Luận văn thạc sĩ: Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp nghiên cứu thực nghiệm tại việt nam luận văn thạc, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Phương Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Tác Động Của Đa Dạng Hóa Đến Giá Trị Doanh Nghiệp - Nghiên Cứu Thực Nghiệm Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU
• 3. Những nghiên cứu trước đây
• 3.1. Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp
• 3.2. Chi phí của việc Đa dạng hóa
• 3.3. Lợi ích của việc đa dạng hóa

Tóm tắt

I. Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp

Đa dạng hóa doanh nghiệp đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh doanh nghiệp tại Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy rằng đa dạng hóa có thể tạo ra những lợi ích nhất định cho giá trị doanh nghiệp. Theo Ansoff (1965), đa dạng hóa không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường mà còn tạo ra các sản phẩm mới. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu đa dạng hóa có thực sự làm gia tăng hay giảm giá trị doanh nghiệp? Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng có sự tồn tại của mối quan hệ dương giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp, nhưng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một số học giả cho rằng đa dạng hóa có thể dẫn đến chi phí cao hơn, trong khi những người khác lại nhấn mạnh vào lợi ích từ việc mở rộng quy mô và tăng cường khả năng cạnh tranh. Điều này tạo ra một bức tranh phức tạp về tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp.

1.1. Chi phí của Đa dạng hóa

Chi phí của đa dạng hóa thường được xem xét từ góc độ lý thuyết đại diện. Theo Jensen (1986), các nhà quản lý có xu hướng thực hiện các quyết định không tối ưu nhằm bảo vệ lợi ích cá nhân, dẫn đến việc giảm giá trị doanh nghiệp. Các chi phí này bao gồm chi phí đại diện và chi phí do sự phân bổ sai nguồn lực. Nghiên cứu cho thấy rằng đa dạng hóa có thể dẫn đến việc đầu tư vào các dự án không hiệu quả, làm giảm khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Hơn nữa, sự không hiệu quả trong việc quản lý các nguồn lực có thể dẫn đến việc các doanh nghiệp không đạt được lợi ích tối đa từ đa dạng hóa. Điều này cho thấy rằng mặc dù đa dạng hóa có thể mang lại lợi ích, nhưng cũng cần phải cân nhắc kỹ lưỡng về chi phí liên quan.

1.2. Lợi ích của Đa dạng hóa

Mặc dù có những chi phí liên quan, đa dạng hóa vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích cho giá trị doanh nghiệp. Các nghiên cứu cho thấy rằng đa dạng hóa có thể giúp doanh nghiệp tận dụng các cơ hội mới, gia tăng khả năng tài trợ và cải thiện hiệu quả hoạt động. Khi doanh nghiệp mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác nhau, họ có thể giảm thiểu rủi ro và tăng cường khả năng cạnh tranh. Hơn nữa, việc đa dạng hóa có thể tạo ra các lợi thế kinh tế nhờ vào quy mô và hiệu quả sản xuất. Điều này cho thấy rằng đa dạng hóa không chỉ là một chiến lược mở rộng mà còn là một cách để tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay.

II. Bằng chứng thực nghiệm

Nghiên cứu thực nghiệm về tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp tại Việt Nam đã chỉ ra rằng có một mối tương quan dương giữa hai yếu tố này. Dữ liệu từ 872 quan sát các công ty niêm yết cho thấy rằng đa dạng hóa không chỉ ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp mà còn đến hiệu quả hoạt động. Kết quả hồi quy cho thấy rằng các công ty có mức độ đa dạng hóa cao hơn (từ 4 ngành trở lên) thường có giá trị doanh nghiệp cao hơn so với các công ty đơn ngành. Điều này cho thấy rằng đa dạng hóa có thể mang lại lợi ích đáng kể cho các công ty trong việc tối ưu hóa giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải tất cả các công ty đều đạt được lợi ích từ đa dạng hóa. Một số công ty có thể gặp khó khăn trong việc quản lý các lĩnh vực khác nhau, dẫn đến việc giảm hiệu quả hoạt động.

2.1. Phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp

Phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp cho thấy rằng có sự tương quan tích cực giữa hai yếu tố này. Các công ty đa dạng hóa thường có khả năng tiếp cận nhiều nguồn lực hơn, từ đó gia tăng khả năng tài trợ và đầu tư vào các dự án có tiềm năng cao. Hơn nữa, việc đa dạng hóa giúp các công ty giảm thiểu rủi ro bằng cách phân tán hoạt động kinh doanh của mình trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, cần phải thận trọng trong việc lựa chọn lĩnh vực để đa dạng hóa, vì không phải tất cả các lĩnh vực đều mang lại lợi ích tương tự. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các công ty có quy mô lớn thường có xu hướng đa dạng hóa hơn, điều này có thể tạo ra những lợi thế cạnh tranh đáng kể.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới, đa dạng hóa hoạt động kinh doanh trở thành một xu hướng phát triển quan trọng của các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE). Nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 872 quan sát các công ty niêm yết trong giai đoạn 2008-2011 nhằm phân tích tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc xác định mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của mức độ đa dạng hóa và các đặc tính công ty đến quyết định đa dạng hóa. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý và nhà đầu tư đưa ra quyết định chiến lược phù hợp, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường của doanh nghiệp. Các chỉ số chính được sử dụng để đo lường giá trị doanh nghiệp bao gồm TobinQ và ROA, trong khi mức độ đa dạng hóa được đánh giá dựa trên số ngành hoạt động và biến giả đa ngành. Nghiên cứu cũng xem xét các biến kiểm soát như đòn bẩy tài chính, quy mô doanh nghiệp, lợi nhuận và đầu tư nhằm đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính để giải thích tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Thứ nhất là các lý thuyết về chi phí đại diện và sự không hiệu quả trong quản trị doanh nghiệp, trong đó các nhà quản lý có thể thực hiện các hoạt động nhằm tối đa hóa lợi ích cá nhân gây tổn hại đến giá trị doanh nghiệp. Thứ hai là các lý thuyết về lợi ích của đa dạng hóa, bao gồm hiệu quả của thị trường vốn nội bộ, đồng bảo hiểm nợ, hiệu quả kinh tế nhờ quy mô sản xuất (economies of scope) và gia tăng sức mạnh thị trường. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: đa dạng hóa doanh nghiệp, giá trị doanh nghiệp (đo bằng TobinQ và ROA), chi phí đại diện, hiệu quả thị trường vốn nội bộ, và mức độ đa dạng hóa (đơn ngành, đa ngành, đa dạng hóa nhiều ngành).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng không cân bằng gồm 872 quan sát các công ty niêm yết trên HOSE trong giai đoạn 2008-2011. Mẫu loại trừ các công ty thuộc lĩnh vực tài chính và các công ty có doanh thu thuần âm để đảm bảo tính đồng nhất. Các biến chính bao gồm biến phụ thuộc là TobinQ và ROA, biến độc lập là biến giả đa ngành (dummyDIVER) và biến mức độ đa dạng hóa (số ngành hoạt động). Các biến kiểm soát gồm đòn bẩy tài chính (LDTA), quy mô doanh nghiệp (SIZE), lợi nhuận (EBITsales) và đầu tư (CAPXsales). Phương pháp phân tích sử dụng hồi quy dữ liệu bảng với mô hình cố định (fixed effects) nhằm kiểm soát sự không đồng nhất giữa các công ty và thời gian. Ngoài ra, mô hình Probit được áp dụng để phân tích các đặc tính công ty ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa, bao gồm cả biến trễ một kỳ nhằm kiểm tra tính nội sinh của các biến. Phân tích thống kê mô tả cũng được thực hiện để so sánh đặc điểm tài chính giữa công ty đơn ngành và đa ngành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp: Kết quả hồi quy cho thấy đa dạng hóa có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê ở mức 1% đến giá trị doanh nghiệp đo bằng TobinQ. Giá trị TobinQ trung bình của các công ty đa ngành cao hơn khoảng 20% so với công ty đơn ngành, cho thấy đa dạng hóa giúp gia tăng giá trị thị trường của doanh nghiệp.

2. Ảnh hưởng của đa dạng hóa đến hiệu quả hoạt động: Không tìm thấy bằng chứng cho thấy đa dạng hóa ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động đo bằng ROA khi so sánh giữa công ty đơn ngành và đa ngành. Tuy nhiên, khi phân tích mức độ đa dạng hóa, các công ty đa dạng hóa nhiều ngành (từ 4 ngành trở lên) có ROA cao hơn khoảng 10% so với công ty đơn ngành, đồng thời giá trị TobinQ cũng tăng đáng kể.

3. Tác động của đặc tính công ty đến quyết định đa dạng hóa: Quy mô doanh nghiệp có mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với quyết định đa dạng hóa, tức các công ty lớn có xu hướng đa dạng hóa hơn. Ngược lại, lợi nhuận trong quá khứ có mối tương quan âm với quyết định đa dạng hóa, cho thấy các công ty có lợi nhuận thấp hơn có xu hướng đa dạng hóa để cải thiện hiệu quả. Đầu tư hiện tại không có ảnh hưởng đáng kể đến quyết định đa dạng hóa.

4. Ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính: Đòn bẩy tài chính (LDTA) có mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với cả TobinQ và ROA, cho thấy khả năng vay nợ cao giúp doanh nghiệp tận dụng lợi ích từ tấm chắn thuế và gia tăng hiệu quả hoạt động.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa đóng vai trò tích cực trong việc gia tăng giá trị doanh nghiệp tại thị trường Việt Nam, trái ngược với một số nghiên cứu tại Mỹ và các nước phát triển khác, nơi đa dạng hóa thường bị xem là làm giảm giá trị doanh nghiệp. Điều này có thể được giải thích bởi đặc điểm của thị trường mới nổi như Việt Nam, nơi các thị trường vốn còn kém phát triển và các công ty đa ngành có thể tận dụng hiệu quả thị trường vốn nội bộ, giảm chi phí tài chính và tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn. Việc đa dạng hóa nhiều ngành giúp doanh nghiệp giảm rủi ro và tận dụng các cơ hội đầu tư tốt hơn, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và giá trị thị trường. Mối tương quan âm giữa lợi nhuận trong quá khứ và quyết định đa dạng hóa phản ánh chiến lược của các công ty nhằm cải thiện hiệu quả kinh doanh thông qua mở rộng ngành nghề. Kết quả cũng phù hợp với lý thuyết về hiệu quả thị trường vốn nội bộ và đồng bảo hiểm nợ. Các biểu đồ so sánh TobinQ và ROA giữa các nhóm công ty đơn ngành, đa ngành ít và đa ngành nhiều sẽ minh họa rõ nét sự khác biệt về giá trị và hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến khích đa dạng hóa có kiểm soát: Doanh nghiệp nên xây dựng chiến lược đa dạng hóa phù hợp, ưu tiên mở rộng sang các ngành có liên quan hoặc có tiềm năng phát triển, nhằm gia tăng giá trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động trong trung và dài hạn.

2. Tăng cường quản trị và kiểm soát nội bộ: Để hạn chế chi phí đại diện và rủi ro quản trị, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản lý, thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đảm bảo phân bổ nguồn lực hiệu quả giữa các ngành kinh doanh.

3. Tận dụng hiệu quả thị trường vốn nội bộ: Các công ty đa ngành nên phát huy lợi thế trong việc huy động vốn nội bộ, sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý để giảm chi phí vốn và tăng khả năng tài trợ cho các dự án đầu tư có lợi nhuận cao.

4. Định hướng đầu tư dựa trên phân tích đặc tính công ty: Các doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng quy mô, lợi nhuận và khả năng đầu tư hiện tại khi quyết định đa dạng hóa, tránh mở rộng quá mức gây phân tán nguồn lực và giảm hiệu quả kinh doanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp: Giúp hiểu rõ tác động của đa dạng hóa đến giá trị và hiệu quả hoạt động, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Cung cấp cơ sở để đánh giá tiềm năng tăng trưởng và rủi ro của các công ty đa ngành so với công ty đơn ngành trên thị trường chứng khoán.

3. Nhà hoạch định chính sách: Hỗ trợ trong việc thiết kế các chính sách thúc đẩy phát triển doanh nghiệp đa ngành, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

4. Giảng viên và nghiên cứu sinh kinh tế, tài chính: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về đa dạng hóa doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Đa dạng hóa có làm giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp không?
   Nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa không ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả hoạt động (ROA) khi so sánh giữa công ty đơn ngành và đa ngành. Tuy nhiên, đa dạng hóa nhiều ngành có thể cải thiện hiệu quả hoạt động khoảng 10%.

2. Tại sao các công ty lớn có xu hướng đa dạng hóa hơn?
   Các công ty lớn có nguồn lực tài chính và quản lý tốt hơn, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn và tận dụng hiệu quả thị trường vốn nội bộ, từ đó có khả năng mở rộng ngành nghề kinh doanh.

3. Đòn bẩy tài chính ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Đòn bẩy tài chính có mối tương quan dương với giá trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động, do giúp doanh nghiệp tận dụng lợi ích từ tấm chắn thuế và tăng khả năng tài trợ cho các dự án đầu tư.

4. Lợi nhuận trong quá khứ ảnh hưởng thế nào đến quyết định đa dạng hóa?
   Các công ty có lợi nhuận thấp trong quá khứ có xu hướng đa dạng hóa hơn nhằm tìm kiếm cơ hội tăng trưởng và cải thiện hiệu quả kinh doanh.

5. Mức độ đa dạng hóa như thế nào là tối ưu?
   Mức độ đa dạng hóa từ 4 ngành trở lên được nghiên cứu cho thấy có tác động tích cực rõ rệt đến giá trị doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động, trong khi đa dạng hóa ít ngành chưa tạo ra sự khác biệt đáng kể.

Kết luận

• Đa dạng hóa có mối tương quan dương và có ý nghĩa thống kê với giá trị doanh nghiệp tại thị trường Việt Nam, đặc biệt khi mức độ đa dạng hóa cao.
• Hiệu quả hoạt động không bị ảnh hưởng tiêu cực bởi đa dạng hóa, thậm chí đa dạng hóa nhiều ngành giúp cải thiện ROA.
• Quy mô doanh nghiệp và lợi nhuận trong quá khứ là các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định đa dạng hóa.
• Đòn bẩy tài chính đóng vai trò tích cực trong việc gia tăng giá trị và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đa ngành.
• Các doanh nghiệp và nhà quản lý cần cân nhắc kỹ lưỡng chiến lược đa dạng hóa nhằm tối ưu hóa giá trị và hiệu quả kinh doanh trong bối cảnh thị trường mới nổi.

Các doanh nghiệp nên áp dụng các giải pháp quản trị và tài chính phù hợp để khai thác tối đa lợi ích từ đa dạng hóa. Nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục theo dõi và nghiên cứu sâu hơn về tác động của đa dạng hóa trong các ngành nghề và điều kiện kinh tế khác nhau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

-1- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  HOÀNG THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TP.Hồ Chí Minh - 2012 123doc -2- BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  HOÀNG THỊ PHƢƠNG ANH TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. PHAN THỊ BÍCH NGUYỆT TP.Hồ Chí Minh - 2012 123doc -3- LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp - nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” được thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Phan Thị Bích Nguyệt là công trình nghiên cứu nghiêm túc và được đầu tư kỹ lưỡng của tôi. Các số liệu và nội dung trong luận văn là hoàn toàn trung thực và đáng tin cậy.

Tác giả Hoàng Thị Phƣơng Anh 123doc -4- DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1: Những nghiên cứu thực nghiệm chính và kết quả mà các tác giả tìm được trong bài nghiên cứu Bảng 3.1: Sự phân bổ các mẫu quan sát của các công ty theo năm của các công ty đơn ngành và công ty đa ngành Bảng 3.2: Danh sách phân ngành của HOSE theo định nghĩa của VSIC 2007 Bảng 3.3: Thống kê mô tả một số biến chính về đặc điểm tài chính của doanh nghiệp trong mẫu Bảng 4.1: Thống kê mô tả các biến Bảng 4.2: Thống kê mô tả mức độ đa dạng hóa Bảng 4.3: Thông kê mô tả giữa các nhóm công ty đến ROA và TobinQ Bảng 4.4: Kết quả hồi quy theo TobinQ Bảng 4.5: Kết quả hồi quy theo ROA Bảng 4.6: Kết quả hồi quy về mức độ đa dạng hóa tác động đến TobinQ Bảng 4.7: Kết quả hồi quy về mức độ đa dạng hóa tác động đến ROA Bảng 4.8: Kết quả ước lượng Probit không có độ trễ Bảng 4.9: Kết quả ước lượng Probit có độ trễ 123doc -5- MỤC LỤC TÓM TẮT. Những nghiên cứu trước đây. Tác động của đa dạng hóa đến giá trị doanh nghiệp. Chi phí của Đa dạng hóa: Đa dạng hóa làm giảm giá trị doanh nghiệp.

Lợi ích của đa dạng hóa: đa dạng hóa làm gia tăng giá trị doanh nghiệp. Bằng chứng thực nghiệm. Sơ lược về những bằng chứng thực nghiệm trước đây. Giải thích sự gia tăng/giảm giá trị doanh nghiệp của các nghiên cứu.

Vấn đề nghiên cứu của đề tài. Phương pháp nghiên cứu: Chọn mẫu, các biến và mô hình kinh tế. Biến thể hiện cho giá trị doanh nghiệp. Biến thể hiện cho mức độ đa dạng hóa.

Các biến kiểm soát. Mô hình kinh tế và phương pháp ước lượng. Thảo luận kết quả nghiên cứu. Kết quả từ thống kê mô tả.

Kết quả thống kê mô tả giữa công ty đơn ngành và công ty đa ngành. Kết quả thống kê mô tả theo mức độ đa dạng hóa. kết quả phân tích thực nghiệm. Phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp.

Phân tích mối quan hệ giữa mức độ đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp. Phân tích các đặc tính của công ty tác động đến việc đa dạng hóa.Tóm tắt kết quả nghiên cứu. Một số các gợi ý chính sách cho việc đa dạng hóa. Những hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu xa hơn trong tương lai.

Những hạn chế của đề tài. Hướng nghiên cứu trong tương lai. 53 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 55 123doc -7- TÓM TẮT Bài nghiên cứu này sẽ cung cấp một bằng chứng về mức độ và giá trị của công ty đa dạng hóa thông qua việc sử dụng một mẫu gồm 872 quan sát các công ty niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán TP.

Bài nghiên cứu cho thấy có một mối tương quan dương giữa đa dạng hóa với giá trị doanh nghiệp nhưng không tìm thấy bằng chứng cho thấy mối quan hệ giữa đa dạng hóa và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Tuy nhiên khi nghiên cứu về mức độ đa dạng hóa thì tôi lại thấy rằng mức độ đa dạng hóa càng nhiều (từ 4 ngành trở nên) sẽ có mối tương quan dương không chỉ với giá trị doanh nghiệp mà còn với hiệu quả hoạt động. Có được điều này là nhờ các công ty đa dạng hóa đã tận dụng được các lợi thế trong việc gia tăng khả năng tài trợ từ bên ngoài, nhờ đó công ty sẽ lựa chọn được các dự án tốt hơn dẫn tới sự hiệu quả trên. Bên cạnh đó tôi cũng nghiên cứu xem các đặc tính công ty có tác động đến việc quyết định đa dạng hóa của công ty hay không, thì thấy rằng quyết định đa dạng hóa của công ty sẽ có mối tương quan dương với quy mô và tương quan âm với lợi nhuận trong quá khứ của công ty, không tìm thấy bằng chứng cho thấy mối quan hệ giữa quyết định đa dạng hóa và mức độ đầu tư của công ty.

123doc -8- GIỚI THIỆU Theo Ansoff (1965) đa dạng hóa doanh nghiệp là một trong những nhân tố đưa đến sự xâm nhập vào các thị trường mới và đưa ra các các sản phẩm mới cùng một lúc, đồng thời đây cũng là chủ đề nghiên cứu được đề cập nhiều nhất trong những thập kỷ qua. Khi các công ty đa dạng hoá dần gia tăng tầm quan trọng của họ trong nền kinh tế hiện đại, mối liên hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp đã trở thành một "bí ẩn" vĩ đại phải được giải quyết, không chỉ trong nghiên cứu mà còn trong lĩnh vực kinh doanh (Heuskel et al, 2006). Đa dạng hóa làm gia tăng hay giảm giá trị doanh nghiệp? Các học giả đã rất nỗ lực để trả lời cho câu hỏi này. Mặc dù có sự tồn tại của một lượng lớn nghiên cứu về vấn đề này nhưng chúng vẫn chưa đưa ra được một lời giải thích thỏa đáng.

Kết quả của họ phân ra thành hai mảng chính: Chiến lược và Tài chính dẫn đến việc đưa ra các kết luận mâu thuẫn cho câu hỏi này. Trong nhiều năm, nhiều học giả đã coi đa dạng hóa như là một chiến lược làm giảm giá trị doanh nghiệp - bằng chứng ủng hộ cho sự giảm giá trị doanh nghiệp (như Lang và Stulz, 1994; Berger và Ofek năm 1995; Servaes năm 1996; Grass, 2010). Từ góc độ tài chính, Amihud và Lev (1981) đề nghị rằng câu hỏi quan trọng nhất phải được giải quyết đó là loại rủi ro được giảm khi đa dạng hóa và liệu rằng các cổ đông có thể đa dạng hóa trong danh mục đầu tư cá nhân của họ không? Nếu các nhà đầu tư có thể đa dạng hóa với chi phí thấp hơn so với các doanh nghiệp, doanh nghiệp đa dạng hóa sẽ làm giảm giá trị doanh nghiệp. Một loạt các bài viết gần đây nghi ngờ về ý tưởng này và các nghiên cứu về sự gia tăng của đa dạng hóa đã được đề xuất bởi (Campa và Kedia, 2002; Villalonga, 2004a).

Kết quả là, những gì mà các học giả gọi là "câu đố đa dạng hóa" vẫn chưa được giải quyết. Lane et al. (1999) tranh luận rằng câu đố đa dạng hóa bắt nguồn từ những thiếu sót giữa các phương pháp tiếp cận theo hướng Tài chính và Chiến lược. Trong khi các học giả tài chính xem các doanh nghiệp như một danh mục đầu tư mà hiệu quả của khoản đầu tư này phụ thuộc chủ yếu vào các lực lượng thị trường, còn các nhà quản lý 123doc -9- chiến lược coi danh mục đầu tư là các nguồn lực và các khả năng được liên kết bởi những người tạo ra và sử dụng chúng.

Có một đặc điểm chung đó là hiện nay các nghiên cứu hiện có về đa dạng hóa doanh nghiệp đều tập trung nghiên cứu cho thị trường Mỹ, có rất ít các nghiên cứu về mối quan hệ giữa đa dạng hóa và giá trị doanh nghiệp ở bên ngoài nước Mỹ, đặc biệt là trong các thị trường mới nổi và kém phát triển, nơi mà các thị trường vốn kém phát triển, mới chỉ có một số các nghiên cứu như Sheng-Syan Chena, Kim Wai Ho (1997) nghiên cứu cho trường hợp của Singapore và Rodolfo Q. Aquino cho trường hợp của Philippines và Khanna and Palepu (2000) cho thị trường Ấn Độ. Cho nên trong bài nghiên cứu này, tôi muốn xác định mối tương quan giữa đa dạng hoá và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cho các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam vì Việt Nam có một nền kinh tế nhỏ và mở. Có nhiều lý do để cho rằng đa dạng hóa có khả năng mang lại lợi ích trong bối cảnh thị trường mới nổi.

Lý thuyết về chi phí giao dịch được đề xuất bởi Coase 1937 và Williamson 1985 cho rằng cấu trúc tối ưu của một công ty phụ thuộc vào tình hình nội bộ của nó. Ở Mỹ tình hình nội bộ được đặc trưng bởi nguồn vốn, lao động và thị trường sản phẩm tốt, ngược lại ở các thị trường mới nổi có một loạt các thất bại của thị trường được gây ra bởi vấn đề thông tin và đại diện. Ví dụ như, các thị trường tài chính được đặc trưng bởi công bố thông tin không đầy đủ, kiểm soát và quản lý yếu kém. Sự thiếu vắng của các định chế trung gian làm cho các công ty tốn kém chi phí hơn trong các thị trường mới nổi để đáp ứng nhu cầu đầu vào như tài chính, công nghệ, năng lực quản lý.

Các bất hoàn hảo của thị trường cũng làm cho việc thiết lập hình ảnh thương hiệu có chất lượng trong thị trường sản phẩm và trong việc thiết lập mối quan hệ hợp tác với các đối tác liên doanh quốc tế trở nên tốn kém hơn. Trong bối cảnh này, một công ty có thể theo đuổi lợi nhuận như một phần của một tập đoàn kinh doanh đa dạng, hoạt động với vai trò như một trung gian giữa cá nhân nhà doanh nghiệp và thị trường không hoàn hảo. Ví dụ như các tập đoàn lớn có thể sử dụng danh tiếng của mình để tạo uy tín cho các công ty con với các nhà cung cấp. Điều này mang lại một lợi ích tiềm năng cho các công ty thành viên.

123doc - 10 - Mặc dù việc đa dạng hóa sẽ mang lại nhiều lợi ích tiềm năng nhưng cũng có nhiều lý do giải thích cho việc chi phí trong các công ty đa dạng hóa vượt quá các lợi ích tiềm năng.