0237 tác động của đầu tư công nghệ thông tin đến năng lực cạnh tranh các nhtm việt nam luận văn thạc sĩ tcnh nguyễn ngọc lâm đặng văn dân tp hcm đh nh hc

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu 0237 tác động của đầu tư công nghệ thông tin đến năng lực cạnh tranh các nhtm việt nam luận văn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Lâm
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Văn Dân
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đầu Tư Công Nghệ Thông Tin Đến Năng Lực Cạnh Tranh Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.3.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp và nội dung nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của đề tài
• 1.7. Bố cục bài nghiên cứu
• 1.8. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ CNTT ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NHTM
• 2.1. Cơ sở lý luận về đầu tư CNTT của NHTM
• 2.1.1. Công nghệ thông tin trong NHTM
• 2.1.1.1. Khái niệm công nghệ thông tin
• 2.1.1.2. Vai trò của CNTT đối với NHTM
• 2.1.2. Đầu tư CNTT của NHTM
• 2.2. Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTM
• 2.2.1. Khái niệm cạnh tranh
• 2.2.2. Khái niệm năng lực cạnh tranh
• 2.2.3. Tiêu chí đo lường năng lực cạnh tranh của NHTM
• 2.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của NHTM
• 2.3. Tác động của đầu tư CNTT đến năng lực cạnh tranh của NHTM
• 2.4. Các nghiên cứu có liên quan
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Các biến nghiên cứu
• 3.3.1. Biến phụ thuộc
• 3.3.2. Biến độc lập
• 3.4. Phương pháp và mô hình hồi quy
• 3.4.1. Các mô hình hồi quy
• 3.4.2. Kiểm định sự phù hợp của mô hình
• 3.4.3. Kiểm định khuyết tật của mô hình
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả và phân tích tương quan
• 4.1.1. Thống kê mô tả
• 4.1.2. Phân tích tương quan và đa cộng tuyến
• 4.2. Kết quả hồi quy
• 4.2.1. Kiểm định và lựa chọn mô hình
• 4.2.2. Kiểm định và xử lý các khuyết tật mô hình
• 4.2.3. Thảo luận kết quả thực nghiệm
• 4.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận nghiên cứu
• 5.2. Một số khuyến nghị
• 5.2.1. Khuyến nghị với NHTM
• 5.2.2. Khuyến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai
• 5.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: CƠ SỞ DỮ LIỆU CỦA 14 NHTM VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2009 –2019

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của đầu tư công nghệ thông tin đến năng lực cạnh tranh

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghệ 4.0, đầu tư công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành yếu tố then chốt giúp các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc áp dụng CNTT không chỉ giúp cải thiện quy trình hoạt động mà còn tạo ra những sản phẩm dịch vụ mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Nghiên cứu này sẽ phân tích những tác động tích cực của đầu tư CNTT đến năng lực cạnh tranh của các NHTM tại Việt Nam.

1.1. Đầu tư công nghệ thông tin trong ngân hàng thương mại

Đầu tư CNTT trong NHTM không chỉ bao gồm việc mua sắm thiết bị mà còn là việc phát triển phần mềm và hệ thống quản lý. Các ngân hàng cần phải có chiến lược đầu tư rõ ràng để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng CNTT.

1.2. Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại Việt Nam

Năng lực cạnh tranh của NHTM được đo lường qua nhiều chỉ số như lợi nhuận, thị phần và sự hài lòng của khách hàng. Việc đầu tư vào CNTT giúp các ngân hàng cải thiện các chỉ số này một cách đáng kể.

II. Vấn đề và thách thức trong đầu tư công nghệ thông tin

Mặc dù đầu tư công nghệ thông tin mang lại nhiều lợi ích, nhưng các NHTM Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như chi phí đầu tư cao, thiếu hụt nhân lực có kỹ năng và sự thay đổi trong quy định pháp lý có thể cản trở quá trình này. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả đầu tư.

2.1. Chi phí đầu tư và hiệu quả

Chi phí đầu tư vào CNTT có thể rất lớn, đặc biệt là đối với các ngân hàng nhỏ. Tuy nhiên, nếu được quản lý tốt, hiệu quả từ đầu tư này có thể vượt xa chi phí ban đầu.

2.2. Thiếu hụt nhân lực có kỹ năng

Sự thiếu hụt nhân lực có kỹ năng trong lĩnh vực CNTT là một thách thức lớn. Các ngân hàng cần đầu tư vào đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để khai thác tối đa lợi ích từ CNTT.

III. Phương pháp đầu tư công nghệ thông tin hiệu quả cho ngân hàng

Để tối ưu hóa đầu tư công nghệ thông tin, các NHTM cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc xây dựng một chiến lược đầu tư rõ ràng, kết hợp với việc đánh giá thường xuyên sẽ giúp ngân hàng đạt được mục tiêu đề ra.

3.1. Xây dựng chiến lược đầu tư CNTT

Một chiến lược đầu tư CNTT rõ ràng sẽ giúp ngân hàng xác định được các lĩnh vực cần ưu tiên và phân bổ nguồn lực một cách hợp lý.

3.2. Đánh giá hiệu quả đầu tư

Việc đánh giá hiệu quả đầu tư CNTT cần được thực hiện định kỳ để điều chỉnh kịp thời các chiến lược và phương pháp đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn của công nghệ thông tin trong ngân hàng

Các ứng dụng của công nghệ thông tin trong ngân hàng đã mang lại nhiều lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng. Từ việc tự động hóa quy trình giao dịch đến việc cung cấp dịch vụ ngân hàng trực tuyến, CNTT đã thay đổi cách thức hoạt động của NHTM.

4.1. Dịch vụ ngân hàng trực tuyến

Dịch vụ ngân hàng trực tuyến giúp khách hàng thực hiện giao dịch mọi lúc, mọi nơi, từ đó nâng cao sự hài lòng và trung thành của khách hàng.

4.2. Tự động hóa quy trình giao dịch

Tự động hóa quy trình giao dịch không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu sai sót trong quá trình xử lý thông tin.

V. Kết luận và tương lai của đầu tư công nghệ thông tin trong ngân hàng

Đầu tư CNTT sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam. Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và áp dụng công nghệ mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.1. Xu hướng đầu tư CNTT trong tương lai

Các ngân hàng sẽ cần phải theo dõi các xu hướng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và blockchain để duy trì lợi thế cạnh tranh.

5.2. Khuyến nghị cho các ngân hàng

Các ngân hàng nên đầu tư vào đào tạo nhân lực và phát triển hệ thống CNTT để tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 bùng nổ, ngành ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đang đứng trước áp lực chuyển đổi số mạnh mẽ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, trong giai đoạn 2009-2019, các NHTM đã đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin (CNTT), với mức đầu tư phần mềm máy tính tại 14 ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) đạt từ vài trăm đến hơn một nghìn tỷ đồng mỗi năm, điển hình như BIDV với mức đầu tư 1.606,81 tỷ đồng năm 2019, tăng 12% so với năm trước. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng CNTT trong các ngân hàng vẫn còn nhiều hạn chế, ví dụ chỉ có 43,8% ngân hàng đạt chứng chỉ an toàn thông tin và 53,1% triển khai hệ thống quản lý quan hệ khách hàng (CRM).

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tác động của đầu tư CNTT đến năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam, được đo lường qua tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Mục tiêu cụ thể là phân tích mối quan hệ giữa mức đầu tư CNTT và hiệu quả kinh doanh của các ngân hàng trong giai đoạn 2009-2019, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời đại số hóa. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào 14 ngân hàng TMCP có công bố đầy đủ thông tin đầu tư CNTT, với dữ liệu tài chính được kiểm toán và công khai.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của đầu tư CNTT trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh của các NHTM, từ đó hỗ trợ các nhà quản trị và cơ quan quản lý trong việc hoạch định chính sách và chiến lược phát triển ngành ngân hàng trong bối cảnh chuyển đổi số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính: lý thuyết đầu tư công nghệ thông tin và lý thuyết năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại.

1. Lý thuyết đầu tư công nghệ thông tin (CNTT): Được định nghĩa theo Luật CNTT số 67/2006/QH11, CNTT bao gồm các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý và lưu trữ thông tin số. Trong ngân hàng, CNTT giúp tự động hóa quy trình tín dụng, quản lý rủi ro, thanh toán điện tử và nâng cao hiệu quả quản trị nội bộ.

2. Lý thuyết năng lực cạnh tranh của NHTM: Năng lực cạnh tranh được hiểu là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh. Các tiêu chí đo lường bao gồm năng lực tài chính (vốn tự có, tỷ lệ nợ xấu, ROE), năng lực công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản lý và cơ cấu tổ chức, thương hiệu, cũng như mức độ đa dạng hóa sản phẩm và mạng lưới hoạt động.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm:

• ROE (Return on Equity): Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, dùng làm biến phụ thuộc đo lường năng lực cạnh tranh.
• LNSOFT: Logarit tự nhiên của mức đầu tư CNTT, biến độc lập chính.
• NPL: Tỷ lệ nợ xấu trên tổng nợ, phản ánh chất lượng tài sản.
• CAP: Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng vốn, thể hiện mức độ an toàn vốn.
• LIQ: Tỷ lệ tài sản lưu động trên tổng tài sản, đo lường khả năng thanh khoản.
• CREDITGR: Tốc độ tăng trưởng tín dụng, phản ánh hoạt động kinh doanh.
• GDP và INF: Tổng sản phẩm quốc nội và tỷ lệ lạm phát, là các biến kiểm soát môi trường kinh tế vĩ mô.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu bảng không cân bằng (Unbalanced Panel Data) thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 14 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2009-2019, tổng cộng 140 quan sát. Các ngân hàng được lựa chọn dựa trên tiêu chí công bố đầy đủ thông tin đầu tư CNTT và không bị kiểm soát đặc biệt hay sáp nhập.

Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phần mềm Stata 15, sử dụng các mô hình hồi quy:

• Pooled OLS: Mô hình bình phương tối thiểu gộp, đơn giản nhưng có thể gặp hiện tượng tự tương quan.
• Fixed Effects Model (FEM): Mô hình tác động cố định, kiểm soát các đặc điểm không thay đổi theo thời gian của từng ngân hàng.
• Random Effects Model (REM): Mô hình tác động ngẫu nhiên, giả định sự biến động giữa các ngân hàng là ngẫu nhiên và không tương quan với biến độc lập.

Kiểm định Hausman được sử dụng để lựa chọn mô hình phù hợp giữa FEM và REM. Ngoài ra, các kiểm định đa cộng tuyến (VIF), phương sai sai số thay đổi (Breusch-Pagan), và tự tương quan (Wooldridge test) được thực hiện để đảm bảo tính chính xác và hiệu quả của mô hình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng tích cực của đầu tư CNTT đến năng lực cạnh tranh:
   Biến LNSOFT có hệ số hồi quy dương và có ý nghĩa thống kê dưới 1% trong mô hình Pooled OLS (hệ số 0,028) và REM (hệ số 0,0274), cho thấy mức đầu tư CNTT tăng 1% sẽ làm tăng ROE khoảng 0,027-0,028 điểm phần trăm. Điều này chứng minh đầu tư CNTT góp phần nâng cao hiệu quả sinh lời và năng lực cạnh tranh của các NHTM.

2. Tác động tiêu cực của tỷ lệ nợ xấu (NPL):
   NPL có hệ số âm và có ý nghĩa thống kê dưới 5% trong các mô hình FEM và REM, cho thấy tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng.

3. Các biến khác như vốn chủ sở hữu (CAP), tỷ lệ tài sản lưu động (LIQ), tốc độ tăng trưởng tín dụng (CREDITGR), GDP và lạm phát (INF) không có ảnh hưởng đáng kể đến ROE trong mô hình phân tích.

4. Kiểm định mô hình:
   Kiểm định Hausman cho thấy mô hình REM phù hợp hơn FEM với giá trị p = 0,6151 > 0,05. Kiểm định phương sai sai số và tự tương quan không phát hiện hiện tượng vi phạm giả định mô hình, đảm bảo tính tin cậy của kết quả.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, khẳng định vai trò quan trọng của đầu tư CNTT trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM. Việc đầu tư vào phần mềm, hệ thống quản lý và bảo mật giúp ngân hàng cải thiện quy trình nghiệp vụ, giảm chi phí vận hành và tăng trải nghiệm khách hàng, từ đó gia tăng lợi nhuận.

Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng tiêu cực là điều dễ hiểu do nợ xấu làm giảm nguồn vốn khả dụng và tăng chi phí dự phòng rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Các biến kinh tế vĩ mô như GDP và lạm phát không có tác động rõ ràng trong giai đoạn nghiên cứu có thể do sự ổn định tương đối của nền kinh tế Việt Nam trong thập kỷ qua.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng tăng trưởng đầu tư CNTT và ROE trung bình của các ngân hàng qua các năm, cũng như bảng phân tích hồi quy chi tiết các biến số.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư có trọng điểm vào CNTT:
   Các NHTM cần xây dựng chiến lược đầu tư CNTT bài bản, tập trung vào nâng cấp hệ thống Core banking, bảo mật thông tin và phát triển dịch vụ ngân hàng số nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh. Thời gian thực hiện ưu tiên trong 3-5 năm tới.

2. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực CNTT:
   Đào tạo và tuyển dụng nhân sự có trình độ chuyên môn cao về CNTT, đồng thời tăng cường kỹ năng vận hành và quản lý hệ thống công nghệ để phát huy tối đa hiệu quả đầu tư. Chủ thể thực hiện là các ngân hàng phối hợp với các cơ sở đào tạo trong vòng 2 năm.

3. Cải thiện quản lý rủi ro tín dụng:
   Giảm tỷ lệ nợ xấu thông qua ứng dụng CNTT trong đánh giá, giám sát tín dụng và quản lý tài sản đảm bảo, góp phần nâng cao chất lượng tài sản và lợi nhuận. Thời gian triển khai liên tục và đánh giá định kỳ hàng năm.

4. Tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước:
   Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý, chính sách hỗ trợ và giám sát việc đầu tư CNTT, đồng thời thúc đẩy tiêu chuẩn an toàn bảo mật trong thanh toán điện tử. Thời gian thực hiện trong 1-3 năm tới.

5. Khuyến khích đổi mới sáng tạo và hợp tác với Fintech:
   Các NHTM nên chủ động hợp tác với các công ty công nghệ tài chính để phát triển sản phẩm dịch vụ mới, nâng cao trải nghiệm khách hàng và mở rộng thị trường. Đây là giải pháp dài hạn, cần được triển khai liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng thương mại:
   Giúp hiểu rõ tác động của đầu tư CNTT đến hiệu quả kinh doanh, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư công nghệ phù hợp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính):
   Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để hoàn thiện chính sách, quy định về đầu tư CNTT và quản lý rủi ro trong ngành ngân hàng, góp phần ổn định và phát triển hệ thống tài chính.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng:
   Là tài liệu tham khảo khoa học về mối quan hệ giữa đầu tư CNTT và năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực ngân hàng, hỗ trợ phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Các công ty công nghệ tài chính (Fintech) và nhà đầu tư:
   Hiểu được xu hướng đầu tư CNTT và nhu cầu chuyển đổi số của các NHTM Việt Nam, từ đó xây dựng sản phẩm, dịch vụ phù hợp và có chiến lược hợp tác hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Đầu tư CNTT ảnh hưởng như thế nào đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng?
   Đầu tư CNTT giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm chi phí, cải thiện dịch vụ khách hàng và tăng lợi nhuận, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh. Ví dụ, ngân hàng BIDV với mức đầu tư CNTT lớn có ROE cao hơn trung bình ngành.

2. Tại sao tỷ lệ nợ xấu lại ảnh hưởng tiêu cực đến năng lực cạnh tranh?
   Nợ xấu làm giảm nguồn vốn khả dụng, tăng chi phí dự phòng và rủi ro tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và uy tín ngân hàng, làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường.

3. Các ngân hàng nên ưu tiên đầu tư vào lĩnh vực CNTT nào?
   Ưu tiên nâng cấp hệ thống Core banking, bảo mật thông tin, phát triển dịch vụ ngân hàng số và tự động hóa quy trình tín dụng để tăng hiệu quả và giảm rủi ro.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả đầu tư CNTT trong ngân hàng?
   Có thể sử dụng các chỉ số tài chính như ROE, ROA, tỷ lệ nợ xấu, cùng với các chỉ số về mức độ ứng dụng công nghệ và sự hài lòng của khách hàng.

5. Vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong việc thúc đẩy đầu tư CNTT là gì?
   Cơ quan quản lý cần xây dựng khung pháp lý, chính sách hỗ trợ, giám sát an toàn bảo mật và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh để các ngân hàng yên tâm đầu tư và phát triển công nghệ.

Kết luận

• Đầu tư công nghệ thông tin có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê cao đến năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thương mại Việt Nam, thể hiện qua chỉ số ROE.
• Tỷ lệ nợ xấu là yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng.
• Mô hình hồi quy ngẫu nhiên (REM) được lựa chọn là phù hợp nhất để phân tích dữ liệu bảng không cân bằng của 14 ngân hàng trong giai đoạn 2009-2019.
• Các ngân hàng cần tập trung đầu tư có trọng điểm vào CNTT, nâng cao năng lực nguồn nhân lực và quản lý rủi ro để phát huy tối đa lợi ích từ công nghệ.
• Cơ quan quản lý nhà nước cần hoàn thiện chính sách, giám sát và hỗ trợ để thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành ngân hàng.

Next steps: Các ngân hàng nên xây dựng kế hoạch đầu tư CNTT chi tiết trong 3-5 năm tới, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi và phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng khác.

Các nhà quản trị ngân hàng và cơ quan quản lý hãy ưu tiên đầu tư và hoàn thiện khung pháp lý cho CNTT nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của luận văn mang lại cái nhìn tổng quát nhất về đề tài nghiên cứu bao gồm: mục tiêu nghiên cứu, đối tượng, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu. Đồng thời nêu lên ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của bài nghiên cứu. Cuối cùng, tại chương này sẽ trình bày tổng quan cấu trúc của luận văn. Thông qua việc thiết lập các mục tiêu từ tổng quát đến cụ thể, tác giả sẽ lần lượt tiếp cận các cơ sở lý thuyết về đầu tư CNTT, năng lực cạnh tranh của NHTM và tác động của đầu tư CNTT đến năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong chương 2.1 Cơ sở lý luận về đầu tư CNTT của NHTM 2.1 Công nghệ thông tin trong NHTM 2.1 Khái niệm công nghệ thông tin Ngày nay, Information technology (IT) – Công nghệ thông tin (CNTT) đã trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống hiện đại.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn chưa thật sự hiểu rõ ý nghĩa của thuật ngữ này. Tại Việt Nam, căn cứ luật công nghệ thông tin số 67/2006/QH11 ngày 29/06/2006 do Quốc Hội ban hành đưa ra định nghĩa: "Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, công nghệ và công cụ kỹ thuật hiện đại để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ và trao đổi thông tin số". Luật công nghệ thông tin năm 2006 nhấn mạnh : “Ứng dụng công nghệ thông tin là việc sử dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động thuộc lĩnh vực kinh tế - xã hội, đối ngoại, quốc phòng, an ninh và các hoạt động khác nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của các hoạt động này” Theo TS Nguyễn Thị Kim Thanh (2020), “Công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại – chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnh vực hoạt động của con người và xã hội”. Qua những định nghĩa trên, có thể hiểu CNTT bao gồm các kỹ thuật phần cứng, phần mềm, dữ liệu, mạng máy tính và viễn thông được sử dụng để xử lý thông tin.

Có thể khẳng định ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất kinh doanh là việc sử dụng công nghệ thông tin phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh và quản lý của doanh nghiệp nhằm khai thác tối đa nguồn lực và tối ưu hoá hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đem lại lợi ích cao nhất.2 Vai trò của CNTT đối với NHTM Số hóa trong ngành ngân hàng là xu hướng tất yếu để các ngân hàng tồn tại và phát triển trong thời đại mới trước sự tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và sự 7 lớn mạnh của Fintech.Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tiềm năng để ngân hàng số phát triển với nhiều yếu tố thuận lợi như nền kinh tế đang phát triển, dân số trẻ so với khu vực, có tốc độ tăng trưởng internet cao, thanh toán không dùng tiền mặt và tiềm năng phát triển ngân hàng bán lẻ rất lớn. Do đó CNTT có vai trò rất quan trong đối với các NHTM Việt Nam. Cụ thể như sau: Đối với hoạt động quản trị: CNTT giúp NHTM quản trị dữ liệu tập trung. Hạ tầng CNTT cũng đã được triển khai đồng bộ, hiện đại, kết nối trực tuyến thông suốt từ trụ sở chính đến các chi nhánh nhỏ và được triển khai trên toàn quốc.

Trụ sở chính có thể quản lý, giám sát, kiểm soát và ngăn ngừa rủi ro hoạt động nghiệp vụ toàn hệ thống thông qua ứng dựng quản lý hoạt động ngân hàng. Với các chương trình thanh toán có ứng dụng hàm lượng công nghệ cao và đa dạng tiện ích đã giúp trụ sở chính quản lý được các dữ liệu chuyển tiền của toàn hệ thống, thuận tiện trong kiểm soát và xử lý tự động, hạn chế nhiều tác nghiệp thủ công và hậu kiểm; giúp điều chỉnh sai sót, tận dụng tối đa thông tin chuyển tiền của chi nhánh, kịp thời thực hiện các báo cáo định kỳ, đột xuất thông qua các dữ liệu được lưu tự động rút ngắn đáng kể thời gian tìm kiếm. Tự động hóa và quản lý các thông tin nhân sự ngân hàng; triển khai giải pháp quản lý tài sản Nợ và Có bằng nguồn lực nội bộ. Đối với các hoạt động tín dụng: CNTT giúp NHTM quản lý tập trung và bảo mật hệ thống đánh giá và xếp hạng tín dụng của khách hàng; tự động hóa quy trình tín dụng cá nhân dưới dạng số hóa toàn bộ quy trình tín dụng bán lẻ: từ bước tiếp xúc, tiếp nhận thông tin nhu cầu của khách hàng tại các đơn vị bán cho đến khi hồ sơ được phê duyệt, giải ngân, quản lý hồ sơ sau giải ngân.

Giúp cho các NHTM có thể theo dõi trạng thái xử lý hồ sơ trực tuyến, giảm thiểu mất mát, sai sót thông tin do trao đổi thông tin qua các kênh như email, điện thoại, hay chuyển hồ sơ vật lý. Ứng dụng CNTT đã triển khai quản lý rủi ro tín dụng, hệ thống Quản lý Tài sản đảm bảo và Hạn mức tín dụng Smart Lender (CLIMS) với mục đích cải thiện hệ thống quản trị. Bên cạnh đó, NHTM cũng đã tăng cường hệ thống Giám sát an ninh doanh nghiệp (ESM); hệ thống giám sát ứng dụng tập trung (CAM); hệ thống Quản lý nội dung doanh nghiệp (ECM). 8 Đối với hoạt động thanh toán: CNTT đã giúp cho hoạt động thanh toán điện tử tại Việt Nam phát triển nhanh, đã bắt kịp xu hướng thế giới, gia tăng tỷ lệ sử dụng thẻ, thói quen sử dụng thanh toán trực tuyến đã dần trở nên phổ biến góp phần tăng độ an toàn, bảo mật và được tích hợp đa tiện ích, thêm nhiều tính năng để sử dụng thanh toán hóa đơn.

Một số ngân hàng triển khai hiệu quả các dịch vụ thanh toán hiện đại về điện, nước, cước viễn thông, học phí. NHTM đã triển khai thành công việc sử dụng ngân hàng trực tuyến trên nhiều thiết bị khác nhau bên cạnh máy tính cố định như: iPad, iPhone, và trên nhiều trình duyệt Internet Explorer, Safari, Firefox. Dịch vụ chuyển tiền quốc tế (CTQT) của NHTM cũng mở rộng trên nền CNTT phát triển, cung cấp dịch vụ CTQT cho tất cả các đối tượng khách hàng và có quan hệ với định chế tài chính trên khắp thế giới.2 Đầu tư CNTT của NHTM Nhận thấy được tầm quan trọng của CNTT trong hoạt động ngân hàng, các NHTM Việt Nam đã và đang xây dựng được một cơ sở hạ tầng CNTT hiện đại theo mô hình tập trung hóa tài khoản, các tiện ích ngân hàng đã được sử dụng rộng rãi nhắm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập với khu vực và thế giới. Theo các khảo sát gần đây của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc ứng dụng CNTT trong các lĩnh vực cho thấy: Ngành Ngân hàng được xem là một trong những ngành ứng dụng CNTT nhiều và sâu rộng nhất: 98% các chi nhánh đã tham gia kết nối mạng WAN, 96% ngân hàng đã có hệ thống đảm bảo an ninh mạng, 92% ngân hàng có chính sách quản lý rủi ro dựa trên nền tảng CNTT.

Một số NHTM đã ứng dụng CNTT để tăng cường hiệu quả kinh doanh, nâng cao năng lực quản trị nội bộ thông qua phát triển CNTT. Tuy nhiên, các thống kê gần đây về mức độ sẵn sàng ứng dụng CNTT trong hệ thống ngân hàng Việt Nam cho thấy kết quả không mấy khả quan. Ngoài chỉ tiêu 100% các NHTM đã triển khai hệ thống Core banking thì các chỉ tiêu khác phản ánh khả năng ứng dụng CNTT như quản lý rủi ro chỉ đạt 59,4%, hay chỉ 43,8% ngân hàng đạt chứng chỉ về an toàn thông tin, triển khai hệ thống CRM (Customer Relationship Management) chỉ đạt 53,1%, còn ERP chỉ 50%. 9 Sự cần thiết phải nâng cấp hệ thống Core banking là nhu cầu đặt ra đối với nhiều NHTM Việt Nam hiện nay nhằm gia tăng tỷ lệ tự động hóa, rút ngắn thời gian thực hiện các giao dịch, mở rộng dịch vụ, mạng lưới, cũng như ghi nhận ngày càng chi tiết các thông tin liên quan đến giao dịch của khách hàng cho mục đích quản trị, điều hành.

Những năm trở lại đây, nhiều NHTM đã phải nâng cấp hệ thống Core banking của mình nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển như ACB, TCB (2014), MSB (2016), LVPB, Vietinbank (2017), SCB, Sacombank, ABBank, EIB (2018)… Đầu tư vào hệ thống bảo mật cũng là một xu hướng bắt buộc của hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay, phù hợp với xu hướng mà Capgemini (2016) đã chỉ ra, đặc biệt là với hoạt động thẻ, thanh toán trực tuyến. Ngày 31/3/2017, NHNN đã có Quyết định số 630/QĐ-NHNN về việc áp dụng các giải pháp về an toàn bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng, trong đó từ 01/01/2019 các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, trung gian thanh toán trên mạng Internet phải triển khai áp dụng các giải pháp xác thực bảo đảm an toàn tùy theo hạn mức giao dịch, những giao dịch lớn hơn 100 triệu đồng đã phải dùng các biện pháp có bảo mật cao như Soft OTP (là phần mềm được cài đặt trên các thiết bị như điện thoại di động, máy tính bảng, máy vi tính, để cung cấp mật khẩu sử dụng một lần khi sử dụng các ứng dụng trực tuyến), xác thực bằng dấu hiệu nhận dạng sinh trắc học… Đầu tư vào công nghệ sổ cái (General Ledger - GL) cũng được một số NHTM Việt Nam triển khai như LVPB, Vietinbank, SCB, ACB…nhằm ghi nhận một cách chi tiết các giao dịch (các chiều đơn vị, tài khoản, khách hàng, sản phẩm, phòng ban…) phục vụ cho mục tiêu phân tích đa chiều hiệu quả, thu nhập, chi phí, lợi nhuận… theo yêu cầu quản trị, điều hành. Đầu tư vào hệ thống này, dữ liệu của hệ thống ngân hàng sẽ được ghi nhận một cách chi tiết theo các chiều mà ngân hàng mong muốn, từ đó xây dựng hệ thống báo cáo quản trị đa chiều, chi tiết đến từng sản phẩm, là cơ sở quan trọng để ban lãnh đạo có thể đưa ra những quyết định mang tính chính xác cao.2 Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTM 2.1 Khái niệm cạnh tranh Khái niệm cạnh tranh ra đời từ khi nền kinh tế hàng hóa xuất hiện vì nó xuất phát từ quy luật giá trị của sản xuất hàng hóa.