Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại: Giải pháp và Thực trạng

Tài liệu này cung cấp các phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngân hàng thương mại, giúp tối ưu hóa hoạt động và phát triển bền vững.

• Tác giả: Đặng Ngọc Qúy Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Quang Đào
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Định Nghĩa Tiêu Chí 55 ký tự

Bài viết này tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Năng lực cạnh tranh không chỉ là khả năng sinh lời mà còn là khả năng duy trì và phát triển bền vững. Bài viết sẽ xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Theo Nguyễn Thị Quy (2005), năng lực cạnh tranh của ngân hàng là khả năng tạo ra, duy trì, phát triển lợi thế để mở rộng thị phần và đạt lợi nhuận cao hơn trung bình ngành, đảm bảo hoạt động an toàn. Các tiêu chí đo lường năng lực cạnh tranh bao gồm năng lực tài chính, chất lượng tài sản, năng lực công nghệ, năng lực quản lý, mức độ đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, uy tín và thương hiệu. Phân tích này sẽ đặt trong bối cảnh cụ thể của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank).

1.1. Định Nghĩa Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Hiện Đại

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng được định nghĩa là khả năng của ngân hàng tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng và cổ đông, đồng thời duy trì lợi thế so với các đối thủ. Giá trị này có thể đến từ lãi suất cạnh tranh, phí dịch vụ thấp, dịch vụ khách hàng tốt, hoặc các sản phẩm và dịch vụ độc đáo. Theo Đinh Duy Đông (2007), một trong những hạn chế của NHTM Việt Nam là cạnh tranh mang tính độc quyền nhóm và nghiệp vụ ngân hàng còn đơn giản. Năng lực cạnh tranh cũng bao gồm khả năng thích ứng nhanh chóng với thay đổi của thị trường và quy định. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải liên tục đổi mới và cải tiến.

1.2. Các Tiêu Chí Đánh Giá Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Chi Tiết

Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh ngân hàng bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau. Năng lực tài chính thể hiện qua quy mô vốn, khả năng sinh lời (ROA, ROE), và hệ số an toàn vốn (CAR). Chất lượng tài sản được đánh giá qua tỷ lệ nợ xấu và khả năng quản lý rủi ro. Năng lực công nghệ thể hiện qua mức độ ứng dụng công nghệ vào hoạt động, khả năng phát triển sản phẩm và dịch vụ mới. Năng lực quản lý và cơ cấu tổ chức thể hiện qua hiệu quả hoạt động và khả năng thích ứng với thay đổi. Mức độ đa dạng hóa sản phẩm, dịch vụ và mạng lưới hoạt động cũng là một yếu tố quan trọng.

1.3. Tầm Quan Trọng Của Uy Tín Thương Hiệu Ngân Hàng Trong Cạnh Tranh

Uy tín và thương hiệu đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân khách hàng. Một ngân hàng có uy tín tốt sẽ dễ dàng nhận được sự tin tưởng của khách hàng và đối tác. Thương hiệu mạnh giúp ngân hàng tạo sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh và tăng khả năng định giá sản phẩm và dịch vụ cao hơn. Việc xây dựng và duy trì uy tín thương hiệu đòi hỏi ngân hàng phải luôn tuân thủ các chuẩn mực đạo đức kinh doanh và cung cấp dịch vụ chất lượng cao.

II. Thách Thức Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Phân Tích SWOT 57 ký tự

Hệ thống ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Các ngân hàng nước ngoài với tiềm lực tài chính mạnh và kinh nghiệm quản lý tiên tiến đang tạo ra áp lực lớn lên các ngân hàng trong nước. Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) giúp VietinBank xác định vị thế cạnh tranh và xây dựng chiến lược phù hợp. Theo báo cáo của VietinBank, ngân hàng có mạng lưới chi nhánh rộng khắp, đáp ứng nhu cầu tài chính của nhiều đối tượng khách hàng. Tuy nhiên, VietinBank cũng cần quan tâm đến lộ trình điều chỉnh cơ cấu cổ đông và nhu cầu sử dụng vốn trong thời gian tới.

2.1. Điểm Mạnh Của VietinBank Cơ Sở Để Phát Triển Bền Vững

Điểm mạnh của VietinBank bao gồm quy mô vốn lớn, mạng lưới chi nhánh rộng khắp, và thương hiệu uy tín. VietinBank cũng có đội ngũ nhân viên giàu kinh nghiệm và hệ thống công nghệ thông tin hiện đại. Ngoài ra, VietinBank có quan hệ đối tác chiến lược với nhiều tổ chức tài chính quốc tế, giúp ngân hàng tiếp cận nguồn vốn và công nghệ mới. Theo luận văn, tốc độ tăng trưởng của VietinBank cao và ổn định qua các năm. Chất lượng tài sản được kiểm soát tốt với mức nợ xấu thấp nhất ngành ngân hàng, hiệu quả kinh doanh dẫn đầu hệ thống ngân hàng Việt Nam.

2.2. Điểm Yếu Của VietinBank Rào Cản Trong Quá Trình Cạnh Tranh

Điểm yếu của VietinBank bao gồm cơ cấu tổ chức còn phức tạp, quy trình ra quyết định chậm chạp, và khả năng thích ứng với thay đổi của thị trường còn hạn chế. VietinBank cũng chưa khai thác hết tiềm năng của thị trường bán lẻ và thị trường doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thêm vào đó, theo Lê Đình Hạc (2005), việc đánh giá năng lực cạnh tranh của ngân hàng cần xem xét đến các yếu tố vĩ mô như chính sách tiền tệ và tỷ giá hối đoái. Yếu tố này có thể ảnh hưởng đến chi phí vốn và khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.3. Cơ Hội Và Thách Thức Đối Với VietinBank Trong Bối Cảnh Mới

Cơ hội đối với VietinBank bao gồm sự tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam, sự phát triển của thị trường tài chính, và xu hướng số hóa ngân hàng. Tuy nhiên, VietinBank cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài, sự thay đổi của quy định pháp luật, và rủi ro về an ninh mạng. Việc tận dụng tốt cơ hội và vượt qua thách thức sẽ quyết định đến sự thành công của VietinBank trong tương lai.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh 7 Chiến Lược 60 ký tự

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, VietinBank cần triển khai một loạt các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này bao gồm tăng cường năng lực tài chính, nâng cao năng lực công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện năng lực quản lý, đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, mở rộng mạng lưới hoạt động, và xây dựng thương hiệu mạnh. Việc thực hiện các giải pháp này đòi hỏi sự cam kết cao từ ban lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn thể cán bộ nhân viên.

3.1. Gia Tăng Năng Lực Tài Chính Của VietinBank Giải Pháp Cụ Thể

Để gia tăng năng lực tài chính, VietinBank cần tăng quy mô vốn, phòng ngừa rủi ro, và nâng cao khả năng sinh lời. Việc tăng quy mô vốn có thể được thực hiện thông qua phát hành cổ phiếu mới, giữ lại lợi nhuận, hoặc vay vốn từ các tổ chức tài chính. Việc phòng ngừa rủi ro đòi hỏi VietinBank phải xây dựng hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả và tuân thủ các quy định về an toàn vốn. Việc nâng cao khả năng sinh lời có thể được thực hiện thông qua tăng trưởng tín dụng, cải thiện hiệu quả hoạt động, và phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới.

3.2. Nâng Cấp Công Nghệ Ngân Hàng Yếu Tố Quyết Định Cạnh Tranh

Nâng cấp công nghệ ngân hàng là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. VietinBank cần đầu tư vào các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (blockchain), và điện toán đám mây (cloud computing). Việc ứng dụng các công nghệ này giúp VietinBank cải thiện hiệu quả hoạt động, giảm chi phí, và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ mới cho khách hàng. Đồng thời, VietinBank cần tăng cường an ninh mạng để bảo vệ dữ liệu và tài sản của khách hàng.

3.3. Phát Triển Nguồn Nhân Lực Ngân Hàng Đầu Tư Cho Tương Lai

Phát triển nguồn nhân lực ngân hàng là đầu tư cho tương lai. VietinBank cần tuyển dụng và đào tạo đội ngũ nhân viên có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng mềm tốt, và khả năng thích ứng nhanh chóng với thay đổi. VietinBank cũng cần xây dựng môi trường làm việc năng động, sáng tạo, và khuyến khích sự phát triển cá nhân của nhân viên. Mức thu nhập bình quân của CBNV VietinBank tăng từ 2013-2017 (Bảng 2.2), thể hiện sự quan tâm đến đời sống nhân viên. Theo luận văn, đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ nguồn nhân lực của ngân hàng là một giải pháp quan trọng.

IV. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Liên Kết Bí Quyết Thành Công 58 ký tự

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, VietinBank cần cải thiện năng lực quản lý và tăng cường sự liên kết giữa các ngân hàng nội địa. Việc cải thiện năng lực quản lý đòi hỏi VietinBank phải xây dựng hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả, minh bạch hóa thông tin, và tăng cường kiểm soát nội bộ. Theo luận văn, VietinBank không ngừng đổi mới, tái cơ cấu sâu rộng mô hình kinh doanh hướng đến khách hàng, nâng cao năng lực quản trị điều hành, quản trị rủi ro theo thông lệ và chuẩn mực quốc tế. Việc tăng cường sự liên kết giữa các ngân hàng nội địa giúp VietinBank chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, và nguồn lực, từ đó tăng cường sức mạnh cạnh tranh.

4.1. Hoàn Thiện Cơ Cấu Tổ Chức Nâng Cao Tính Linh Hoạt Của Ngân Hàng

Cơ cấu tổ chức của ngân hàng cần được hoàn thiện để nâng cao tính linh hoạt và khả năng thích ứng với thay đổi của thị trường. Điều này có thể bao gồm việc tái cấu trúc các phòng ban, ủy ban, và các bộ phận khác của ngân hàng. Cơ cấu tổ chức phải đảm bảo sự phối hợp và giao tiếp hiệu quả giữa các bộ phận, đồng thời tạo điều kiện cho sự sáng tạo và đổi mới. Điều này cũng giúp cho ngân hàng có thể đáp ứng được những yêu cầu ngày càng khắt khe của khách hàng và đối thủ cạnh tranh.

4.2. Quản Trị Rủi Ro Toàn Diện Bảo Vệ Vốn Và Lợi Nhuận Ngân Hàng

Quản trị rủi ro ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ vốn và lợi nhuận. Ngân hàng cần xác định, đánh giá, và kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động kinh doanh, bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, và rủi ro pháp lý. Các biện pháp quản trị rủi ro cần được thực hiện một cách chủ động và liên tục để đảm bảo an toàn và ổn định cho ngân hàng. Hệ số an toàn vốn CAR của VietinBank được duy trì ổn định trong giai đoạn 2013-2017 (Bảng 2.3).

4.3. Tăng Cường Liên Kết Ngân Hàng Tạo Sức Mạnh Tổng Hợp Cạnh Tranh

Tăng cường liên kết giữa các ngân hàng là một giải pháp quan trọng để tạo sức mạnh tổng hợp và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ngân hàng có thể hợp tác trong nhiều lĩnh vực, bao gồm chia sẻ thông tin khách hàng, phối hợp cung cấp sản phẩm và dịch vụ, và cùng nhau phát triển các dự án đầu tư. Sự liên kết này không chỉ giúp các ngân hàng tăng cường sức mạnh cạnh tranh mà còn góp phần vào sự phát triển của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

V. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Mở Rộng Mạng Lưới Để Phát Triển 55 ký tự

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, VietinBank cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ, đồng thời mở rộng mạng lưới hoạt động một cách bền vững. Việc đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ giúp VietinBank đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng và giảm sự phụ thuộc vào một vài sản phẩm và dịch vụ nhất định. Việc mở rộng mạng lưới hoạt động giúp VietinBank tiếp cận thị trường mới và tăng cường sự hiện diện trên thị trường.

5.1. Phát Triển Sản Phẩm Số Đáp Ứng Nhu Cầu Khách Hàng Hiện Đại

Phát triển sản phẩm số là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. VietinBank cần tập trung vào phát triển các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng trực tuyến, ngân hàng di động, và các sản phẩm thanh toán điện tử. Các sản phẩm số này cần được thiết kế thân thiện với người dùng, an toàn, và tiện lợi để đáp ứng nhu cầu của khách hàng hiện đại.

5.2. Mở Rộng Kênh Phân Phối Tiếp Cận Khách Hàng Tiềm Năng

Mở rộng kênh phân phối là một giải pháp quan trọng để tiếp cận khách hàng tiềm năng. VietinBank cần mở rộng mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch, và ATM, đồng thời phát triển các kênh phân phối trực tuyến như website, ứng dụng di động, và mạng xã hội. Việc mở rộng kênh phân phối cần được thực hiện một cách có kế hoạch và hiệu quả để đảm bảo hiệu quả kinh doanh.

5.3. Cá Nhân Hóa Dịch Vụ Tạo Trải Nghiệm Khách Hàng Vượt Trội

Cá nhân hóa dịch vụ là một xu hướng quan trọng trong ngành ngân hàng. VietinBank cần thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng để hiểu rõ nhu cầu và sở thích của từng khách hàng. Dựa trên thông tin này, VietinBank có thể cung cấp các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với từng khách hàng, từ đó tạo ra trải nghiệm khách hàng vượt trội.

VI. Xây Dựng Thương Hiệu Và Hợp Tác Chiến Lược Để Vươn Xa 59 ký tự

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, VietinBank cần xây dựng thương hiệu mạnh và hợp tác với các đối tác chiến lược nước ngoài. Thương hiệu mạnh giúp VietinBank tạo sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh và thu hút khách hàng. Hợp tác với các đối tác chiến lược nước ngoài giúp VietinBank tiếp cận nguồn vốn, công nghệ, và kinh nghiệm quản lý tiên tiến.

6.1. Nâng Cấp Thương Hiệu Tạo Dựng Niềm Tin Với Khách Hàng

Nâng cấp thương hiệu là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc. VietinBank cần xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn, thiết kế logo và bộ nhận diện thương hiệu chuyên nghiệp, và truyền thông thương hiệu một cách hiệu quả. Thương hiệu cần được xây dựng dựa trên các giá trị cốt lõi của VietinBank và phản ánh được sứ mệnh phục vụ cộng đồng.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Học Hỏi Kinh Nghiệm Tiếp Cận Công Nghệ Mới

Hợp tác quốc tế là một con đường quan trọng để học hỏi kinh nghiệm và tiếp cận công nghệ mới. VietinBank cần tìm kiếm các đối tác chiến lược nước ngoài có uy tín và kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng. Các hình thức hợp tác có thể bao gồm liên doanh, liên kết, và chuyển giao công nghệ. Hợp tác quốc tế giúp VietinBank nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế.

6.3. Truyền Thông Hiệu Quả Lan Tỏa Giá Trị Thương Hiệu

Truyền thông hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa giá trị thương hiệu. VietinBank cần xây dựng chiến lược truyền thông đa kênh, sử dụng các phương tiện truyền thông truyền thống và truyền thông số để tiếp cận khách hàng. Nội dung truyền thông cần tập trung vào các giá trị cốt lõi của VietinBank và các lợi ích mà VietinBank mang lại cho khách hàng.

VII. Kết Luận Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Bền Vững 51 ký tự

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng. VietinBank cần chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức, và triển khai các giải pháp một cách đồng bộ và toàn diện để đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Ngân hàng Nhà nước, Chính phủ, và các ngân hàng thương mại, cũng như sự ủng hộ của khách hàng và cộng đồng.

7.1. Kiến Nghị Đối Với Chính Phủ Tạo Môi Trường Kinh Doanh Thuận Lợi

Chính phủ cần tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các ngân hàng bằng cách cải thiện thể chế pháp luật, giảm thiểu các thủ tục hành chính, và tạo điều kiện cho sự phát triển của thị trường tài chính. Chính phủ cũng cần có chính sách hỗ trợ các ngân hàng trong việc ứng dụng công nghệ mới và phát triển nguồn nhân lực.

7.2. Kiến Nghị Đối Với Ngân Hàng Nhà Nước Quản Lý Hiệu Quả Minh Bạch

Ngân hàng Nhà nước cần quản lý hệ thống ngân hàng một cách hiệu quả và minh bạch, đảm bảo sự ổn định và an toàn của hệ thống. Ngân hàng Nhà nước cũng cần có chính sách khuyến khích các ngân hàng đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh, và hội nhập quốc tế.

7.3. Tầm Nhìn Tương Lai Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Kỷ Nguyên Số

Trong kỷ nguyên số, nâng cao năng lực cạnh tranh đòi hỏi các ngân hàng phải chuyển đổi số một cách toàn diện. Điều này bao gồm việc ứng dụng các công nghệ mới, xây dựng hệ thống dữ liệu lớn, và phát triển các sản phẩm và dịch vụ số. Các ngân hàng cũng cần chú trọng đến an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu khách hàng để tạo dựng niềm tin và uy tín trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại: 1. Khái niệm về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại Bất kỳ một doanh nghiệp nào tham gia hoạt động sản xuất kinh doanh loại hàng hóa nào đó trên thị trường đều phải chấp nhận sự cạnh tranh. Theo Michael Porter “Cạnh tranh là giành lấy thị phần.

Bản chất của cạnh tranh là tìm kiếm lợi nhuận, là khoản lợi nhuận cao hơn mức lợi nhuận trung bình mà doanh nghiệp đang có. Kết quả quá trình cạnh tranh là sự bình quân hóa lợi nhuận trong ngành theo chiều hướng cải thiện sâu dẫn đến hệ quả giá cả có thể giảm đi”. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam “Cạnh tranh trong kinh doanh là hoạt động tranh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối quan hệ cung cầu, nhằm dành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ thị trường có lợi nhất “ Qua đó, cho thấy dù các tác giả khác nhau đưa ra các khái niệm và tiêu chí đo lường năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại là khác nhau nhưng có điểm chung là đều coi trọng năng lực tài chính, chất lượng nguồn nhân lực, công nghệ ngân hàng, chủng loại và chất lượng sản phẩm. và việc cạnh tranh đó diễn ra trong cùng một môi trường kinh doanh: chịu tác động của một hệ thống chính sách, một cơ sở hạ tầng, cùng những tập quán tiêu dùng của khách hàng,.

Do đó, để “ganh đua”, mỗingân hàng phải tạo ra các ưu thế, phát huy điểm mạnh cốt lõi và khắc phục điểm còn yếu kém trong kinh doanh. cùng với những cơ hội và thách thức trước mắt và tương lai, từ đó đề ra những giải pháp có lợi nhất cho mình khi tham gia vào quá trình cạnh tranh. Ngân hàng là ngành kinh doanh mang tính đặc thù vì hàng hóa mà ngân hàng kinh doanh là tiền tệ nên cạnh tranh trong ngân hàng là một môi trường cạnh tranh đặc biệt giữa các đơn vị kinh doanh tiền tệ với mức độ khác biệt. Trong điều kiện 1 toàn cầu hóa, hội nhập, cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại rất gay gắt, cho nên ngân hàng thương mại nào cũng phải chú trọng nâng cao năng lực cạnh tranh để phù hợp với môi trường kinh tế đầy biến động.

Từ cách tiếp cận trên, năng lực cạnh tranh của NHTM được hiểu là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế theo nhiều phương thức khác nhau trong một thị trường nhất định tìm mọi biện pháp chiếm lĩnh thị trường giành giật khách hàng trong việc cung cấp những sản phẩm dịch vụ có chất lượng cao với chi phí thấp so với các NHTM khác, phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần; đạt được mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành và liên tục tăng; đồng thời đảm bảo sự hoạt động an toàn và lành mạnh, có khả năng chống đỡ và vượt qua những biến động của môi trường kinh doanh. Tiêu chí đo lường năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 1. Năng lực tài chính Quy mô vốn: Vốn là điều kiện tiên quyết để cấp phép cho một ngân hàng đi vào hoạt động, là cốt lõi của năng lực cạnh tranh, đảm bảo khả năng tồn tại và phát triển của ngân hàng đó. Tiềm lực vốn của một ngân hàng được đánh giá cao hay thấp phụ thuộc vào quy mô vốn chủ sở hữu.

* Vốn tự có hay vốn chủ sở hữu Vốn tự có của NHTM là những giá trị tiền tệ ngân hàng tạo lập được thuộc sở hữu riêng của ngân hàng thông qua góp vốn của các chủ sở hữu hoặc hình thành từ kết quả kinh doanh. Theo hiệp ước Basel, để đảm bảo yêu cầu an toàn, vốn tự có của NHTM phải đạt tối thiểu 8% tổng tài sản có của ngân hàng đó. Tuy vốn tự có tuy chỉ chiếm một tỷ trọng nhỏ trong nguồn vốn kinh doanh của ngân hàng (thường chỉ chiếm 5% trong tổng nguồn vốn) nhưng vốn chủ sở hữu có vai trò cực kỳ quan trọng, nhưng có vai trò quyết định tới sự tồn tại và phát triển của ngân hàng. Tính chất quyết định này thể hiện qua các khía cạnh sau: - Vốn tự có đảm bảo an toàn cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng bởi nguồn vốn này NHTM chủ động hoàn toàn và có thể được sử dụng để bù đắp những thiệt hại trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, tạo niềm tin của khách hàng.

Ở 2 khía cạnh này, vốn tự có đóng vai trò vật bảo đảm đối với người gửi tiền. Ngân hàng có vốn chủ sở hữu lớn sẽ có khả năng đền bù cho khác hàng ở quy mô lớn khi gặp rủi ro cũng như dễ vượt qua rủi ro. - Vốn tự có tham gia vào việc điều chỉnh các hoạt động kinh doanh của NHTM theo hướng thay đổi quy mô, cơ cấu tài sản ngân hàng và điều chỉnh phạm vi cho vay đối với một khách hàng (ví dụ, pháp luật nước ta qui định mức dư nợ tối đa của một khách hàng không được vượt quá 15% vốn tự có của mỗi NHTM). - Vốn tự có giới hạn qui mô đầu tư vào tài sản cố định của NHTM.

Hơn nữa, vốn tự có là cơ sở để tổ chức mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng, bởi vốn tự có tạo ra điều kiện cần thiết về cơ sở vật chất cần thiết của ngân hàng. Quy mô vốn tự có của NHTM là điều kiện cho phép NHTM thực hiện các việc mở chi nhánh, văn phòng nước ngoài… Với những vai trò trên có thể nói, vốn tự có là cái đệm chống đỡ rủi ro cho ngân hàng. Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, ngân hàng nào có mức vốn tự có thấp dễ gặp phải rủi ro, đổ vỡ hơn so với các ngân hàng có mức vốn tự có lớn, quy mô hoạt động rộng. Đặc biệt, ở các nước đang phát triển, khi mở cửa hội nhập, thường tỷ trọng vốn tự có của các ngân hàng trong nước so với các ngân hàng nước ngoài là rất thấp.

Việc thiếu hụt nguồn vốn tài chính sẽ trở thành một cản trở đối với công tác lành mạnh hóa bảng cân đối tài sản và mở rộng quy mô, và năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại. Chất lượng tài sản Các ngân hàng thương mại tìm kiếm các khoản vốn để sử dụng nhằm thu được lợi nhuận. Việc sử dụng vốn chính là quá trình tạo ra các loại tài sản và để hướng tới đảm bảo mức độ đủ vốn, tăng cường năng lực tài chính như chủ động phát hành cổ phiếu cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước, bán cổ phiếu cho các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài. 3 Như vậy, chất lượng tài sản phản ánh “sức khỏe” của một ngân hàng, là một chỉ tiêu đánh giá khả năng bền vững về tài chính và phản ánh năng lực quản lý của ngân hàng.

Tuy nhiên, một tài sản an toàn có thể mang lại lợi tức thấp. Có thể đo lường chất lượng tài sản bằng các chỉ tiêu sau đây: + Tỷ lệ nợ xấu trong tín dụng + Hệ số an toàn vốn + Hệ số thanh khoản Ngoài ra còn có thể xét thêm: ROE, ROA ● Tỷ lệ nợ xấu Tín dụng là nghiệp vụ sinh lời chủ yếu của các ngân hàng nên thường chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản. Tuy nhiên, tín dụng lại là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Vì vậy, các ngân hàng phải kiểm soát tăng trưởng và chất lượng tín dụng, hạn chế nợ xấu phát sinh trong tương lai Dư nợ xấu Tỷ lệ nợ xấu = Tổng dư nợ ● Hệ số an toàn vốn Theo Ngân hàng thanh toán quốc tế (BIS), và Ủy ban giám sát ngân hàng Basel, tỷ lệ an toàn vốn được đánh giá qua hệ số an toàn vốn.

Thông tư số 13/2010/TT-NHNN ngày 20/05/2010 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy định về các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, thì các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam phải duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo quy định. Tỷ lệ này được xác định theo công thức: Vốn tự có Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) = x 100% Tổng tài sản có rủi ro 4 Hiện nay, theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của một NHTM phải đạt được là 9%. Quy định này cũng phù hợp với điều chỉnh của Hiệp ước Basel và cao hơn so với quy định của Hiệp ước Basel là 8%. ● Hệ số thanh khoản Rủi ro thanh khoản là trường hợp ngân hàng thiếu khả năng chi trả, không chuyển đổi kịp các loại tài sản ra tiền hoặc không có khả năng vay mượn để đáp ứng yêu cầu của các hợp đồng thanh toán.

Thanh khoản có vai trò ảnh hưởng lớn đến uy tín của ngân hàng, lòng tin của khách hàng vào ngân hàng. Vì khi thanh khoản bị thâm hụt, khách hàng không thể rút tiền kịp thời ảnh hưởng đến công việc của khách hàng, từ đó làm giảm sút lòng tin và uy tín của ngân hàng. Để đánh giá tính thanh khoản của một ngân hàng, có thể dựa vào một số chỉ tiêu sau: Tài sản ngắn hạn Hệ số khả năng thanh toán hiện hành = Nợ ngắn hạn Tiền + Đầu tư ngắn hạn + Hệ số khả năng thanh toán nhanh = Khoản phải thu Nợ ngắn hạn Ngoài ra, để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn của một NHTM người ta sử dụng chỉ tiêu phân tích khả năng sinh lời của ngân hàng. Khả năng sinh lời của ngân hàng đo lường kết quả kinh doanh của ngân hàng.

Đây là chỉ tiêu cụ thể nhất phản ánh qui mô, chất lượng và hiệu quả của quá trình hoạt động, định hướng kinh doanh, năng lực cạnh tranh của ngân hàng. Thông thường khi đánh giá khả năng sinh lời của ngân hàng, người ta dựa vào các chỉ số sau: Thu nhập sau thuế Tỷ lệ thu nhập trên tổng tài sản (ROA) = x 100% Tài sản có 5 ROA cho biết một đồng tài sản sinh ra bao nhiêu đồng lợi nhuận cho ngân hàng. Theo tiêu chuẩn của Basel, nếu ROA ≥ 1%, tức là ngân hàng đó được coi là có khả năng sinh lời cao. Thu nhập sau thuế Tỷ lệ thu nhập trên vốn tự có (ROE ) = x 100% Vốn tự có ROE cho biết một đồng vốn tự có sẽ đem lại bao nhiêu lợi nhuận cho ngân hàng.