MỞ ĐẦU 1. Tính cấp t ết ủ đề tà Trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập thị trƣờng tài chính của nền công nghiệp dịch vụ tài chính, đặc biệt là thực hiện cam kết mở cửa hoàn toàn trên lĩnh vực tài chính ngân hàng thì đòi hỏi các ngân hàng Việt Nam phải có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao năng lực cạnh tranh của các Ngân hàng trong nƣớc và quốc tế. Quá trình tái cơ cấu ngân hàng đã và đang liên tục thực hiện nhằm nâng cao sự ổn định, an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng ngày càng nhận thức đƣợc tầm quan trọng của năng lực quản trị rủi ro đối với sự sống còn và phát triển của mình.
Việc quản trị rủi ro tín dụng trở thành công tác hết sức cần thiết đối với các ngân hàng thƣơng mại bởi tín dụng là hoạt động cốt yếu mang lại lợi nhuận cao cho các ngân hàng nhƣng lại tìm ẩn rủi ro phức tạp và khó lƣờng nhất. Do đó để đảm bảo đƣợc nguồn lợi nhuận từ hoạt động tín dụng và sự ổn định của ngân hàng thì công tác quản trị rủi ro tín dụng luôn đƣợc đặt lên hàng đầu. Với định hƣớng phát triển trở thành một trong những Ngân hàng bán lẻ hàng đầu, VPBank định hƣớng phát triển rộng khắp trên hầu hết tất cả các phân khúc khách hàng. Từ đó Hội sở của VPBank đã không ngừng nghiên cứu để cho ra đời danh mục sản phẩm tín dụng đa dạng, nhiều tiện ích và cạnh tranh đặc biệt là danh mục sản phẩm cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân, đồng thời công tác quảng bá cũng đƣợc chú trọng để VPBank đến gần nhất với khách hàng.
Hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân là hoạt động sinh lãi cao gắn liền với rủi ro lớn. Trong những năm vừa qua việc phát triển cho vay tín chấp đối với khách hàng cá nhân giúp VPBank Đà Nẵng đạt đƣợc những kết quả đáng kể về tăng trƣởng quy mô tín dụng, lợi nhuận thuần tuy nhiên đi kèm với đó là sự gia tăng chƣa tƣơng xứng về tỷ lệ Luan van 2 nợ quá hạn tăng hơn gấp đôi qua từng năm từ 2015 - 2017. Với những đặc thù của hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân, đặt ra yêu cầu phải kết hợp một cách chặt chẽ giữa việc mở rộng kinh doanh với việc quản trị rủi ro. Việc mở rộng tín dụng chỉ thực sự mang lại hiệu quả nếu đi liền với nó là công tác quản trị rủi ro hiệu quả.
Từ định hƣớng chung của VPBank và sau một thời gian công tác tại Phòng quản lý và thu hồi nợ khách hàng cá nhân – Khối quản trị rủi ro - VPBank, cá nhân tôi nhận thấy sự cần thiết cũng nhƣ tầm quan trọng của công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân vì vậy tôi chọn đề tài: “Quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng – Chi nhánh Đà Nẵng” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mụ đí n ên ứu Đề tài tập trung nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lý luận có liên quan đến công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân nói chung và hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân nói riêng trong lĩnh vực ngân hàng. Phân tích, đánh giá thực trạng quản trị rủi ro cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại VPBank Đà Nẵng, từ đó đƣa ra một số giải pháp quản trị rủi ro có hiệu quả nhằm hạn chế những tác hại xấu đồng thời giúp ngân hàng phát triển bền vững. Đố tƣợn và p ạm v n ên ứu 3.
Đối tượng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn nhận dạng, đo lƣờng, quản lý, kiểm soát và xử lý rủi ro đồng thời phân tích các nhân tố gây ra rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân nhằm đề ra các giải pháp nhằm hạn chế, phòng ngừa rủi ro cho vay Luan van 3 không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại VPBank Đà Nẵng. Phạm vi nghiên cứu Nghiên cứu giữa lý luận và thực tế các nhân tố dẫn đến rủi ro cho vay. Hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại VPBank Đà Nẵng và hoạt động liên quan đến công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại VPBank Đà Nẵng trong giai đoạn các năm 2015 - 2017. P ƣơn p áp n ên ứu Phƣơng pháp nghiên cứu xuyên suốt đề tài là: Phƣơng pháp thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp số liệu từ các báo cáo thống kê của Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng, các ngân hàng niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán cũng nhƣ hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam Trao đổi kinh nghiệm với chuyên viên tƣ vấn tài chính, cán bộ hỗ trợ tín dụng, cán bộ trung tâm phê duyệt tập trung, chuyên gia phê duyệt và các cán bộ công tác trong hệ thống ngân hàng Tham khảo báo cáo nghiên cứu và đánh giá của một số chuyên gia 5.
Ý n ĩ o ọ và t ự t ễn ủ đề tà Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về tín dụng và rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, về quy trình quản trị rủi ro tín dụng cũng nhƣ các nhân tố ảnh hƣởng đến công tác quản trị rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng thƣơng mại. Tổng hợp, phân tích, đánh giá nhân tố gây ra rủi ro và thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vƣợng - VPBank Đà Nẵng. Luận văn đƣa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với Luan van 4 khách hàng cá nhân tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Việt Nam Thịnh Vƣợng - VPBank Đà Nẵng 6. Bố ụ đề tà Đề tài gồm có 03 phần chính: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân của ngân hàng thƣơng mại.
Chƣơng 2: Thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng - VPBank Đà Nẵng. Chƣơng 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay không có tài sản đảm bảo đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vƣợng - VPBank Đà Nẵng 7. Tổn qu n tà l ệu n ên ứu Quản trị rủi ro luôn là vấn đề nhận đƣợc nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng nhƣng lãnh đạo các đơn vị. Đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng thì quản trị rủi ro là nội dung cốt yếu đƣợc chú trọng với trọng tâm là quản trị rủi ro tín dụng.
Hiện nay trong và ngoài nƣớc có rất nhiều tài liệu. công trình nghiên cứu thảo luận xung quanh vấn đề quản trị rủi ro nói chung và quản trị rủi ro tín dụng nói riêng. Trong giới hạn phạm vi nghiên cứu, đề tài tham chiếu một số tài liệu và công trình nghiên cứu cụ thể: Giáo trình Nghiệp vụ ngân hàng thƣơng mai – Trầm Thị Xuân Hƣơng và Hoàng Thị Minh Ngọc chủ biên, nhà xuất bản kinh tế năm 2012. Trong chƣơng 3 của giáo trình đề cập đến các vấn đề cơ bản của tín dụng ngân hàng, các khái niệm tín dụng, cách thức phân loại tín dụng ngân hàng theo 4 tiêu thức gồm phân loại theo thời hạn cấp tín dụng, theo tính chất đảm bảo cấp tín dụng, theo mục đích sử dụng vốn vay và theo kỹ thuật cấp tín dụng, các nguyên tắc và điều kiện của hoạt động cấp và đƣợc cấp tín dụng, lãi Luan van 5 suất, đảm bảo tín dụng và quy trình tín dụng.
Giáo trình Quản trị tín dụng ngân hàng thƣơng mại – Đinh Xuân Hạng và Nguyễn Văn Lộc chủ biên, nhà xuất bản tài chính năm 2012. Giáo trình trình bày về những rủi ro tín dụng của ngân hàng thƣơng mại, cơ sở nguồn gốc phát sinh của các loại rủi ro, các đặc điểm của rủi ro đồng thời cũng đề cập về những hậu quả mà rủi ro tín dụng gây ra đối với ngân hàng thƣơng mại tại chƣơng 5. Bên cạnh đó tại chƣơng 5 cũng đề cập đến quản trị rủi ro về các yêu cầu, nguyên tắc và cách thức hoạt động của công tác quản trị rủi ro. Cuối cùng đƣa ra một số biện pháp phòng ngừa và xử lý rủi ro cho ngân hàng thƣơng mại nhƣ phân tích, kiểm tra, giám sát tín dụng, phân tán rủi ro và các công cụ tín dụng phái sinh Giáo trình Quản trị ngân hàng thƣơng mại – Trần Huy Hoàng chủ biên, nhà xuất bản lao động xã hội năm 2011.
Trong chƣơng 5 giáo trình đƣa ra cách phân loại rủi ro cho vay dựa trên các căn cứ cụ thể nhƣ dựa vào nguyên nhân phát sinh rủi ro sẽ đƣợc phân loại thành rủi ro giao dịch và rủi ro danh mục. Trong đó rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ. Rủi ro danh mục bao gồm rủi ro nội tại và rủi ro tập trung. Khi căn cứ vào phƣơng diện quản lý và giám sát của ngân hàng sẽ đƣợc phân loại thành rủi ro tín dụng nhận diện đƣợc và rủi ro tín dụng chƣa nhận diện đƣợc.
Trong tài liệu này, tác giả Đỗ Thùy Dung đã nêu ra một số phƣơng pháp để đo lƣờng rủi ro tín dụng nhƣ mô hình 6C, mô hình xếp hạng tín dụng Moody’s và Standard & Poor’s, mô hình điểm số Z… ƣu nhƣợc điểm của từng phƣơng pháp. Nguyễn Thị Thu Đông (2012). Nâng cao chất lƣợng tín dụng tại Luan van 6 Ngân hàng thƣơng mại cổ phần ngoại thƣơng Việt Nam trong quá trình hội nhập, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc dân.