Luận văn quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Sacombank Đống Đa

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu rủi ro tín dụng đối với đối tượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng tmcp sài, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Hoàng Thế Thường
• Người hướng dẫn: PGS, TS Trần Thị Kim Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Đối Với Đối Tượng Khách Hàng Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi Nhánh Đống Đa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• Danh mục từ viết tắt
• Danh mục bảng biểu
• Danh mục hình vẽ, sơ đồ
• Tóm tắt kết quả nghiên cứu
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu
• Mục tiêu nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Quy trình nghiên cứu
• Các phương pháp cụ thể
• Kết cấu luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Rủi ro tín dụng
• 1.2.1. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Nguyên nhân của rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.3. Quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Sự cần thiết của quản trị rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Quy trình quản trị rủi ro tín dụng
• 1.4. Quản trị rủi ro tín dụng đối với đối tượng KHDNVVN
• 1.4.1. Tổng quan về đối tượng KHDNVVN
• 1.4.2. Công tác quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN
• 1.5. Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng tại một số Ngân hàng Thương mại trong nước
• 1.5.1. Hiệp ước Basel II
• 1.5.2. Áp dụng Basel II tại BIDV
• 1.5.3. Áp dụng Basel II tại Vietcombank
• 1.5.4. Bài học kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng từ mô hình của BIDV và Vietcombank
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VỚI ĐỐI TƯỢNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN – CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.1.3. Tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa trong thời gian qua
• 2.2. Công tác Quản trị rủi ro tín dụng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.2.1. Hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng KHDNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016 – 2020
• 2.2.2. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2016 – 2020
• 2.3. Đánh giá về công tác quản trị rủi ro tín dụng KHDNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 2.3.1. Đánh giá công tác quản trị rủi ro tín dụng theo tiêu chuẩn Basel II tại Sacombank
• 2.3.2. Kết quả đạt được
• 2.3.3. Những hạn chế và nguyên nhân
• 2.3.4. Kết quả thu thập điều tra
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG VỚI ĐỐI TƯỢNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN THƯƠNG TÍN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.1. Định hướng về quản trị rủi ro tín dụng với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.1.1. Định hướng phát triển chung của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• 3.1.2. Mục tiêu quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.2. Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản trị rủi ro tín dụng KH DNVVN tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Chi nhánh Đống Đa
• 3.2.1. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng cho chuyên viên khách hàng và kiểm soát rủi ro
• 3.2.2. Xây dựng và hoàn thiện chính sách tín dụng
• 3.2.3. Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình cho vay
• 3.2.4. Hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.6. Nâng cao chất lượng kiểm tra, kiểm soát rủi ro tín dụng
• 3.2.7. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.2.8. Giải pháp khác
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU ĐIỀU TRA VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG
• PHỤ LỤC 2: TỔNG HỢP CÁC KẾT QUẢ TỪ PHIẾU ĐIỀU TRA

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Quản trị rủi ro tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, đặc biệt là đối với đối tượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hoạt động này không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín, với chi nhánh Đống Đa, đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản lý rủi ro tín dụng, đặc biệt là đối với khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro liên quan đến việc cấp tín dụng. Đối với ngân hàng, việc này giúp giảm thiểu tổn thất và duy trì sự ổn định tài chính. Đặc biệt, trong bối cảnh doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, việc quản lý rủi ro tín dụng càng trở nên quan trọng.

1.2. Đối tượng khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng

Khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) là nhóm khách hàng chủ yếu của ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín. Họ thường gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản thế chấp và độ tin cậy thấp trong báo cáo tài chính. Do đó, ngân hàng cần có những chính sách tín dụng linh hoạt và hiệu quả để hỗ trợ nhóm khách hàng này.

II. Thách thức trong quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Mặc dù ngân hàng đã có những nỗ lực trong việc quản lý rủi ro tín dụng, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tình hình nợ xấu gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19, đã đặt ra nhiều áp lực cho ngân hàng. Việc nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng đối với DNVVN là một trong những thách thức lớn nhất.

2.1. Tình hình nợ xấu và nguyên nhân

Tỷ lệ nợ xấu tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín đã có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc đánh giá không chính xác khả năng trả nợ của khách hàng, cũng như sự thiếu hụt thông tin về tình hình tài chính của DNVVN.

2.2. Khó khăn trong việc thẩm định tín dụng

Việc thẩm định tín dụng đối với DNVVN thường gặp khó khăn do thiếu thông tin minh bạch và độ tin cậy thấp trong báo cáo tài chính. Điều này dẫn đến việc ngân hàng khó khăn trong việc đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

III. Phương pháp quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả cho DNVVN

Để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và linh hoạt. Việc xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ và cải thiện chất lượng thẩm định tín dụng là rất cần thiết.

3.1. Xây dựng quy trình cho vay chặt chẽ

Quy trình cho vay cần được xây dựng rõ ràng, từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến khâu phê duyệt tín dụng. Ngân hàng cần đảm bảo rằng mọi thông tin liên quan đến khách hàng đều được thu thập và phân tích một cách đầy đủ.

3.2. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng

Để nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nhân viên. Việc sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu sẽ giúp ngân hàng đưa ra quyết định chính xác hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín

Nghiên cứu thực tiễn tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tỷ lệ nợ xấu đã giảm đáng kể và sự hài lòng của khách hàng cũng được cải thiện.

4.1. Kết quả đạt được từ việc quản trị rủi ro tín dụng

Ngân hàng đã ghi nhận sự giảm tỷ lệ nợ xấu từ 2,75% xuống còn 1,94% trong giai đoạn 2016-2020. Điều này cho thấy hiệu quả của các biện pháp quản lý rủi ro tín dụng đã được thực hiện.

4.2. Học hỏi từ các mô hình quản trị rủi ro tín dụng thành công

Ngân hàng có thể học hỏi từ các mô hình quản trị rủi ro tín dụng thành công tại các ngân hàng khác như BIDV và Vietcombank. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như Basel II cũng là một hướng đi cần thiết.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai trong quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN tại ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín cần được tiếp tục cải thiện và phát triển. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

5.1. Đề xuất giải pháp nâng cao quản trị rủi ro tín dụng

Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình cho vay và nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý rủi ro cũng là một yếu tố quan trọng.

5.2. Tương lai của quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng

Trong tương lai, ngân hàng cần tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản trị rủi ro tín dụng. Sự linh hoạt và thích ứng với thay đổi của thị trường sẽ là chìa khóa cho sự thành công.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) hiện chiếm khoảng 96,7% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò nòng cốt trong tăng trưởng kinh tế và giải quyết việc làm. Tuy nhiên, hoạt động cấp tín dụng cho khối khách hàng này luôn tiềm ẩn rủi ro rất lớn đối với hệ thống ngân hàng thương mại. Theo công bố từ Ngân hàng Nhà nước, tỷ lệ nợ xấu nội bảng toàn ngành năm 2020 đã tăng lên mức 1,69% so với mức 1,63% của năm 2019 do tác động nặng nề từ đại dịch Covid-19. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) – Chi nhánh Đống Đa, hoạt động tín dụng dành cho khách hàng DNVVN là nguồn thu chủ lực nhưng cũng chứng kiến tỷ lệ nợ xấu biến động phức tạp: từ 1,52% năm 2018 tăng vọt lên 2,75% năm 2019, trước khi được xử lý giảm về mức 1,94% vào năm 2020.

Thực trạng này xuất phát từ những điểm nghẽn cố hữu của DNVVN như độ tin cậy của báo cáo tài chính thấp, thiếu tài sản bảo đảm chuẩn hóa, cùng những hạn chế trong quy trình kiểm soát nội bộ tại chi nhánh. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích toàn diện thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng DNVVN tại Sacombank Đống Đa trong giai đoạn 2016 - 2020, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi cho giai đoạn 2021 - 2025. Phạm vi nghiên cứu bao trùm trụ sở chi nhánh Đống Đa và 5 phòng giao dịch trực thuộc gồm Kim Liên, Khương Mai, Văn Quán, Hà Tây và Hào Nam. Ý nghĩa nghiên cứu hướng tới việc thiết lập cơ chế kiểm soát kép, đưa tỷ lệ nợ xấu KHDNVVN duy trì bền vững dưới ngưỡng 1,5%, bảo đảm hệ số an toàn vốn CAR đạt trên 9% theo định hướng phát triển an toàn của toàn hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị rủi ro ngân hàng thương mại hiện đại của Joel Bessis (1998) và Anthony Saunders cùng Linda Allen (2002), kết hợp chuẩn mực an toàn vốn quốc tế Basel II. Khung lý thuyết tập trung vào việc nhận diện, đo lường, ứng phó và kiểm soát rủi ro thông qua 3 trụ cột chính: Yêu cầu an toàn vốn tối thiểu (CAR tối thiểu 8%), Quy trình giám sát thanh tra và Kỷ luật thị trường.

Các mô hình đo lường rủi ro chuyên sâu được vận dụng bao gồm:

• Mô hình tổn thất kỳ vọng (Expected Loss): $EL = PD \times EAD \times LGD$, trong đó lượng hóa chính xác xác suất vỡ nợ (PD), tổng dư nợ tại thời điểm vỡ nợ (EAD) và tỷ trọng tổn thất ước tính (LGD).
• Mô hình định tính 6Cs: Đánh giá tư cách người vay (Character), năng lực pháp lý (Capacity), dòng tiền trả nợ (Cashflow), tài sản bảo đảm (Collateral), các điều kiện kinh doanh (Conditions) và kiểm soát môi trường (Control).
• Mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ (IRB) kết hợp chỉ số định giá rủi ro RAROC và mô hình điểm số Z-score của Edward Altman.

Khái niệm cốt lõi trong luận văn được chuẩn hóa theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro, kết hợp các tiêu chí xác định quy mô DNVVN theo Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 và Nghị định 39/2018/NĐ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính khoa học và thực tiễn:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên, báo cáo quản trị rủi ro của Sacombank Đống Đa giai đoạn 2016 - 2020, cùng hệ thống văn bản pháp quy từ Ngân hàng Nhà nước.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua phương pháp điều tra khảo sát bằng bảng hỏi cấu trúc trong thời gian 6 tháng liên tục (từ tháng 11/2020 đến hết tháng 4/2021).
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tổng cỡ mẫu khảo sát đạt 150 đối tượng, áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling). Trong đó, 115 phiếu được phân bổ tại các phòng ban nghiệp vụ của chi nhánh Đống Đa và 5 phòng giao dịch trực thuộc (Kim Liên, Khương Mai, Văn Quán, Hà Tây, Hào Nam); 35 phiếu dành cho các chuyên viên cao cấp thuộc Ban Quản trị Rủi ro Tín dụng tại Hội sở chính Sacombank. Lý do chọn mẫu này nhằm thu thập đánh giá đa chiều từ cả cấp độ tác nghiệp chi nhánh lẫn cấp hoạch định chính sách toàn hàng.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp so sánh ngang, so sánh dọc, phân tích tỷ số tài chính, thống kê mô tả và phương pháp chuyên gia nhằm làm rõ nguyên nhân gốc rễ của tổn thất tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại Sacombank Đống Đa giai đoạn 2016 - 2020 đã chỉ ra 4 phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, quy mô tín dụng KHDNVVN tăng trưởng đều nhưng chất lượng tín dụng biến động mạnh. Tỷ lệ nợ xấu nội bảng của phân khúc DNVVN sau khi duy trì ở mức 1,52% năm 2018 đã tăng vọt lên mức đỉnh 2,75% vào năm 2019 (tương ứng mức tăng 80,9% về tỷ lệ nợ xấu), trước khi giảm về mức 1,94% trong năm 2020 nhờ các giải pháp xử lý nợ quyết liệt và bán nợ cho VAMC.

Thứ hai, cơ cấu dư nợ theo quy mô cho thấy sự tập trung rủi ro cao ở nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ. Nhóm này chiếm hơn 90% số lượng khách hàng vay vốn nhưng có tỷ lệ phát sinh nợ quá hạn chiếm tới trên 70% tổng các khoản nợ có vấn đề, chủ yếu do thiếu vốn lưu động và dòng tiền thiếu ổn định.

Thứ ba, hiệu quả của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ còn bị giới hạn bởi chất lượng dữ liệu đầu vào. Khoảng 65% doanh nghiệp được khảo sát có hệ thống sổ sách kế toán chưa minh bạch, dẫn đến việc chấm điểm chỉ tiêu tài chính chưa phản ánh đúng mức độ rủi ro thực tế.

Thứ tư, kết quả điều tra 150 chuyên viên chỉ ra rằng các nguyên nhân hàng đầu gây ra rủi ro tín dụng gồm: khách hàng sử dụng vốn sai mục đích (chiếm 62% ý kiến đồng thuận), cán bộ tín dụng chưa đánh giá sâu chu kỳ ngành (chiếm 55% ý kiến) và sự suy giảm giá trị thanh khoản của tài sản bảo đảm khi phát mại (chiếm 48% ý kiến).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến tỷ lệ nợ xấu tăng cao trong năm 2019 và duy trì xấp xỉ 2% trong năm 2020 xuất phát từ cả yếu tố chủ quan lẫn khách quan. Về phía khách hàng, đại dịch Covid-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến 62% DNVVN gặp khó khăn về nguồn vốn và 60% sụt giảm thị trường tiêu thụ. Về phía ngân hàng, áp lực cạnh tranh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng từng khiến khâu thẩm định ban đầu bị nới lỏng, công tác kiểm tra sau giải ngân mang tính hình thức.

Khi so sánh với các ngân hàng tiên phong áp dụng Basel II như Vietcombank (duy trì CAR đạt 9,56% năm 2020) hay BIDV (CAR đạt 8,61% năm 2020 với mô hình xếp hạng FIRB hiện đại), công tác đo lường rủi ro tại Sacombank Đống Đa vẫn còn phụ thuộc nhiều vào yếu tố định tính của mô hình 6Cs truyền thống mà chưa lượng hóa hoàn chỉnh các tham số tổn thất PD và LGD.

Dữ liệu nghiên cứu được mô hình hóa trực quan thông qua bảng phân loại nợ 5 nhóm và đồ thị tăng trưởng dư nợ kết hợp tỷ lệ nợ xấu giai đoạn 2016 - 2020. Qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng, sự biến động ngược chiều giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và chất lượng các khoản vay được thể hiện rõ nét, minh chứng cho sự cần thiết phải chuyển dịch mô hình từ tăng trưởng quy mô sang quản trị rủi ro chủ động.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên mục tiêu kiểm soát an toàn hoạt động giai đoạn 2021 - 2025, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được đề xuất:

1. Hoàn thiện mô hình đo lường và xếp hạng tín dụng nội bộ: Nâng cấp hệ thống chấm điểm tự động tích hợp thuật toán lượng hóa tổn thất $EL = PD \times EAD \times LGD$. Tách bạch 100% dữ liệu tài chính và phi tài chính, hoàn thành triển khai thử nghiệm trong năm 2022 do Ban Quản trị Rủi ro Hội sở và Phòng Quản trị Tín dụng chi nhánh chủ trì.

2. Tái cấu trúc chính sách tín dụng và hạn mức rủi ro ngành: Thiết lập trần hạn mức cho vay đối với các lĩnh vực có độ rủi ro cao (như bất động sản, xây dựng) dưới mức 15% tổng dư nợ DNVVN. Đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn CAR toàn hệ thống duy trì trên mức 9% theo quy định tại Thông tư 36/2014/TT-NHNN, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ xấu KHDNVVN tại chi nhánh xuống dưới 1,5% trước năm 2024.

3. Chuẩn hóa quy trình thẩm định và siết chặt kiểm soát sau giải ngân: Bắt buộc thực hiện kiểm tra thực tế hoạt động kinh doanh và sao kê dòng tiền định kỳ 30 ngày/lần đối với các khoản vay không có tài sản bảo đảm đủ 100%. Áp dụng cơ chế kiểm soát kép giữa Chuyên viên Quản lý Khách hàng và Bộ phận Kiểm soát Rủi ro độc lập từ quý I/2022.

4. Nâng cao năng lực và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ nhân sự: Tổ chức tối thiểu 40 giờ đào tạo chuyên sâu mỗi năm cho 100% cán bộ tín dụng về kỹ năng phân tích dòng tiền thực tế của DNVVN và cập nhật các kịch bản kiểm tra sức chịu tải (stress testing) theo Basel II giai đoạn 2021 - 2023 do Phòng Nhân sự và Ban Đào tạo phối hợp thực hiện.

Đồng thời, kiến nghị Ngân hàng Nhà nước mở rộng cơ sở dữ liệu quốc gia CIC và đề xuất Chính phủ hoàn thiện khung pháp lý Quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn an toàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Ban Lãnh đạo và Khối Quản trị Rủi ro tại các Ngân hàng Thương mại: Cung cấp khung tham chiếu thực chứng để xây dựng chính sách tín dụng phân khúc SME, thiết lập khẩu vị rủi ro và hoàn thiện mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ tiệm cận tiêu chuẩn Basel II.

2. Giám đốc Chi nhánh, Trưởng phòng Giao dịch và Cán bộ Tín dụng: Nắm vững bộ công cụ thẩm định 6Cs nâng cao, quy trình nhận diện sớm tín hiệu cảnh báo rủi ro dòng tiền và phương pháp xử lý nợ xấu ngoại bảng, nợ bán VAMC trong thực tế tác nghiệp.

3. Giảng viên, Học viên Cao học và Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị Kinh doanh: Sử dụng làm tài liệu học thuật giá trị với bộ dữ liệu khảo sát thực tế 150 chuyên viên, phương pháp phân tích tài chính chuyên sâu và cấu trúc luận văn thạc sĩ chuẩn mực.

4. Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) thuộc khối DNVVN: Thấu hiểu các tiêu chí chấm điểm tín nhiệm và yêu cầu thẩm định của ngân hàng thương mại, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống báo cáo kế toán và nâng cao năng lực quản trị tài chính doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ nợ xấu KHDNVVN tại Sacombank Đống Đa tăng lên 2,75% năm 2019 là gì? Tỷ lệ nợ xấu tăng cao do sự cộng hưởng của việc mở rộng tín dụng nhanh trong giai đoạn trước, năng lực tài chính của DNVVN còn yếu kém trước biến động kinh tế và khâu giám sát mục đích sử dụng vốn sau giải ngân của ngân hàng chưa thực sự chặt chẽ.

2. Mô hình tổn thất kỳ vọng (EL) đóng vai trò gì trong quản trị rủi ro tín dụng? Mô hình EL giúp ngân hàng lượng hóa chính xác mức tổn thất dự kiến thông qua công thức $EL = PD \times EAD \times LGD$, làm cơ sở khoa học để định giá khoản vay theo mức độ rủi ro và trích lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng đầy đủ.

3. Chuẩn mực an toàn vốn Basel II quy định tỷ lệ CAR tối thiểu bao nhiêu đối với NHTM? Basel II quy định tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) là 8% tại Trụ cột I. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 36/2014/TT-NHNN và Thông tư 41/2016/TT-NHNN, các ngân hàng thương mại tại Việt Nam phải duy trì tỷ lệ này ở mức tối thiểu 9%.

4. Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam được định danh dựa trên những tiêu chí nào? Theo Luật Hỗ trợ DNVVN 2017 và Nghị định 39/2018/NĐ-CP, DNVVN bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa, có số lao động đóng BHXH bình quân năm không quá 200 người, đồng thời tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.

5. Mẫu khảo sát 150 đối tượng của nghiên cứu được phân bổ như thế nào để đảm bảo tính khách quan? Mẫu khảo sát gồm 115 nhân sự chuyên trách tại chi nhánh Đống Đa cùng 5 phòng giao dịch trực thuộc (Kim Liên, Khương Mai, Văn Quán, Hà Tây, Hào Nam) và 35 chuyên viên cao cấp thuộc Ban Quản trị Rủi ro Hội sở chính Sacombank, đảm bảo góc nhìn toàn diện từ tác nghiệp đến quản trị.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng đối với khách hàng DNVVN dựa trên khung lý thuyết hiện đại và chuẩn mực quốc tế Basel II.
• Phân tích rõ thực trạng tín dụng tại Sacombank Đống Đa giai đoạn 2016 - 2020, làm nổi bật diễn biến nợ xấu từ 1,52% (2018) lên 2,75% (2019) và hạ về 1,94% (2020).
• Khảo sát thực chứng 150 chuyên viên đã nhận diện chuẩn xác các điểm nghẽn về tính minh bạch thông tin tài chính của doanh nghiệp và công tác kiểm soát nội bộ.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi nhằm kiểm soát tỷ lệ nợ xấu KHDNVVN dưới 1,5% và duy trì CAR trên 9% cho giai đoạn 2021 - 2025.
• Cung cấp tài liệu tham khảo chuyên môn sâu sắc cho các nhà quản trị ngân hàng, các nhà nghiên cứu học thuật và cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ trong quá trình tiếp cận vốn an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Hoạt động của các NHTM trên thế giới đã phát triển từ rất sớm. Do đó các công trình nghiên cứu lý thuyết, thực tiễn cũng như mô hình thực nghiệm liên quan đến vấn đề quản trị rủi ro tín dụng đã đem lại nhiều lợi ích cho các NHTM trong việc tăng cường năng lực và quản trị RRTD.

Điển hình là hiệp ước vốn Basel I, Basel II, Basel III lần lượt ra đời bởi Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, đây là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá, đo lường năng lực và hoạt động quản trị rủi ro của các ngân hàng, TCTD trên thế giới. Đến thời điểm hiện tại, có thể nhận thấy rất nhiều NHTM đã ứng dụng khá toàn diện hiệp ước vốn Basel II vào hoạt động của mình. Với sự phát triển của việc ứng dụng hiệp ước Basel đã nâng cao công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM trên thế giới. Ngoài nội dung về hiệp ước vốn, một số công trình nghiên cứu nổi bật đem lại nhiều thành tựu như sau: Cuốn “Quản trị rủi ro trong ngân hàng” của Joel Basis xuất bản năm 1998 đã nêu bật lên các khái niệm, lý luận chung về rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng nói chung đồng thời cũng đưa ra các mô hình đánh giá rủi ro nói chung, bên cạnh đó cũng đưa ra các khái niệm trong công tác quản trị rủi ro tín dụng như rủi ro danh mục tín dụng; quản trị danh mục tín dụng; và hệ thống hóa các phương pháp quản trị RRTD, lượng hóa RRTD như hệ thống XHTDNB; mô hình thống kê và chấm điểm; Dữ liệu RRTD.

Cuốn “Credit Risk Measurement” của hai tác giả Anthony Saunders & Linda Allen xuất bản năm 2002 là cuốn sách đề cập chủ yếu về đo lường rủi ro danh mục, một nội dung nằm trong quản trị danh mục tài sản của ngân hàng thương mại. Đặc biệt cuốn sách này tập trung vào phương pháp đo lường rủi ro thông qua các mô hình sử dụng thống kê toán. Hai tác giả đã đi sâu tìm hiểu tính kỹ thuật của các phương pháp, các biến số, sự phụ thuộc các biến số liên quan đến dữ liệu hoạt động tín dụng, 9 nhằm dự báo, tính toán xác suất rủi ro để có những biện pháp chủ động đối phó. Từ đó, cải thiện công tác quản trị rủi ro, quản trị rủi ro tín dụng của các ngân hàng.

Bài nghiên cứu “VaR và các thiếu hụt dự kiến trong danh mục các rủi ro tín dụng phụ thuộc: lý luận và thực hiện” của Frey, R., and A McNeil năm 2002 đã trình bày rõ nét các khái niệm về rủi ro tín dụng, mô hình về RRTD, các nhân tố và cách tính trong mô hình rủi ro tín dụng cũng như việc xây dựng, ứng dụng mô hình rủi ro tín dụng trong hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của NHTM.Bratanovic là đồng tác giả cuốn " Phân tích rủi ro ngân hàng, Khung đánh giá công tác quản lý và rủi ro tài chính – Analyzing Banking Risk, A framework for Assessing Corporate Governence and Financial Risk", tái bản lần 3, 2009. Cuốn sách đã cung cấp một cách tổng quan về việc phân tích, đánh giá và quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. CácTác giả đã làm rõ nét một số nhân tố đánh giá về chất lượng quản trị rủi ro tín dụng như chất lượng quản trị rủi ro tín dụng theo khoản cấp tín dụng, chất lượng QTRRTD theo danh mục tín dụng, phân tích nhân tố năng lực vốn, tài chính, các tác động của nhân tố này đối với chất lượng QTRRTD của ngân hàng thông qua yêu cầu về vốn quy định chi tiết theo các chuẩn mực Basel II. Tuy nhiên, nội dung đánh giá chất lượng QTRRTD chỉ được nêu một cách khái quát chung với ba nhân tố: quy trình cấp tín dụng, con người và thông tin, chưa có sự đánh giá cụ thể về chính sách chiến lược, cơ sở hạ tầng tin học và các công cụ đo lường rủi ro tín dụng là những thành phần quan trọng khi xây dựng và cải thiện công tác QTRRTD cho các NHTM.

Các nghiên cứu trong nước Quản trị rủi ro tín dụng là vấn đề nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu cũng như các lãnh đạo ngân hàng. Ở Việt Nam, hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu, hội thảo khoa học về đề tài này. Có thể kể đến một vài nghiên cứu sau: Luận án tiến sỹ kinh tế, “Quản lý rủi ro tín dụng Đầu tư Phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam” của tác giả Nguyễn Cảnh Hiệp (2014) đã hệ thống hóa những nét khái quát về quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển cũng như tìm hiểu những kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng của một số 10 nước trên thế giới. Đề tài cũng đã thực hiện tìm hiểu thực trạng quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của Ngân hàng Phát triển Việt Nam, trên cơ sở đó kiến nghị các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng đầu tư phát triển của ngân hàng Phát triển Việt nam trong giai đoạn tới.

Luận án tiến sỹ kinh tế, “Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng theo thông lệ quốc tế tại Ngân hàng thương mại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Vân Anh (2020) đã hệ thống hóa những nét đặc trưng nhất về cơ sở lý luận và các thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM, nêu ra thực trạng năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM ở Việt Nam. Luận án khảo sát nghiên cứu về năng lực quản trị rủi ro tín dụng, mức độ sẵn sàng tiệm cận với các chuẩn mực của Basel II tại nhóm các NHTM chuẩn bị triển khai Basel II tại Việt Nam. Trên cơ sở thực trạng đó, tác giả kiến nghị một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị RRTD theo thông lệ quốc tế tại các NHTM. Tại các cuộc hội thảo khoa học, trong thời gian gần đây, có rất nhiều nghiên cứu về quản trị rủi ro trong đó có QTRRTD tại các NHTM Việt Nam, điển hình như tác giả Nguyễn Thị Mùi với nghiên cứu: "Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiện nay: Những vấn đề đặt ra và một số khuyến nghị chính sách", 2015, và tác giả Lê Thị Kim Nga với nghiên cứu: "Hệ thống quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay", 2015.

Cả hai nghiên cứu đề cập đến tổng quan về các NHTM Việt Nam hiện nay, thực trạng công tác quản trị rủi ro tín dụng, tình hình tái cơ cấu của hệ thống các NHTM, các ưu điểm, nhược điểm và đưa ra một vài khuyến nghị về chính sách cho các NHTM trong quá trình hội nhập quốc tế của nền kinh tế Việt Nam. Rủi ro tín dụng Hoạt động tín dụng là hoạt động phức tạp, không chỉ phụ thuộc vào người cấp tín dụng và người vay mà còn phụ thuộc vào các đối tác khác, môi trường hoạt động, ngành nghề kinh doanh… Do đó, rủi ro tín dụng là rủi ro thường xuyên nhất trong các rủi ro mà các TCTD phải đối mặt. Vì vậy cần phải có cái nhìn tổng quát về loại rủi ro này. Khái niệm Kinh doanh ngân hàng là kinh doanh rủi ro, theo đuổi lợi nhuận với mức rủi ro chấp nhận là bản chất hoạt động của ngân hàng.

Rủi ro tín dụng là rủi ro chủ yếu, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong các loại rủi ro của hoạt động Ngân hàng thương mại, đồng thời là nguyên nhân chủ yếu gây ra tổn thất và ảnh hưởng đến chất lượng kinh doanh của ngân hàng. Có rất nhiều khái niệm khác nhau về rủi ro tín dụng. Theo định nghĩa của Ủy ban Basel thuộc Ngân hàng thanh toán quốc tế: “RRTD là khả năng mà khách hàng vay hoặc bên đối tác không thực hiện được các nghĩa vụ của mình theo những điều khoản đã thỏa thuận”. Theo Hennie van Greuning – Sonja Brajovic Bratanovic: “RRTD được định nghĩa là nguy cơ người đi vay không thể chi trả tiền lãi hoặc hoàn trả vốn gốc so với thời hạn đã ấn định trong hợp đồng tín dụng.

Điều này gây ra sự cố tới dòng chu chuyển tiền tệ và gây ra ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của tổ chức tín dụng”. Theo Khoản 1 Điều 2, Thông tư 02/2013/TT-NHNN ngày 21/1/2013 của Ngân hàng nhà nước quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, rủi ro tín dung được định nghĩa như sau: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”. Theo các định nghĩa trên, tác giả nhận thấy: “RRTD là tổn thất có khả năng xảy ra do khách hàng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ nợ đã cam kết. Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến tổn thất tài chính đó là giảm thu nhập ròng và giảm giá trị thị trường của vốn”.

Phân loại rủ ro tín dụng Có rất nhiều cách thức khác nhau để phân loại rủi ro tín dụng tùy theo mục đích nghiên cứu. Đối với hệ thống NHTM, việc phân chia RRTD có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc thiết lập chính sách, quy trình, thủ tục và cả mô hình tổ chức quản trị và điều hành nhằm đảm bảo nhận biết đầy đủ các yếu tố gây ra rủi ro và phân 12 biệt trách nhiệm rõ ràng giữa các bộ phận, các khâu trong toàn bộ quá trình tác nghiệp, thẩm định.  Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng có thể được phân loại như sau: Rủi ro lựa chọn Rủi ro giao dịch Rủi ro bảo đảm Rủi ro nghiệp vụ Rủi ro tín dụng Rủi ro nội tại Rủi ro danh mục Rủi ro tập trung Hình 1.1 Phân loại RRTD theo tiêu thức rủi ro (Nguồn: Quản trị NHTM, Nhà xuất bản Lao động xã hội, 2011) Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay.