CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN DE CHUNG VE THAM QUYỀN GIẢI QUYẾT TRANH CHAP QUYEN SỬ DỤNG BAT CỦA TÒA AN 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại tranh chấp quyền sử dụng đất 1. Khái niệm tranh chấp quyén sử dụng đất Tranh chấp QSDP 1a một hiện tượng sã hội xuất hiện ở bắt cứ hình thái kinh tế - zã hội nao. Ở nước ta hiện nay, tranh chấp QSDĐ đã trở thành một vấn dé phổ biển.
Vậy, tranh chấp QSDĐ là gi? Trước khi tim hiểu về khái niệm tranh chấp QSDĐ, chúng ta cần hiểu thé nào la tranh chap? Theo Đại Từ điển Tiếng Việt (năm 1998) thì tranh chấp là giảnh giật, ging co nhau cái không rổ thuộc vé bên nào, là bat đồng, trái ngược nhau. Khái niệm tranh chap QSDĐ đã được giải thích trong văn ban pháp luật đất đai. Luật đất đai năm 2013 quan niệm: “1?anh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dung đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất dat” [24, Khoản 24 Điển 3] Phan tích quy định trên của Luật đất dai năm 2013, chúng ta thấy rằng các nha lâm luật đưa ra định nghĩa vẻ tranh chap QSDĐ 1a tranh chấp vẻ quyển, nghĩa vu của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ. Các nha lâm luật đã định ngiĩa bằng cách sử dung chính thuật ngữ cẩn định nghia: “tranh chấp quyền sử dung đất là tranh chấp.
Cac định nghĩa như vậy chưa giúp người đọc hiển được tranh chap la gi? Ban chất của nó như thể nào? Tranh chấp nói chung được hiểu la những mâu thuẫn, xung đột, những, quan điểm, ÿ kiến khách nhau, thậm chi là đổi nghịch, trái ngược nhau về. cũng một van để. Trong quan hệ đất đai, tranh chấp chính lả những mâu thuẫn, bat đông giữa các chủ thể vẻ các van dé lợi ích, quyền vả nghĩa vu của mỗi bên chủ thé trong quan hệ dat dai. Trong bat cứ quan hệ nao, lợi ich luôn là van để được các chủ thể đặt lên hàng đâu, lợi ích luôn gắn liễn với quyền và ngiấa vụ của mỗi bên, nói một cach trực diện là nếu không có lợi ích sé khó có thé phát sinh quan hé, và không có quan hệ thì cũng không lam phát sinh các quyển và nghĩa vụ giữa các bên chủ thể với nhau.
quyển và nghĩa vụ không thể không nhắc tới lợi ích đẳng sau nó. Trong nội hảm của khái niệm tranh chấp QSDĐ tai khoản 24 Điều 3 Luật đất đai năm 2013, các nha làm luật chỉ nói đến “quyển và nghĩ vu" là chưa day di. Điều, nay đã được quy đính tại Luật đất dai năm 2003, nhưng đến Luật dat đai 2013 ‘van không có sự sửa đổi là chưa phủ hợp với bản chất của các quan hệ dat dai nói riêng va vô hình chung thu hẹp nôi hàm khải niệm tranh chấp QSDB trong thực tế. Tiếp tục phân tích khái niệm tranh chấp QSDĐ tai quy định nay, "Tranh chấp đắt dat là tranh chdp về quyén, nghĩa vụ của người sử đụng.
cất giữa hai hoặc nhiều bên. Trong khải niệm này, nhà làm luật đã sắc định chủ thể của tranh chấp QSDĐ là hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai, đó có thể là bắt đông giữa những người sử dụng đất với nhau hoặc giữa. người sử dụng đất với cơ quan quản lý nhà nước về đất dai vẻ lợi ích, quyền và ngiữa vụ của người sử dụng đất. Như vay trong khai niệm nay, nha lâm.
luật xác định một bên chủ thể trong tranh chap phải là người sử dụng đất bởi đối tương của tranh chấp là lợi ich, quyén và nghĩa vụ của người sử dung đất, chủ thể còn lại có thé la người sử dụng đất khác hoặc là cơ quan quản lý nha nước vẻ đất đai. Qua đó, tắc giã cho ring, tranh chấp quyền sử dụng dat là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột vé mặt lợi ich, về quyển hoặc ngiễa vụ giữa các cả nhân, hộ gia đình, tổ chức, cơ quan khi tham gia vào quan hệ sử dụng đất. Nguyên nhân của tranh chấp QSDĐ có nhiễu, nhưng theo chúng tôi 14 do một số nguyên nhân chủ yêu sau: Mot, do quan hệ đất đai 6 nước ta xảo trộn qua các thời kỳ. Ví du: do yêu cẩu nhiệm vụ chính trị ở hai miễn.
10 Nam Bắc có sự khác nhau, nên các chính sich, pháp luật vẻ đất dai ở hai miễn. cũng không giống nhau; hai la, do tác đông của cơ chế thi trường đổi với đất đai, ba 1a, chính sách, pháp luật về đất đai nói chung va pháp luật vẻ tranh. chap QSDĐ nói riêng không nhất quan qua từng thởi kỳ, bon là, do công tac quản lý nhà nước vé dat đai còn bộc lộ nhiều hạn chế, buông léng quản lý, năm la, công tác giải quyết tranh chap QSDĐ còn nhiễu bat cập ‘Tir những phân tích trên, có thé đưa ra khái niệm vẻ tranh chấp QSDD như sau: 1ranh chấp QSDĐ ia các tranh chấp về các quyền, nghĩa vụ sử dung đắt của người sử đụng đất theo quy amh pháp luật. Đặc diém của tranh chấp quyên sit dung đắt ‘Thi nhất, về chủ thé của quan hệ tranh chấp QSDĐ là chủ thể quản lý và sử dụng đất, không có quyền sỡ hữu với đất đai.
Bởi QSDB được sác lập trên cơ sở quyết định giao đất, cho thu đất, công nhận QSDB của đại điện chủ sở hữu toan dân về đất đai là Nhà nước, Thứ hai, về đối tương tranh chap trong quan hệ nay lả quyển chiếm. hữu, QSDĐ và những lợi ích phát sinh từ qua trình sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Co thé thay đối tương tranh chấp được biểu hiện đưới dang là QSDB chứ không phải bản thân đất đai Thử ba, tranh chấp QSDĐ không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích trực tiép của các bên tham gia tranh chấp ma còn ảnh hưởng đến én định xã hội, lam mắt đoản kết trong nhân dân, làm đính trệ hoạt động sin xuất, kinh doanh. Do vây, việc gidi quyết tranh chấp QSDĐ có ý nghĩa đặc biệt quan trong 1.
Phân loại tranh chấp qu ầm sit dụng đắt Tay theo cách tiếp cận vả mục đích của người nghiên cứu có thể phân. loại tranh chấp QSDĐ thánh các loại khác nhau. i Cụ thể + Căn cứ vào chủ thể của quan hệ tranh chấp QSDĐ có thể chia tranh chấp QSDP thành tranh chấp quyên sử dung đất giữa cá nhân, hộ gia đính với nhau, tranh chấp giữa cá nhân, hộ gia đình với tổ chức, tranh chấp giữa cá nhân, hộ gia đính, tổ chức với nhà nước, + Căn cứvào đối tương của tranh chấp QSDĐ có thể chia thành: tranh chấp vẻ quyên chiếm hữu đất đai; tranh chấp vẻ QSDĐ và tranh chấp vẻ lợi ích phát sinh từ qua trình sử dung đất, + Căn cứ vào các quyển của người sử dụng đất, có thể chia tranh chấp 'QSDĐ thánh: tranh chấp về quyền chuyển đổi, quyên chuyển nhượng, quyển. tăng cho, quyển thừa kế, quyển góp vốn bằng QSDB.
+ Căn cứ vào cơ quan giải quyết tranh chấp QSDĐ có thể chia tranh chấp QSDĐ thành: tranh chấp QSDĐ do cơ quan hành chính giải quyết và tranh chấp QSDĐ do tủa án giải quyết 1. Khái niệm, ý nghĩa của thẩm quyền dân sự của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất 12. Khái niệm của thâm quyên dan sự của Tòa án trong việc giải quyét tranh chấp quyên sứdung đắt Trong từ điển của Luật học thì “thdm quyền" sẽ được hiểu la "tổng hop các quyền và nghĩa vụ hành đồng, quyết định cũa các cơ quan nhà nước, 16 chức thuộc hệ thẳng bộ máy nhà nước do pháp Iuật guy dint”. Trang Từ điển pháp luật thi thuật ngữ thẩm quyên xét xử có thé hié là “h4 năng của.
Toà de Xem xét mét Vụ việc trong phạm vi pháp luật cho pháp” —.— 12 Dua trên các cơ sở các khái niệm được zây dựng va những luận giải ở trên, Luận văn đã đưa ra khái niệm vẻ thẩm quyển giải quyết tranh chấp quyển sử dụng đất là “Thẩm quyên của một cơ quan nhà nước nhằm tim ra các giải pháp cụ thé dua rên cơ sở pháp luật đỗ giải quyết các bat đồng va mâu thuẫn giữa các bên, từ A> đưa ra phuc hội các quyễn lợi bị xâm phạm, cling niđồng thời xử i} đối với hành vi vi phạm pháp Luật Dat dai” Dựa trên cơ sở đó, luân văn đã có thể đưa ra khái niệm về thẩm quyền của Toa án trong giải quyết tranh chấp quyển sử dụng đất như sau: Thẩm. quyển giải quyết tranh chấp quyên sử dụng đất của Toa án 1a thẩm quyền dân. sự của Toa án trong việc thụ lý, nhằm giải quyết các tranh chấp vẻ quyền sit dụng đất, sẽ được tiếp cận đưới ba góc độ la thẩm quyển theo loại việc, theo. cấp và theo phạm vi lãnh thd.
Tử đó, rút ra các van dé thẩm quyền theo loại việc lả zác định những tranh chấp quyển sử dung đất ma Toa án có thẩm quyển thu lý, giải quyết các thủ tục td tụng dan sự, thẩm quyền theo cấp phân. địnhcác tranh chấp quyển sử dụng đất thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Toa án. cấp huyện hay thuộc thẩm quyền của Toa án cấp tỉnh cũng như thẩm quyển. theo lãnh thé phân định thẩm quyền giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các Toa an cùng cấp.
Ý nghĩa của việc quy định về quyên giải quyết tranh chấp quyén sử dụng dat của Tòa an 'Việc làm rõ các quy định của thẩm quyền giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất giúp đỡ cho các cơ quan chức năng chủ động hơn trong việc thực hiện giải quyết, cũng như tránh được việc din đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan hoặc làm khó khăn dễ cho người dân. Việc quy định về thấm quyên giải quyết tranh chấp quyển sử dụng đắt một cách hop lý sẽ trảnh được các trường hợp vé sự chồng chéo trong việc thực hiện các nhiệm vụ giữa Toa án với các cơ quan của nha nước cũng như giữa các Toa án với nhau, cũng là diéu kiến 13 cần thiết cho Toa án để giải quyết nhanh chong các van để về tranh chấp. quyển sử dụng đất, cũng như nâng cao hiệu quả của việc giải quyết tranh chấp. Cũng như, nếu việc xác định không đúng vẻ loại tranh chấp quyển sit dung đất thuộc thẩm quyển dan sự của Toa án theo loại việc, theo cấp hay lãnh thé lam anh hưởng đến việc Toa án thụ lý vụ việc sẽ không đúng thẩm.
quyển, hậu quả dan đến phải ra các quyết định đình chỉ về việc giải quyết vụ. án, phải chuyển vụ việc sau khi thu lý, làm mắt thời gian di lại, cũng như tốn. kém cho các đương sự.