hảnh quyết định của trọng tải nước ngoài. "Những công trình nghiên cứu vẻ TPQT của các tác giả nước ngoài đã được. dich ra tiếng Việt cũng có giá tri tham khảo đổi với Luận an. Tiêu biểu: Jean Demuppe (2005), Tư pháp quốc tế, Nhà zuất bản Chính ti quốc gia, Hà Nội Đây là công trình nghiên cứu vẻ TPQT của Công hòa Pháp dưới hình.

thức sách tham khäo do các giáo sư của Công hỏa Pháp biến soạn. Cuỗn sich trình bay các quy định của TPQT Công hòa Pháp vé xung đột pháp luật, công nhận và cho thi hảnh bản án, quyết định của TA nước ngoài. Ngoài ra, cuốn. 1s sach còn phân tích các quy định về TPQT Châu Âu đặc biệt a từ sau Hội nghỉ Lahay về TPQT như Quy chế (EC) số 503/2008 ngày 17 thang 6 năm 2008 vẻ luật ap dung nghĩa vu hợp đồng.

Thẩm quyển giải quyết các vụ việc kinh doanh, thương mại có YTNN của TA theo quy định của pháp luật cụ thể một số nước cũng được dé cập. trong nhiều công trình nghiên cứu khác dưới hình thức bai viết khoa hoc trên các tap chí, tải liêu nghiên cứu khác như. - John Mylonakis (2012), “The Buropecm Rules on the Choice of Forwa by Individuals: An Elaboration of Law Cases”, Joumal of Politics and Law, Bai viết cho réng, quan hệ thương mai quốc té (giao kết hop đồng giữa cá nhân và các công ty hoặc với công ty đa quốc gia) thường zuyên xảy ra tranh chấp, việc giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế nay thi rat phức. Việc xác định thẩm quyển của TA trong các tranh chấp thương mại quốc.

tế thường được quy định trong BLTTDS của các nước. Sau khi giải quyét tranh chấp tai TA một quốc gia có thể bản án nay lại không được công nhân ở quốc gia khác. Qua đó, bai viết phân tích hiệu lực pháp lí của các thỏa thuận chon TA, thẩm quyển của TA quốc gia vả so sảnh các quy định tại Điều 23 pháp luật Trung Quốc vẻ thấm quyền của TA giải quyết các vụ viếc dân sự, thương mại có YTNN. Theo đó, giải thích thé nao là tranh chấp thương mại có YTNNthuộc thẩm quyền của TA.

Ngoài ra, bai viết còn phân tích các quy định của pháp luật Trung Quốc vé chon luật áp dung cho các quan hệ dân sự, thương mai cỏ YTNN, chi ra một số bắt cập trong pháp luật Trung Quốc vẻ van dé nay và cách áp dụng của TA Trung Quốc vẻ van dé nêu trên khi các quy phạm của pháp luật Trung Quốc chưa đây đủ vả rổ răng 16 ~ Mo Zhang (2002), “International civil litigation in China: A Practical analysis of the Chinese jndictal system”, Boston College Intemational and Comparative Law Review, Bai viết, trình bay và bình luận một số quy định của pháp luật Trung Quốc vẻ thấm quyển của TA Trung Quốc giải quyết các vụ việc dan sự có YTNN, dâu hiệu để xác định thẩm quyển của TA Trung Quốc, quyển thỏa. thuận chon TA, thẩm quyền riêng biệt của TA Trung Quốc. Ngoài ra, bai viết còn phân tích các dầu hiệu, quy định về chọn luật áp dụng khi các tranh chấp dân sự, thương mai có YINN được giải quyết tại TA Trung Quốc trong một số quan hệ cụ thể như. Sở hữu, thửa kế, hợp đỏng.; van dé công nhân va cho thi hành bản án, quyết đính cia TA nước ngoài ở Trung Quốc (thủ tục va những trường hợp không công nhận va cho thi hanh), bai viết cũng chỉ ra một số bat cập của pháp luật Trung Quốc về vẫn để nảy và kién nghị hoàn thiện ~ Mulemum Ahmed (2015), “The enforcement of settlement and juisciction agreements and parallel proceedings in the Ewropean Union: The Alexandros T litigation ta the Engitsh courts”, Journal of Private Intemational Law, ‘Bai viết phân tích một số quy định của pháp luật Châu Âu vềthẩm quyền.

của TA trong TPQT trong tương quan với pháp luật Vương quốc Anh. Bai viết cho rằng với sự phát triển của các quan hệ thương mai quốc tế thi các tranh chap phát sinh ngày cảng nhiều và phố biển, điều nay cũng dẫn đến sự chồng, chéo về thấm quyên của các TA các quốc gia khác nhau, các thủ tục to tung song song sảy ra hiển nhiên. Cách thức han chế, giãi quyết thủ tục tổ tung song song (quyền lựa chon TA của các bên tranh chấp, thẩm quyền riêng biệt,. Bai viết nêu một số cách thức msi TA tối cao Vương quốc Anh giải thích các quy định của pháp luật Châu Âu về thấm quyền theo Nghĩ quyết Brussel I "Ngoài ra, còn rất nhiều bai báo liên quan đến để tải như.

Quim Fomner- Delaygua (2015), “Changes to jurisdiction based on exclusive jurisdiction „ agreements wider the Brussels I Regulation Recast”, Joumal of Private International Law, Mary Keyes (2008), “Statutes, chotce of law, and the role of rw choice”, Journal of Private Intemational Law, ‘hin chung, các công trình nghiên cứu công bổ ở nước ngoai có dé cập đến một số vân để liên quan đền thẩm quyên của TA đối với các vụ việc kinh. doanh, thương mai trong TPQT. Tuy nhiên, qua tim hiểu các công trinh, tác phẩm nghiên cứu nêu trên, cho thay: Những công trình, tác phẩm nghiên cứu các van để lí luận về TPQT của các nước đó, như van để vé xung đột thẩm quyển trong pháp luật Châu Au hay pháp luật Trung Quốc, Để cập đến một số quy định về thẩm quyên của TA nhất định như thẩm. quyển song song, thẩm quyền riêng biét,.

trong các quy định của pháp luật Chau Âu. Một sổ tác phẩm di vào bình luận các quy định của pháp luật Châu Au đối với các tranh chấp thương mại quốc tế vé thẩm quyển của TA trong TPQT.