phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ viết tắt, mục lục, nội dung chính của luận văn được thể hiện ở bốn chương sau đây: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong hoạt động KDNH của NHTM. Phương pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động KDNH tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.
Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong hoạt động KDNH tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH NGOẠI HỐI CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngoại hối Kinh doanh ngoại hối ra đời và phát triển theo sát sự đòi hỏi của hoạt động thương mại quốc tế. Ngoài vai trò hỗ trợ các hoạt động như thanh toán quốc tế, đầu tư nước ngoài, KDNH là hoạt động có thể đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ, song ngược lại cũng là hoạt động tiềm ẩn rất nhiều rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển hiện nay.
Do đó, vấn đề quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh này đã được chú trọng nghiên cứu trong thời gian dài với nhiều bài viết, công trình khoa học trong nước và nước ngoài như: 1. Các công trình nghiên cứu nƣớc ngoài Đề tài “Reducing exchange rate risk and exposure: The value of foreign exchange currency hedging strategies” được Sean (2004) nghiên cứu đã nêu lên giá trị của bảo hiểm rủi ro trong chiến lược phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng cách xem xét giá trị của bảo hiểm rủi ro thông qua việc sử dụng các chiến lược KDNH khác nhau cho các tập đoàn đa quốc gia nhỏ với ví dụ cụ thể trên hai công ty có trụ sở tại Nam California. Trọng tâm của nghiên cứu là đưa ra định nghĩa về các khoản rủi ro ngoại tệ hiện có và rủi ro cố hữu liên quan đến các khoản rủi ro đó, đồng thời phân tích các phương pháp phòng ngừa rủi ro có sẵn để giảm thiểu rủi ro nói trên. Mục tiêu của nghiên cứu trước tiên là xác định bản chất của rủi ro và rủi ro ngoại tệ, sau đó, nghiên cứu tập trung vào các chiến lược tiềm năng mà một công ty có thể theo đuổi trong việc quản lý các khoản chênh lệch này và các kỹ thuật để đối phó với chúng, bao gồm quyền chọn mua kỳ hạn, hợp đồng tương lai và ngoại hối.
Kết quả của nghiên cứu này chỉ cung cấp kiến thức về các công cụ bảo hiểm rủi ro sẵn có và cần thiết cho hoạt động kinh doanh nhỏ, trong đó, các doanh nghiệp cần được trang bị tốt hơn để đối mặt với thị trường ngoại hối đầy phức tạp. 4 Yazid & Muda (2005) với bài viết “Foreign Exchange Risk Management in Emerging Markets: The Case of Malaysia” đã nghiên cứu về QLRR ngoại hối ở các thị trường mới nổi với trường hợp cụ thể tại Malaysia. Mục đích nghiên cứu là xem xét các thông lệ QLRR ngoại hối giữa các công ty đa quốc gia của Malaysia, đặc biệt là điều tra các đặc điểm của nhà quản lý ảnh hưởng như thế nào đến việc QLRR ngoại tệ thông qua cuộc khảo sát. Kết quả nghiên cứu được đưa ra bao gồm: (i) Lý thuyết và tổng quan tài liệu về QLRR; (ii) Các vấn đề đặt ra trong quá trình thu thập bảng câu hỏi khảo sát và kết quả khảo sát cho thấy các đặc điểm của nhà quản lý có thể ảnh hưởng đến nhận thức và cách thức họ QLRR ngoại hối.
Qua đó, nghiên cứu chỉ ra rằng QLRR ngoại hối đã trở nên phổ biến hơn trong các tổ chức đa ngành của Malaysia, đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng, do đó vai trò của QLRR ngoại hối đang trở nên quan trọng hơn trong các doanh nghiệp. Vlora và cộng sự (2014) trong “The Role of Financial Instruments in Reducing Exchange” nhận định rằng các công ty giao dịch bằng các loại tiền tệ khác nhau phải đối mặt với rủi ro tài chính do biến động tỷ giá hối đoái không thể đoán trước. Rủi ro tỷ giá hối đoái là một trong những dạng rủi ro phổ biến nhất mà các doanh nghiệp trên trường quốc tế gặp phải và trong những năm gần đây, việc QLRR này đã trở thành một trong những yếu tố quan trọng trong quản lý tài chính tổng thể. Việc đo lường và QLRR tỷ giá hối đoái là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro của một công ty do các biến động tỷ giá hối đoái chính, có thể ảnh hưởng xấu đến tỷ suất lợi nhuận và giá trị của tài sản.
Mục đích chính của bài nghiên cứu là chỉ ra vai trò của các công cụ phái sinh trong việc giảm thiểu rủi ro tỷ giá hối đoái thông qua việc phân tích bản chất của các công cụ tài chính này và chỉ ra cách chúng có thể được sử dụng để QLRR ngoại hối hoặc tham gia vào các vị thế đầu cơ của các chuyển động tiền tệ. Nghiên cứu “Foreign Exchange Risk and its management” của Kallianiotis (2013) đưa ra lý thuyết và cách nhận biết 03 loại rủi ro ngoại hối, bao gồm rủi ro tỷ giá hối đoái, rủi ro giao dịch, rủi ro kinh tế/hoạt động. Đồng thời, tác giả chỉ ra cách các nhà quản lý sử dụng các mối quan hệ hợp đồng để giảm thiểu rủi ro ngoại hối 5 bao gồm: Hợp đồng hối đoái kỳ hạn, vay ngắn hạn, Hợp đồng tài chính tương lai, quyền chọn tiền tệ, chiết khấu hối phiếu phải thu, hối phiếu quá hạn, Hợp đồng hoán đổi tiền tệ và bảo lãnh rủi ro ngoại tệ của chính phủ. Karmakar & Mukherjee (2017) trong “In Looking into the Foreign Exchange Risk Management” đề cập đến việc đo lường và quản lý tác động tài chính của các hoạt động quốc tế, cụ thể là rủi ro tỷ giá.
Kết quả chính của nghiên cứu là các công ty lựa chọn giao dịch quốc tệ phải đối mặt với rất nhiều rủi ro, tuy nhiên các công ty chủ yếu quan tâm đến ảnh hưởng của việc thay đổi tỷ giá và thực hiện các cách để phòng ngừa rủi ro này. Đồng thời bài báo cũng đặt ra vấn đề mức độ nào để áp dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro và các công ty chỉ nên tìm cách giảm thiểu rủi ro hay nên tham gia vào hoạt động đầu cơ. Maniar (2017) khẳng định trong nghiên cứu “Hedging Practices Used by Indian Companies in Managing Foreign Exchange Risk” rằng trong bối cảnh toàn cầu hóa, rủi ro ngoại hối đã trở thành một trong những vấn đề nan giải và dai dẳng nhất mà các doanh nghiệp phải đương đầu. Cải cách kinh tế do chính phủ Ấn Độ năm 1991 đã tạo ra những cơ hội to lớn cho nền kinh tế Ấn Độ và điều này cũng giúp các công ty Ấn Độ mở ra cơ hội thương mại với các công ty toàn cầu, nhưng nó phải trả giá bằng sự biến động lớn của đồng Rupee Ấn Độ (INR) so với đồng tiền các nước khác.
Mục đích của nghiên cứu này là nghiên cứu các phương pháp phòng ngừa rủi ro để QLRR ngoại hối được áp dụng bởi 50 công ty Ấn Độ có định hướng xuất khẩu trên các thông số khác nhau như phạm vi bảo hiểm rủi ro, quyết định chính sách bảo hiểm rủi ro, thời hạn bảo hiểm rủi ro, công cụ phòng ngừa rủi ro, số lượng tiền tệ để bảo hiểm rủi ro, phương pháp phòng ngừa rủi ro, sự tham gia thực hiện chiến lược bảo hiểm rủi ro và lợi ích phòng ngừa rủi ro. Nhìn chung, nghiên cứu này đã cố gắng đưa ra một kịch bản khả thi về các phương pháp phòng ngừa rủi ro được sử dụng trong QLRR ngoại hối của 50 công ty Ấn Độ được khảo sát và cung cấp hướng nghiên cứu trong tương lai về các phương pháp phòng ngừa rủi ro được áp dụng bởi các công ty khác. 6 Vu Hung Dang & Valerie Lindsay (2022) đã nghiên cứu về QLRR ngoại hối trong “Determinants of hedging strategy in foreign exchange risk management by exporting small and medium-sized enterprises: The mediating role of resources” thông qua điều tra cách các doanh nghiệp xuất khẩu vừa và nhỏ của New Zealand và Úc QLRR ngoại hối. Nghiên cứu đã xác định bốn yếu tố quyết định chiến lược rủi ro ngoại hối của các doanh nghiệp xuất khẩu vừa và nhỏ là: mức độ quốc tế hóa, loại rủi ro, nhận thức về rủi ro và nguồn nhân lực.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, nguồn nhân lực và tổ chức có vai trò trung gian chính trong mô hình QLRR, đồng thời, nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về các yếu tố quyết định chính của QLRR ngoại hối và mối quan hệ qua lại của chúng trong bối cảnh xuất khẩu của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các công trình nghiên cứu trong nƣớc Bằng việc sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp với phân tích, tổng hợp, so sánh, Nguyễn Thanh Hải (2012) trong nghiên cứu “Quản trị rủi ro kinh doanh ngoại hối tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng hải” đưa ra kết quả nghiên cứu về quản trị rủi ro KDNH sau: (i) hệ thống các lý thuyết về ngân hàng và các loại hình rủi ro phát sinh trong hoạt động KDNH cũng như việc thực hiện quản trị rủi ro KDNH tại một số ngân hàng; (ii) đánh giá tình hình KDNH, quản lý trạng thái ngoại tệ và quy định về quản trị rủi ro KDNH của Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam. Qua đó, tác giả đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong hoạt động KDNH, bao gồm: tăng cường QLRR, đào tạo nhân viên thành những nhà QLRR, trích lập quỹ rủi ro ngoại tệ, tăng cường năng lực hoạt động của ngân hàng, tích cực phát triển các sản phẩm phái sinh, xây dựng chiến lược KDNH, thiết lập hạn mức rõ ràng và cụ thể trong từng nghiệp vụ và cán bộ kinh doanh, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ. Hà Anh Dũng (2013) với nghiên cứu “Bàn về rủi ro trong kinh doanh ngoại hối ở Việt Nam” đã thực hiện đánh giá cơ hội và thách thức trong hoạt động KDNH tại Việt Nam, đồng thời đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động KDNH.