TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA THU NHẬP ĐẾN RỦI RO PHÁ SẢN CỦA CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM

Nghiên cứu tác động của đa dạng hóa thu nhập đến rủi ro phá sản của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Phân tích chuyên sâu, dữ liệu và giải pháp quản trị rủi ro.

• Tác giả: Trần Quốc Thái
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Bính
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính ngân hàng
• Đề tài: Tác động của Đa dạng hóa Thu nhập đến Rủi ro Phá sản của các Ngân hàng TMCP Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đa Dạng Hóa Thu Nhập Ngân Hàng TMCP 55

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tác động của đa dạng hóa thu nhập đối với rủi ro phá sản của các Ngân hàng TMCP Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập và cạnh tranh, các ngân hàng phải tìm kiếm các nguồn thu mới bên cạnh nguồn thu truyền thống từ lãi. Đa dạng hóa thu nhập được coi là một chiến lược quan trọng để tăng cường hiệu quả hoạt động và ổn định tài chính cho các ngân hàng. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cũng có thể mang lại những rủi ro, đặc biệt là rủi ro hoạt động và rủi ro tín dụng, có thể ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và dẫn đến phá sản. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá một cách chuyên sâu về tác động này là vô cùng cần thiết.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Đa Dạng Hóa Thu Nhập Ngân Hàng

Đa dạng hóa thu nhập ngân hàng là việc mở rộng các nguồn thu của ngân hàng ngoài nguồn thu chính từ lãi, bao gồm các hoạt động dịch vụ, đầu tư, và các nguồn thu khác. Các loại hình đa dạng hóa thu nhập phổ biến bao gồm phí dịch vụ thanh toán, phí tư vấn tài chính, hoa hồng từ các sản phẩm bảo hiểm liên kết, và lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và chứng khoán. Việc phân loại đa dạng hóa thu nhập giúp ngân hàng đánh giá được mức độ rủi ro và tiềm năng sinh lời của từng loại hình hoạt động, từ đó đưa ra chiến lược phát triển phù hợp.

1.2. Tại Sao Đa Dạng Hóa Thu Nhập Lại Quan Trọng Với NHTMCP

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc đa dạng hóa thu nhập giúp NHTMCP giảm sự phụ thuộc vào nguồn thu từ lãi, tăng cường khả năng chống chịu trước các biến động của thị trường và lãi suất. Ngoài ra, đa dạng hóa còn giúp ngân hàng mở rộng thị phần, thu hút khách hàng mới và tăng cường mối quan hệ với khách hàng hiện hữu thông qua việc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ đa dạng hơn. Đây là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng.

II. Rủi Ro Phá Sản Ngân Hàng Cách Đo Lường và Ảnh Hưởng 59

Rủi ro phá sản là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các nhà quản lý ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách. Rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến sự ổn định của riêng ngân hàng mà còn có thể gây ra những tác động lan tỏa đến toàn bộ hệ thống tài chính và kinh tế. Nghiên cứu này sử dụng mô hình Z-score để đánh giá rủi ro phá sản, một phương pháp đã được chứng minh là hiệu quả trong việc dự báo khả năng phá sản của các doanh nghiệp và ngân hàng. Ngoài ra, nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến rủi ro phá sản như nợ xấu, vốn chủ sở hữu, và hiệu quả hoạt động.

2.1. Giới Thiệu Mô Hình Z score để Đánh Giá Rủi Ro Phá Sản

Mô hình Z-score, được phát triển bởi Altman, là một công cụ tài chính được sử dụng để dự đoán khả năng phá sản của một doanh nghiệp hoặc ngân hàng. Mô hình này kết hợp nhiều chỉ số tài chính quan trọng, bao gồm lợi nhuận giữ lại, tỷ lệ nợ, tài sản lưu động và doanh thu, để tạo ra một điểm số tổng hợp. Điểm số Z-score càng thấp thì nguy cơ phá sản càng cao. Z-Score = 1.2X1 + 1.4X2 + 3.3X3 + 0.6X4 + 1.0X5. Việc áp dụng mô hình này trong nghiên cứu giúp cung cấp một đánh giá định lượng về rủi ro phá sản của các ngân hàng TMCP tại Việt Nam.

2.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Chỉ Số Rủi Ro Phá Sản Của Ngân Hàng

Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chỉ số rủi ro phá sản của một ngân hàng, bao gồm chất lượng tài sản, hiệu quả quản lý, mức độ vốn hóa, và điều kiện kinh tế vĩ mô. Nợ xấu là một yếu tố quan trọng, khi nợ xấu tăng cao sẽ làm giảm lợi nhuận và suy yếu bảng cân đối kế toán. Mức độ vốn hóa cũng quan trọng, vì vốn chủ sở hữu đóng vai trò như một tấm đệm để hấp thụ các khoản lỗ. Ngoài ra, lãi suất và tỷ giá hối đoái cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng và lợi nhuận của ngân hàng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Động Đa Dạng Hóa Đến Rủi Ro 58

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy trên dữ liệu bảng của các Ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2023. Phương pháp này cho phép đánh giá một cách định lượng tác động của đa dạng hóa thu nhập đến rủi ro phá sản, đồng thời kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến rủi ro phá sản. Các biến số được sử dụng trong mô hình bao gồm tỷ lệ nguồn thu phi lãi trên tổng thu nhập, vốn chủ sở hữu, tổng tài sản, ROA, ROE, và các biến số kiểm soát khác liên quan đến môi trường kinh tế.

3.1. Lựa Chọn và Thu Thập Dữ Liệu Bảng Cho Phân Tích

Việc thu thập dữ liệu bảng là bước quan trọng để đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã được kiểm toán của các ngân hàng TMCP Việt Nam, cũng như từ các nguồn dữ liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Tổng cục Thống kê. Giai đoạn nghiên cứu từ 2010 đến 2023 được lựa chọn để đảm bảo có đủ dữ liệu cho việc phân tích và đánh giá, đồng thời phản ánh được những thay đổi quan trọng trong ngành ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn này.

3.2. Mô Hình Hồi Quy Đánh Giá Tác Động Đa Dạng Hóa Thu Nhập

Mô hình hồi quy được xây dựng để đánh giá tác động của đa dạng hóa thu nhập đến rủi ro phá sản. Biến phụ thuộc là chỉ số Z-score, đại diện cho rủi ro phá sản. Biến độc lập chính là tỷ lệ nguồn thu phi lãi trên tổng thu nhập, đại diện cho mức độ đa dạng hóa thu nhập. Các biến kiểm soát bao gồm các chỉ số tài chính quan trọng khác như vốn chủ sở hữu, tổng tài sản, ROA, ROE, và các biến kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP và lạm phát. Kết quả hồi quy sẽ cho biết liệu đa dạng hóa thu nhập có tác động đáng kể đến rủi ro phá sản hay không, và tác động đó là tích cực hay tiêu cực.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Thực Tế Tại Việt Nam 54

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng đa dạng hóa thu nhập có tác động đáng kể đến rủi ro phá sản của các Ngân hàng TMCP Việt Nam. Tuy nhiên, tác động này không phải lúc nào cũng là tích cực. Trong một số trường hợp, việc đa dạng hóa quá mức hoặc không hiệu quả có thể làm tăng rủi ro hoạt động và rủi ro tín dụng, dẫn đến gia tăng rủi ro phá sản. Do đó, việc quản trị rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo rằng đa dạng hóa thu nhập thực sự mang lại lợi ích cho ngân hàng.

4.1. Đa Dạng Hóa Thu Nhập và Thay Đổi Chỉ Số Rủi Ro Phá Sản

Phân tích kết quả cho thấy mối quan hệ giữa đa dạng hóa thu nhập và sự thay đổi của chỉ số rủi ro phá sản. Mức độ đa dạng hóa thu nhập càng cao có thể không đồng nghĩa với việc rủi ro phá sản sẽ giảm đi. Các ngân hàng cần xem xét đến mức độ phù hợp và hiệu quả của việc đa dạng hóa để đảm bảo rằng rủi ro không tăng lên do quản lý kém hoặc đầu tư vào các lĩnh vực không có lợi thế cạnh tranh.

4.2. Tác Động của Quản Trị Rủi Ro đến Mối Quan Hệ Này

Quản trị rủi ro đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh mối quan hệ giữa đa dạng hóa thu nhập và rủi ro phá sản. Một hệ thống quản trị rủi ro hiệu quả có thể giúp ngân hàng nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro phát sinh từ hoạt động đa dạng hóa, từ đó giảm thiểu khả năng xảy ra khủng hoảng tài chính và phá sản. Các ngân hàng cần đầu tư vào việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro để tối ưu hóa lợi ích từ việc đa dạng hóa thu nhập.

V. Giải Pháp và Chính Sách Thúc Đẩy Đa Dạng Hóa An Toàn 59

Để đa dạng hóa thu nhập một cách an toàn và hiệu quả, các Ngân hàng TMCP Việt Nam cần tập trung vào việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đầu tư vào công nghệ và nguồn nhân lực, và tuân thủ các quy định của Ngân hàng Nhà nước. Chính sách cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện thuận lợi cho đa dạng hóa, đồng thời đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Các biện pháp khuyến khích đa dạng hóa hoạt động ngân hàng cần được xem xét cẩn thận để tránh những hệ lụy tiêu cực.

5.1. Nâng Cao Năng Lực Quản Trị Rủi Ro Trong Quá Trình Đa Dạng Hóa

Quản trị rủi ro là yếu tố quyết định để đa dạng hóa thu nhập thành công. Các ngân hàng cần phát triển các quy trình và công cụ quản trị rủi ro tiên tiến, bao gồm việc đánh giá rủi ro, giám sát rủi ro, và giảm thiểu rủi ro. Các hệ thống quản trị rủi ro cần được tích hợp chặt chẽ vào hoạt động hàng ngày của ngân hàng và được thường xuyên cập nhật để đáp ứng với những thay đổi của thị trường và quy định pháp luật.

5.2. Vai Trò của Ngân Hàng Nhà Nước Trong Quản Lý Đa Dạng Hóa Thu Nhập

Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát và điều tiết hoạt động đa dạng hóa thu nhập của các ngân hàng TMCP. NHNN cần ban hành các quy định rõ ràng về phạm vi và mức độ đa dạng hóa được phép, cũng như các yêu cầu về quản trị rủi ro và tuân thủ. NHNN cũng cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để đảm bảo rằng các ngân hàng tuân thủ các quy định và thực hiện đa dạng hóa một cách an toàn và hiệu quả.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Đa Dạng Hóa Thu Nhập 57

Nghiên cứu này đã cung cấp những bằng chứng quan trọng về tác động của đa dạng hóa thu nhập đến rủi ro phá sản của các Ngân hàng TMCP Việt Nam. Kết quả cho thấy rằng việc đa dạng hóa có thể mang lại cả lợi ích và rủi ro, và việc quản trị rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo thành công. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc phân tích sâu hơn về tác động của các loại hình đa dạng hóa khác nhau, cũng như xem xét các yếu tố kinh tế vĩ mô và thể chế có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này.

6.1. Tóm Tắt Những Phát Hiện Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng đa dạng hóa thu nhập có tác động phức tạp đến rủi ro phá sản của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Mức độ đa dạng hóa thu nhập không phải lúc nào cũng tỉ lệ nghịch với rủi ro phá sản, mà còn phụ thuộc vào khả năng quản trị rủi ro của từng ngân hàng và điều kiện kinh tế vĩ mô. Quản trị rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để tối đa hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro từ việc đa dạng hóa.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Hiệu Quả Hoạt Động Ngân Hàng

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phân tích tác động của đa dạng hóa thu nhập đến hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Ngoài ra, cũng cần xem xét các yếu tố thể chế và chính sách có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Việc nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố này sẽ giúp các ngân hàng đưa ra các quyết định chiến lược tốt hơn và đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Các NHTMCP đóng một vai trò rất lớn trong việc sử dụng các nguồn lực tài chính để đáp ứng nhu cầu tín dụng của các đối tượng và thành phần kinh tế nhằm tạo ra đòn bẩy để phát triển kinh tế xã hội của quốc gia (Buyuran và Ekşi, 2021). Tại Việt Nam, các NHTMCP ngoài là các tổ chức tài chính thì các ngân hàng đóng vai trò là chủ thể mà NHNN sử dụng để thực hiện các chính sách tiền tệ và đòn bẩy cho toàn bộ nền kinh tế vận hành. Mặt khác, các NHTMCP ngoài các sứ mệnh cho kinh tế xã hội thì các tổ chức còn thực hiện lợi ích của mình trong hoạt động kinh doanh, hiện nay việc mở cửa hội nhập nền kinh tế nói chung và trong lĩnh vực ngân hàng nói riêng hiện nay cho phép các ngân hàng thương mại trong và ngoài nước được hoạt động, cạnh tranh trong môi trường công bằng và bình đẳng. Bên cạnh đó cũng tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại trong nước có cơ hội mở rộng kinh doanh và phát triển ra thị trường nước ngoài.

Hội nhập đem lại cho ngành ngân hàng Việt Nam những cơ hội cũng như thách thức để phát triển bền vững đòi hỏi các ngân hàng trong nước phải có những chiến lược định hướng kinh doanh đúng đắn và việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ một trong những hướng đi giúp các ngân hàng thương mại nâng cao năng lực cạnh tranh. Trong Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 01/03/2012 một trong những nội dung cơ cấu lại được đề cập là “Từng bước chuyển dịch mô hình kinh doanh của các NHTM theo hướng giảm bớt sự phụ thuộc vào hoạt động tín dụng và tăng thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng”. Đây là cơ sở để các NHTM Việt Nam đang ngày càng chú trọng hơn đến các hoạt động tạo thu nhập ngoài lãi, đa dạng hóa lĩnh vực kinh doanh, sản phẩm dịch vụ trong bối cảnh hoạt động tín dụng có quá nhiều rủi ro, nguồn thu từ tín dụng chưa thật sự ổn định. Nếu theo nghiệp vụ truyền thống và cổ điển, ngân hàng thu lợi nhuận chủ yếu từ hoạt động tín dụng; nhưng tín dụng lại chứa đựng nhiều rủi ro và bất trắc, do ngân hàng ở vào thế bị động khi cấp tín dụng cho khách hàng.

Số liệu từ báo cáo tài chính của hàng loạt ngân hàng chỉ ra một thực tế rằng, thu nhập của các NHTM Việt Nam chủ yếu thu lãi từ hoạt động tín dụng chiếm khoảng 75% trong cơ cấu nguồn thu của ngân hàng 2 (Tạp chí tài chính, 2018). Thực tế trong thời điểm khủng hoảng kinh tế, đã có quá nhiều NHTM trên thế giới bị phá sản vì đầu tư, mà không thu hồi được nợ. Chỉ với tỷ lệ nợ khó đòi vượt quá mức cho phép từ 4-5% tổng dư nợ cũng đã làm cho các NHTM không còn lợi nhuận và mất dần vốn tự có. Đối với các NHTM trên thế giới hoạt động tín dụng chỉ mang lại 2/3 thu nhập, còn tại Việt Nam nó tạo ra đến khoảng 90% thu nhập cho các NHTM nên mức độ tập trung rủi ro còn cao hơn nữa; các NHTM tại Việt Nam rất cần có động thái chuyển đổi, giảm bớt tỷ trọng hoạt động tín dụng, tăng cường các hoạt động khác để phân tán, giảm thiểu rủi ro.

Không những thế, môi trường cạnh tranh trong ngành ngân hàng Việt Nam ngày càng gay gắt không chỉ cạnh tranh giữa các NHTM trong nước mà còn cạnh tranh với các NHTM nước ngoài. Cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, sự ra đời của các công ty công nghệ tài chính (Fintech) đòi hỏi ngân hàng phải có sự thay đổi trong hoạt động của mình đòi hỏi ngân hàng, TCTD nào muốn tồn tại, muốn phát triển, đạt được lợi nhuận cao và tạo vị thế của mình trong cạnh tranh đều phải thay đổi, cải tiến hoạt động sao cho đáp ứng kịp thời, thuận tiện các nhu cầu đòi hỏi phong phú, đa dạng khách hàng để thu hút được nhiều khách hàng hơn. Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1058/QĐ- TTg ngày 19/7/2017 mà các NHTM Việt Nam đã và đang thực hiện nhằm đa dạng hóa thu nhập cho ngân hàng. Có thể kể đến trong thời gian gần đây, các Ngân hàng Thương mại (NHTM) đã mở rộng hoạt động ra các lĩnh vực bảo hiểm, đầu tư trái phiếu, ngoại hối và các lĩnh vực khác để ĐDHTN.

Tuy nhiên, việc mở rộng hoạt động phi truyền thống cũng đồng nghĩa với việc đối mặt với những tác động lớn đến rủi ro của các NHTM. Trên thế giới, nhiều nghiên cứu đã được tiến hành để đánh giá tác động của ĐDHTN đến rủi ro của NHTM. Kết quả của các nghiên cứu này vẫn chưa thống nhất và đôi khi khác nhau rất nhiều. Acharya và cộng sự (2002) cho rằng ĐDHTN có thể làm giảm lợi nhuận và tăng rủi ro của NH, trong khi đó nghiên cứu của Sharma và Anand (2018); Buyuran và Ekşi (2021) lại cho thấy ĐDHTN có tác động tích cực đến khả năng sinh lời, giúp tăng lợi nhuận và giảm rủi ro.

Do đó, để giải quyết vấn đề cần làm rõ này, tác giả lựa chọn đề tài: "Tác động của đa dạng hóa thu nhập đến rủi ro 3 của các Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam" để tìm ra câu trả lời cho các NHTMCP Việt Nam quan tâm đến vấn đề này.2 Tính cấp thiết của đề tài Trên thế giới, quá trình tự do hóa tài chính bắt đầu từ những năm 1970 và ngày càng được chấp nhận rộng rãi. Bên cạnh thu nhập truyền thống từ lãi, các ngân hàng đã và đang kiếm thêm những nguồn thu nhập mới từ môi giới, tư vấn doanh nghiệp, đồng tài trợ, quản lý danh mục đầu tư, chuyển tiền, bảo lãnh phát hành, quản lý tài sản. Trong ba thập kỷ vừa qua, nguồn thu nhập từ lãi có xu hướng suy giảm và thu nhập ngoài lãi có xu hướng tăng lên ở Mỹ, Canada và châu Âu. Hơn mười năm nay, các ngân hàng thương mại trên thế giới đã thực hiện đa dạng hóa hoạt động kinh doanh xuất phát từ áp lực cạnh tranh và sự hấp dẫn của lợi nhuận từ các hoạt động đầu tư tài chính.

Trong quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu ngày nay, các tổ chức tín dụng tại Việt Nam vừa có cơ hội nhưng cũng có những thách thức, để tồn tại và phát triển các tổ chức tín dụng phải tìm được hướng phát triển phù hợp với bản thân mình mà một trong các chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại là chiến lược đa dạng hóa như đa dạng về sản phẩm dịch vụ, về loại khách hàng hoặc về hoạt động kinh doanh để tạo ra thu nhập hoặc kết hợp nhiều yếu tố với nhau. Theo lý thuyết danh mục đầu tư thì đa dạng hóa tốt sẽ đem lại lợi ích cho nhà đầu tư nhưng theo lý thuyết của thương mại quốc tế thì chuyên môn hóa cũng sẽ đem lại lợi ích. Đa dạng hóa trong các tổ chức rất đa dạng theo Mercieca và cộng sự (2006) thì có ba khía cạnh: (a) Đa dạng các sản phẩm tài chính và dịch vụ; (b) đa dạng về địa lý; (c) một sự kết hợp giữa đa dạng hóa về địa lý và kinh doanh. Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam cần phải xác định được lĩnh vực nào mình nên đa dạng hóa và lĩnh vực nào nên chuyên môn hóa để có thể đem lại lợi ích cho tổ chức tín dụng.

Để có thể gia tăng cạnh tranh với các ngân hàng và tổ chức tài chính phi ngân hàng khác thì đa dạng hóa thu nhập là tất yếu đối với các ngân hàng thương mại vì hai lý do chính: (1) nâng cao giá trị gia tăng cho khách hàng, cung cấp các dịch vụ kèm theo bên cạnh dịch vụ nhận tiền gửi và cho vay để đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng; (2) lợi ích đem lại từ thu nhập ngoài lãi so với thu nhập từ lãi khá lớn do muốn tăng lên thu nhập từ lãi ta phải tăng các khoản vay do 4 đó làm tăng lên rủi ro tín dụng và các yêu cầu về quản trị rủi ro và vốn kèm theo làm gia tăng thêm chi phí tương ứng, còn thu nhập ngoài lãi tăng lên phụ thuộc vào số lượng dịch vụ được sử dụng tăng lên trong khi chi phí chủ yếu dựa vào đầu tư công nghệ ban đầu. Với việc mở rộng các hoạt động phi truyền thống, các ngân hàng thương mại (NHTM) có thể cạnh tranh trên phân khúc thị trường rộng hơn, thu nhập từ nhiều nguồn hơn và cao hơn. Đa dạng hóa thu nhập đang dần trở thành một chiến lược quan trọng đối với các NHTM cũng như các tổ chức tài chính. Số liệu từ báo cáo tài chính của hàng loạt ngân hàng chỉ ra một thực tế rằng, thu nhập của các NHTM tại Việt Nam vẫn đang phụ thuộc chủ yếu vào thu lãi từ hoạt động tín dụng, trong khi thu nhập ngoài lãi chỉ đóng góp dưới 25% tổng thu nhập hoạt động.

Điều này chứng tỏ, mảng dịch vụ phi tín dụng tại các NHTM Việt Nam còn khá mờ nhạt, quy mô dịch vụ nhỏ, sức cạnh tranh còn hạn chế. Những hoạt động ngân hàng phi truyền thống được phát triển sẽ kéo theo sự gia tăng lợi nhuận nhưng cũng tiềm ẩn không ít rủi ro cho các NHTM Việt Nam trong giai đoạn hội nhập tài chính sâu rộng như hiện nay. Luận văn này sẽ phân tích khía cạnh về đa dạng hóa trong thu nhập của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam có thực sự đem lại lợi ích hay không, các tổ chức tín dụng tại Việt Nam có nên đa dạng hóa hoạt động để có thêm nguồn thu nhập khác ngoài lãi không? Mercieca và cộng sự (2006) đã nghiên cứu ảnh hưởng của đa dạng hóa thu nhập tới kết quả kinh doanh trên các ngân hàng nhỏ tại Châu Âu., (2016) đã thực hiện nghiên cứu trên mẫu số liệu của các nước Châu Phi ảnh hưởng của đa dạng hóa thu nhập trên rủi ro và lợi nhuận. Ngoài ra, Nguyễn Thị Cành và Hồ Thị Hồng Minh (2015) cũng đã nghiên cứu trên các NHTM Việt Nam về ảnh hưởng của đa dạng hóa thu nhập lên khả năng sinh lời; Xuân Vinh và Phương Mai nghiên cứu lợi nhuận và lợi nhuận điều chỉnh rủi ro từ đa dạng hóa thu nhập của các NHTM Việt Nam.