TRUONG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NOT KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ SO SÁNH QUY ĐỊNH VE HỆ THONG HÌNH PHẠT TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VÀ DUC "Mã Nội ,2008 So sánh quy định về hệ thống hình phạt trong luật hình sự Việt Nam và Đức TS. Hoàng Văn Hùng Hệ thống hình phạt là cốt lõi của chế tài hình sự trong quy định của luật hình sự mỗi quốc gia, thé biện đặc trưng của chính sách hình sự của mỗi nước, 'Cùng với các biện pháp tư pháp khác được quy định trong luật hình sự, hệ thống. bình phạt bao gồm hinh phạt chính và hình phạt bỗ sung, tạo nên nền tảng cơ bản. của trách nhiệm hình sự của người phạm tội.
Do phải chịu ảnh hưởng,chỉ phối của truyền thống lập pháp, kinh nghiệm đấu tranh phỏng chống tội phạm, dự báo. về tình hình tội phạm và văn hóa pháp lý mỗi quốc gia quy định về hệ thông hình phạt riêng, khi so sánh với hệ thống hình phạt quốc gia khác, cho thầy quy định về hệ thông hình phạt rất khác nhau, Hình phạt nảy đối với quốc gia nhất định là hình phạt chính nhưng trongauy định của quốc gia khác lại là hình phat bd sung. Có quốc gia chỉ quy định một số hình phạt tối thié nhưng lại quy định số lượng các biện pháp tư pháp lớn. Trong cách quy định mỗi hình phạt nhất định của một quốc gia cũng có những đặc điểm riêng thể hiện chính sách hình sự mỗi quốc gia.
Nghiên cứu về nội dung, hình thức, đặc điểm của quy định về hệ thống. hình phạt trong luật hình sự các nước tìm ra những nét tương đồng và khác biệt 6 ý nghĩa to lớn trong phát triển lý luận luật hình sự cũng như đối với hoạt động lập pháp, ap đụng luật hình sự vào đấu tranh phòng chống tội phạm tại mỗi quốc gia và trên thé giới. ‘Theo Bộ luật hình sự Việt Nam 1999, hệ thống hình phạt bao gém các hình phat: tử hình, dì chung thân, tù có thời hạn, phạt tiền, trục xuất, cải tạo không giam giữ, cảnh cáo, cắm đảm nhiệm chức vụ, cắm hành nghề hoặc làm. công việc nhất định, cắm cư trú, quản chế, tước một số quyển công dân và tịch thu tài siz.
Trong sự so sánh với các quy định của luật hình sự Đức, ghi nhận trong Bộ luật hình sự ban hành năm 1871 cho thấy luật hình sự Đức không quy inh các hình phạt sau: tir hình, trục xuất, cải ¿ao không giam giữ, cảnh cáo, cắm. cu trú Cũng như nhiều nước châu Âu khác, căn cứ vào chính sách hình sự củz quốc gia, luật hình sự Đức từ lâu đã bỏ hình phạt tứ hình, hình phạt nghiêm khắc [Pectin ace Prune sự nộ gud nà lộ [Pro sọc nhất đối với người phạm tội là hình phạt tù chung thân. Một số bình phạt của luật hình sự Việt Nam như cánh cáo, cắm cư trú, trục xuất không được ghi nhận là. hình phạt trong luật hình sự Đức, nội dung của các hình phạt trên chỉ được ghỉ nhận trong các văn bản pháp luật khác với hình thức là chế tài của luật hành.
Các hình phạt được luật hình sự của cá hai nhà nước ghỉ nhận trong các, quy định của luật hình sự có những nội dung giống nhau nhựng cũng có những khỏe biệt đặc trưng mang đạc điểm siêng ate chính sách hình sử mỗi quốc Bia 1. VỀ hình phạt từ chung thân. “Trong hệ thống hình phạt của Việt Nam, tò chung thân là hình phạt chính. có tính nghiêm khắc cao, chỉ sau bình phạt tir hình.
Về lý thuyết, tù chung thân là hình phạt tù không thời hạn, được áp dụng cho trường hop phạm tội đặc biệt nghiêm trong. Người phạm tội khi bị phạt tù chung thân phải cách ly khỏi xã hổi để cải tạo, giáo duc dé dam bảo các mục đích của hình phat. Trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự, tì chung thân thường được. quy định trong chế tài của các tội có tính nguy hiểm cho xã hội cao như các tội xâm phạm an ninh quốc gia, các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm con người.
Khi quy định tù chung thân trong chế tài của các tội phạm eụ thể, tù chung thân thường nằm trong cùng khung hình phạt với từ hình, tù đến. Cách quy định điễn hình, đặc trưng như trên thể hiện rõ chính sách hình. sự của Nhà nước CHXHCN Việt Nam là tù chung thân 28 hình phạt cho trường ợp phạm tội đặc biệt nghiém trọng nhưng chưa đến mức xử tử hình. Trong thực tiễn xét xử của Việt Nam, đối với một số trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm.
trọng nhưng do yêu céu của công tác đầu tranh phòng chống tội phạm tử hình có thé được giảm hành tù chung thân Thé hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước CHXHCN Việt Nam, trong quy định về người chưa thành niên phạm tội tại các Điều 69, 74 BLHS thì tù chung thân không được áp dụng đối với người chưa thành niên phạm tội, thay thé cho tù chung thân là đối với người phạm tội từ đủ 14 đến dưới 16 là tù 12 năm, đối với người chưa thành niên phạm tội từ 16 tuổi trở lên là tù 18 năm, Đối với các trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng và bị tòa án tuyên. tủe hình thì theo quy đình tại Điều 103 Hiến pháp của Nhà nước CHXHCN Việt Nam, Chủ tịch nước có thé ân xá, chuyên thành tù chung thân, Trong thực tế cũng đã có nhiều trường hợp phạm tội được hưởng sự ân giảm trên đây như những trường hợp phụ nữ có thai Khi chờ thi hành án tử hình hoặc trường hợp đồng phạm tội đặc biệt nghiêm trọng sau khi bị kết án tử hỉnh lại khai báo về hành vi phạm tội của người khác, qua đó phát hiện, xử lý được những trường hop hoặc người phạm tội khác, góp phan tích cực trong đấu tranh phòng chống. Quy định về hình phạt tủ chung thân như trong Bộ luật hình sự Việt Nam. hiện hành là tương đối mềm dẻo có thé thích ứng với chính sách trừng trị và giáo.
đục của luật hỉnh sự Việt Nam. Đối với trường hợp người bị kết án tù chung thân có kết quả cải tạo, giáo dục tốt sau khi chấp hành hình phạt được (2 năm thi người bị kết án tù chung than có thể được giảm án. Án tù chung thân có thé được giảm lần đầu thành tù 30 năm, nếu được giảm nhiều lần cũng phải đảm bảo thời ‘han thực tế chấp hành hình phạt là 20 năm. Trọng quy định của hệ thống hình phạt Đức, tù chung than là hình phat nghiêm khắc nhất đượcáp dụng đối với các trọng tội có tính chất nguy hiểm cho.
cao như tội chuẩn bƒ chiến tranh (Điều 80 BLHS Đức), tội chống Nhà nước (Điều 81 BLHS Đức), tội iều 21) BLHS Đức) thuộc các trường hợp sau: a.Giét người dé hiếp dâm, dé lấy tai sản hoặc vì động cơ thấp han khác; b.Giét người một cách man dy hoặc ding phương tiện gây hại cho nhiễu người; e.Giết người dé thực hiện hoặc che đậy một tội phạm khác, tội đánh. chết người (Điều 212 BLHS Đức) trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng. Trong luật hình sự Việt Nam tù chưng than không được quy định độc lập. trong các khung hình phat đối với tội đặc biệt nghiêm trọng, tù chung thân.
thường được quy định cùng với tử hình và tù đến 20 năm. Tòa án có thể lựa chọn. một trong các hình phạt này để áp dụng đối với người phạm tội trong trường hợp nhất định. Trong luật hình sự Đức tù chung thân cũng có thé được quy định củng.
tù có thởi hạn nhưng cũng được quy định riêng như một chế tài có tính chất rit Khoa. Luật hình sự Đức cũng quy định trường hợp giảm an cho người bị chấp. hành hình phạt tù chung thân đã trải qua một thởi hạn chấp hành và có kết quả cải tạo tắt. Nếu như luật hình sự Việt Nam chỉ quy định án treo đối với người bi phat ti không quá 3 năm thi trong luật hinh sự Đức có quy định cho người bị kết án sắp mãn hạn tù và tù chung thân đã chấp hành được 15 năm được hưởng án treo.
Khi thời hạn thực tế chấp hành hình phạt tù chung thân là 15 năm, theo. quy định về áp dụng án treo đối với người bị kết án tù chung thân, người bị kết án có thể làm đơn xìn hưởng án treo. Nhân thân người phạm tội; e. Hoan cảnh phạm tội; dd.
Thái độ của người bị kết án; 4. Kết quả cai tạo của người bị kết án, tòa án có thé cho người bị kết án tù. chung thân được hưởng án treo. Thời gian thứ thách đối vị hợp người bị kết án tù chung thân.
nhưng được hưởng án treo là 5 năm. VỀ hình phạt từ có thoi hạn “Trong luật hình sự Việt Nam tù có thời hạn là hình phạt chính, phd it được quy định đối với mọi tội phạm cụ thể, có mức tối thiếu là 3 tháng va tối đa là 20 năm. Người bị kếtán tù có thời hạn phải chấp hành hình phạt tại trại siam để cai tạo giáo dụcđể trở thành người có ích cho xế hội. Trong quy định về các tội phạm cụ thé, tù có thời hạn thường được quy.
định theo tùng khung với mức tối đa và tối thiêu. Cách quy định như vy dạo khá năng tốt và thuận tiện cho việc áp dung và phân hóa trách nhiệm. phan chung của BLHS Việt Nam có các quy định giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. đối với người chưa thành niên phạm tội, người chuẩn bị phạm tội, người phạm.
tôi chưa đạt. Tương ứng với các quy định trên là các mức giảm của tù có thời ‘Ta có thời hạn trong quy định của luật hình sự Đức cũng là hình phạt chính và phổ biến, có mức tối thiểu là 1 tháng và tối đa là 15 năm. Đổi với các phạm cụ thể, tù có thời hạn cũng được quy định thành các khung hình phạt mức tối đa và tối thiểu. Tuy nhiên ngoài cách quy định trên cỏn cách quy định chỉ xác đính mức tối thiểu mà không quy định mức tối đa như “không dưới I năm", "không dưới 3 năm", "không dưới 5 năm” hoặc "không dưới 10 nấm” hoặc chỉ xác định mức tối đa như “thì phạt ti đến 2 năm”, "thì phat tù đến 3 nam”.
Đối với những khung hình phạt thấp, tử có thời hạn thường được quy định cùng hình phạt tiễn trong một chế tài lựa chọn như “sẽ bị phạt từ đốn 2 nằm: hoặc phạt tiền ". Cách quy định như trên có thé dẫn đến việc hạn chế phạt th có thời hạn trong thực tiễn.
