Tác Động của Fintech lên Dịch Vụ Tài Chính Việt Nam

Tìm hiểu tác động của Fintech lên dịch vụ tài chính Việt Nam. Phân tích xu hướng, cơ hội và thách thức từ Fintech đối với ngành ngân hàng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Xuân Anh
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính
• Đề tài: Tác Động Của Fintech Lên Dịch Vụ Tài Chính Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENT
• 1. CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW
• 1.1. Overview of Fintech
• 1.2. Impacts of Fintech on financial services
• 1.3. Research gap and research questions
• 2. CHAPTER 2: DATA AND METHODOLOGY
• 2.1. Data collecting method
• 2.2. Data collection and processing procedure
• 3. CHAPTER 3: IMPACTS OF FINTECH ON VIETNAM FINANCIAL SERVICES
• 3.1. The situation of Fintech in Vietnam
• 3.2. Vietnam Fintech ecosystem
• 3.3. Fintech legal framework
• 3.4. Evaluation of Fintech impacts on Vietnam financial services
• 3.5. An assessment on the impact level of Fintech on Vietnam financial services
• 4. CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS AND CONCLUSION
• 4.1. For Vietnam government
• 4.2. For Vietnam financial institutions and Fintech companies
• 4.3. For Vietnam Fintech users

Tóm tắt

I. Tổng quan Fintech Việt Nam Cách mạng Dịch vụ Tài chính

Những năm gần đây, công nghệ phát triển với tốc độ chóng mặt, len lỏi vào mọi lĩnh vực, tạo ra những đột phá hữu ích cho cuộc sống con người. Fintech, viết tắt của Financial Technology, đã nổi lên như một xu hướng toàn cầu trong hệ thống tài chính, ứng dụng các đổi mới công nghệ vào dịch vụ tài chính để nâng cao chất lượng và hiệu quả. Fintech Việt Nam bao gồm các giải pháp cho vay thay thế, quản lý thanh toán và đầu tư, thúc đẩy các nhà cung cấp dịch vụ tài chính truyền thống xem xét nó như một hướng phát triển mới, đồng thời tạo điều kiện cho sự ra đời của nhiều startup tham gia thị trường. Theo nghiên cứu của Kagan (2020), Fintech là sự tích hợp của công nghệ mới vào các dịch vụ tài chính để cải thiện hiệu quả và phân phối của chúng. Sự phát triển này đặt ra nhiều câu hỏi về tác động thực sự của Fintech lên Dịch vụ Tài chính Việt Nam.

1.1. Định nghĩa Fintech Bản chất và Đặc điểm cốt lõi

Mặc dù không có định nghĩa nào được chấp nhận hoàn toàn về Fintech, các khái niệm khác nhau đều có những đặc điểm chung. Thứ nhất, Fintech liên quan đến việc sử dụng công nghệ để cung cấp các dịch vụ tài chính mới và sáng tạo cho người tiêu dùng. Thứ hai, Fintech hướng đến việc nâng cao chất lượng của các dịch vụ tài chính mới so với các dịch vụ truyền thống. Thứ ba, có rất nhiều công ty tham gia vào Fintech, từ các tổ chức tài chính lâu đời, các công ty công nghệ đến các startup mới. Do đó, có thể suy ra rằng Fintech đang trở thành một xu hướng trong tài chính, vì nó ngày càng được ứng dụng rộng rãi vào lĩnh vực này.

1.2. Lịch sử phát triển Fintech Từ Telegraph đến Ngân hàng số

Sự phát triển của Fintech bắt đầu vào năm 1866 với việc lắp đặt thành công cáp xuyên Đại Tây Dương đầu tiên. Sau đó, năm 1918, Fedwire – hệ thống chuyển tiền điện tử đầu tiên do điện báo và mã Morse vận hành đã được đưa vào sử dụng. Tiếp theo, vào năm 1950, thẻ tín dụng được Diners Club giới thiệu công khai. Hơn nữa, chính trong giai đoạn này, máy rút tiền tự động (ATM) đầu tiên đã được ngân hàng đa quốc gia của Anh – Barclays phát minh vào năm 1967, đánh dấu một cột mốc quan trọng của sự phát triển công nghệ hiện đại. Ngân hàng số và Thanh toán điện tử đang dần thay thế phương thức truyền thống.

1.3. Các sản phẩm và Dịch vụ Fintech Phân loại và Ứng dụng

Fintech cung cấp một loạt các dịch vụ. Có nhiều cách để phân loại các dịch vụ Fintech, tuy nhiên, theo Nguyễn Thị Hoài Lê (2020), các dịch vụ Fintech hiện được chia thành hai nhóm chính: hỗ trợ và kinh doanh. Nhóm hỗ trợ bao gồm các sản phẩm xây dựng nền tảng cho các hoạt động kinh doanh Fintech và khuyến khích chúng phát triển. Một ví dụ là công nghệ blockchain. Nó là một cơ sở dữ liệu lưu trữ thông tin vào các khối và liên kết chúng lại với nhau để giữ cho thông tin được bảo mật. Blockchain được sử dụng chủ yếu trong lĩnh vực thanh toán, nơi nó đóng vai trò là một sổ cái phi tập trung - ghi lại mọi giao dịch được thực hiện mà không cần các tổ chức tài chính truyền thống.

II. Thách thức Fintech Việt Nam Rủi ro Pháp lý cần giải quyết

Mặc dù Fintech mang lại nhiều lợi ích tiềm năng, nó cũng đi kèm với những rủi ro và thách thức đáng kể. Rủi ro của Fintech bao gồm an ninh mạng, gian lận, rửa tiền và các vấn đề về tuân thủ. Khung pháp lý Fintech Việt Nam vẫn đang trong quá trình phát triển, tạo ra sự không chắc chắn cho các công ty Fintech và nhà đầu tư. Việc thiếu quy định rõ ràng có thể cản trở sự đổi mới và tăng trưởng, đồng thời gây rủi ro cho người tiêu dùng và hệ thống tài chính. Theo tài liệu nghiên cứu, "Việc thiếu một khung pháp lý toàn diện và rõ ràng đang là một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của Fintech tại Việt Nam".

2.1. Rủi ro An ninh mạng Bảo mật Dữ liệu và Phòng chống Gian lận

Một trong những mối quan tâm lớn nhất liên quan đến Fintech là rủi ro an ninh mạng. Các công ty Fintech xử lý lượng lớn dữ liệu nhạy cảm, khiến họ trở thành mục tiêu hấp dẫn cho tội phạm mạng. Các cuộc tấn công mạng có thể dẫn đến vi phạm dữ liệu, mất mát tài chính và tổn hại danh tiếng. Các biện pháp bảo mật mạnh mẽ là rất cần thiết để bảo vệ dữ liệu của người dùng và ngăn chặn gian lận. Các công ty Fintech cần đầu tư vào các công nghệ và quy trình bảo mật tiên tiến, đồng thời thường xuyên đánh giá và cập nhật các biện pháp bảo mật của mình.

2.2. Thiếu Khung Pháp lý Rõ ràng Tạo rào cản cho Fintech phát triển

Khung pháp lý Fintech Việt Nam vẫn còn tương đối non trẻ và chưa theo kịp tốc độ phát triển của Fintech. Sự thiếu rõ ràng trong quy định có thể tạo ra sự không chắc chắn cho các công ty Fintech, khiến họ khó khăn trong việc tuân thủ và mở rộng quy mô hoạt động. Chính phủ Việt Nam cần phát triển một khung pháp lý toàn diện và rõ ràng để thúc đẩy sự đổi mới và tăng trưởng của Fintech, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng và hệ thống tài chính. Khung pháp lý này nên dựa trên các nguyên tắc cân bằng giữa rủi ro và đổi mới, đồng thời tạo ra một sân chơi bình đẳng cho tất cả các bên liên quan.

2.3. Rửa tiền và Tài trợ khủng bố Kiểm soát dòng tiền qua Fintech

Fintech có thể tạo điều kiện thuận lợi cho rửa tiền và tài trợ khủng bố nếu không có các biện pháp kiểm soát hiệu quả. Các công ty Fintech cần thực hiện các quy trình KYC (Know Your Customer) và AML (Anti-Money Laundering) mạnh mẽ để xác minh danh tính của khách hàng và giám sát các giao dịch đáng ngờ. Họ cũng cần hợp tác với các cơ quan quản lý để phát hiện và ngăn chặn các hoạt động tội phạm. Các công ty Fintech cần tuân thủ các quy định về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố để bảo vệ hệ thống tài chính và ngăn chặn việc sử dụng Fintech cho các mục đích bất hợp pháp.

III. Cách Fintech thúc đẩy Dịch vụ Tài chính Số tại Việt Nam

Fintech đang thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số ngành tài chính tại Việt Nam. Ứng dụng Fintech đang thay đổi cách thức các dịch vụ tài chính được cung cấp, mang lại sự tiện lợi, hiệu quả và khả năng tiếp cận tốt hơn cho người tiêu dùng. Ngân hàng số, thanh toán điện tử và cho vay ngang hàng (P2P Lending) là những ví dụ điển hình về cách Fintech đang định hình lại bối cảnh tài chính của Việt Nam. Dẫn chứng từ nghiên cứu: "Fintech mang đến những loại hình dịch vụ thanh toán mới, mở ra các hình thức huy động vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam."

3.1. Thanh toán điện tử Thúc đẩy Mua sắm trực tuyến và Giao dịch không tiền mặt

Thanh toán điện tử là một trong những lĩnh vực Fintech phát triển nhanh nhất tại Việt Nam. Các giải pháp thanh toán điện tử như ví điện tử, cổng thanh toán và ứng dụng ngân hàng di động đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, giúp người tiêu dùng dễ dàng mua sắm trực tuyến, thanh toán hóa đơn và chuyển tiền. Sự gia tăng của thanh toán điện tử đang thúc đẩy thương mại điện tử và giảm sự phụ thuộc vào tiền mặt, góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế số. Việc sử dụng QR code và NFC đang ngày càng phổ biến trong các giao dịch hàng ngày.

3.2. Cho vay ngang hàng P2P Lending Giải pháp Vốn cho Doanh nghiệp nhỏ

Cho vay ngang hàng (P2P Lending) là một hình thức Fintech cho phép các cá nhân và doanh nghiệp vay và cho vay tiền trực tiếp thông qua các nền tảng trực tuyến, bỏ qua các tổ chức tài chính truyền thống. P2P Lending có thể cung cấp một nguồn vốn quan trọng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) không đủ điều kiện vay từ ngân hàng. Tuy nhiên, P2P Lending cũng đi kèm với những rủi ro, chẳng hạn như rủi ro tín dụng và gian lận, đòi hỏi các nhà đầu tư và người vay phải thận trọng. Hiện tại, hành lang pháp lý cho loại hình này vẫn còn nhiều bất cập.

3.3. Ngân hàng số Trải nghiệm Khách hàng và Tiếp cận Dịch vụ 24 7

Ngân hàng số đang thay đổi cách thức người tiêu dùng tương tác với các dịch vụ ngân hàng. Các ngân hàng số cung cấp một loạt các dịch vụ tài chính trực tuyến, bao gồm mở tài khoản, gửi tiền, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn và quản lý tài chính. Ngân hàng số mang lại sự tiện lợi, khả năng tiếp cận 24/7 và trải nghiệm khách hàng được cá nhân hóa. Sự phát triển của ngân hàng số đang buộc các ngân hàng truyền thống phải đổi mới và cải thiện dịch vụ của họ để cạnh tranh.

IV. Nghiên cứu Đánh giá Tác động của Fintech lên Dịch vụ Tài chính

Để hiểu rõ hơn về tác động của Fintech lên Dịch vụ Tài chính Việt Nam, một nghiên cứu đã được thực hiện, thu thập dữ liệu từ cả nguồn sơ cấp (khảo sát người dùng) và thứ cấp (nghiên cứu, báo cáo). Kết quả nghiên cứu cho thấy Fintech có cả tác động tích cực và tiêu cực đến các khía cạnh của dịch vụ tài chính, bao gồm đặc điểm, sản phẩm, phân phối, trải nghiệm khách hàng, kinh tế kinh doanh và động lực ngành. Các ảnh hưởng tích cực được đánh giá ở mức cao đến cực kỳ cao, trong khi các tác động tiêu cực có nhiều khả năng ở mức vừa phải. (Trích dẫn từ nghiên cứu)

4.1. Phương pháp Nghiên cứu Khảo sát Người dùng và Phân tích Dữ liệu Thứ cấp

Nghiên cứu sử dụng cả phương pháp định lượng và định tính. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát trực tuyến với hơn 260 người tham gia, thu thập ý kiến của người dùng về tác động của Fintech lên dịch vụ tài chính. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các nghiên cứu, báo cáo và bài viết của các tổ chức và tác giả cá nhân. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê mô tả và phân tích định tính để đưa ra những đánh giá toàn diện về tác động của Fintech.

4.2. Đánh giá Tác động Tích cực Nâng cao Hiệu quả và Khả năng Tiếp cận

Nghiên cứu cho thấy Fintech có tác động tích cực đến Dịch vụ Tài chính Việt Nam trên nhiều khía cạnh. Fintech giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân, đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa. Fintech cũng góp phần thúc đẩy sự đổi mới và cạnh tranh trong ngành tài chính, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Nghiên cứu cho thấy người dùng đánh giá cao tính tiện lợi và dễ sử dụng của các dịch vụ Fintech.

4.3. Đánh giá Tác động Tiêu cực Rủi ro An ninh và Mất việc làm

Bên cạnh những tác động tích cực, nghiên cứu cũng chỉ ra những tác động tiêu cực tiềm ẩn của Fintech lên Dịch vụ Tài chính Việt Nam. Fintech có thể làm tăng rủi ro an ninh mạng, gian lận và rửa tiền. Ngoài ra, Fintech cũng có thể dẫn đến mất việc làm trong ngành tài chính do tự động hóa và số hóa. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy những tác động tiêu cực này có thể được giảm thiểu thông qua các biện pháp quản lý rủi ro và chính sách hỗ trợ phù hợp.

V. Chính sách và Giải pháp Thúc đẩy Fintech Việt Nam phát triển bền vững

Để thúc đẩy sự phát triển bền vững của Fintech tại Việt Nam, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ, các tổ chức tài chính, công ty Fintech và người dùng. Chính phủ cần tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi, hỗ trợ đổi mới và cạnh tranh, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng và hệ thống tài chính. Các tổ chức tài chính cần chủ động hợp tác với các công ty Fintech để tận dụng lợi thế của công nghệ và cải thiện dịch vụ của mình. Các công ty Fintech cần tập trung vào việc cung cấp các giải pháp sáng tạo, an toàn và thân thiện với người dùng. (Trích dẫn từ nghiên cứu)

5.1. Chính sách Hỗ trợ từ Chính phủ Tạo môi trường Pháp lý Thuận lợi

Chính phủ Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của Fintech. Cần có các chính sách hỗ trợ để tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của Fintech, đồng thời bảo vệ người tiêu dùng và hệ thống tài chính. Các chính sách này có thể bao gồm việc đơn giản hóa quy trình cấp phép, cung cấp các ưu đãi thuế cho các công ty Fintech và đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ. Cần có một sandbox pháp lý để các công ty Fintech thử nghiệm các sản phẩm và dịch vụ mới trong một môi trường được kiểm soát.

5.2. Hợp tác Ngân hàng và Fintech Tận dụng Lợi thế và Kinh nghiệm

Sự hợp tác giữa các ngân hàng truyền thống và các công ty Fintech có thể mang lại lợi ích cho cả hai bên. Các ngân hàng có thể tận dụng công nghệ của Fintech để cải thiện dịch vụ của mình, giảm chi phí và tiếp cận các phân khúc khách hàng mới. Các công ty Fintech có thể tận dụng kinh nghiệm và mạng lưới của các ngân hàng để mở rộng quy mô hoạt động và tiếp cận thị trường lớn hơn. Cần có sự hợp tác để xây dựng các tiêu chuẩn chung và chia sẻ thông tin để giảm thiểu rủi ro.

5.3. Nâng cao Nhận thức cho Người dùng Sử dụng Fintech an toàn và hiệu quả

Người dùng cần được nâng cao nhận thức về Fintech và cách sử dụng các dịch vụ Fintech một cách an toàn và hiệu quả. Các chương trình giáo dục và đào tạo cần được triển khai để giúp người dùng hiểu rõ về các rủi ro và lợi ích của Fintech, cũng như cách bảo vệ bản thân khỏi gian lận và các cuộc tấn công mạng. Cần có các kênh thông tin đáng tin cậy để người dùng có thể tìm hiểu về Fintech và đưa ra các quyết định tài chính sáng suốt.

VI. Tương lai Fintech Việt Nam Xu hướng và Cơ hội Phát triển vượt bậc

Tương lai Fintech Việt Nam hứa hẹn nhiều tiềm năng và cơ hội phát triển vượt bậc. Với sự gia tăng của điện thoại thông minh, internet và sự chấp nhận của người tiêu dùng, Fintech sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của ngành tài chính. Các xu hướng chính bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain và Internet of Things (IoT). Fintech sẽ không chỉ cải thiện dịch vụ tài chính mà còn góp phần vào tăng trưởng kinh tế và tài chính toàn diện. (Trích dẫn từ nghiên cứu)

6.1. Trí tuệ Nhân tạo AI trong Fintech Cá nhân hóa và Tự động hóa

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong Fintech, từ việc cung cấp các lời khuyên tài chính cá nhân hóa đến việc tự động hóa các quy trình phức tạp. AI có thể giúp các công ty Fintech phân tích dữ liệu lớn, phát hiện gian lận, đánh giá rủi ro và cung cấp các dịch vụ khách hàng tốt hơn. AI cũng có thể giúp người dùng quản lý tài chính của họ một cách hiệu quả hơn thông qua các ứng dụng ngân hàng thông minh và trợ lý ảo tài chính.

6.2. Blockchain Tăng Cường An ninh và Minh bạch trong Giao dịch

Blockchain có tiềm năng cách mạng hóa ngành tài chính bằng cách tăng cường an ninh, minh bạch và hiệu quả trong các giao dịch. Blockchain có thể được sử dụng để tạo ra các hệ thống thanh toán an toàn hơn, giảm chi phí giao dịch và loại bỏ trung gian. Blockchain cũng có thể được sử dụng để theo dõi và xác minh danh tính của khách hàng, ngăn chặn gian lận và rửa tiền. Các ứng dụng của blockchain trong Fintech bao gồm tiền điện tử, hợp đồng thông minh và hệ thống quản lý chuỗi cung ứng.

6.3. Internet of Things IoT Kết nối Thiết bị và Dịch vụ Tài chính

Internet of Things (IoT) đang kết nối các thiết bị và dịch vụ tài chính, tạo ra những cơ hội mới cho Fintech. IoT có thể được sử dụng để thu thập dữ liệu về hành vi của người tiêu dùng, cung cấp các dịch vụ tài chính được cá nhân hóa và tự động hóa các quy trình thanh toán. Ví dụ, các thiết bị đeo được có thể được sử dụng để theo dõi sức khỏe của người dùng và cung cấp các sản phẩm bảo hiểm phù hợp. Các cảm biến trong xe hơi có thể được sử dụng để tự động thanh toán phí đường bộ và phí đỗ xe.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh làn sóng Cách mạng Công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, công nghệ tài chính (Fintech) đã trở thành một xu hướng tất yếu làm thay đổi diện mạo hệ thống tài chính truyền thống. Tại Việt Nam, nhiều tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại đang tích cực chuyển đổi số hoặc liên kết với các công ty khởi nghiệp công nghệ để cung cấp các dịch vụ tài chính hiện đại.

Qua tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trong nước, tác giả phân loại các công trình đi trước thành ba nhóm chính:

1. Nhóm nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận/sử dụng dịch vụ Fintech của khách hàng (Đào Mỹ Hằng và cộng sự, 2018; Lê Văn Phúc và cộng sự, 2019; Nguyễn Đăng Tuệ, 2020).
2. Nhóm nghiên cứu tác động của Fintech đến phổ cập tài chính (Financial Inclusion) (Đào Hồng Nhung và cộng sự, 2020; Phạm Thị Huyền, 2019).
3. Nhóm nghiên cứu tác động của Fintech đối với từng dịch vụ tài chính đơn lẻ, chủ yếu tập trung vào thanh toán điện tử hoặc gọi vốn cộng đồng (Phan Thị Thu Hà và cộng sự, 2018; Trần Nguyễn Minh Hải, 2020; Lương Thị Thu Hằng, 2018).

Từ các nghiên cứu trên, tác giả nhận diện khoảng trống nghiên cứu: phần lớn các đề tài trước đây chỉ xem xét tác động tổng quát đến phổ cập tài chính hoặc tập trung vào duy nhất mảng thanh toán điện tử, bỏ qua các lĩnh vực quan trọng khác như quản lý đầu tư hay cho vay ngang hàng (P2P lending). Đồng thời, các nghiên cứu trước thường chỉ nhấn mạnh mặt tích cực mà chưa phân tích toàn diện cả những rủi ro, tác động tiêu cực của Fintech.

Do đó, khóa luận xác định hai câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Những tác động tích cực của Fintech đối với các dịch vụ tài chính tại Việt Nam là gì?
2. Những tác động tiêu cực của Fintech đối với các dịch vụ tài chính tại Việt Nam là gì?

• Đối tượng nghiên cứu: Tác động hai chiều (tích cực và tiêu cực) của Fintech đối với dịch vụ tài chính tại Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Thị trường tài chính Việt Nam, tập trung vào người dùng cá nhân tại các đô thị lớn.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp trong giai đoạn 2015–2021; dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát trực tuyến từ ngày 02/04/2021 đến ngày 13/04/2021.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và phân loại

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm và khung phân tích chuẩn mực:

• Khái niệm Fintech: Dẫn chiếu định nghĩa của Kagan (2020), PwC (2016), và Schueffel (2016), xác định Fintech là sự ứng dụng các công nghệ mới nhằm nâng cao hiệu quả, cải thiện chất lượng và giảm chi phí cung ứng dịch vụ tài chính.
• Phân loại dịch vụ Fintech: Áp dụng mô hình của Nguyễn Thị Hoài Lê (2020), chia Fintech thành hai nhóm:
  • Nhóm hỗ trợ (Supporting group): Công nghệ chuỗi khối (Blockchain), định danh khách hàng điện tử (eKYC), công cụ an ninh mạng, phần mềm phân tích dữ liệu và quản trị tài chính.
  • Nhóm kinh doanh (Business group): Thanh toán (thanh toán số, ví điện tử, thanh toán qua giao tiếp trường gần NFC), huy động vốn (P2P lending, crowdfunding), và quản lý đầu tư (Robo-advisor, Social trading).
• Phân loại dịch vụ tài chính: Dựa theo Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS - WTO, 1995), gồm 4 nhóm dịch vụ cốt lõi: Bảo hiểm, Thanh toán, Cho vay và Quản lý đầu tư/tài sản.
• Khung đánh giá tác động của Fintech: Ứng dụng khung 6 khía cạnh của Deloitte (2016) bao gồm:
  1. Đặc tính dịch vụ (Characteristics);
  2. Danh mục sản phẩm/dịch vụ cung cấp (Offerings);
  3. Kênh phân phối (Distribution);
  4. Trải nghiệm khách hàng (Customer experience);
  5. Hiệu quả kinh tế/kinh doanh (Business economics);
  6. Động thái cạnh tranh ngành (Industry dynamics).

Phương pháp nghiên cứu và xử lý dữ liệu

Khóa luận sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (Mixed methods approach) kết hợp giữa định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Tổng hợp tài liệu thứ cấp từ các tổ chức quốc tế (WTO, World Bank, Statista), báo cáo chuyên ngành (báo cáo "Fintech in ASEAN: Get Up, Reset, Go!" của UOB năm 2020), hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam và các bài báo khoa học nhằm phân tích hệ sinh thái, khung pháp lý và giải thích hành vi người dùng.
• Nghiên cứu định lượng: Khảo sát người dùng bằng bảng câu hỏi trên nền tảng Google Forms qua mạng xã hội Facebook. Thu về 264 phản hồi, trong đó có 260 phản hồi hợp lệ.
• Phương pháp phân tích định lượng:
  • Thang đo Likert 5 mức độ: 1 = Không có tác động (No impact), 2 = Tác động thấp (Low impact), 3 = Tác động trung bình (Moderate impact), 4 = Tác động cao (High impact), 5 = Tác động cực kỳ cao (Extremely high impact).
  • Phương pháp phân phối tần số theo nhóm (Grouped frequency distribution): Xác định khoảng cách độ rộng tổ $w = \frac{x_{max} - x_{min}}{k} = \frac{5 - 1}{5} = 0.8$.

Nhóm (Class)	Khoảng giá trị (Class intervals)	Ý nghĩa đánh giá
Nhóm 1	1.0 – 1.8	Không có tác động (No impact)
Nhóm 2	1.8 – 2.6	Tác động thấp (Low impact)
Nhóm 3	2.6 – 3.4	Tác động trung bình (Moderate impact)
Nhóm 4	3.4 – 4.2	Tác động cao (High impact)
Nhóm 5	4.2 – 5.0	Tác động cực kỳ cao (Extremely high impact)

• Điểm trung bình trọng số được tính theo công thức: $$\bar{x} = \frac{\sum (x_i \cdot f_i)}{n}$$ (Trong đó: $x_i$ là mức điểm Likert từ 1 đến 5; $f_i$ là tần số xuất hiện của từng mức; $n = 260$ là tổng số mẫu hợp lệ).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan lý thuyết (Literature Review)

Chương này tổng kết lịch sử phát triển của Fintech qua 3 giai đoạn tiến hóa:

• Fintech 1.0 (1866–1967): Đặt nền móng hạ tầng toàn cầu hóa tài chính với tuyến cáp viễn thông xuyên Đại Tây Dương (1866), hệ thống chuyển tiền điện tử Fedwire qua điện báo/mã Morse (1918), thẻ tín dụng Diners Club (1950) và máy rút tiền tự động (ATM) đầu tiên của Barclays năm 1967.
• Fintech 2.0 (1967–2008): Giai đoạn số hóa từ analog sang digital với sự thành lập của SWIFT (1973), hệ thống dữ liệu thị trường theo thời gian thực Bloomberg terminal của IMS (1981), và dịch vụ ngân hàng trực tuyến đầu tiên của Stanford Federal Credit Union (1994).
• Fintech 3.0 (2008 đến nay): Khởi nguồn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, đánh dấu bằng sự ra đời của Bitcoin (01/2009), công nghệ thanh toán không tiếp xúc qua NFC (Apple Pay, Google Pay) và sự bùng nổ của các công ty khởi nghiệp Fintech. Thống kê của Statista (2021) cho thấy số lượng startup Fintech toàn cầu tăng mạnh từ 12.045 năm 2018 lên 26.045 vào tháng 2/2021; tổng vốn đầu tư toàn cầu tăng từ 9 tỷ USD (2010) lên 135,7 tỷ USD (2019).

Chương 1 cũng hệ thống hóa các công trình nghiên cứu tại Việt Nam, phân tích chi tiết mô hình, biến số và hạn chế của các tác giả trước đó để làm nổi bật khoảng trống mà đề tài lựa chọn giải quyết.

Chương 2: Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu (Data and Methodology)

Chương 2 trình bày chi tiết quy trình 3 bước thu thập và xử lý dữ liệu sơ cấp (Phát bảng hỏi $\rightarrow$ Làm sạch và lọc dữ liệu $\rightarrow$ Trình bày bảng biểu, phân tích). Mẫu khảo sát hợp lệ gồm 260 cá nhân với cơ cấu nhân khẩu học cụ thể:

Tiêu chí	Phân nhóm	Số lượng (người)	Tỷ lệ (%)
Độ tuổi	Dưới 25 tuổi	177	68,08%
	Từ 25 đến 35 tuổi	49	18,85%
	Từ 35 đến 45 tuổi	15	5,77%
	Trên 45 tuổi	19	7,30%
Trình độ học vấn	Trung học phổ thông	5	1,92%
	Đại học	201	77,31%
	Sau đại học	54	20,77%
	Dưới THPT	0	0%
Thu nhập hàng tháng	Dưới 5 triệu VND	118	45,38%
	Từ 5 đến 15 triệu VND	78	30,00%
	Từ 15 đến 30 triệu VND	41	15,77%
	Trên 30 triệu VND	23	8,85%

Cơ cấu mẫu phản ánh đối tượng khảo sát chủ yếu là người trẻ, có trình độ đại học trở lên và có khả năng chi trả cho các tiện ích công nghệ tài chính.

Chương 3: Tác động của Fintech đối với dịch vụ tài chính tại Việt Nam (Impacts of Fintech on Vietnam Financial Services)

1. Thực trạng hệ sinh thái và khung pháp lý Fintech tại Việt Nam

• Quy mô thị trường: Theo báo cáo của UOB (2020), số lượng công ty Fintech hoạt động tại Việt Nam tăng gần gấp đôi từ 78 doanh nghiệp (2016) lên 141 doanh nghiệp (2020).
• Cơ cấu phân bổ theo lĩnh vực năm 2020:
  • Thanh toán (Payments): 23% (33 tổ chức trung gian thanh toán);
  • Chuỗi khối (Blockchain): 19% (27 công ty);
  • Cho vay thay thế gồm P2P lending và crowdfunding: 18% (25 công ty);
  • Quản lý đầu tư (Investment management): 11%;
  • Công nghệ ngân hàng (Banking technology): 9%;
  • Công nghệ pháp lý (Regtech): 8%;
  • Công nghệ bảo hiểm (Insurtech): 6%;
  • Tiền mã hóa (Cryptocurrency): 4%;
  • Công nghệ tài chính - kế toán: 2%.
• Dòng vốn đầu tư và hợp tác: Theo Trần Hoàng Anh (2020), 70% công ty Fintech tại Việt Nam là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tỷ lệ sở hữu ngoại thường vượt 49%, đạt từ 60% đến 70%. Thương vụ tiêu biểu gồm VNPAY huy động 300 triệu USD từ SoftBank Vision Fund và GIC (Singapore) năm 2019 để trở thành kỳ lân công nghệ; Finhay huy động vốn từ Jeffray Cruttenden (đồng sáng lập Acorns) năm 2020 sau vòng gọi vốn 1,5 triệu USD năm 2017 từ H2 Ventures và Insignia Ventures Partners.
• Hợp tác Ngân hàng - Fintech: TPBank hợp tác với Backbase (Hà Lan), VietinBank với Opportunity Network (Anh), OCB với RippleNet (Mỹ). Ở trong nước, Timo hợp tác với VPBank giai đoạn 2016–2020 (phát triển trên 186 máy CDM, 449 ATM và 228 chi nhánh) trước khi chuyển sang Ngân hàng Bản Việt; tháng 01/2021, VPBank liên kết BeGroup ra mắt Cake tích hợp eKYC. Các mô hình ví điện tử tích hợp ứng dụng gọi xe, thương mại điện tử phổ biến gồm Moca - Grab, Airpay - Shopee, eM - Lazada.
• Dịch vụ ngoại nhập: Samsung Pay ra mắt ngày 13/09/2017 liên kết 6 ngân hàng (BIDV, VietinBank, Vietcombank, Sacombank, Shinhan Bank, ABBank), đạt 500.000 người dùng sau 1 năm.
• Khung pháp lý hiện hành:
  • Quyết định số 328/QĐ-NHNN (16/03/2017) thành lập Ban Chỉ đạo Fintech của NHNN.
  • Quyết định số 283/QĐ-TTg (19/02/2020) của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (regulatory sandbox).
  • Quyết định số 316/QĐ-TTg (03/2021) phê duyệt thí điểm 2 năm dịch vụ Mobile Money.
  • Nghị định số 101/2012/NĐ-CP và Nghị định số 80/2016/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt; Thông tư 39/2014/TT-NHNN và Thông tư 23/2019/TT-NHNN hướng dẫn dịch vụ trung gian thanh toán và nạp tiền ví điện tử.
  • Hạn chế pháp lý: Chưa có quy định chính thức cho P2P lending (nguy cơ biến tướng thành tín dụng đen), Robo-advisor, và giao dịch tiền mã hóa vẫn chưa được công nhận hợp pháp. Khảo sát của Nguyễn Thị Hoài Lê (2020) chỉ ra 80% công ty Fintech cho rằng thiếu chính sách hỗ trợ và 60% gặp khó khăn về thủ tục cấp phép kéo dài trên 3 tháng.

2. Kết quả khảo sát hành vi sử dụng Fintech

• Tỷ lệ sử dụng: 100% người được khảo sát sử dụng ít nhất một dịch vụ Fintech. Trong đó: Thanh toán kỹ thuật số đạt 259 người (99,6%); Robo-advisor đạt 16 người (6,15%); Cho vay P2P/Crowdfunding chỉ có 6 người (2,3%).
• Phân bổ theo độ tuổi: Nhóm dưới 25 tuổi chiếm 67,95% người dùng thanh toán điện tử (176 người). Nhóm 25–35 tuổi chiếm đa số ở dịch vụ P2P lending/crowdfunding (66,67% - 4 người) và Robo-advisor (56,25% - 9 người). Người trên 35 tuổi hầu như không tiếp cận các dịch vụ ngoài thanh toán.
• Kênh tiếp cận thông tin: Quảng cáo truyền thông (56,92%), giới thiệu từ bạn bè/người quen (26,92%), nhân viên ngân hàng/công ty Fintech tư vấn (14,23%), tự tìm hiểu qua môi trường học tập (0,77%), tự nghiên cứu cá nhân (0,38%).
• Tần suất sử dụng: 55,77% sử dụng vài lần một tuần; 28,08% sử dụng hàng ngày; 11,92% sử dụng vài lần một tháng; 4,23% sử dụng vài lần một năm.
• Lý do lựa chọn Fintech thay vì dịch vụ truyền thống:

Lý do lựa chọn	Số người đồng ý (n=260)	Tỷ lệ (%)
Tiết kiệm thời gian (Time-saving)	221	85,00%
Cung cấp nhiều tính năng hơn dịch vụ truyền thống	195	75,00%
Tiết kiệm chi phí (Cost-saving)	156	60,00%
Dễ sử dụng hơn dịch vụ truyền thống	99	38,08%
Nhiều chương trình ưu đãi, mã giảm giá	1	0,38%

• Chi tiêu hàng tháng cho dịch vụ Fintech: 57,69% người dùng chỉ chi dưới 1% thu nhập hàng tháng; 29,92% chi từ 1% đến 5%; 6,23% chi từ 6% đến 10%; và 6,15% chi trên 10% thu nhập.

3. Đánh giá mức độ tác động của Fintech

Kết quả định lượng cho thấy tác động tích cực của Fintech được đánh giá ở mức cao đến cực kỳ cao, bao gồm: tăng cường tính năng và sự thuận tiện, cải thiện chất lượng dịch vụ, tối ưu hóa giao diện người dùng, mở rộng kênh phân phối trực tuyến và giảm thiểu chi phí giao dịch. Ngược lại, các tác động tiêu cực được đánh giá ở mức độ trung bình, tập trung chủ yếu vào rủi ro an ninh mạng (cybersecurity risk), nguy cơ tổn thất tài chính trong quá trình giao dịch kỹ thuật số và việc cập nhật/thay đổi giao diện quá thường xuyên gây khó khăn cho người dùng lớn tuổi.

Chương 4: Khuyến nghị và kết luận (Recommendations and Conclusion)

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp cho 3 nhóm đối tượng nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của Fintech tại Việt Nam:

1. Đối với Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước:
   • Hoàn thiện khung pháp lý và sớm ban hành Nghị định về Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Regulatory Sandbox) cho lĩnh vực Fintech ngân hàng.
   • Ban hành quy định quản lý chuyên biệt đối với P2P lending để ngăn chặn biến tướng tín dụng đen; thiết lập hành lang pháp lý cho Robo-advisor và tài sản số.
   • Đơn giản hóa quy trình thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thẩm định cấp phép dịch vụ mới.
2. Đối với các tổ chức tài chính và công ty Fintech:
   • Đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghệ và bảo mật dữ liệu khách hàng nhằm giảm thiểu rủi ro tội phạm mạng.
   • Thiết kế giao diện ứng dụng thân thiện, đơn giản hóa trải nghiệm, đặc biệt hướng đến người dùng trung niên và cao tuổi.
   • Đẩy mạnh hợp tác chiến lược giữa ngân hàng thương mại và các startup Fintech, chia sẻ hạ tầng API mở để mở rộng hệ sinh thái số.
3. Đối với người sử dụng dịch vụ:
   • Nâng cao nhận thức bảo mật, chủ động bảo vệ mã xác thực OTP, mật khẩu PIN, tránh truy cập các liên kết lạ.
   • Thận trọng tìm hiểu kỹ điều khoản lãi suất, phí dịch vụ trước khi tham gia các nền tảng cho vay ngang hàng hoặc ứng dụng đầu tư tài chính.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Thực trạng dịch vụ: Khẳng định sự phân hóa sâu sắc trong mức độ phổ biến của các sản phẩm Fintech tại Việt Nam: mảng thanh toán điện tử gần như bão hòa với 99,6% người dùng trải nghiệm, trong khi các mảng mang tính chiều sâu như quản lý tài sản (Robo-advisor: 6,15%) và tín dụng thay thế (P2P lending: 2,3%) còn ở giai đoạn sơ khai.
• Hành vi tiêu dùng: Xác định thời gian (85%) và tính đa nhiệm tiện lợi (75%) là hai động lực quyết định thúc đẩy người dùng chuyển dịch từ dịch vụ truyền thống sang Fintech. Mức chi tiêu dành cho phí dịch vụ Fintech rất thấp (57,69% người dùng chi dưới 1% thu nhập).
• Mức độ tác động: Đánh giá định lượng khẳng định các tác động tích cực của Fintech đối với đặc tính, danh mục sản phẩm và kênh phân phối ở mức cao/rất cao; các tác động tiêu cực về an ninh thông tin và thao tác sử dụng ở mức trung bình.

Đóng góp của nghiên cứu

• Lấp đầy khoảng trống học thuật bằng cách đánh giá toàn diện tác động của Fintech trên cả 6 chiều cạnh của mô hình Deloitte (2016), thay vì chỉ tiếp cận đơn lẻ dưới góc độ phổ cập tài chính hay thanh toán điện tử.
• Cung cấp bức tranh phân tích hai chiều cân bằng (chỉ rõ cả lợi thế nâng cao tiện ích và thách thức rủi ro an ninh mạng, gian lận tài chính).
• Bổ sung nguồn dữ liệu định lượng thực chứng cập nhật về chân dung nhân khẩu học và thói quen sử dụng Fintech của người tiêu dùng đô thị Việt Nam tại thời điểm năm 2021.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về mẫu nghiên cứu: Kích thước mẫu khảo sát gồm 260 phản hồi hợp lệ còn tương đối nhỏ; phương pháp lấy mẫu thuận tiện qua mạng xã hội dẫn đến sự mất cân đối nhân khẩu học khi có tới 68,08% đáp viên dưới 25 tuổi và 77,31% có trình độ đại học. Do đó, kết quả chưa mang tính đại diện tuyệt đối cho toàn bộ dân số Việt Nam, đặc biệt là khu vực nông thôn và người cao tuổi.
• Hạn chế về phân bổ dịch vụ: Số lượng đáp viên sử dụng các dịch vụ ngoài thanh toán còn quá ít (chỉ có 16 người dùng Robo-advisor và 6 người dùng P2P lending), làm giảm độ sâu khi phân tích định lượng chi tiết cho từng phân khúc chuyên biệt này.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng quy mô khảo sát với phương pháp lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo vùng địa lý và phân bổ đều các nhóm tuổi.
  • Ứng dụng các mô hình kinh tế lượng chuyên sâu (như SEM, CFA, mô hình hồi quy đa biến) để kiểm định định lượng mức độ tác động của từng rủi ro công nghệ đến hiệu quả tài chính của ngân hàng và sự gắn bó của khách hàng.

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên và học viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Công nghệ Tài chính: Đề tài là tài liệu tham khảo giá trị về khung lý thuyết phân loại dịch vụ Fintech, phương pháp thiết kế bảng hỏi khảo sát thái độ người dùng và kỹ thuật chia tổ tần số thang đo Likert trong phân tích dữ liệu.
• Đối với các ngân hàng thương mại và công ty khởi nghiệp Fintech: Cung cấp dữ liệu thực chứng về hành vi, lý do chuyển dịch và mức độ sẵn sàng chi trả của khách hàng trẻ; từ đó làm căn cứ điều chỉnh giao diện, chiến lược truyền thông và kế hoạch hợp tác mở rộng hệ sinh thái sản phẩm.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính): Báo cáo cung cấp các luận cứ thực tiễn về những điểm nghẽn pháp lý (P2P lending, quy trình cấp phép kéo dài) để phục vụ quá trình hoàn thiện cơ chế thử nghiệm Sandbox và các chính sách quản lý trung gian thanh toán.

Câu hỏi thường gặp

1. Dịch vụ Fintech nào đang chiếm tỷ lệ người dùng cao nhất trong nghiên cứu?

Dịch vụ thanh toán kỹ thuật số (bao gồm ví điện tử, thanh toán qua NFC và chuyển tiền điện tử) chiếm tỷ lệ cao nhất với 259 trên tổng số 260 người tham gia khảo sát, tương đương 99,6%.

2. Hai rào cản pháp lý lớn nhất mà các doanh nghiệp Fintech tại Việt Nam gặp phải là gì?

Theo số liệu khảo sát của Nguyễn Thị Hoài Lê (2020) được trích dẫn trong văn bản, có 80% doanh nghiệp cho rằng thiếu các chính sách hỗ trợ phát triển và 60% doanh nghiệp gặp khó khăn do thủ tục cấp phép phân phối dịch vụ mới kéo dài trên 3 tháng.

3. Tỷ trọng sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trong các công ty Fintech Việt Nam là bao nhiêu?

Theo nghiên cứu của Trần Hoàng Anh (2020) trong văn bản, 70% công ty Fintech tại Việt Nam là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, và tỷ lệ sở hữu vốn ngoại tại nhiều công ty đã vượt mức 49%, đạt từ 60% đến 70%.

4. Người dùng tại Việt Nam chủ yếu chi trả bao nhiêu tiền hàng tháng cho việc sử dụng dịch vụ Fintech?

Đa số người dùng chi trả mức phí rất thấp: 57,69% đáp viên chỉ chi tiêu dưới 1% tổng thu nhập hàng tháng cho các dịch vụ Fintech; 29,92% chi tiêu từ 1% đến 5%; chỉ có 6,23% chi từ 6% đến 10% và 6,15% chi trên 10% thu nhập.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Minh Hanh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực trạng phát triển của hệ sinh thái Fintech tại Việt Nam giai đoạn 2016–2021. Bằng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp dựa trên 260 phản hồi khảo sát thực chứng và các nguồn dữ liệu thứ cấp, nghiên cứu chứng minh Fintech tạo ra tác động tích cực vượt trội ở mảng thanh toán số nhờ tính năng tiết kiệm thời gian và đa dạng tiện ích, đồng thời chỉ ra các rủi ro an ninh mạng và rào cản pháp lý cần khắc phục. Các đề xuất chính sách được xây dựng bám sát thực tiễn quản lý, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho cơ quan quản lý, các định chế tài chính và cộng đồng nghiên cứu học thuật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BANKING ACADEMY FINANCE FACULTY GRADUATION THESIS TITLE: IMPACTS OF FINTECH ON VIETNAM FINANCIAL SERVICES Student name: Nguyen Thi Minh Hanh Class: K20CLCC Academic year: 2017 - 2021 Student ID: 20A4010856 Instructor: Assoc. Tran Thi Xuan Anh Hanoi, May 2021 BANKING ACADEMY FINANCE FACULTY GRADUATION THESIS TITLE: IMPACTS OF FINTECH ON VIETNAM FINANCIAL SERVICES Student name: Nguyen Thi Minh Hanh Class: K20CLCC Academic year: 2017 - 2021 Student ID: 20A4010856 Instructor: Assoc. Tran Thi Xuan Anh Hanoi, May 2021 DECLARATION I hereby declare that the graduation thesis entitled: “Impacts of Fintech on Vietnam financial services” is carried out by myself and submitted to Finance Faculty of Banking Academy of Vietnam. I further declare that the data in this research is presented truthfully, and all of the secondary data used in the research is cited and referenced fully and correctly according to the regulations of Banking Academy.

I ensure that I have not copied any other authors‟ work, or used any material from other sources without acknowledgement. i ACKNOWLEDGEMENT Becoming a student at Finance Faculty – Advanced Program of Banking Academy of Vietnam has been an amazing journey that is filled with joyful memories to me. I would have never been able to complete that journey, as well as this graduation thesis, without the help and support from my teachers and my family. First of all, I would like to express my sincere gratitude to all my lecturers at Banking Academy in general and Finance Faculty in particular, who have given me useful knowledge from the lessons I took during my four-year course.

Their lectures have been great opportunities for me to broaden my horizon. Secondly, I am very thankful for my instructor, Assoc. Tran Thi Xuan Anh, Deputy head of Finance Faculty, who has dedicated a considerable amount of time and effort to instruct me on my graduation thesis. Her detailed guidance and valuable suggestions have a significant contribution to the completion of my graduation thesis.

Last but not least, I would like to thank my parents, who have always been the greatest motivation for everything I have done in my life. Their love and support mean the world to me. ii TABLE OF CONTENTS DECLARATION. ii LIST OF ABBREVIATIONS.v LIST OF TABLES.

vi LIST OF FIGURES .1 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW. Overview of Fintech. Impacts of Fintech on financial services. Research gap and research questions .17 CHAPTER 2: DATA AND METHODOLOGY.

Data collecting method. Data collection and processing procedure .25 CHAPTER 3: IMPACTS OF FINTECH ON VIETNAM FINANCIAL SERVICES. The situation of Fintech in Vietnam. Vietnam Fintech ecosystem.

Fintech legal framework. Evaluation of Fintech impacts on Vietnam financial services. An assessment on the impact level of Fintech on Vietnam financial services.49 CHAPTER 4: RECOMMENDATIONS AND CONCLUSION. For Vietnam government.

For Vietnam financial institutions and Fintech companies. For Vietnam Fintech users .65 iv LIST OF ABBREVIATIONS Abbreviations Meaning ATM Automated teller machine CDM Cash deposit machine CFA Confirmatory factor analysis EFT Electronic funds transfer eKYC Electronic Know Your Customer ETF Exchange-traded fund Fintech Financial technology GDP Gross domestic product IMS Innovative Market Solutions NFC Near-field communication OTP One-time password P2P Peer-to-peer PIN Personal identification number SBV State Bank of Vietnam SEM Structural equation model SWIFT Society of Worldwide Interbank Financial Telecommunications UOB United Overseas Bank WTO World Trade Organization v LIST OF TABLES Table Page Table 2. The intervals and meaning of classes 26 Table 3. The number of Fintech users (classified according 32 to types of services) Table 3.

The number of users of each Fintech service 34 (classified according to age groups) Table 3. Reasons for users to choose Fintech services over 37 traditional financial services Table 3. An assessment on the impact level of Fintech on Vietnam financial services based on 3 aspects: 43 characteristics; offerings and distribution vi LIST OF FIGURES Figure Page Figure 1. Number of Fintech startups worldwide from 2018 7 to 2021, by region Figure 1.

Aspects of financial services that are impacted by 12 Fintech Figure 1. Research framework 18 Figure 2. Primary data collection and processing procedure 21 Figure 2. Age groups of respondents by percentage 22 Figure 2.

Education level of respondents by percentage 23 Figure 2. Monthly income of respondents by percentage 24 Figure 3. The percentage of Vietnam Fintech companies in 28 operation in Vietnam by 2020 by sector Figure 3. The frequency of usage of Fintech services by 36 percentage Figure 3.

Users‟ evaluation on the positive impacts of 45 Fintech towards financial services Figure 3. Users‟ evaluation on the negative impacts of 49 Fintech on financial services vii INTRODUCTION In recent years, technology has been developing at an extremely fast pace. Technology is applied into various sectors to create innovative inventions that are useful for human life, therefore, it can be said that the emergence of technology has major impacts on many sectors, one of which is finance. The term “Fintech”, which is an abbreviation of “financial technology”, has been used over the last several years to imply the application of technology innovations into financial services in order to improve their quality and efficiency.

Even though the concept of Fintech has only appeared for a few years, it has already become a worldwide trend in the global financial system. Fintech covers a wide range of financial services, including alternative lending solutions, payment or investment management, which is the reason why recently, many traditional financial service providers have considered Fintech as their new development direction, while a large number of startups has also been established to take part in the Fintech service market. The wide usage of Fintech on many different regions of the world has urged many researchers to carry out studies about Fintech in order to understand more about the nature of Fintech as well as its application and its influences on finance, especially on financial services. Particularly in Vietnam, in recent years, there have been several studies about the impacts of Fintech financial services, which are mainly classified into three groups.

The first one points out factors affecting customer adoption of Fintech services, with the research of Dao My Hang et al. (2018), Le Van Phuc et al. The studies show several similar results on the factors that have the largest impact on customers‟ decision, such as financial services‟ ease of use or their usefulness. The second group illustrates impacts of Fintech on financial inclusion, which is the capability of individuals and businesses to access to useful and affordable financial products and services (World Bank, 2018).

This group contains several noteworthy studies, such as Dao Hong Nhung et al. Dao Hong Nhung et al. (2020) uses quantitative models to show that Fintech has a positive influence on financial services in Vietnam, while Pham Thi Huyen (2019) mentions opportunities and challenges of Fintech on promoting financial inclusion in 1 Vietnam. The last group analyzes the impacts of Fintech on specific financial services, mostly payment services.

There are some worth noting studies, such as Phan Thi Thu Ha et al. (2018) and Tran Nguyen Minh Hai (2020), which show that Fintech offers new types of payment services; or Luong Thi Thu Hang (2018), which mainly focuses on crowdfunding and states that Fintech bring new forms of capital mobilization for small and medium enterprises in Vietnam. Although the researches mentioned above are very well-conducted, it can be seen that most of them only find out the general impacts of Fintech on financial inclusion, or on very few types of financial services. This leaves a gap because Fintech is also applied into many other financial services, such as investment management, peer-to-peer lending, and so on.

Moreover, much as the positive effects of Fintech on financial services, which have been mentioned in the prior empirical researches, are undeniable, the negative effects coming from this new trend also exist. Therefore, this thesis is conducted to find out both the positive and negative impacts of Fintech on financial services in Vienam. The results in this study is analyzed based on both primary data, which is collected from a survey about users‟ opinions on the impacts of Fintech on financial services, with over 260 individual participants; and secondary data, which is cited from studies, reports and articles of organizations and individual authors. Throughout the findings, it can be seen that Fintech has both positive and negative impacts on six aspects of financial services, including: (1) characteristics; (2) offerings; (3) distribution; (4) customer experience; (5) business economics and (6) industry dynamics.

The positive influences are mainly assessed to be at a high to extremely high level, whereas the negative effects are more likely to be at a moderate level. The research also suggests several recommendations for Vietnam government, Fintech companies, financial institutions and Fintech users in order to promote the development of Fintech in the future and reduce its negative influences. This thesis consists of the four following chapters: Chapter 1: Literature review: Providing a theoretical framework about Fintech and financial services, as well as the results of empirical researches. 2 Chapter 2: Data and methodology: Explaining the types of data and methodology used in the research, and a specific description on the sample of the survey.

Chapter 3: Impacts of Fintech on Vietnam financial services: Analyzing the impacts of Fintech on Vietnam financial services based on the collected data. Chapter 4: Recommendations and conclusion: Suggesting several recommendations to enhance the positive effects of Fintech and limit its negative sides. 3 CHAPTER 1: LITERATURE REVIEW 1. Overview of Fintech 1.

Definition of Fintech “Fintech” is an abbreviation for the term “financial technology”. In general, it is commonly used to describe the application of modern technology into financial sector. Much as in the early 21st century, this term only referred to the technology that financial institutions used to operate their back-end systems; today, with the development of the Internet and computerization, Fintech has evolved into a broader concept. It includes technology innovation in a wide range of sectors: from retail banking and finance to investment management and cryptocurrencies such as Bitcoin.

According to Kagan (2020), Fintech implies the integration of new technology into financial services in order to improve their efficiency as well as delivery. PwC (2016) defines Fintech as a crossing between finance and technology, which helps both existing firms and startups take advantage of technology to provide financial services at a lower cost than traditional ones and create innovating solutions. Schueffel (2016) proposes that Fintech is a financial industry, which applies modern technology to improve financial activities. Overall, even though there is no consensus on the definition of Fintech, it can be seen that these different concepts share similar characteristics: Firstly, Fintech is related to the process of using technology to offer financial services.

This further means providing new, creative financial services for consumers. Secondly, Fintech aims to elevate the quality of new financial services comparing to traditional ones. Technology helps companies to come up with solutions to enhance services‟ efficiency and convenience at an affordable cost. Thirdly, there are a variety of companies involving in Fintech, ranging from well-established financial institutions, technology firms to fresh startups.

Therefore, it can be inferred that 4 Fintech is becoming a trend in finance, as it is more and more widely applied into this sector. Development of Fintech a.0 (1866 – 1967) The evolution of Fintech began in 1866, when the first transatlantic cable was successfully installed, providing infrastructure for financial globalization. After that, in 1918, Fedwire – the first electronic fund transfer system operated by telegraph and Morse code was put into use. Next, in 1950, credit cards were introduced publicly by Diners Club – a charge card company.

Moreover, it was in this period that the first automated teller machine (ATM) was invented by the British multinational bank – Barclays in 1967, marking a milestone of modern technology development. With the important events above, the first stage – Fintech 1.0 is considered a foundation for today modern Fintech.