Luận văn quản trị rủi ro tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Sacombank Đống Đa

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại, đặc… 110 trang · Trường Đại Học Ngoại Thương · 2021.

• Tác giả: Hoàng Thế Thường
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trần Thị Kim Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Đối Tượng Khách Hàng Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục bảng biểu
• Danh mục hình vẽ, sơ đồ
• Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Quy trình nghiên cứu
• Các phương pháp cụ thể
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Rủi ro tín dụng
• 1.2.1. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Nguyên nhân của rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.3. Quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Sự cần thiết của quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 1.4. Quản trị rủi ro tín dụng đối với đối tượng KHDNVVN
• 1.4.1. Tổng quan về đối tượng KHDNVVN
• 1.4.2. Công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN
• 1.5. Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng tại một số Ngân hàng Thương mại trong nước
• 1.5.1. Hiệp ước Basel II
• 1.5.2. Áp dụng Basel II tại BIDV
• 1.5.3. Áp dụng Basel II tại Vietcombank
• 1.5.4. Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng từ mô hình của BIDV và Vietcombank
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VỚI ĐỐI TƯỢNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN – CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa trong thời gian qua
• 2.2. Công tác Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.2.1. Hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng KHDNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016 – 2020
• 2.2.2. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016 – 2020
• 2.3. Đánh giá về công tác quản trị rủi ro tín dụng KHDNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.3.1. Đánh giá công tác quản trị rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel II tại Sacombank
• 2.3.2. Kết quả đạt được
• 2.3.3. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.3.4. Kết quả thu thập điều tra
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VỚI ĐỐI TƯỢNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.1. Định hướng về quản trị rủi ro tín dụng với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• 3.1.2. Mục tiêu quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.2. Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.2.1. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng cho chuyên viên khách hàng và kiểm soát rủi ro
• 3.2.2. Xây dựng và hoàn thiện chính sách tín dụng
• 3.2.3. Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cho vay
• 3.2.4. Hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.6. Nâng cao chất lượng kiểm tra, kiểm soát rủi ro tín dụng
• 3.2.7. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.2.8. Giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
• PHỤ LỤC 2: TỔNG HỢP CÁC KẾT QUẢ TỪ PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng trong hoạt động của ngân hàng thương mại, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản thế chấp và độ tin cậy thấp trong báo cáo tài chính. Việc hiểu rõ về quản trị rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng có những chiến lược phù hợp để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến việc cho vay. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc này trở nên cần thiết hơn bao giờ hết, bởi họ thường có tỷ lệ nợ xấu cao hơn so với các doanh nghiệp lớn.

1.2. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam

Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, nhưng lại gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Những đặc điểm như quy mô nhỏ, thiếu kinh nghiệm quản lý và tài chính yếu kém là những yếu tố làm tăng rủi ro tín dụng.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tình hình nợ xấu gia tăng và sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành ngân hàng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Tình hình nợ xấu và nguyên nhân

Tỷ lệ nợ xấu tại ngân hàng đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong lĩnh vực tín dụng bất động sản. Nguyên nhân chủ yếu là do doanh nghiệp vừa và nhỏ thường thiếu thông tin tài chính minh bạch và khả năng trả nợ thấp.

2.2. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Sự cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng gay gắt, dẫn đến việc một số ngân hàng hạ thấp tiêu chuẩn cho vay để thu hút khách hàng. Điều này có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng cho ngân hàng.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Để quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp và công cụ hiện đại. Việc xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ và nâng cao năng lực nhân viên là những yếu tố quan trọng.

3.1. Quy trình cho vay và thẩm định tín dụng

Quy trình cho vay cần được thiết lập rõ ràng, bao gồm các bước thẩm định tín dụng chi tiết. Việc này giúp ngân hàng đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng.

3.2. Nâng cao năng lực nhân viên

Đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên là rất quan trọng. Nhân viên cần có kiến thức vững về quản trị rủi ro tín dụng để đưa ra quyết định cho vay chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp quản trị rủi ro tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện.

4.1. Kết quả đạt được từ quản trị rủi ro tín dụng

Ngân hàng đã giảm tỷ lệ nợ xấu và nâng cao chất lượng tín dụng thông qua việc áp dụng các quy trình quản trị rủi ro hiệu quả. Điều này giúp ngân hàng duy trì được sự ổn định trong hoạt động kinh doanh.

4.2. Những hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng ngân hàng vẫn gặp phải một số hạn chế như thiếu thông tin khách hàng và quy trình cho vay chưa hoàn thiện.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố sống còn đối với ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín. Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình và áp dụng công nghệ mới.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần xây dựng một chiến lược dài hạn cho quản trị rủi ro tín dụng, bao gồm việc áp dụng công nghệ thông tin và cải thiện quy trình cho vay.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để nâng cao chất lượng thông tin và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Điều này sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong nền kinh tế Việt Nam, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ giữ vị thế động lực tăng trưởng then chốt khi chiếm khoảng 96,7% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước, tương ứng với 811.538 đơn vị vào thời điểm cuối năm 2020, tăng 7,0% so với năm 2019. Mặc dù đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm và luân chuyển nguồn lực xã hội, nhóm khách hàng này luôn tiềm ẩn rủi ro tín dụng rất lớn đối với hệ thống ngân hàng thương mại. Báo cáo của Ngân hàng Nhà nước chỉ ra rằng tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn ngành có xu hướng tăng từ 1,63% năm 2019 lên 1,69% vào cuối năm 2020 do tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19, gây áp lực trực tiếp lên chất lượng tài sản của các tổ chức tín dụng.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín – Chi nhánh Đống Đa, nhóm khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ là phân khúc mang lại nguồn thu lãi thuần và phí dịch vụ chủ đạo. Tuy nhiên, hoạt động cấp tín dụng cho phân khúc này đang đối mặt với nhiều biến động rủi ro. Số liệu thống kê tại chi nhánh cho thấy tỷ lệ nợ xấu từng ở mức 1,52% vào năm 2018, sau đó tăng vọt lên 2,75% vào năm 2019 và duy trì ở mức 1,94% trong năm 2020. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng tại Sacombank Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016–2020, nhận diện các nguyên nhân gốc rễ và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn 2021–2025 nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 1,5%, đảm bảo an toàn vốn và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng các chuẩn mực quốc tế và quy định pháp lý của ngành ngân hàng, trọng tâm là Hiệp ước Vốn Basel II với 3 trụ cột cơ bản: yêu cầu vốn tối thiểu với hệ số an toàn vốn đạt tối thiểu 8%, quy trình thanh tra giám sát và nguyên tắc minh bạch thông tin thị trường. Tại Việt Nam, các nguyên tắc này được cụ thể hóa qua Thông tư 41/2016/TT-NHNN và Thông tư 36/2014/TT-NHNN với yêu cầu tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu là 9%. Để lượng hóa nguy cơ tổn thất, nghiên cứu ứng dụng mô hình dự báo tổn thất tín dụng dự kiến thông qua công thức tích hợp giữa xác suất vỡ nợ, tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ và tỷ trọng tổn thất ước tính.

Bên cạnh đó, đề tài kết hợp mô hình điểm Z của Edward Altman nhằm phân loại doanh nghiệp theo ngưỡng an toàn tài chính (điểm Z lớn hơn 2,99 biểu thị rủi ro thấp, trong khi điểm Z nhỏ hơn 1,81 cảnh báo nguy cơ vỡ nợ cao), mô hình tỷ suất sinh lời điều chỉnh theo rủi ro trên vốn và mô hình định tính 6Cs (đánh giá tư cách, năng lực, dòng tiền, tài sản bảo đảm, các điều kiện kinh tế và kiểm soát). Khung lý thuyết cũng làm rõ các khái niệm cốt lõi bao gồm rủi ro danh mục, trích lập dự phòng rủi ro tín dụng theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN và tiêu chí phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và cân đối tài khoản định kỳ giai đoạn 2016–2020 của Sacombank Chi nhánh Đống Đa cùng các báo cáo ngành từ Ngân hàng Nhà nước. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế với cỡ mẫu gồm 150 chuyên gia và cán bộ chuyên trách, bao gồm 115 nhân viên thuộc các phòng khách hàng doanh nghiệp, phòng quản trị rủi ro, tổ xử lý nợ và 5 phòng giao dịch trực thuộc (Kim Liên, Khương Mai, Văn Quán, Hà Tây, Hào Nam), cùng 35 chuyên viên Ban Quản trị rủi ro tín dụng tại Trụ sở chính trực tiếp theo dõi chi nhánh.

Phương pháp chọn mẫu kết hợp giữa chọn mẫu chuyên gia và chọn mẫu thuận tiện được lựa chọn nhằm thu thập đánh giá chuyên sâu từ những nhân sự trực tiếp thẩm định, phê duyệt và giám sát khoản vay. Thời gian khảo sát được tiến hành liên tục trong 6 tháng, từ tháng 11/2020 đến hết tháng 4/2021. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh theo chiều ngang để đánh giá biến động số tuyệt đối và tương đối qua các năm, so sánh theo chiều dọc để xác định cơ cấu danh mục, kết hợp tổng hợp định tính nhằm kiểm chứng tính chính xác của mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tỷ lệ nợ xấu đối với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Sacombank Chi nhánh Đống Đa có sự gia tăng đột biến trong giai đoạn 2018–2019 trước khi có sự điều chỉnh trong năm 2020. Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu của phân khúc này đã tăng từ 1,52% năm 2018 lên mức 2,75% năm 2019 (cao hơn 1,12 điểm phần trăm so với mức nợ xấu trung bình toàn ngành là 1,63%), sau đó giảm nhẹ về mức 1,94% vào năm 2020 nhờ việc đẩy mạnh trích lập dự phòng và xử lý nợ ngoại bảng qua VAMC.

Thứ hai, kết quả điều tra chỉ ra rằng sự suy giảm sức khỏe tài chính của doanh nghiệp là yếu tố kích hoạt tổn thất tín dụng. Dữ liệu từ Sách trắng Doanh nghiệp Việt Nam cho thấy khoảng 94% doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ ghi nhận lợi nhuận trước thuế âm trong năm 2019, tỷ trọng đơn vị kinh doanh có lãi chỉ đạt 32,5% ở nhóm siêu nhỏ và 61,9% ở nhóm nhỏ. Khảo sát 150 cán bộ ngân hàng xác nhận các rào cản lớn nhất dẫn đến nợ quá hạn gồm có: hạn chế về nguồn vốn (62%), đứt gãy thị trường tiêu thụ (60%), thiếu hụt mặt bằng kinh doanh (55%) và năng lực quản trị minh bạch sổ sách pháp lý yếu kém (45%).

Thứ ba, khoảng cách trong việc tuân thủ các chuẩn mực quản trị rủi ro tiên tiến giữa các ngân hàng thương mại còn khá rõ rệt. Trong khi các ngân hàng thương mại nhà nước như Vietcombank duy trì hệ số an toàn vốn 9,56% và BIDV đạt 8,61% vào cuối năm 2020 nhờ áp dụng mô hình xếp hạng nội bộ nâng cao, thì tại cấp độ chi nhánh của Sacombank, việc thu thập dữ liệu phi tài chính và cập nhật chỉ số cảnh báo sớm định kỳ vẫn còn chậm trễ.

Thảo luận kết quả

Diễn biến nợ xấu tại Sacombank Đống Đa phản ánh sự tác động cộng hưởng của các nhân tố vĩ mô và hạn chế trong quy trình tác nghiệp nội bộ. Về mặt khách quan, biến động chu kỳ kinh tế và dịch bệnh làm gián đoạn dòng tiền luân chuyển của khối thương mại, dịch vụ. Về mặt chủ quan, khâu thẩm định của chuyên viên khách hàng thời gian qua còn phụ thuộc nhiều vào giá trị tài sản bảo đảm thay vì đánh giá thực chất tính khả thi của phương án kinh doanh và dòng tiền hoàn nợ tương lai.

Để trực quan hóa các phát hiện này trong thực tiễn nghiên cứu, dữ liệu có thể được trình bày thông qua biểu đồ đường kết hợp cột thể hiện mối tương quan giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ và biến động tỷ lệ nợ xấu qua 5 năm (2016–2020), cùng bảng tổng hợp phân loại 5 nhóm nợ theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN. Các so sánh thực nghiệm khẳng định rằng nếu ngân hàng chỉ dựa vào tài sản thế chấp mà buông lỏng kiểm soát mục đích sử dụng vốn sau giải ngân, nguy cơ tổn thất tín dụng sẽ tăng cao khi thị trường bất động sản hoặc hàng hóa bảo đảm biến động giảm giá.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao năng lực thẩm định và chấm điểm tín dụng nội bộ. Tổ chức đào tạo bắt buộc 100% chuyên viên khách hàng về phương pháp phân tích dòng tiền chuyên sâu và nhận diện dấu hiệu gian lận báo cáo tài chính, hướng tới mục tiêu giảm sai lệch trong chấm điểm tín nhiệm xuống dưới 5% trong giai đoạn 2021–2023, do Ban Giám đốc chi nhánh trực tiếp chỉ đạo.

Thứ hai, hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt chính sách tín dụng phân tán. Thiết lập hạn mức cấp tín dụng tối đa cho một phân ngành kinh tế không vượt quá 15% tổng dư nợ chi nhánh, đồng thời điều chỉnh tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản bảo đảm đối với các ngành nghề có độ rủi ro cao, hoàn thành việc ban hành hướng dẫn nghiệp vụ trong quý 2 năm 2022 dưới sự phê duyệt của Hội đồng Tín dụng Sacombank.

Thứ ba, tăng cường kiểm tra, kiểm soát dòng tiền sau giải ngân và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm. Thực hiện tái thẩm định định kỳ 3 tháng một lần đối với 100% các khoản vay trung dài hạn của doanh nghiệp vừa và nhỏ, kiểm soát chặt chẽ việc luân chuyển dòng tiền qua tài khoản thanh toán tại ngân hàng nhằm giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu phân khúc này xuống dưới mức 1,2% vào năm 2025, do Phòng Quản trị rủi ro chi nhánh thực thi.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công cụ chuyển giao rủi ro. Chi nhánh cần chủ động tăng cường liên kết với các quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời áp dụng các sản phẩm bảo hiểm tiền vay cho tối thiểu 30% danh mục cho vay tín chấp hoặc thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay trong giai đoạn 2021–2025.

Thứ năm, kiến nghị tới Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ. Đề xuất Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về tái cơ cấu nợ theo hướng hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn, đồng thời kiến nghị Chính phủ xây dựng cổng thông tin dữ liệu mở liên thông về thuế, hải quan và tình trạng pháp lý doanh nghiệp để ngân hàng thương mại dễ dàng tra cứu, xác minh thông tin tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là ban lãnh đạo và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại. Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về mô hình quản lý rủi ro danh mục, giúp tối ưu hóa quy trình thẩm định tín dụng và kiểm soát tỷ lệ nợ quá hạn tại các chi nhánh theo các tiêu chuẩn quốc tế.

Nhóm thứ hai là đội ngũ chuyên viên quan hệ khách hàng doanh nghiệp. Luận văn cung cấp hướng dẫn tác nghiệp chi tiết, bộ tiêu chí đánh giá mô hình 6Cs và kỹ năng nhận diện rủi ro tiềm ẩn trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa.

Nhóm thứ ba là các nhà quản trị và chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc tìm hiểu tiêu chuẩn phê duyệt và khẩu vị rủi ro của ngân hàng sẽ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa hệ thống kế toán, nâng cao tính minh bạch thông tin để nâng tỷ lệ tiếp cận vốn thành công lên trên 80%.

Nhóm thứ tư là giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo giá trị với chuỗi dữ liệu thực nghiệm 5 năm và phương pháp luận khảo sát 150 chuyên gia trong phân tích rủi ro tín dụng ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ nợ xấu của khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Sacombank Đống Đa giai đoạn 2016–2020 biến động ra sao?

Tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh ghi nhận xu hướng tăng từ 1,52% năm 2018 lên mức đỉnh điểm 2,75% vào năm 2019 do khó khăn kinh tế. Sau khi đẩy mạnh thu hồi nợ và trích lập dự phòng rủi ro, tỷ lệ này đã giảm xuống mức 1,94% vào cuối năm 2020.

Khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi vay vốn ngân hàng là gì?

Khoảng 62% doanh nghiệp gặp trở ngại về khả năng tiếp cận vốn và 45% vướng mắc về thủ tục pháp lý. Ngoài ra, việc khoảng 94% doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ có lợi nhuận trước thuế âm trong năm 2019 khiến họ khó đáp ứng các điều kiện trả nợ của tổ chức tín dụng.

Mô hình tổn thất tín dụng dự kiến được xác định như thế nào trong quản trị rủi ro?

Mô hình tổn thất dự kiến được lượng hóa bằng tích số giữa xác suất vỡ nợ của người vay, tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ và tỷ trọng tổn thất ước tính. Mô hình này giúp ngân hàng tính toán chính xác mức trích lập dự phòng cụ thể cho từng khoản vay.

Hiệp ước Basel II quy định những yêu cầu cốt lõi nào về an toàn vốn?

Hiệp ước Basel II yêu cầu duy trì tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8% trên tổng tài sản có rủi ro, kiểm soát chặt chẽ 3 loại rủi ro chính gồm tín dụng, thị trường và hoạt động. Tại Việt Nam, các ngân hàng tiên phong như Vietcombank đạt tỷ lệ an toàn vốn 9,56% và BIDV đạt 8,61% vào năm 2020.

Mục tiêu trọng tâm của Sacombank Chi nhánh Đống Đa trong giai đoạn 2021–2025 là gì?

Chi nhánh đặt mục tiêu hoàn thiện quy trình kiểm soát sau giải ngân, đào tạo 100% cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định dòng tiền thực tế và phấn đấu đưa tỷ lệ nợ xấu khối doanh nghiệp vừa và nhỏ xuống dưới mức 1,2% vào năm 2025.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế Basel II và khung pháp lý hiện hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Đánh giá chân thực bức tranh tín dụng tại Sacombank Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016–2020 với tỷ lệ nợ xấu biến động trong biên độ từ 1,52% đến 2,75%.
• Nhận diện chính xác các nguyên nhân cốt lõi gây ra nợ quá hạn thông qua khảo sát thực chứng 150 chuyên gia và cán bộ chuyên trách tại cơ sở.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ kết hợp lộ trình thực hiện chi tiết từ năm 2021 đến năm 2025 nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 1,2%.
• Đóng góp luận cứ khoa học và thực tiễn hữu ích giúp các ngân hàng thương mại cân bằng mục tiêu tăng trưởng tín dụng an toàn và hỗ trợ vốn hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Để hiện thực hóa các mục tiêu quản trị bền vững trong giai đoạn tới, Sacombank Chi nhánh Đống Đa cần khẩn trương đưa các giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định, hiện đại hóa công nghệ giám sát dòng tiền và kiện toàn năng lực đội ngũ nhân sự vào chương trình hành động ngay từ năm 2021.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Hoạt động của các NHTM trên thế giới đã phát triển từ rất sớm. Do đó các công trình nghiên cứu lý thuyết, thực tiễn cũng như mô hình thực nghiệm liên quan đến vấn đề quản trị rủi ro tín dụng đã đem lại nhiều lợi ích cho các NHTM trong việc tăng cường năng lực và quản trị RRTD.

Điển hình là hiệp ước vốn Basel I, Basel II, Basel III lần lượt ra đời bởi Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, đây là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá, đo lường năng lực và hoạt động quản trị rủi ro của các ngân hàng, TCTD trên thế giới. Đến thời điểm hiện tại, có thể nhận thấy rất nhiều NHTM đã ứng dụng khá toàn diện hiệp ước vốn Basel II vào hoạt động của mình. Với sự phát triển của việc ứng dụng hiệp ước Basel đã nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM trên thế giới. Ngoài nội dung về hiệp ước vốn, một số công trình nghiên cứu nổi bật đem lại nhiều thành tựu như sau: Cuốn “Quản trị rủi ro trong ngân hàng” của Joel Basis xuất bản năm 1998 đã nêu bật lên các khái niệm, lý luận chung về rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng nói chung đồng thời cũng đưa ra các mô hình đánh giá rủi ro nói chung, bên cạnh đó cũng đưa ra các khái niệm trong công tác quản trị rủi ro tín dụng như rủi ro danh mục tín dụng; quản trị danh mục tín dụng; và hệ thống hóa các phương pháp quản trị RRTD, lượng hóa RRTD như hệ thống XHTDNB; mô hình thống kê và chấm điểm; Dữ liệu RRTD.

Cuốn “Credit Risk Measurement” của hai tác giả Anthony Saunders & Linda Allen xuất bản năm 2002 là cuốn sách đề cập chủ yếu về đo lường rủi ro danh mục, một nội dung nằm trong quản trị danh mục tài sản của ngân hàng thương mại. Đặc biệt cuốn sách này tập trung vào phương pháp đo lường rủi ro thông qua các mô hình sử dụng thống kê toán. Hai tác giả đã đi sâu tìm hiểu tính kỹ thuật của các phương pháp, các biến số, sự phụ thuộc các biến số liên quan đến dữ liệu hoạt động tín dụng, 9 nhằm dự báo, tính toán xác suất rủi ro để có những biện pháp chủ động đối phó. Từ đó, cải thiện công tác quản trị rủi ro, quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng.

Bài nghiên cứu “VaR và các thiếu hụt dự kiến trong danh mục các rủi ro tín dụng phụ thuộc: lý luận và thực hiện” của Frey, R., and A McNeil năm 2002 đã trình bày rõ nét các khái niệm về rủi ro tín dụng, mô hình về RRTD, các nhân tố và cách tính trong mô hình rủi ro tín dụng cũng như việc xây dựng, ứng dụng mô hình rủi ro tín dụng trong hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của NHTM.Bratanovic là đồng tác giả cuốn " Phân tích rủi ro ngân hàng, Khung đánh giá công tác quản lý và rủi ro tài chính – Analyzing Banking Risk, A framework for Assessing Corporate Governence and Financial Risk", tái bản lần 3, 2009. Cuốn sách đã cung cấp một cách tổng quan về việc phân tích, đánh giá và quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. CácTác giả đã làm rõ nét một số nhân tố đánh giá về chất lượng quản trị rủi ro tín dụng như chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo khoản cấp tín dụng, chất lượng QTRRTD theo danh mục tín dụng, phân tích nhân tố năng lực vốn, tài chính, các tác động của nhân tố này đối với chất lượng QTRRTD của ngân hàng thông qua yêu cầu về vốn quy định chi tiết theo các chuẩn mực Basel II. Tuy nhiên, nội dung đánh giá chất lượng QTRRTD chỉ được nêu một cách khái quát chung với ba nhân tố: quy trình cấp tín dụng, con người và thông tin, chưa có sự đánh giá cụ thể về chính sách chiến lược, cơ sở hạ tầng tin học và các công cụ đo lường rủi ro tín dụng là những thành phần quan trọng khi xây dựng và cải thiện công tác QTRRTD cho các NHTM.

Các nghiên cứu trong nước Quản trị rủi ro tín dụng là vấn đề nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng như các lãnh đạo ngân hàng. Ở Việt Nam, hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học về đề tài này. Có thể kể đến một vài nghiên cứu sau: Luận án tiến sỹ kinh tế, “Quản lý rủi ro tín dụng Đầu tư Phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam” của tác giả Nguyễn Cảnh Hiệp (2014) đã hệ thống hóa những nét khái quát về quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển cũng như tìm hiểu những kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng của một số 10 nước trên thế giới. Đề tài cũng đã thực hiện tìm hiểu thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, trên cơ sở đó kiến nghị các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển Việt nam trong giai đoạn tới.

Luận án tiến sỹ kinh tế, “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế tại Ngân hàng thương mại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Vân Anh (2020) đã hệ thống hóa những nét đặc trưng nhất về cơ sở lý luận và các thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM, nêu ra thực trạng năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM ở Việt Nam. Luận án khảo sát nghiên cứu về năng lực quản trị rủi ro tín dụng, mức độ sẵn sàng tiệm cận với các chuẩn mực của Basel II tại nhóm các NHTM chuẩn bị triển khai Basel II tại Việt Nam. Trên cơ sở thực trạng đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM. Tại các cuộc hội thảo khoa học, trong thời gian gần đây, có rất nhiều nghiên cứu về quản trị rủi ro trong đó có QTRRTD tại các NHTM Việt Nam, điển hình như tác giả Nguyễn Thị Mùi với nghiên cứu: "Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay: Những vấn đề đặt ra và một số khuyến nghị chính sách", 2015, và tác giả Lê Thị Kim Nga với nghiên cứu: "Hệ thống quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay", 2015.

Cả hai nghiên cứu đề cập đến tổng quan về các NHTM Việt Nam hiện nay, thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng, tình hình tái cơ cấu của hệ thống các NHTM, các ưu điểm, nhược điểm và đưa ra một vài khuyến nghị về chính sách cho các NHTM trong quá trình hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam. Rủi ro tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động phức tạp, không chỉ phụ thuộc vào người cấp tín dụng và người vay mà còn phụ thuộc vào các đối tác khác, môi trường hoạt động, ngành nghề kinh doanh… Do đó, rủi ro tín dụng là rủi ro thường xuyên nhất trong các rủi ro mà các TCTD phải đối mặt. Vì vậy cần phải có cái nhìn tổng quát về loại rủi ro này. Khái niệm Kinh doanh ngân hàng là kinh doanh rủi ro, theo đuổi lợi nhuận với mức rủi ro chấp nhận là bản chất hoạt động của ngân hàng.

Rủi ro tín dụng là rủi ro chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại rủi ro của hoạt động Ngân hàng thương mại, đồng thời là nguyên nhân chủ yếu gây ra tổn thất và ảnh hưởng đến chất lượng kinh doanh của ngân hàng. Có rất nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng. Theo định nghĩa của Ủy ban Basel thuộc Ngân hàng thanh toán quốc tế: “RRTD là khả năng mà khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện được các nghĩa vụ của mình theo những điều khoản đã thỏa thuận”. Theo Hennie van Greuning – Sonja Brajovic Bratanovic: “RRTD được định nghĩa là nguy cơ người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng.

Điều này gây ra sự cố tới dòng chu chuyển tiền tệ và gây ra ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của tổ chức tín dụng”. Theo Khoản 1 Điều 2, Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của Ngân hàng nhà nước quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, rủi ro tín dung được định nghĩa như sau: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Theo các định nghĩa trên, tác giả nhận thấy: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ nợ đã cam kết. Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính đó là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn”.

Phân loại rủ ro tín dụng Có rất nhiều cách thức khác nhau để phân loại rủi ro tín dụng tùy theo mục đích nghiên cứu. Đối với hệ thống NHTM, việc phân chia RRTD có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thiết lập chính sách, quy trình, thủ tục và cả mô hình tổ chức quản trị và điều hành nhằm đảm bảo nhận biết đầy đủ các yếu tố gây ra rủi ro và phân 12 biệt trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận, các khâu trong toàn bộ quá trình tác nghiệp, thẩm định.  Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng có thể được phân loại như sau: Rủi ro lựa chọn Rủi ro giao dịch Rủi ro bảo đảm Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro tín dụng Rủi ro nội tại Rủi ro danh mục Rủi ro tập trung Hình 1.1 Phân loại RRTD theo tiêu thức rủi ro (Nguồn: Quản trị NHTM, Nhà xuất bản Lao động xã hội, 2011) Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay.