PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khi mà các hiệp định EVFTA giữa Việt Nam với EU, RCEP giữa Việt Nam với các nước trong khu vực Asean chính thức có hiệu lực, đánh đánh dấu một bước tiến lớn trong quá trình Hội nhập quốc tế, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng nhiều thách thức đối với toàn bộ nền kinh tế. Các NHTM tại Việt Nam sẽ là người phải đối mặt đầu tiên với những thách thức đó, phải cạnh tranh bình đẳng với những tập đoàn ngân hàng tài chính khổng lồ với tài sản có hàng ngàn tỷ USD đang có mặt tại Việt Nam như Citi Bank, HSBC, Deutche Bank, Standard Chartered Bank… Hoạt động tài chính - ngân hàng toàn cầu diễn ra trên thị trường quốc tế phức tạp bởi khoảng cách giữa người mua và người bán, bởi luật lệ của mỗi nước, bởi sự khác biệt trong đồng tiền thanh toán.Phần lớn các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đều không thể tự thực hiện các giao dịch và thanh toán quốc tế. Do đó, hoạt động tài trợ thương mại là một mắt xích không thể thiếu trong chuỗi hoạt động kinh doanh của NHTM và ngày càng chứng tỏ vị trí và vai trò quan trọng của mình.
Hiện nay các ngân hàng hiện đại hoạt động đa năng nhằm tăng thu nhập, không những từ các nghiệp vụ ngân hàng truyền thống, mà ngày càng mở rộng các nghiệp vụ ngoại bảng như thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại hối, bảo lãnh. Các hoạt động ngoại bảng mang lại thu nhập cho ngân hàng dưới dạng phí ngày một tăng không những về mặt số lượng mà cả tỷ trọng. Tuy nhiên các hoạt động ngoại bảng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi một số người cho rằng hoạt động ngoại bảng mang lại thu nhập hấp dẫn nhưng ngân hàng không phải bỏ vốn càng làm cho họ chủ quan, lơ là, bất chấp những rủi ro tiềm ẩn có thể xảy ra bất cứ lúc nào Với mục tiêu trở thành Tập đoàn tài chính ngân hàng hiện đại, tiên tiến trong khu vực, đáp ứng toàn diện nhu cầu về các sản phẩm dịch vụ ngân hàng-tài chính, Ngân hàng Công thương Việt nam trước đây và nay là Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (viết tắt: NHCTVN - Vietinbank) đang phải thực hiện tái cơ cấu trên mọi lĩnh vực, đa dạng hoá các hoạt động đầu tư tín dụng trên thị 2 trường tài chính, tăng tỷ trọng thu nhập từ các hoạt động khác ngoài hoạt động tín dụng đầu tư,… trong đó Tài trợ thương mại (TTTM) được đánh giá là hoạt động đóng vai trò then chốt và cần thay đổi cho phù hợp và bắt kịp với xu thế phát triển của thế giới. Đây cũng là một yêu cầu quan trọng đặt ra với NHCTVN.
Với vị thế là lá cờ đầu của NHCTVN, VietinBank - Chi nhánh Ba Đình đã cung cấp các dịch vụ tài trợ thương mại ngay từ khi mới thành lập và đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, ngày càng đa dạng hóa các dịch vụ, chất lượng dịch vụ, số lượng khách hàng ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, so với tốc độ hội nhập chung của toàn ngành, sự phát triển các dịch vụ tài trợ thương mại tại VietinBank - Chi nhánh Ba Đình còn chưa đạt được kỳ vọng trên địa bàn sôi đội như khu vực Hà Nội. Điển hình là doanh số giao dịch, số lượng khách hàng chưa tương xứng với nhu cầu thị trường và khả năng, tiềm năng phát triển của Chi nhánh.Bên cạnh đó, Chi nhánh đã phát sinh những lỗi tác nghiệp trong quá trình thực hiện giao dịch. Trong khi việc tìm hiểu nguyên nhân, đề xuất giải pháp khắc phục lại thực hiện chưa hiệu quả, điều này sẽ làm giảm khả năng cạnh tranh của Chi nhánh và các dịch vụ tài trợ thương mại rất có thể bị giảm so với các ngân hàng khác.
Để đáp ứng tình hình hiện tại và trong thời gian tới, việc phát triển hoạt động TTTM nhằm nâng cao thị phần trong lĩnh vực thương mại quốc tế đang là một đòi hỏi cấp bách đặt ra cho VietinBank - Chi nhánh Ba Đình trong thời kỳ hội nhập quốc tế. Góp phần đáp ứng đòi hỏi trên, đề tài: “Tăng cường hoạt động tài trợthương mại tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình” đã được em lựa chọn nghiên cứu cho luận văn cao học của mình. Mục tiêu và nhiệm vụnghiên cứu của đề tài : - Mục tiêu nghiên cứu : Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề cơ bảnvà thực trạnghoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đình, luận văn đề xuất hệ thống các giải pháp tăng cường hoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đìnhđến năm 2025 - Nhiệm vụ nghiên cứu: +Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về hoạt động TTTM tại các Ngân hàng Thương mại 3 +Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động TTTMtại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đìnhtừ năm 2015 đến năm 2019 +Phương hướng và giải pháp tăng cường hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đìnhđến năm 2025 3.Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề cơ bản và thực trạng hoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank) - Chi Nhánh Ba Đình - Phạm vi nghiên cứu : + Về nội dung: Luận văn nghiên cứu thực trạng hoạt động TTTM trong thương mại quốc tế (tập trung chủ yếu về tài trợ cho đơn vị xuất khẩu và đơn vị nhập khẩu) tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đình. Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động TTTM ở các ngân hàng thương mại.
+ Về không gian: Nghiên cứu hoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đình + Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng hoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đìnhtừ năm 2015 đến năm 2019 và đề xuất giải pháp tăng cườnghoạt động TTTM tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi Nhánh Ba Đình đến năm 2025 4. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn có sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu. Chú trọng phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, so sánh thống kê để phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế của hoạt động TTTM trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình 4. Phương pháp thu thập số liệu Số liệu trong đề tài được thu thập từ nhiều nguồn, nhưng chủ yếu tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình từ năm 2015 đến năm 2019 bằng phương pháp tổng hợp số liệu thông qua: - Thông tin tổng hợp tình hình hoạt động kinh của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình.
Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tài chính, bảng cân đối kế toán, các báo cáo tổng hợp và chi tiết về hoạt động TTTM trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình 4 - Các tài liệu liên quan đến hoạt động TTTM trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình - Bên cạnh đó, số liệu còn được thu thập từ các nguồn khác như: sách, báo, tạp chí kinh tế, Website. Phương pháp phân tích số liệu Các thông tin dữ liệu thứ cấp đã thu thập được sàng lọc, lựa chọn những thông tin phù hợp, xác nhận lại thông tin chính xác, và thông qua những chỉ tiêu cụ thể để đánh giá thực trạng hoạt động TTTM trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại VietinBank Chi nhánh Ba Đình. Từ đó đưa ra nhận xét và đưa ra các giải pháp, kiến nghị phù hợp. Căn cứ vào các mục tiêu nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp so sánh để phân tích dữ liệu cơ bản, cụ thể: So sánh tuyệt đối: Phương pháp này được được thể hiện cụ thể qua các con số.
Đây là kết quả của phép trừ giữa trị số của kỳ phân tích với kỳ gốc của chỉ tiêu kinh tế, cho thấy sự biến động về mặt số lượng các chỉ tiêu qua các năm phân tích. So sánh tương đối: Phương pháp này được tính theo tỷ lệ % và là kết quả của phép chia giữa trị số của kỳ phân tích so với kỳ gốc của các chỉ tiêu kinh tế. Phương pháp này dùng để làm rõ tình hình biến động của mức độ các chỉ tiêu kinh tế trong một khoảng thời gian nhất định nào đó. Phương pháp này có thể dùng để so sánh tốc độ tăng trưởng của chỉ tiêu giữa các năm và so sánh tốc độ tăng trưởng giữa các chỉ tiêu 5.
Kết cấu luận văn Ngoài phần mục lục, phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn gồm 3 chương: Chương 1: Những vấn đề cơ bản về hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng Thương mại Chương 2: Thực trạng hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam - Chi nhánh Ba Đình 5 CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀCƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƢƠNG MẠI TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan chung về hoạt động tài trợ thƣơng mại tại các ngân hàng thƣơng mại 1. Khái niệm hoạt động tài trợ thương mại Ngân hàng thương mại khi mới ra đời có các hoạt động cơ bản: huy động vốn; sử dụng vốn; trung gian thanh toán và các dịch vụ khác. Ba hoạt động này có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau và đều có tầm quan trọng ngang nhau trong sự thành công của một NHTM.Huy động vốn là điều kiện cần thiết để bắt đầu hoạt động kinh doanh của ngân hàng, song sử dụng vốn huy động sao cho có hiệu quả, mang lại lợi nhuận cho ngân hàng mới là điều quan trọng.
NHTM có rất nhiều hình thức sử dụng vốn khác nhau như: cho vay; chiết khấu chứng từ có giá; tín dụng ứng trước; bảo lãnh; thuê mua; đầu tư. Bên cạnh việc huy động vốn và sử dụng vốn, NHTM cũng đồng thời thực hiện và phát triển các hoạt động trung gian thanh toán và các dịch vụ khác.Hoạt động trung gian thanh toán phát triển dựa trên sự phát triển của hoạt động huy động, sử dụng vốn và ngược lại là công cụ hỗ trợ giúp cho hoạt động huy động, sử dụng vốn phát triển.