phần mở đầu, kết luận, danh mục tải liệu tham khảo, phụ lục, đề án gồm 3 phần chính như sau: Phần 1: Một số nội dung lý thuyết và tình huống tham khảo về tăng cường hoạt động tài trợ xuất khẩu tại Ngân hàng thương mại Phần 2: Nội dung triển khai đề án tăng cường hoạt động tai tro xuất khẩu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam và các kết qua Phần 3: Đánh giá và đề xuất, kiến nghị nhằm tăng cường hoạt động tài trợ xuất khẩu tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam PHAN 1: LY THUYET UNG DUNG VA CAN CU THUC HIEN DE AN TĂNG CƯỜNG HOAT DONG TAI TRO XUAT KHAU TAI NGAN HANG THUONG MAI 1. Khuén khé ly thuyét ing dung trong dé an tang cwong hoat dong tai trợ xuất khẩu tại ngân hàng thương mại 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm tài trợ xuất khẩu khẩu Tài trợ xuất khẩu đại diện cho các công cụ tài chính và sản phẩm được các doanh nghiệp xuất khẩu sử dụng nhằm tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế.
Giúp nhà xuất khẩu có thê giao dịch kinh doanh thông qua thương mại và sử dụng sản phẩm tài trợ mà chính ngân hàng cung cấp đề các giao dịch hoạt động diễn ra một cách kha thi và an toàn hơn. Tài trợ xuất khẩu là loại tài trợ mà ngân hàng cấp cho người xuất khâu nhằm mục đích đây mạnh việc xuất khẩu hàng hóa (Nguyễn Thị Quy, 2012). Khái niệm tăng cường hoạt động tài trợ xuất khẩu tại ngân hàng thương mại Theo Từ điển tiếng Việt, tăng cường là việc tăng lên, củng cố, hoặc làm mạnh mẽ hơn một cái gì đó. Trong nhiều ngữ cảnh khác nhau, khái niệm này có thê ám chỉ đến các biện pháp, hoạt động hoặc chính sách được thực hiện để củng cố hoặc nâng cao một tình huống, một vấn đề, hoặc một khía cạnh cụ thể nào đó.
Kết hợp với khái nệm về tài trợ xuất khẩu ở trên, khái niệm về tăng cường hoạt động tài trợ xuất khâu được tác giả sử dụng trong đề án như sau: “Tăng cường hoạt động tài trợ xuất khẩu tại ngân hàng thương mại là việc ngân hàng thương mại sử dụng các biện pháp, công cụ, chính sách để làm biến đổi về số lượng khách hàng sử dụng dịch vụ, quy mô hoạt động, doanh thu, lợi nhuận từ hoạt động Tài trợ xuất khẩu và thị phần của hoạt động này theo chiều hướng tăng lên từ đó gia tăng hoạt động cung cấp dịch vụ hỗ trợ về tài chính và đảm bảo uy tín cho các doanh nghiệp xuất khẩu ”. Đặc điểm và các hình thúc tài trợ xuất khẩu tại ngân hàng thương mại 1. Đặc điểm Hoạt động tai tro xuất khẩu tại ngân hàng thương mại có một số đặc điểm riêng đáng chú ý: Thứ nhất, tài trợ xuất khẩu được thực hiện ở khâu lưu thông của hàng hóa, từ khâu chuẩn bị hàng hóa, thu mua nguyên vật liệu đề sản xuất hàng hóa cho đến khi hàng hóa đến tay người nhập khâu. Thứ hai, thời hạn tài trợ của hoạt động chủ yếu là ngắn hạn vì mục đích chính của tài trợ xuất khẩu là phục vụ cho khâu lưu thông vốn, đây là khâu yêu cầu doanh nghiệp phải có sự xoay vòng vốn nhanh và co slượng vốn lớn đề đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu thụ liên tục.
Thứ ba, hình thức tài trợ rất đa dạng, phong phú do nhu cầu của các doanh nghiệp cũng rất đa dạng, có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu của các bên trong mua bán ngoại thương (Nguyễn Thị Quy, 2012). Các hình thức tài trợ xuất khẩu a. Tài trợ xuất khẩu qua phương thức tín dụng chứng từ Theo Nguyễn Văn Tiến (2014): “Phương thức tín dụng chứng từ thực chất là một sự thỏa thuận mà sự thỏa thuận này thường được thể hiện bằng nội dung một bức thư hay một bức điện, gọi là Thư tín dụng hay Tín dụng (Letter of credit — L/C). Thư tín dụng do một ngân hàng phát hành thê hiện một cam kết chắc chắn là sẽ thanh toán không hủy ngang cho người thụ hưởng nếu người này xuất trình được bộ chứng từ phù hợp với những quy định của thư tín dụng và trong thời hạn của thư tín dụng.” Đặc điển của phương thức tín dụng chứng từ: Tài trợ xuất khâu qua phương thức tín dụng chứng từ được thể hiện ở các khía cạnh sau: Tài trợ xuất khẩu qua phương thức tín dụng chứng từ không những đảm bảo nhận được thanh toán khi chứng từ phù hợp mà còn là công cụ đảm bảo tín dụng.
Trường hợp nếu thư tín dụng yêu cầu trả chậm thì phải mất một khoảng thời gian dài nhà xuất khẩu mới thu hồi lại vốn. Trong khoảng thời gian đó, nhà xuất khẩu co thé yêu cầu ngân hàng chiết khấu một khoản tiền từ chính bộ chứng từ xuất trình. Trên cơ sở chiết khấu, ngân hang tai tai trợ mối quan hệ tín dụng đã hình thành trước đó, ma trong quan hé tin dung này, người đề nghị chiết khấu là chủ nợ, đã tài trợ vốn thông qua việc bán hàng hóa và ngân hàng có thể mua lại hoặc cho vay theo một tỉ lệ nhất định dựa trên giá trị bộ chứng từ xuất khâu (Bùi Diệu Anh và các cộng su, 2011). Có hai hình thức chiết khấu như sau: Chiết khấu miễn truy đòi: là hình thức mà ngân hàng chiết khấu sẽ mua đứt bộ chứng từ xuất khâu và miễn truy đòi nhà xuất khẩu khi nhận được thông báo từ chối thanh toán từ ngân hàng phục vụ nhà nhập khâu.
Chiết khấu có truy đòi: là hình thức ngân hàng thực hiện chiết khấu bộ chứng từ và có thê truy đòi nhà xuất khâu nếu như bị từ chối thanh toán từ phía ngân hàng nước ngoài. Tài trợ xuất khâu qua phương thức nhờ thu Đây cũng là một phương thức thanh toán rất phô biến trong Tài trợ xuất khẩu, được áp dụng trong trường hợp người mua và người bán bán tin tưởng lẫn nhau, ngân hàng chỉ làm trung gian thanh toán và chuyên giao chứng từ. Khái niệm phương thức nhờ thu Tại Điều 2, URC522, Phương thức nhờ thu được định nghĩa như sau: Nhà xuất khẩu sau khi giao hàng hay cung ứng dịch vụ, ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình chứng từ (thông qua ngân hàng thu hộ) cho nhà nhập khẩu đề được: (1) thanh toán (payment); (ii) chap nhan héi phiéu (acceptance); (iii) chap nhận các điều kiện và điều khoản khác. Đặc điểm của phương thức nhờ thu Nhờ thu trong thương mại chỉ xảy ra sau khi người bán đã hoàn thành nghĩa vụ giao hàng.
Trong nhờ thu, ngân hàng chỉ là bên trung gian giao chứng từ và chuyên tiền, căn cứ nhờ thu là chứng từ, không phải hợp đồng giữa người mua và người bán. Tài trợ xuất khẩu qua phương thức chuyên tiền Khải niệm Phương thức chuyền tiền (Remittance) là phương thức mà trong đó một khách hàng của ngân hàng (người yêu cầu chuyền tiền) yêu cầu ngân hàng chuyền một số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở một địa điểm nhát định. Đặc điểm tài trợ xuất khẩu qua phương thức chuyển tiền 10 Theo phương thức này ngân hàng chỉ đóng vai trò là người trung gian giữa nhà nhập khẩu và nhà xuất khâu mà không bị ràng buộc bất kì nghĩa vụ nào. Ngân hàng sẽ ghi có vào tài khoản nhà xuất khẩu khi nhận được một khoản tiền báo có từ ngân hàng nước ngoài.
Phương thức thanh toán này đơn giản hơn nhiều so với nhờ thu, LC và đồng thời đi kèm với nhiều rủi ro không nhận được thanh toán d. Tài trợ xuất khâu qua phương thức bảo lãnh Khái niệm phương thức bảo lãnh Theo URDG 758 2010: “Bảo lãnh theo yêu cầu là bất cứ cam kết bằng văn bản nảo, dù cho được gọi hoặc mô tả như thế nào, của người bảo lãnh cho một bên khác nhằm thanh toán khi xuất trình một yêu cầu thanh toán phù hợp, trừ khi có sự quy định khác trong các quy tắc này”. Đặc điểm phương thức bảo lãnh Tính tách biệt: là một đặc điểm quan trọng của nghiệp vụ bảo lãnh ngân hàng. Điều đó có nghĩa là bảo lãnh ngân hàng tồn tại độc lập với cơ sở hình thành của nó.
Việc ngân hàng được ra cam kết phải chịu trách nhiệm trả tiền ngay yêu cầu đầu tiên của người thụ hưởng đã thể hiện rõ hơn đặc tính nay. Tính độc lập của bảo lãnh cũng không mắt đi dù bảo lãnh quy định rằng người đứng ra cam kết thực hiện nghĩa vụ trả tiền một khi có xác nhận của một chuyên gia, một tổ chức giám định hoặc của trọng tài khăng định răng khách hàng đã không thực hiện đầy đủ hợp đồng và không chịu bồi thường ở một phạm vi nào đó. Tài trợ xuất khẩu qua phương thức bảo lãnh Trong những thương vụ thương mại hàng hóa lớn, để đảm báo uy tín trong việc thực hiện đúng điều kiện và điều khoản trong hợp đồng kí kết, tránh chậm trễ và không đáp ứng kịp tiến độ giao hàng trì hoãn việc sản xuất của người mua, nhà xuất khẩu thường yêu cầu ngân hàng đứng ra cam kết bảo lãnh để đảm bảo uy tín trong việc hoàn thành nghĩa vụ cam kết, cung ứng hàng hóa và bảo hành sau khi nghiệm thu sản phẩm theo đúng tiến độ. Tài trợ thương mại qua phương thức bao thanh toán Khái niệm phương thức bao thanh toán Bao thanh toán là hình thức cấp tín dụng mà các tô chức tín dụng (TCTD) áp II dụng cho doanh nghiệp là bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua, bán hàng hóa đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua mua bán hàng hóa Đặc điểm tài trợ xuất khẩu qua phương thức bao thanh toán Theo Bùi Diệu Anh và các cộng sự (2011), hình thức tài trợ này chỉ nằm trong nhóm sản phẩm ngân hàng tài trợ cho doanh nghiệp sau giai đoạn giao hàng, giúp người bán không phải bận tâm rủi ro thương mại từ phía người mua, vừa giảm khối lượng ghi chép sô sách và theo dõi thu nợ từ phía người mua.
Đơn vị bao thanh toán xuất khâu (ngân hàng tải trợ nhà xuất khẩu) sẽ cung cấp các nghiệp vụ như: ứng trước bao thanh toán khoản phải thu dựa trên giá trị phải thu của bộ chứng từ. Tuy nhiên, ngân hàng tài trợ chỉ ứng trước với một tỉ lệ nhất định, nó phụ thuộc vào điều kiện thanh toán và tình hình kinh tế chính trị ở nước nhà nhập khẩu.