Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Bắc Á

Khám phá luận văn về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng Bắc Á, phân tích các chiến lược và giải pháp hiệu quả trong quản lý rủi ro.

• Tác giả: Phan Thế Anh
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Thế Đông
• Trường học: Học viện Chính sách và Phát triển
• Chuyên ngành: Quản trị rủi ro tín dụng
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Bắc Á: Nghiên Cứu và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận văn cao học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH
• 1.1. Quản trị rủi ro tín dụng
• 1.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.3. Nội dung của QTRRTD
• 1.4. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5. Ý nghĩa của đo lường rủi ro
• 1.6. Mô hình các chỉ tiêu rủi ro chính
• 1.7. Tiêu chí đánh giá kết quả quản trị rủi ro tín dụng
• 1.8. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng
• 1.8.1. Nhân tố khách quan
• 1.8.2. Nhân tố chủ quan
• 3. CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG BẮC Á
• 2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Bắc Á
• 2.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.3. Cơ cấu tổ chức và hoạt động kinh doanh
• 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng trong giai đoạn 2014-2018
• 2.5. Đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.6. Phân tích thực trạng quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP Bắc Á trong giai đoạn 2014-2018
• 2.7. Phân tích các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản trị rủi ro tín dụng
• 2.8. Hoạt động quản trị rủi ro Ngân hàng Bắc Á
• 2.9. Đánh giá tổng quát công tác quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng Bắc Á
• 2.9.1. Kết quả đạt được
• 2.9.2. Các hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CHO NGÂN HÀNG BẮC Á
• 3.1. Bối cảnh và định hướng quản trị rủi ro tín dụng cho ngân hàng Bắc Á
• 3.2. Định hướng quản trị rủi ro tín dụng cho ngân hàng Bắc Á, giai đoạn 2019-2025
• 3.3. Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng cho ngân hàng Bắc Á
• 3.3.1. Nâng cao việc nhận diện và quản trị rủi ro trong các sản phẩm và hoạt động ngân hàng
• 3.3.2. Giải pháp về giám sát tín dụng hiệu quả
• 3.3.3. Giải pháp hạn chế, bù đắp tổn thất khi rủi ro xảy ra
• 3.3.4. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tín dụng
• 3.4. Đối với ngân hàng nhà nước
• 3.5. Đối với Chính Phủ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Bắc Á

Quản trị rủi ro tín dụng là yếu tố then chốt đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của mọi ngân hàng. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đầy biến động, việc quản lý hiệu quả rủi ro này càng trở nên quan trọng. Ngân hàng Bắc Á, với vai trò là một tổ chức tài chính năng động, luôn chú trọng đến việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro tín dụng. Bài viết này sẽ cung cấp một cái nhìn tổng quan về thực trạng và các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tại Ngân hàng Bắc Á. Theo Frank Knight, rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được, nhấn mạnh tính chủ động trong việc đối phó với các nguy cơ tiềm ẩn.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đo lường, giám sát và kiểm soát rủi ro phát sinh từ hoạt động tín dụng. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn vốn, đảm bảo lợi nhuận và duy trì uy tín của ngân hàng. Thiếu sót trong quản lý rủi ro tín dụng có thể dẫn đến nợ xấu, giảm hiệu quả kinh doanh và thậm chí là khủng hoảng tài chính. Việc quản lý hiệu quả các khoản cho vay và thẩm định kỹ lưỡng các khoản dự định giải ngân sẽ giúp Ngân hàng giảm thiểu các rủi ro tín dụng và giảm bớt nợ xấu.

1.2. Đặc điểm hoạt động của Ngân Hàng Bắc Á và ảnh hưởng Rủi Ro

Ngân hàng Bắc Á hoạt động trong môi trường cạnh tranh gay gắt với nhiều đối thủ lớn. Hoạt động kinh doanh chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố vĩ mô như lãi suất, lạm phát, tỷ giá hối đoái và vi mô như năng lực quản lý, chất lượng tín dụng. Sự phát triển của công nghệ cũng mang đến cả cơ hội và thách thức, đòi hỏi Ngân hàng phải liên tục đổi mới để thích ứng. Hiện nay, thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với nòng cốt là các công nghệ như thực tế ảo, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo,… Điều này đòi hỏi Ngân hàng Bắc Á phải áp dụng các công nghệ mới vào lĩnh vực quản trị rủi ro.

1.3. Các loại Rủi Ro Tín Dụng thường gặp tại Ngân Hàng

Các loại rủi ro tín dụng thường gặp bao gồm rủi ro không trả được nợ gốc và lãi đúng hạn, rủi ro do khách hàng sử dụng vốn sai mục đích, rủi ro do thông tin khách hàng cung cấp không chính xác và rủi ro do biến động của thị trường. Việc phân loại và đánh giá chính xác các loại rủi ro là bước đầu tiên để xây dựng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Sự phát triển mạnh mẽ của thị trường tín dụng cũng kéo theo sự gia tăng về số lượng và mức độ phức tạp của các loại rủi ro tín dụng.

II. Thực Trạng Quản Lý Nợ Xấu tại Ngân Hàng Bắc Á Phân Tích

Thực trạng quản lý nợ xấu là một chỉ báo quan trọng về hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng Bắc Á. Việc phân tích các chỉ số tài chính, cơ cấu nợ xấu, nguyên nhân phát sinh nợ xấu sẽ giúp đánh giá điểm mạnh, điểm yếu trong hệ thống quản lý rủi ro. Từ đó, có thể đưa ra các giải pháp phù hợp để cải thiện tình hình. Luận văn của Phan Thế Anh cho thấy trong giai đoạn 2014-2018, tỷ lệ nợ xấu của Ngân hàng Bắc Á có sự giảm dần đều.

2.1. Đánh giá tỷ lệ Nợ Xấu và các chỉ số tài chính liên quan

Tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ là một chỉ số quan trọng để đánh giá chất lượng tín dụng của Ngân hàng. Các chỉ số tài chính khác như tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro, tỷ lệ thu hồi nợ xấu cũng cần được xem xét để có cái nhìn toàn diện về hiệu quả quản lý nợ xấu. Mặc dù Ngân hàng Bắc Á có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc chất lượng tín dụng.

2.2. Phân tích Cơ cấu Nợ Xấu theo ngành nghề và thời gian

Phân tích cơ cấu nợ xấu theo ngành nghề giúp xác định các lĩnh vực kinh tế có tiềm ẩn rủi ro cao. Phân tích cơ cấu nợ xấu theo thời gian giúp đánh giá xu hướng phát sinh nợ xấu và hiệu quả của các biện pháp xử lý nợ xấu. Theo Phòng tài chính kế toán, tỷ lệ nợ xấu ngắn hạn và trung-dài hạn có sự biến động qua các năm, cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.3. Xác định nguyên nhân chủ yếu phát sinh Nợ Xấu tại Ngân Hàng

Nguyên nhân phát sinh nợ xấu có thể do yếu tố khách quan như suy thoái kinh tế, biến động thị trường hoặc yếu tố chủ quan như năng lực quản lý yếu kém, thẩm định tín dụng sơ sài. Việc xác định rõ nguyên nhân giúp Ngân hàng đưa ra các biện pháp phòng ngừa và xử lý nợ xấu hiệu quả hơn. Điều này bao gồm cả việc cải thiện quy trình tín dụng, nâng cao năng lực thẩm định và tăng cường giám sát.

III. Giải Pháp Nâng Cao Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Bắc Á

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, Ngân hàng Bắc Á cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Các giải pháp này bao gồm hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường kiểm soát nội bộ, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng, áp dụng công nghệ mới và hợp tác với các tổ chức khác. Quan trọng nhất là phải xây dựng một văn hóa rủi ro mạnh mẽ trong toàn Ngân hàng. Theo Allan Willett, rủi ro là sự bất trắc có thể liên quan đến việc xuất hiện những biến cố không mong đợi, do đó cần chủ động phòng ngừa.

3.1. Hoàn thiện Quy Trình Tín Dụng và Thẩm Định Rủi Ro

Quy trình tín dụng cần được rà soát và hoàn thiện để đảm bảo tính chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả. Thẩm định rủi ro cần được thực hiện kỹ lưỡng, dựa trên các phương pháp hiện đại và thông tin đầy đủ, chính xác. Cần chú trọng đến việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, tài sản đảm bảo và các yếu tố rủi ro khác. Quy trình này phải được chuẩn hóa và áp dụng thống nhất trong toàn Ngân hàng.

3.2. Tăng cường Giám Sát Tín Dụng và Kiểm Soát Nội Bộ

Giám sát tín dụng cần được thực hiện thường xuyên, liên tục để phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro. Kiểm soát nội bộ cần được tăng cường để đảm bảo tuân thủ quy trình tín dụng và các quy định của pháp luật. Cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro để kịp thời đưa ra các biện pháp xử lý. Công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ trong hoạt động tín dụng là một công cụ vô cùng quan trọng.

3.3. Ứng Dụng Công Nghệ Mới vào Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) có thể được ứng dụng để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Các công nghệ này có thể giúp Ngân hàng đánh giá rủi ro chính xác hơn, phát hiện gian lận và dự báo khả năng trả nợ của khách hàng. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ cũng cần đi kèm với việc đảm bảo an toàn thông tin và tuân thủ các quy định về bảo mật. Thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với nòng cốt là các công nghệ như thực tế ảo, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo,...

IV. Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Tín Dụng Ngân Hàng Bắc Á Cách Làm

Đội ngũ cán bộ tín dụng đóng vai trò then chốt trong việc quản trị rủi ro tín dụng. Nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp và kỹ năng mềm cho cán bộ tín dụng là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Cần chú trọng đến việc đào tạo, bồi dưỡng và tạo điều kiện để cán bộ tín dụng phát triển. Theo luận văn của Phan Thế Anh, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ tín dụng là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4.1. Đào tạo chuyên sâu về Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng

Cán bộ tín dụng cần được đào tạo chuyên sâu về các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiện đại. Chương trình đào tạo cần bao gồm các kiến thức về phân tích tài chính, thẩm định tín dụng, đánh giá tài sản đảm bảo và xử lý nợ xấu. Cần cập nhật thường xuyên các kiến thức mới về rủi ro và các quy định của pháp luật. Đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro tín dụng là một yêu cầu bắt buộc.

4.2. Xây dựng Đạo Đức Nghề Nghiệp và Văn Hóa Rủi Ro

Cán bộ tín dụng cần có đạo đức nghề nghiệp tốt, trung thực và khách quan trong công việc. Cần xây dựng một văn hóa rủi ro mạnh mẽ trong toàn Ngân hàng, trong đó mọi nhân viên đều nhận thức được tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro. Cần có các quy tắc ứng xử rõ ràng và chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm. Xây dựng đạo đức nghề nghiệp và văn hóa rủi ro là một quá trình lâu dài và liên tục.

4.3. Phát triển Kỹ Năng Mềm và Kỹ Năng Giao Tiếp

Cán bộ tín dụng cần có kỹ năng giao tiếp tốt để xây dựng mối quan hệ với khách hàng và thu thập thông tin. Cần có kỹ năng giải quyết vấn đề để xử lý các tình huống phát sinh trong quá trình tín dụng. Cần có kỹ năng làm việc nhóm để phối hợp với các bộ phận khác trong Ngân hàng. Phát triển kỹ năng mềm và kỹ năng giao tiếp là rất quan trọng để thành công trong lĩnh vực tín dụng.

V. Nghiên Cứu Ứng Dụng Basel vào Quản Trị Rủi Ro Bắc Á

Việc áp dụng các chuẩn mực Basel vào quản trị rủi ro tín dụng là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Basel cung cấp các nguyên tắc và phương pháp tiên tiến để đo lường, quản lý và kiểm soát rủi ro. Ngân hàng Bắc Á cần nghiên cứu và ứng dụng phù hợp các chuẩn mực Basel để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro. Theo báo cáo, CAR (Capital Adequacy Ratio) là một chỉ số quan trọng theo chuẩn mực Basel.

5.1. Tìm hiểu về các chuẩn mực Basel và yêu cầu về vốn

Basel đưa ra các yêu cầu về vốn tối thiểu mà Ngân hàng phải duy trì để đảm bảo khả năng thanh toán và đối phó với các rủi ro. Các yêu cầu này được tính toán dựa trên mức độ rủi ro của các tài sản có trên bảng cân đối kế toán. Việc tuân thủ các yêu cầu về vốn là điều kiện tiên quyết để Ngân hàng được phép hoạt động. Các chuẩn mực Basel ngày càng được hoàn thiện và cập nhật để đáp ứng với sự thay đổi của thị trường.

5.2. Ứng dụng Basel vào Đo Lường và Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Basel cung cấp các phương pháp để đo lường rủi ro tín dụng dựa trên các yếu tố như xếp hạng tín dụng, tỷ lệ tổn thất khi vỡ nợ và hệ số tương quan giữa các tài sản. Các phương pháp này giúp Ngân hàng đánh giá rủi ro chính xác hơn và đưa ra các quyết định tín dụng phù hợp. Việc ứng dụng Basel cần được thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của Ngân hàng. Ứng dụng Basel sẽ giúp Ngân hàng nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

5.3. Thách thức và Cơ hội khi áp dụng Basel tại Bắc Á

Việc áp dụng Basel có thể đặt ra một số thách thức cho Ngân hàng Bắc Á như chi phí đầu tư, yêu cầu về nguồn nhân lực và sự phức tạp của quy trình. Tuy nhiên, nó cũng mang lại nhiều cơ hội như nâng cao uy tín, tăng cường khả năng quản lý rủi ro và mở rộng thị trường. Cần có một kế hoạch triển khai Basel chi tiết và sự cam kết từ ban lãnh đạo để đảm bảo thành công. Quan trọng là xác định rõ những thách thức và cơ hội khi áp dụng Basel.

VI. Kết Luận và Định Hướng Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tương Lai

Quản trị rủi ro tín dụng là một quá trình liên tục và không ngừng hoàn thiện. Ngân hàng Bắc Á cần tiếp tục nỗ lực để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững. Cần chú trọng đến việc đổi mới tư duy, áp dụng công nghệ mới và xây dựng một văn hóa rủi ro mạnh mẽ. Sự thành công của Ngân hàng phụ thuộc lớn vào kết quả của hoạt động tín dụng.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính và Kết quả Nghiên Cứu

Các giải pháp chính để nâng cao quản trị rủi ro tín dụng bao gồm hoàn thiện quy trình tín dụng, tăng cường kiểm soát nội bộ, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng, áp dụng công nghệ mới và hợp tác với các tổ chức khác. Kết quả nghiên cứu cho thấy các giải pháp này có thể giúp Ngân hàng giảm thiểu nợ xấu, tăng cường khả năng cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững.

6.2. Đề xuất Định Hướng Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng trong tương lai

Trong tương lai, Ngân hàng Bắc Á cần tiếp tục tập trung vào việc xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro tín dụng toàn diện và hiệu quả. Cần chú trọng đến việc dự báo và phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ tập trung vào việc xử lý nợ xấu. Cần xây dựng một văn hóa rủi ro mạnh mẽ trong toàn Ngân hàng, trong đó mọi nhân viên đều có trách nhiệm trong việc quản trị rủi ro. Định hướng tương lai là xây dựng một hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tiên tiến và bền vững.

6.3. Kiến Nghị với Ngân Hàng Nhà Nước và Chính Phủ

Để hỗ trợ các Ngân hàng trong việc quản trị rủi ro tín dụng, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và tạo điều kiện để các Ngân hàng tiếp cận các công nghệ mới. Chính Phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, ổn định kinh tế vĩ mô và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Các kiến nghị này nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động tín dụng của các Ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu về rủi ro trong lĩnh vực đầy biến động khó lường, như trong hoạt động tài chính – ngân hàng. b) Quản trị rủiro Đầu tiên, ta cần hiểu rằng, quản trị nếu xét ở khía cạnh ngôn từ bao gồm: quản và trị. Quản được hiểu là đưa đối tượng vào khuôn mẫu quy định sẵn, còn Trị là dùng quyền lực buộc đối tượng phải làm theo khuôn mẫu đã định. Nếu đối tượng không thực hiện đúng thì sẽ áp dụng một hình phạt nào đó đủ mạnh, đủ 7 sức thuyết phục để buộc đối tượng phải thi hành nhằm đạt được mục tiêu.Do vậy, quản trị là quá trình hoạch định mục tiêu, chiến lược, kế hoạch mà đối tượng quản lý cần đạt được trong một giai đoạn nhất định, tổ chức thực hiện các chiến lược, mục tiêu đó, quản trị con người và kiểm tra các hoạt động trong tổ chức một cách có hệ thống nhằm hoàn thành các mục tiêu đề ra.

Trong quá khứ, nói đến khái niệm QTRR phần lớn người ta nghĩ đến các hoạt động trong ngành bảo hiểm. Đây là các dịch vụ trọn gói, người mua bảo hiểm sẽ không phải chịu các rủi ro trong trường hợp nó xảy ra. Tuy nhiên, khái niệm QTRR ngày nay đã thay đổi rất nhiều. Với những yêu cầu của pháp luật, yêu cầu của người lao động, QTRR đã trở thành một yếu tố quản trị ngày càng quan trọng như quản trị tài chính hay quản trị các nguồn lực khác trong tổ chức.

Điển hình cho khái niệm QTRR phải kể đến trong nghiên cứu của Kloman, Haimes, theo đó, QTRR là quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện và có hệ thống nhằm nhận diện, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro. Như vậy, QTRRngày nay được hiểulà quá trình tiếp cận rủi ro một cách khoa học, toàn diện, liên tục và có hệ thống nhằm nhận diện, kiểm soát, phòng ngừa và giảm thiểu những tổn thất, mất mát, những ảnh hưởng bất lợi của rủi ro, đồng thời tìm cách biến rủi ro thành những cơ hội thành công. c)Rủi ro tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng Theo phân loại của Ủy ban giám sát ngân hàng Basel, rủi ro mà các định chế tài chính có thể gặp phải được chia thành 3 nhóm: (i) Rủi ro thị trường, như: lãi suất, tỷ giá hối đoái, chứng khoán…; (ii) RRTD, như vỡ nợ, sự cố tín dụng…; (iii) rủi ro hoạt động, như: giao dịch thất bại, giao dịch bất hợp pháp…. Như vậy, RRTD là một trong 3 nhóm rủi ro chính của hoạt động kinh doanh của NHTM.

Theo đó, có thể hiểu đây là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn cho ngân hàng. Theo Ủy ban Basel, một cách đơn giản, RRTD được định nghĩa là khả năng bên vay hay đối tác của ngân hàng không thực hiện các nghĩa vụ theo điều 8 khoản đã thỏa thuận. Theo Thông tư 02/2014/TT-NHNN ngày 21/01/2014 của Ngân hàng nhà nước Việt Nam, RRTD trong hoạt động ngân hàng, hay còn gọi là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết. Theo đó, RRTD là rủi ro do bên được cấp tín dụng, bên có nghĩa vụ hoặc đối tác không thực hiện hoặc khôngcó khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết.

Rủi ro tín dụngkhông chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay mà còn bao gồm nhiều hoạt động tín dụng khác của ngân hàng như: chiết khấu, cho thuê tài chính, bảo lãnh, mở L/C(Letter of Credit), cam kết thanh toán và các hình thức tài trợ thương mại khác. Nhìn chung, các tiếp cân kể trên và trong thực tế, đa số khái niệm về RRTD thường được tiếp cận theo một chiều tiêu cực, nghĩa là chỉ bao gồm tổn thất (loss) đối với người cho vay (ngân hàng),mà không bao gồm giá trị gia tăng (gain). Định nghĩa này có thể coi RRTD được hiểu theo nghĩa hẹp hay nghĩa thực tế cuộc sống của dân chúng. Rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ mà khách hàng nợ lại không thực hiện, không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn.

Nó diễn ra trong quá trình cho vay, chiết khấu công cụ chuyển nhượng và giấy tờ có giá, cho thuê tài chính, bảo lãnh, bao thanh toán của ngân hàng. Đây còn được gọi là rủi ro mất khả năng chi trả và rủi ro sai hẹn, là loại rủi ro liên quan đến chất lượng hoạt động tín dụng của Ngân hàng. Như đã phân tích ở trên, ngay này khía cạnh RRTD, cũng như quản trị nó được đặt ở phạm vi rộng, do đó QTRRTD trong hoạt động kinh doanh của NHTMđược hiểu là toàn bộ quá trình nhận điện, đo lường, đánh giá, giám sát, kiểm soát và báo cáo RRTD nhằm tối đa hóa lợi nhuận trong phạm vi mức độ RRTD chấp nhận được (Nguyễn Văn Tiến, Nguyễn Mạnh Hùng, 2010). Bên cạnh đó, quá trình QTRRTD hiệu quả còn cho phép các NHTM tận dụng tốt hơn cơ hội kinh doanh, phân tích và dự báo được chính xác hơn hoạt động tín dụng 9 của mình.

Nói cách khác, nghiên cứu về rủi ro nói chung, hay QTRRTD nói riêng cần tiếp cận ở hai khía cảnh, cả về tổn thất, lẫn giá trị gia tăng. Phân loại rủi ro tín dụng Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: - Rủi ro giao dịch: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng. Rủi ro giao dịch có 03 bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm và rủi ro nghiệp vụ. + Rủi ro lựa chọn: là rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, khi ngân hàng lựa chọn những phương án vay vốn có hiệu quảđể ra quyết định cho vay.

+ Rủi ro bảo đảm: phát sinh từ các tiêu chuẩn bảo đảm như các điều khoản trong hợp đồng cho vay, các loại tài sản đảm bảo, chủ thể bảo đảm, cách thức đảm bảo và mức cho vay trên giá trị của tài sản đảm bảo. + Rủi ro nghiệp vụ: là rủi ro liên quan đến công tác quản trị khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản cho vay có vấn đề. + Rủi ro danh mục: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản trị danh mục cho vay của ngân hàng, được phân chia thành 02 loại: rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. + Rủi ro nội tại: xuất phát từ các yếu tố, các đặc điểm riêng có, mang tính riêng biệt bên trong của mỗi chủ thểđi vay hoặc ngành, lĩnh vực kinh tế.

Nó xuất phát từđặc điểm hoạt động hoặc đặc điểm sử dụng vốn của khách hàng vay vốn. + Rủi ro tập trung: là trường hợp ngân hàng tập trung vốn cho vay quá nhiều đối với một số khách hàng, cho vay quá nhiều doanh nghiệp hoạt động trong cùng một ngành, lĩnh vực kinh tế; hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định; hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao. Nội dung của QTRRTD 10 Trong hoạt động kinh doanh của NHTM, để giải bài toán về mỗi quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận, cần tiến hành quản lý RRTD một cách có hệ thống với nhiều công đoạn (Hình 1.1), bao gồm:(1) Nhận diệnRRTD; (2) Đo lường RRTD; (3) Xử lý giảm thiểu rủii ro tín dụng; (4) Giám sát và báo cáo rủi do tín dụng. Từ khái niệm trình bày trên cho thấy, QTRR bao gồm các nội dung:nhận diện; phân tích; đo lường rủi ro.1 Quy trình QLRR cơ bản Hình 1.

Mỗi quan hệ và trình t các (Nguồn: tổng hợp tác giả) bước trong quy trình QLRR * Nhận diện rủi ro (Nguồn: tổng hợp tác giả) Nhận diện rủi ro là quá trình xác định liên tục và có hệ thống các hoạt động kinh doanh của tổ chức. Hoạt động nhận diện rủi ro nhằm phát triển các thông tin về nguồn gốc rủi ro, các yếu tố mạo hiểm, hiểm họa, đối tượng rủi ro và các tổn thất. Nhận diện rủi ro bao gồm các công việc theo dõi, xem xét, nghiên cứu môi trường hoạt động và toàn bộ mọi hoạt động của tổ chức nhằm thống kê được tất cả các rủi ro, không chỉ những rủi ro đã và đang xảy ra, mà còn dự báo được những dạng rủi ro mới có thể xuất hiện đối với tổ chức, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp kiểm soát và tài trợ rủi ro thích hợp. Theo Tiêu chuẩn ISO 3100 về Hệ thống quản lý rủi ro, các tổ chức nên nhận diện nguồn gốc rủi ro, phạm vi của sự tác động, sự kiện từ rủi ro đó nguyên nhân của chúng và các kết quả có thể xảy đến.

Mục đích của việc này là để tạo 11 ra loạt danh sách các rủi ro dựa trên những sự kiện mà có thể làm cho việc thực hiện các mục tiêu bị ngăn cản, suy thoái, hay bị trì trệ. Nhận diện rủi ro một cách toàn diện là hết sức quan trọng bởi vì không nhận diện được lúc này thì sẽ không có cơ sở để phân tích phía sau. Nhận diện rủi ro nên bao gồm tất cả những rủi ro có hay không có nguồn gốc từ việc điều hành của tổ chức đó, thậm chí các rủi ro có nguồn gốc hay nguyên nhân có thể không có luận chứng. Nhận diện rủi ro cũng như dự báo điều gì có thể xảy ra, điều đó là cần thiết cho việc cân nhắc những nguyên nhân khả dĩ và những kịch bản có thể xảy đến.

Tất cả những nguyên nhân và kết quả quan trọng này nên được cân nhắc.Cho dù ngân hàng đã cấp tín dụng đúng đắn đến chừng nào, khách hàng có thiện chí trả nợ đến đâu, thì điều đó không có nghĩa là RRTDsẽ không phát sinh. Có muôn vàn lý do khiến cho RRTD xảy ra, có thể từ phía khách hàng, có thể từ phía ngân hàng, có thể là do khách quan, có thể là do chủ quan.