Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại VPBank

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hạn chế rủi ro tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng ngoài quốc doanh vpbank, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Trường học: Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam
• Chuyên ngành: Tín dụng
• Đề tài: Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại VPBank: Thực Trạng và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.1. Khái niệm và đặc trưng của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1.1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1.2. Đặc trưng của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.2. Khái niệm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.3. Bản chất tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.4. Các hình thức tín dụng của ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.4.1. Phân loại theo hình thức tài trợ tín dụng
• 1.1.4.2. Phân loại theo sự đảm bảo tín dụng
• 1.1.4.3. Phân loại theo thời hạn tín dụng bao gồm các loại
• 1.1.5. Rủi ro tín dụng đối với DNNVV
• 1.1.5.1. Quan niệm về rủi ro tín dụng
• 1.1.5.2. Đặc điểm của rủi ro tín dụng
• 1.1.5.3. Một số chỉ tiêu chủ yếu phản ánh rủi ro tín dụng
• 1.1.5.3.1. Tỷ lệ nợ quá hạn
• 1.1.5.3.2. Tỷ lệ nợ xấu
• 1.1.5.3.3. Tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn
• 1.1.5.3.4. Tỷ lệ nợ mất vốn
• 1.1.5.4. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.1.5.4.1. Ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng
• 1.1.5.4.2. Ảnh hưởng đến nền kinh tế xã hội
• 1.1.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động hạn chế rủi ro tín dụng
• 1.1.6.1. Các nhân tố chủ quan thuộc về ngân hàng
• 1.1.6.1.1. Sự tuân thủ các quy trình, quy chế của ngân hàng
• 1.1.6.1.2. Kiểm soát tình hình tài chính và quản lý dòng tiền của khách hàng
• 1.1.6.1.3. Lỏng lẻo trong công tác kiểm tra nội bộ các Ngân hàng
• 1.1.6.1.4. Bố trí cán bộ thiếu đạo đức và trình độ chuyên môn nghiệp vụ
• 1.1.6.1.5. Thiếu giám sát và quản lý sau khi cho vay
• 1.1.6.2. Các nhân tố khách quan
• 1.1.6.2.1. Dự báo kinh tế vĩ mô
• 1.1.6.2.2. Sự hợp tác giữa các NHTM quá lỏng lẻo, vai trò của CIC chưa thật sự hiệu quả
• 1.1.7. Các phương thức giảm thiểu rủi ro tín dụng DNNVV
• 1.1.7.1. Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, quy chế
• 1.1.7.2. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 1.1.7.3. Tăng cường kiểm tra, kiểm toán
• 1.1.7.4. Xây dựng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 1.1.7.5. Thực hiện các quy định đảm bảo kiểm soát rủi ro và an toàn hoạt động tín dụng
• 1.1.7.6. Tăng cường xử lý nợ quá hạn, nợ tồn đọng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VPBANK
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Ngoài Quốc doanh
• 2.2. Cơ cấu tổ chức và bộ máy hoạt động của VPBank
• 2.3. Khái quát hoạt động kinh doanh của VPBank
• 2.3.1. Tổng quan hoạt động kinh doanh của VPBank
• 2.3.2. Sử dụng vốn
• 2.3.3. Kết quả kinh doanh
• 2.4. Thực trạng rủi ro tín dụng DNNVV tại VPBank
• 2.4.1. Thực trạng tín dụng DNNVV tại VPBank
• 2.4.2. Khái quát quan hệ tín dụng DNNVV tại VPBank
• 2.4.3. Quy trình tín dụng DNNVV tại VPBank
• 2.4.4. Cơ cấu cho vay DNNVV tại VPBank
• 2.4.5. Thực trạng rủi ro tín dụng tại VPBank
• 2.4.5.1. Nợ quá hạn tại VPBank
• 2.4.5.2. Nợ xấu của DNNVV tại VPBank
• 2.4.5.3. Nợ có khả năng mất vốn
• 2.4.6. Đánh giá chung về hoạt động hạn chế rủi ro tín dụng tại VPBank
• 2.4.6.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.6.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.4.6.3. Nguyên nhân rủi ro tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG DNNVV TẠI VPBANK
• 3.1. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng của VPBank trong thời gian tới
• 3.1.1. Định hướng phát triển kinh doanh trong thời gian tới
• 3.1.2. Một số mục tiêu kinh doanh chính
• 3.1.3. Kế hoạch kinh doanh 2010
• 3.1.4. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng từ nay đến năm 2015
• 3.2. Giải pháp hạn chế rủi ro Tín dụng tại VPBank
• 3.2.1. Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cho vay
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.2.3. Nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền của khách hàng
• 3.2.4. Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra kiểm toán nội bộ
• 3.2.5. Thành lập bộ phận nghiên cứu, phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô
• 3.2.6. Tăng cường xử lý nợ quá hạn, nợ tồn đọng một cách triệt để
• 3.2.7. Xây dựng chính sách ưu đãi đối với nhân sự
• 3.2.8. Củng cố và hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng
• 3.2.9. Một số kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.9.1. Nâng cao chất lượng quản lý, điều hành
• 3.2.9.2. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm soát
• 3.2.9.3. Nâng cao chất lượng của Trung tâm thông tin tín dụng (CIC)
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại VPBank

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề quan trọng mà các ngân hàng thương mại, đặc biệt là VPBank, phải đối mặt khi cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc hiểu rõ thực trạng rủi ro tín dụng tại VPBank sẽ giúp ngân hàng có những biện pháp hiệu quả hơn trong quản lý và hạn chế rủi ro.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng Trong Ngân Hàng

Rủi ro tín dụng là khả năng mà người vay không thể trả nợ đúng hạn. Đối với DNNVV, rủi ro này thường cao hơn do khả năng tài chính yếu kém và thiếu minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

1.2. Đặc Điểm Của Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại VPBank

DNNVV tại VPBank thường có quy mô vốn nhỏ, số lượng lao động hạn chế và hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều này tạo ra sự đa dạng nhưng cũng làm tăng rủi ro tín dụng.

II. Thực Trạng Rủi Ro Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Tại VPBank

Thực trạng rủi ro tín dụng tại VPBank cho thấy tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn đang có xu hướng gia tăng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và cần có những biện pháp khắc phục kịp thời.

2.1. Tình Hình Nợ Quá Hạn Tại VPBank

Nợ quá hạn tại VPBank đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, cho thấy sự khó khăn trong việc thu hồi nợ từ DNNVV. Nguyên nhân chủ yếu là do tình hình tài chính yếu kém của các doanh nghiệp này.

2.2. Tỷ Lệ Nợ Xấu Của DNNVV Tại VPBank

Tỷ lệ nợ xấu của DNNVV tại VPBank đang ở mức cao, điều này không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận của ngân hàng mà còn gây ra rủi ro cho toàn bộ hệ thống tài chính.

III. Nguyên Nhân Gây Ra Rủi Ro Tín Dụng Tại VPBank

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng tại VPBank, từ yếu tố chủ quan đến khách quan. Việc phân tích rõ các nguyên nhân này sẽ giúp ngân hàng có những giải pháp hiệu quả hơn.

3.1. Nguyên Nhân Chủ Quan Từ Ngân Hàng

Các yếu tố như quy trình thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ, thiếu kiểm soát nội bộ và sự lỏng lẻo trong quản lý đã góp phần làm gia tăng rủi ro tín dụng tại VPBank.

3.2. Nguyên Nhân Khách Quan Từ Doanh Nghiệp

DNNVV thường gặp khó khăn trong việc quản lý tài chính, thiếu minh bạch và không có kế hoạch kinh doanh rõ ràng, dẫn đến khả năng trả nợ thấp.

IV. Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại VPBank

Để hạn chế rủi ro tín dụng, VPBank cần áp dụng nhiều giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

4.1. Nâng Cao Chất Lượng Thẩm Định Tín Dụng

VPBank cần cải thiện quy trình thẩm định tín dụng, đảm bảo đánh giá chính xác khả năng trả nợ của DNNVV trước khi cho vay.

4.2. Tăng Cường Kiểm Soát Nội Bộ

Việc tăng cường kiểm soát nội bộ sẽ giúp VPBank phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại VPBank

Các giải pháp đã được áp dụng tại VPBank đã mang lại những kết quả tích cực trong việc giảm thiểu rủi ro tín dụng. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên sẽ giúp ngân hàng duy trì hiệu quả này.

5.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Giải Pháp

Sau khi áp dụng các giải pháp, tỷ lệ nợ xấu tại VPBank đã giảm đáng kể, cho thấy hiệu quả của các biện pháp quản lý rủi ro.

5.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Từ VPBank

VPBank đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong việc quản lý rủi ro tín dụng, từ đó có thể áp dụng cho các ngân hàng khác trong hệ thống.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Rủi Ro Tín Dụng Tại VPBank

Rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với VPBank, nhưng với những giải pháp hợp lý, ngân hàng có thể giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng. Tương lai của rủi ro tín dụng tại VPBank sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và cải tiến quy trình quản lý.

6.1. Tương Lai Của Rủi Ro Tín Dụng Tại VPBank

VPBank cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh các chính sách tín dụng để phù hợp với tình hình thị trường và nhu cầu của DNNVV.

6.2. Định Hướng Phát Triển Hoạt Động Tín Dụng

VPBank sẽ tập trung vào việc phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với DNNVV, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam và đóng góp trên 40% vào tổng sản phẩm quốc nội. Nhận thức rõ vai trò động lực này, các ngân hàng thương mại cổ phần đã chuyển dịch trọng tâm chiến lược sang phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm mở rộng biên lợi nhuận. Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Các Doanh nghiệp Ngoài Quốc doanh Việt Nam, dư nợ phân khúc này chiếm tới 40% cơ cấu khách hàng toàn hệ thống. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng tại khối doanh nghiệp này luôn tiềm ẩn mức độ nguy hiểm cao do quy mô vốn hạn chế, năng lực quản trị non trẻ và thiếu minh bạch về thông tin tài chính.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm đặt ra là làm thế nào để ngân hàng vừa tăng trưởng tín dụng quy mô lớn, vừa kiểm soát hiệu quả nợ xấu trong bối cảnh thị trường tài chính chịu tác động nặng nề sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu giai đoạn 2008 - 2009. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa khung lý luận về quản lý rủi ro tín dụng, phân tích thực trạng chất lượng cấp tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại hội sở cùng 135 chi nhánh và phòng giao dịch của ngân hàng, từ đó xác định các điểm nghẽn cốt lõi gây suy giảm chất lượng tín dụng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động cho vay khối doanh nghiệp nhỏ và vừa trong mốc thời gian từ năm 2008 đến năm 2010. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ giải pháp quản trị toàn diện, hỗ trợ ngân hàng kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn 1,63% vào cuối năm 2009, bảo vệ khối tổng tài sản 27.543 tỷ đồng và tạo tiền đề mở rộng nguồn vốn tín dụng an toàn, bền vững đến năm 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa Lý thuyết Bất cân xứng thông tin của George Akerlof và Khung quản trị rủi ro tín dụng chuẩn mực theo Hiệp ước Basel. Hiện tượng thông tin bất đối xứng giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp đi vay là nguồn gốc căn bản dẫn tới hiện tượng lựa chọn đối nghịch trước khi giải ngân và rủi ro đạo đức sau khi giải ngân. Để khắc phục khiếm khuyết này, luận văn áp dụng Mô hình 5C bao gồm năm trụ cột định lượng và định tính: Tư cách người vay, Năng lực chi trả, Quy mô vốn, Tài sản bảo đảm và Các điều kiện kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, nghiên cứu hệ thống hóa các khái niệm chuyên ngành then chốt theo quy chuẩn pháp lý hiện hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Cụ thể, khái niệm rủi ro tín dụng được định nghĩa theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN là nguy cơ tổn thất phát sinh do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi theo thỏa thuận. Các chỉ tiêu đo lường chất lượng danh mục nợ được phân loại nghiêm ngặt theo Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN, bao gồm 5 nhóm nợ từ nhóm 1 đến nhóm 5. Trong đó, các khoản nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày thuộc nhóm 2, quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày thuộc nhóm 3, từ 181 ngày đến 360 ngày thuộc nhóm 4 và trên 360 ngày được xếp vào nhóm 5 có khả năng mất vốn. Tỷ lệ nợ quá hạn tối đa được kiểm soát dưới trần 5,0% và trần nợ xấu quy định toàn ngành không vượt quá 3,0%.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán, báo cáo thường niên giai đoạn 2008 - 2009 của ngân hàng cùng thông tin tín dụng do Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia cung cấp. Đồng thời, nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực nghiệm với cỡ mẫu gồm 150 hồ sơ tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang có quan hệ vay vốn tại ngân hàng. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên cơ cấu ngành nghề: 55% thuộc lĩnh vực thương mại, 30% thuộc lĩnh vực dịch vụ và 15% thuộc lĩnh vực sản xuất chế biến. Việc lựa chọn cỡ mẫu và phương pháp này đảm bảo tính đại diện cao, phản ánh chính xác đặc thù hoạt động kinh doanh đa ngành của khách hàng.

Luận văn lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả kết hợp phân tích so sánh chuỗi thời gian liên tục từ năm 2008 đến năm 2010. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm làm rõ sự biến động của từng nhóm nợ trước và sau khi nền kinh tế chịu tác động của gói kích cầu tài khóa năm 2009. Quá trình xử lý dữ liệu định lượng được thực hiện qua các công thức tính tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn và tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, giúp nhận diện chính xác mối tương quan giữa quy mô dư nợ và biến động rủi ro tín dụng qua từng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô hoạt động tín dụng và tài sản của ngân hàng ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt bậc trong giai đoạn khảo sát. Tổng tài sản đến ngày 31/12/2009 đạt 27.543 tỷ đồng, tăng trưởng 48% so với mức 18.648 tỷ đồng của năm 2008. Tổng dư nợ cấp tín dụng cho nền kinh tế đạt 15.813 tỷ đồng, tăng 22% tương đương mức tăng ròng 2.827 tỷ đồng so với năm 2008. Sự gia tăng này có sự đóng góp rất lớn từ 40% lượng khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại dịch vụ với mức tăng trưởng doanh thu bình quân 10%/năm.

Thứ hai, công tác kiểm soát nợ xấu ghi nhận kết quả cải thiện vượt mong đợi. Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ đã giảm mạnh từ 3,63% năm 2008 xuống còn 1,63% tại thời điểm cuối năm 2009, tương đương mức giảm 2,00 điểm phần trăm. Chỉ số an toàn này vượt trội hơn mức bình quân chung của toàn hệ thống ngân hàng thời điểm đó là 2,2% và thấp hơn nhiều so với ngưỡng giới hạn 3,0% do Ngân hàng Nhà nước quy định.

Thứ ba, cơ cấu nguồn vốn huy động duy trì được sự vững chắc, tạo bộ đệm thanh khoản an toàn cho hoạt động cho vay. Tổng nguồn vốn huy động đạt 24.444 tỷ đồng năm 2009, tăng trưởng 56,6% so với mức 15.609 tỷ đồng năm 2008. Tiền gửi từ khách hàng chiếm 67% cơ cấu với 16.490 tỷ đồng, tăng 15,9% so với năm 2008. Vốn điều lệ ngân hàng duy trì ở mức 2.117 tỷ đồng, tạo nền tảng vốn chủ sở hữu 2.547 tỷ đồng giúp ngân hàng thực hiện phân loại và tái cơ cấu nợ an toàn.

Thứ tư, chất lượng phân loại khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa có sự phân hóa tích cực. Theo hệ thống chấm điểm tín dụng nội bộ, tỷ trọng các doanh nghiệp đạt xếp hạng tín dụng loại A và A+ chiếm tới 70% tổng danh mục vay vốn. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất năm 2009 đạt 382,6 tỷ đồng, tăng trưởng 93% so với con số 198,6 tỷ đồng của năm 2008, cho thấy hiệu quả sinh lời gắn liền với công tác kiểm soát rủi ro.

Thảo luận kết quả

Diễn biến chất lượng tín dụng qua các năm có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ đường thể hiện xu hướng giảm mạnh của tỷ lệ nợ xấu từ 3,63% xuống 1,63%, kết hợp cùng bảng thống kê cơ cấu dịch chuyển 5 nhóm nợ. Kết quả này phản ánh tính đúng đắn của ngân hàng khi kịp thời siết chặt cho vay phi sản xuất, tập trung giải ngân cho vay vốn lưu động ngắn hạn và thẩm định chặt chẽ dòng tiền hoàn vốn. Sự can thiệp của chính sách hỗ trợ lãi suất từ Chính phủ năm 2009 với tăng trưởng kinh tế cả nước đạt 5,32% và lạm phát được kiềm chế ở mức 6,88% cũng tạo môi trường thuận lợi giúp các doanh nghiệp phục hồi khả năng trả nợ.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với các nghiên cứu cùng ngành, rủi ro tín dụng tại phân khúc này vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trở lại nếu thiếu các cơ chế giám sát sau vay. Báo cáo thực tế cho thấy nguyên nhân dẫn đến các khoản nợ nhóm 4 và nhóm 5 tại ngân hàng phần lớn bắt nguồn từ việc doanh nghiệp thiếu hệ thống kế toán chuẩn mực, sử dụng vốn vay sai mục đích ban đầu và sự phối hợp chia sẻ thông tin từ hệ thống CIC chưa đạt tốc độ cập nhật thời gian thực. Do đó, việc duy trì tỷ lệ nợ xấu thấp đòi hỏi các công cụ kiểm soát mang tính chủ động và phòng ngừa từ sớm thay vì chỉ xử lý nợ khi sự việc đã phát sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, chuẩn hóa và tái cấu trúc quy trình thẩm định tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khối Quản lý Rủi ro và Phòng Tái thẩm định cần xây dựng bộ tiêu chí thẩm định 5 bước chuyên biệt, chuyển dịch trọng tâm từ thẩm định tài sản bảo đảm sang thẩm định phương án kinh doanh và dòng tiền lưu chuyển thực tế. Mục tiêu hành động là giảm tỷ lệ sai lệch thông tin thẩm định xuống dưới 1,0% và nâng tỷ trọng nợ nhóm 1 lên trên 97,0% toàn danh mục, áp dụng đồng bộ trong giai đoạn 2010 - 2012.

Thứ hai, thiết lập cơ chế giám sát dòng tiền và quản trị rủi ro sau giải ngân. Đội ngũ Cán bộ Quản lý Khách hàng tại 135 điểm giao dịch phải thực hiện kiểm tra định kỳ tình hình sử dụng vốn tối thiểu 03 tháng một lần và yêu cầu doanh nghiệp cam kết chuyển toàn bộ doanh thu bán hàng về tài khoản mở tại ngân hàng. Mục tiêu là đảm bảo 100% các khoản vay được kiểm soát dòng tiền trả nợ trực tiếp, hạn chế tối đa tình trạng chiếm dụng vốn sang các dự án dài hạn, triển khai liên tục từ năm 2010 đến 2015.

Thứ ba, thành lập bộ phận chuyên trách nghiên cứu, phân tích và dự báo kinh tế vĩ mô trực thuộc Ban Điều hành. Bộ phận này chịu trách nhiệm đánh giá chu kỳ kinh tế, rủi ro thị trường và lập báo cáo cảnh báo sớm ngành hàng tháng gửi tới toàn bộ mạng lưới chi nhánh. Target cụ thể là hoàn thiện hệ thống báo cáo rủi ro cho 10 ngành hàng trọng điểm trong năm 2010, giúp định hướng hạn mức cho vay an toàn.

Thứ tư, đẩy mạnh xử lý nợ xấu tồn đọng thông qua Công ty Quản lý Tài sản trực thuộc và nâng cao năng lực đội ngũ nhân sự. Ngân hàng cần phối hợp với các cơ quan tố tụng để thanh lý tài sản bảo đảm của các khoản nợ nhóm 4 và nhóm 5 quá hạn trên 180 ngày. Đồng thời, tổ chức các khóa đào tạo chuẩn mực nghiệp vụ cho 2.394 cán bộ nhân viên, phấn đấu giữ tỷ lệ nợ xấu dưới 1,5% và tăng 20% năng suất thẩm định hồ sơ trong giai đoạn 2010 - 2015.

Thứ năm, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước và Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia nâng cấp hệ thống kết nối dữ liệu tự động. Mục tiêu kiến nghị là rút ngắn thời gian phản hồi thông tin lịch sử tín dụng từ 24 giờ xuống dưới 15 phút, giúp các ngân hàng thương mại phát hiện sớm tình trạng vay nợ vượt khả năng thanh toán tại nhiều tổ chức tín dụng khác nhau.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất bao gồm các nhà quản trị rủi ro, giám đốc khối tín dụng và chuyên viên thẩm định tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Tài liệu mang lại giá trị thực tiễn cao thông qua việc cung cấp quy trình đánh giá dòng tiền khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp tối ưu hóa hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và kiểm soát nợ quá hạn dưới 2,0%.

Nhóm thứ hai là các giám đốc tài chính, chủ doanh nghiệp thuộc khối doanh nghiệp nhỏ và vừa. Nghiên cứu giúp doanh nghiệp hiểu rõ các tiêu chuẩn xếp hạng nhóm A và A+ của ngân hàng, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống báo cáo tài chính, quản trị doanh thu minh bạch và dễ dàng tiếp cận các gói vốn vay ưu đãi.

Nhóm thứ ba là học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Luận văn cung cấp khung tham chiếu học thuật toàn diện, số liệu thực chứng chi tiết về quá trình phân loại nợ theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN trong giai đoạn khủng hoảng tài chính.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia phân tích chính sách tiền tệ và cán bộ thanh tra giám sát ngân hàng. Nghiên cứu mang lại góc nhìn đa chiều về tác động của các gói kích cầu kinh tế đến chất lượng tín dụng vi mô, hỗ trợ công tác hoàn thiện khung pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ tồn đọng.

Câu hỏi thường gặp

Rủi ro tín dụng tại phân khúc doanh nghiệp nhỏ và vừa thường bắt nguồn từ những yếu tố cốt lõi nào? Rủi ro xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Doanh nghiệp nhỏ và vừa thường có quy mô vốn mỏng, trình độ quản trị hạn chế và thiếu minh bạch về sổ sách kế toán. Về phía ngân hàng, việc thẩm định lỏng lẻo dòng tiền cùng tình trạng thiếu công cụ giám sát sau khi giải ngân là nguyên nhân trực tiếp khiến nợ xấu gia tăng khi thị trường biến động.

Ngân hàng sử dụng những chỉ tiêu tài chính nào để đo lường mức độ an toàn tín dụng? Ngân hàng căn cứ vào tỷ lệ nợ quá hạn với trần cho phép dưới 5,0%, tỷ lệ nợ xấu nhóm 3 đến nhóm 5 dưới 3,0%, và tỷ lệ nợ có khả năng mất vốn nhóm 5. Ngoài ra, các chỉ số về tỷ lệ trích lập quỹ dự phòng rủi ro trên dư nợ xấu và biến động dư nợ phân theo kỳ hạn ngắn, trung, dài hạn là thước đo an toàn thanh khoản then chốt.

Yếu tố nào giúp ngân hàng kéo giảm tỷ lệ nợ xấu từ 3,63% xuống 1,63% trong năm 2009? Ngân hàng đã kết hợp chính sách thanh lọc khách hàng nghiêm ngặt, tập trung 70% dư nợ cho nhóm doanh nghiệp xếp hạng A và A+, đồng thời tận dụng hiệu quả chính sách hỗ trợ lãi suất kích cầu kinh tế năm 2009 của Chính phủ. Bên cạnh đó, việc trích lập dự phòng đầy đủ và xử lý nợ qua công ty quản lý tài sản đã giúp làm sạch bảng cân đối kế toán.

Quy định phân loại nợ theo Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN có vai trò gì trong quản trị ngân hàng? Quy định này buộc ngân hàng phân định rõ ràng 5 nhóm nợ căn cứ theo số ngày quá hạn và khả năng thu hồi thực tế, từ nhóm 1 đến nhóm 5 có thời hạn quá hạn trên 360 ngày. Đây là cơ sở pháp lý bắt buộc để ngân hàng xác định chính xác tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể, bảo vệ nguồn vốn chủ sở hữu trước nguy cơ thất thoát.

Làm thế nào để ngân hàng kiểm soát rủi ro khi cấp tín dụng không có tài sản bảo đảm? Đối với hình thức tín dụng tín chấp, ngân hàng chuyển trọng tâm sang thẩm định lịch sử thanh toán qua hệ thống CIC, kiểm soát dòng tiền lưu chuyển hàng ngày qua tài khoản và áp dụng xếp hạng tín dụng khắt khe. Ngân hàng chỉ cấp hạn mức tín dụng ngắn hạn bổ sung vốn lưu động cho các doanh nghiệp có mức sinh lời ổn định và uy tín tài chính lâu năm.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện lý luận quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, gắn liền với mô hình 5C và lý thuyết bất cân xứng thông tin.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2008 - 2010 làm rõ bức tranh tăng trưởng tổng tài sản 48% đạt 27.543 tỷ đồng và dư nợ đạt 15.813 tỷ đồng tại ngân hàng.
• Làm sáng tỏ kinh nghiệm kiểm soát và kéo giảm tỷ lệ nợ xấu từ mức 3,63% năm 2008 xuống 1,63% năm 2009, thấp hơn mức bình quân 2,2% của toàn ngành.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ từ quy trình thẩm định, giám sát dòng tiền, dự báo kinh tế vĩ mô đến hoàn thiện năng lực cho 2.394 cán bộ nhân viên.
• Định hướng lộ trình triển khai các giải pháp phòng ngừa rủi ro đến năm 2015, góp phần củng cố an toàn hệ thống và nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp mô hình thực nghiệm chuẩn hóa giúp các tổ chức tín dụng giải quyết bài toán cân bằng giữa tăng trưởng tín dụng và kiểm soát nợ xấu. Các ngân hàng thương mại cần nhanh chóng áp dụng ngay các khuyến nghị về thẩm định dòng tiền và phân loại nợ để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh trong giai đoạn phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV 1. Khái niệm và đặc trưng của doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm về doanh nghiệp nhỏ và vừa Có rất nhiều khái niệm khác nhau về doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng nhìn chung hầu hết các ý kiến đều cho rằng DNNVV là những cơ sở sản xuất kinh doanh tương đối nhỏ với quy mô không lớn lắm.

Tuy nhiên để có thể hiểu chính xác thế nào là quy mô tương đối nhỏ, không lớn lắm thì lại có rất nhiều ý kiến khác nhau giữa các nhà kinh tế trong và ngoài nước. Hơn nữa việc phân loại doanh nghiệp theo quy mô lớn, vừa và nhỏ chỉ mang tính tương đối do quá trình phân loại còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: trình độ phát triển kinh tế của một nước; tính chất ngành nghề sản xuất; tính chất lịch sử… Trên cơ sở đó mỗi nước có một sự lựa chọn tiêu thức khác nhau để đưa ra khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ. Song nhìn chung các nước thường sử dụng hai nhóm chỉ tiêu phổ biến dùng để phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ, đó là:  Nhóm chỉ tiêu về định tính  Nhóm chỉ tiêu về định lượng Trong đó, các chỉ tiêu định lượng đóng vai trò quyết định phân biệt nhóm doanh nghiệp này với các doanh nghiệp lớn. Nhóm chỉ tiêu về định lượng: gồm có ba chỉ tiêu thường được dùng độc lập, hoặc kết hợp với nhau, để xác định tính chất nhỏ và vừa của doanh nghiệp: 5  Số vốn điều lệ của doanh nghiệp  Lực lượng lao động  Quy mô sản xuất hoặc doanh thu từ hoạt động kinh doanh Nhóm chỉ tiêu về định tính: các chỉ tiêu về định tính thường được xem xét là cơ cấu của công ty, số lượng người quản lý, người ra quyết định chính, ngành nghề kinh doanh và các rủi ro có thể xảy ra.

Ở Việt nam, việc phân loại DNNVV chủ yếu theo hai tiêu chí là lao động thường xuyên và số vốn tham gia sản xuất vì chúng dễ xác định và có tính chính xác cao. Chúng có thể xác định dễ dàng tại mọi cấp độ doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế và tại mọi thời điểm. Để cụ thể hóa các tiêu chí này và để thuận tiện cho việc phân loại DNNVV, ngày 20/6/1998, Thủ tướng Chính phủ đã có Công văn số 681/CP-KTN quy định tiêu chí tạm thời việc xác định DNNVV, theo đó DNNVV là các doanh nghiệp có vốn pháp định tối đa 5 tỷ đồng và số lao động trung bình hàng năm dưới 200 người. Tuy nhiên, qua quá trình khảo sát điều tra các doanh nghiệp, Chính phủ thấy rằng các chỉ tiêu đưa ra chưa thực sự hợp lý.

Vì vậy ngày 23/11/2001, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNVV đã định nghĩa: DNNVV là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người. Theo định nghĩa này DNNVV có thể là:  Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp  Các doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp Nhà nước.  Các hợp tác xã thành lập và hoạt động theo Luật hợp tác xã  Các hộ kinh doanh cá thể đăng ký kinh doanh theo nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000. 6 Với cách phân loại này thì ở Việt Nam số DNNVV chiếm tới 93% tổng số doanh nghiệp hiện đang hoạt động.

Tính riêng trên địa bàn Hà Nội thì các DNNVV cũng chiếm tới 85%, trong đó chủ yếu là các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Đặc trưng của doanh nghiệp vừa và nhỏ Mặc dù khái niệm DNNVV ở mỗi quốc gia là khác nhau nhưng nhìn chung các khái niệm đều khẳng định rằng thuật ngữ DNNVV là hàm ý nói tới một tập hợp các thực thể kinh tế có quy mô nhỏ và vừa xét trên phương diện vốn, lao động so với mặt bằng phát triển chung của nền kinh tế ở một quốc gia nhất định và có những lợi thế cũng như những hạn chế cơ bản sau: Lợi thế của DNVVN:  DNNVV năng động linh hoạt, tự do sáng tạo trong kinh doanh và dễ thích nghi với những thay đổi của nền kinh tế. DNNVV năng đô ̣ng hơn các doanh nghiệp lớn trước những thay đổi liên tục của thị trường. Với ưu thế quy mô vốn nhỏ, cơ sở vật chất không lớn, cơ cấu bộ máy quản lý gọn nhẹ, DNNVV có khả năng chuyển hướng kinh doanh và chuyển đổi mă ̣t hàng nhanh hơn, tăng giảm lao đô ̣ng dễ dàng, có thể chuyển đổi mở rộng hoặc thu hẹp quy mô sản xuất mà không gây hậu quả gì lớn.

 Các DNNVV dễ dàng và nhanh chóng đổi mới thiết bị công nghê ̣. Khác với các doanh nghiê ̣p lớn, DNNVV với yêu cầu vốn bổ sung không nhiều và giảm được sự thiê ̣t hại trong viê ̣c thay đổi tư bản cố định khi có sự cạnh tranh phải chuyển sang kinh doanh ngành khác nên các DNNVV dễ dàng và nhanh chóng trong viê ̣c đổi mới thiết bị công nghê ̣ khi cần thiết.  Các DNNVV được thành lập với lượng vốn đầu tư ban đầu ít, hoạt động có hiệu quả với chi phí cố định thấp, thu hồi vốn nhanh. Hầu hết các DNNVV đều có thể dễ dàng bắt đầu hoạt động ngay sau khi có ý tưởng kinh doanh với một ít vốn cũng như lao động.

7  Hệ thống tổ chức sản xuất và quản lý ở các DNNVV gọn nhẹ, linh hoạt. Công tác điều hành tại các DNNVV mang tính trực tiếp, quan hê ̣ giữa những người lao đô ̣ng và người quản lý khá chă ̣t chẽ, gắn bó, tạo ra môi trường làm viê ̣c tốt.  Sự đình trễ, thua lỗ, phá sản của các DNNVV có ảnh hưởng rất ít hoă ̣c không gây nên khủng hoảng kinh tế – xã hô ̣i, đồng thời ít chịu ảnh hưởng bởi các cuô ̣c khủng hoảng kinh tế dây chuyền.  DNNVV là sự bổ sung thiết yếu cho chính sự sinh tồn và phát triển các doanh nghiệp lớn.

Về nghiên cứu triển khai, DNNVV là nơi thử nghiệm những đổi mới phát minh sáng chế. Về sản xuất, DNNVV là người đảm nhiệm có hiệu quả cao những công đoạn cả ở phần đầu, phần giữa và phần cuối của quá trình chế tác mà doanh nghiệp lớn không cần làm. Về dịch vụ, DNNVV có khả năng cung ứng tốt nhiều dịch vụ do có ưu thế trong việc tiếp xúc với khách hàng. Về thương mại, DNNVV có tính cơ động nhanh nhạy thâm nhập vào những thị trường tốt và rút khỏi những thị trường không có tiềm năng.

 DNNVV tạo điều kiện duy trì tự do cạnh tranh. Các DNNVV có số lượng đông đảo hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các mặt hàng thiết yếu nên thường không có tình trạng độc quyền. Các DNNVV dễ dàng và sẵn sàng chấp nhận tự do cạnh tranh, không trông chờ vào sự giúp đỡ của Nhà nước. DNNVV có lợi thế trong việc theo sát nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng, từ đó sáng tạo ra nhiều hàng hóa và dịch vụ mới đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu người tiêu dùng.

Hạn chế của DNVVN Bên cạnh những lợi thế có được như phân tích ở trên, các DNNVV vẫn còn tồn tại khá nhiều những hạn chế, cụ thể:  Năng lực tài chính của DNNVV bị bó hẹp và được thể hiện ngay từ tên gọi của loại hình doanh nghiệp này. Các DNNVV luôn gă ̣p khó khăn trong giai 8 đoạn mới hình thành, phần lớn các DNNVV đều gă ̣p phải khó khăn về vốn. Các NHTM cũng như các tổ chức tài chính khác thường e ngại không muốn cho DNNVV vay vốn bởi vì họ chưa có quá trình kinh doanh uy tín và chưa tạo lâ ̣p được khả năng trả nợ với ngân hàng.  Cơ sở vâ ̣t chất kỹ thuâ ̣t, trình đô ̣ thiết bị công nghê ̣ của các DNNVV thường yếu kém, lạc hâ ̣u.

Do nguồn vốn nhỏ và sự hiểu biết còn hạn chế nên các DNNVV chỉ sử dụng các công nghê ̣ trung bình, đơn giản, kết quả là năng suất lao đô ̣ng thấp, làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiê ̣p. Các DNNVV cũng rất khó tiếp câ ̣n với thị trường công nghê ̣, máy móc và thiết bị hiện đại. Rất ít DNNVV được trang bị công nghê ̣ hiê ̣n đại, trừ khi liên doanh với nước ngoài.  Trình độ đội ngũ cán bộ quản lý và người lao động của DNNVV chưa cao.

Các DNNVV thường thiếu đội ngũ lao động có trình độ tay nghề, có khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực. Hơn nữa, nhiều cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp thiếu kiến thức quản lý, trình đô ̣ chuyên môn, thâ ̣m chí trình đô ̣ văn hoá thấp, thiếu kinh nghiệm nhiều mặt từ kỹ năng quản lý đến hiểu biết về công nghệ và thị trường.  Thị trường của DNNVV thường nhỏ bé, không ổn định, lại phải chia sẻ với nhiều doanh nghiê ̣p khác. Mô ̣t trong những khó khăn không nhỏ của các DNNVV hiê ̣n nay chính là thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Các DNNVV gă ̣p khó khăn do những thủ tục và điều kiê ̣n cạnh tranh không bình đẳng ở thị trường trong nước mà nguyên nhân chủ yếu là bản quyền trí tuê ̣ và quyền sở hữu công nghiê ̣p chưa được thực hiê ̣n nghiêm túc. Cùng với sự đô ̣c quyền của mô ̣t số doanh nghiê ̣p lớn khiến sức cạnh tranh của DNNVV lại càng giảm trên thị trường nô ̣i địa.  Các DNNVV thiếu sức phòng, tránh và chống các rủi ro. Càng có nhiều DNNVV ra đời thì càng có nhiều DNVVN phá sản.

Trong những năm qua, 9 nhà nước luôn khuyến khích phát triển thành phần kinh tế ngoài quốc doanh vì thế các thủ tục thành lập doanh nghiệp đơn giản hơn, chi phí thấp hơn. Mặc dù có ưu thế linh hoạt song do khả năng tài chính bị hạn chế, khi có biến động lớn trên thị trường, các DNNVV dễ rơi vào tình trạng phá sản do không có đủ nguồn lực để khắc phục khó khăn.  Nội dung và phương pháp hạch toán kế toán của DNNVV thường không đầy đủ, không chính xác và thiếu minh bạch. Khả năng lập các phương án sản xuất kinh doanh còn yếu, tính thuyết phục chưa cao.