Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Techcombank

Quản lý rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng. 90 trang · Trường Đại Học Hòa Bình · 2012.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: T.S Nguyễn Thị Hà
• Trường học: Trường Đại Học Hòa Bình
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Ngân Hàng Techcombank
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC KÝ TỰ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Một số vấn đề cơ bản về NHTM
• 1.1.1. Chức năng của NHTM
• 1.1.1.1. Trung gian tài chính
• 1.1.1.2. Trung gian thanh toán
• 1.1.1.3. Chức năng tạo tiền
• 1.1.2. Vai trò của NHTM
• 1.1.3. Những hoạt động cơ bản của NHTM
• 1.1.3.1. Nhận tiền gửi
• 1.1.3.2. Cung cấp tài khoản giao dịch và mở tài khoản thanh toán
• 1.1.3.3. Mua bán, trao đổi ngoại tệ
• 1.1.3.4. Các dịch vụ khác
• 1.2. Khái quát về hoạt động tín dụng của ngân hàng
• 1.2.1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Ý nghĩa hoạt động tín dụng ngân hàng
• 1.2.2.1. Tín dụng góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội
• 1.2.2.2. Tín dụng là trung gian dẫn tác động của Nhà nước đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô
• 1.2.2.3. Tín dụng là công cụ thực hiện các chính sách xã hội
• 1.2.3. Các loại tín dụng ngân hàng
• 1.2.3.1. Căn cứ vào thời hạn cho vay
• 1.2.3.2. Căn cứ vào bảo đảm tín dụng
• 1.2.3.3. Căn cứ vào mục đích tín dụng
• 1.2.4. Các nguyên tắc tín dụng ngân hàng
• 1.2.4.1. Khách hàng phải cam kết hoàn trả vốn (gốc) và lãi với thời gian xác định
• 1.2.4.2. Việc sử dụng vốn vay
• 1.2.4.3. Ngân hàng tài trợ dựa trên phương án có hiệu quả
• 1.3. Rủi ro tín dụng ngân hàng và sự cần thiết phải hạn chế rủi ro tín dụng
• 1.3.1. Đặc điểm và sự tác động của rủi ro tín dụng
• 1.3.1.1. Đặc điểm của rủi ro tín dụng
• 1.3.1.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.3.1.3. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Các nguyên nhân và dấu hiệu của rủi ro tín dụng
• 1.3.2.1. Những nguyên nhân
• 1.3.2.2. Các dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng
• 1.3.3.1. Nhóm tỷ số thanh khoản (Liquidity ratios)
• 1.3.3.2. Nhóm chỉ tiêu đòn cân nợ
• 1.3.3.3. Nhóm tỷ số đòn bẩy tài chính (Financial Leverage or Debt ratios)
• 1.3.3.4. Nợ quá hạn và nợ xấu
• 1.3.4. Sự cần thiết phải hạn chế rủi ro tín dụng
• 1.4. Kinh nghiệm về quản lý rủi ro tín dụng của một số ngân hàng trên thế giới và bài học cho các NHTM Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm về quản lý rủi ro tín dụng của một số ngân hàng trên thế giới
• 1.4.1.1. Kinh nghiệm của Canada
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại Việt Nam trong việc quản lý rủi ro tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ VIỆC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG Ở NGÂN HÀNG KỸ THƯƠNG VIỆT NAM – TECHCOMBANK LÝ THƯỜNG KIỆT
• 2.1. Giới thiệu tổng quát về Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam – Techcombank
• 2.1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Techcombank
• 2.1.1.2. Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.1.2. Quy trình tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.1.2.1. Tiếp thị, tiếp xúc khách hàng, tiếp nhận hồ sơ
• 2.1.2.2. Thẩm định, phân tích hồ sơ
• 2.1.2.3. Kiểm soát nội dung thẩm định
• 2.1.2.4. Phê duyệt tín dụng
• 2.1.2.5. Hoàn thiện hồ sơ và thực hiện thủ tục nhận tài sản đảm bảo
• 2.1.2.6. Soạn thảo và ký kết hợp đồng tín dụng, giấy nhận nợ và cam kết trả nợ
• 2.1.2.7. Giải ngân và hạch toán giải ngân
• 2.1.2.8. Theo dõi và quản lý khách hàng
• 2.1.2.9. Phân loại khoản vay
• 2.1.2.10. Đánh giá lại khoản vay và khách hàng
• 2.1.2.11. Theo dõi và xử lý nợ quá hạn
• 2.2. Tình hình hoạt động của Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.2.1. Tình hình huy động vốn
• 2.2.2. Tình hình sử dụng vốn
• 2.2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.3. Thực trạng rủi ro tín dụng và việc quản lý rủi ro trong hoạt động tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.3.1. Thực trạng nợ xấu tại Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.3.2. Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng mà Techcombank Lý Thường Kiệt đã thực hiện
• 2.3.2.1. Các nguyên tắc cơ bản trong quy trình tín dụng của Techcombank để hạn chế rủi ro tín dụng
• 2.3.2.1.1. Phát triển kinh doanh
• 2.3.2.1.2. Phân tích tín dụng
• 2.3.2.1.3. Cấu trúc khoản vay
• 2.3.2.1.4. Lập hợp đồng tín dụng và hợp đồng cầm cố, thế chấp
• 2.3.2.1.5. Theo dõi sau khi vay
• 2.3.2.1.6. Xử lý các khoản vay có vấn đề
• 2.3.2.2. Các công cụ hạn chế rủi ro của Techcombank
• 2.3.2.2.1. Chấm điểm tín dụng
• 2.3.2.2.2. Hạn mức tín dụng
• 2.3.2.2.3. Phân loại khoản vay
• 2.3.2.2.4. Lập dự phòng xử lý rủi ro tín dụng
• 2.3.3. Đánh giá về hiệu quả của những hoạt động nhằm hạn chế rủi ro tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt
• 2.4. Những tồn tại trong hoạt động cho vay và nguyên nhân
• 2.4.1. Những tồn tại
• 2.4.2. Nguyên nhân của những tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP, KIẾN NGHỊ NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG Ở TECHCOMBANK LÝ THƯỜNG KIỆT
• 3.1. Kế hoạch hoạt động kinh doanh tại Techcombank Lý Thường Kiệt năm 2012
• 3.2. Kế hoạch hoạt động tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt năm 2012
• 3.3. Các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng
• 3.3.1. Nâng cao hiệu quả công tác thẩm định
• 3.3.2. Quản lý danh mục tài sản đảm bảo
• 3.3.3. Ngăn ngừa nguy cơ cho vay theo phong trào
• 3.3.4. Các biện pháp quản lý sau giải ngân
• 3.3.5. Thực hiện việc liên kết đồng bộ và có hệ thống giữa các NHTM
• 3.3.6. Tăng cường công tác đào tạo đội ngũ cán bộ tín dụng Ngân hàng
• 3.3.7. Đa dạng hoá danh mục tín dụng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để hạn chế rủi ro tín dụng
• 3.3.8. Sử dụng các công cụ phái sinh
• 3.3.9. Tuân thủ nghiêm ngặt các vấn đề có tính nguyên tắc trong tín dụng
• 3.3.10. Thường xuyên giám sát, quản lý theo dõi cán bộ của Ngân hàng
• 3.3.11. Các biện pháp khác
• 3.4. Một số kiến nghị, đề xuất
• 3.4.1. Một số kiến nghị với Ngân hàng nhà nước
• 3.4.2. Một số kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.4.3. Kiến nghị đối với khách hàng của Ngân hàng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Quản lý rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt động của ngân hàng. Tại Techcombank, việc này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định cho nền kinh tế. Rủi ro tín dụng có thể gây ra những thiệt hại lớn nếu không được quản lý hiệu quả. Do đó, việc hiểu rõ về quy trình và phương pháp quản lý rủi ro tín dụng là rất cần thiết.

1.1. Khái niệm và Tầm quan trọng của Rủi Ro Tín Dụng

Rủi ro tín dụng là khả năng mà một khách hàng không thể hoàn trả khoản vay đúng hạn. Tại Techcombank, việc nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng là rất quan trọng để bảo vệ tài sản của ngân hàng và đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.2. Các Yếu Tố Gây Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Có nhiều yếu tố gây ra rủi ro tín dụng, bao gồm tình hình tài chính của khách hàng, biến động kinh tế và chính sách tín dụng của ngân hàng. Việc phân tích các yếu tố này giúp Techcombank đưa ra các quyết định cho vay hợp lý.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Quản lý rủi ro tín dụng tại Techcombank đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội bộ ngân hàng mà còn từ môi trường kinh tế bên ngoài. Việc nhận diện và ứng phó kịp thời với các thách thức này là rất quan trọng.

2.1. Tình Hình Kinh Tế Biến Động

Sự biến động của nền kinh tế có thể ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng. Techcombank cần theo dõi sát sao các chỉ số kinh tế để điều chỉnh chính sách tín dụng kịp thời.

2.2. Cạnh Tranh Trong Ngành Ngân Hàng

Cạnh tranh ngày càng gia tăng trong ngành ngân hàng khiến cho việc quản lý rủi ro tín dụng trở nên khó khăn hơn. Techcombank cần phát triển các chiến lược độc đáo để thu hút khách hàng mà vẫn đảm bảo an toàn tín dụng.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Techcombank áp dụng nhiều phương pháp quản lý rủi ro tín dụng để giảm thiểu thiệt hại. Những phương pháp này bao gồm việc đánh giá tín dụng, phân loại khách hàng và theo dõi khoản vay.

3.1. Đánh Giá Tín Dụng Khách Hàng

Đánh giá tín dụng là bước đầu tiên trong quy trình cho vay. Techcombank sử dụng các công cụ phân tích để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, từ đó đưa ra quyết định cho vay hợp lý.

3.2. Phân Loại Khoản Vay

Phân loại khoản vay giúp Techcombank xác định mức độ rủi ro của từng khoản vay. Các khoản vay được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, từ đó có thể áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro tín dụng tại Techcombank đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã giảm thiểu được tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Quản Lý Rủi Ro

Nhờ vào các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả, Techcombank đã giảm tỷ lệ nợ xấu xuống mức thấp hơn so với trung bình ngành. Điều này giúp ngân hàng duy trì được sự ổn định tài chính.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Thực Tiễn

Các bài học từ thực tiễn quản lý rủi ro tín dụng tại Techcombank có thể áp dụng cho các ngân hàng khác. Việc thường xuyên cập nhật và cải tiến quy trình quản lý là rất cần thiết.

V. Kết Luận Về Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Tại Techcombank

Quản lý rủi ro tín dụng tại Techcombank là một quá trình liên tục và cần thiết. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến các phương pháp quản lý để đối phó với những thách thức trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng

Trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phát triển, việc quản lý rủi ro tín dụng sẽ trở nên phức tạp hơn. Techcombank cần chuẩn bị sẵn sàng để ứng phó với những thay đổi này.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Tiến

Để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng, Techcombank cần áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình làm việc. Việc đào tạo nhân viên cũng là một yếu tố quan trọng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống kinh tế thị trường, ngân hàng thương mại là định chế tài chính trung gian giữ vai trò huyết mạch trong việc dẫn chuyển vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu, thúc đẩy tái sản xuất xã hội. Trong danh mục tài sản có của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng áp đảo từ 60% đến 70%, đồng thời mang lại từ 1/2 đến 2/3 tổng thu nhập (ở nhiều thời điểm chiếm 85% đến 90% thu nhập hoạt động). Tuy nhiên, tín dụng cũng là lĩnh vực tập trung rủi ro cao nhất; sự suy giảm chất lượng tín dụng không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thu chi, tính thanh khoản và sự tồn vong của bản thân ngân hàng, mà còn đe dọa sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia.

Giai đoạn 2008–2011 chứng kiến nhiều biến động vĩ mô tiêu cực từ khủng hoảng kinh tế toàn cầu và áp lực lạm phát cao trong nước (riêng năm 2011 lạm phát tăng 13,95%). Trước yêu cầu siết chặt kiểm soát an toàn hệ thống, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN quy định về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng xử lý rủi ro tín dụng. Đứng trước áp lực cạnh tranh gay gắt và các thay đổi pháp lý, việc kiểm soát và hạn chế tổn thất tín dụng trở thành yêu cầu cấp thiết. Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhung (lớp 508TCN, ngành Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Hòa Bình) được thực hiện dựa trên đợt thực tập thực tế tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) – Chi nhánh Lý Thường Kiệt.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 3 nội dung:

1. Nghiên cứu vấn đề rủi ro tín dụng trên phương diện lý thuyết: làm rõ bản chất, các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng cũng như tác động của nó tới bản thân ngân hàng thương mại và nền kinh tế.
2. Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng của Techcombank Lý Thường Kiệt để đánh giá tình hình rủi ro trong hoạt động cấp tín dụng của Chi nhánh.
3. Sử dụng phương pháp so sánh trong phân tích hoạt động tín dụng để chỉ ra các rủi ro thường gặp, rút ra những mặt hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm; từ đó đề xuất các biện pháp nhằm hạn chế rủi ro trong hiện tại và tương lai.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cấp tín dụng, thực trạng nợ quá hạn, nợ xấu và các biện pháp quản lý, phòng ngừa rủi ro tín dụng của ngân hàng.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Lý Thường Kiệt (địa chỉ tại số 74 phố Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Khảo sát số liệu hoạt động thực tế trong 3 năm liên tiếp từ năm 2009 đến năm 2011, định hướng kế hoạch kinh doanh năm 2012; khóa luận hoàn thành vào tháng 5/2012.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý thuyết, tác giả hệ thống hóa các định nghĩa về ngân hàng thương mại theo quan điểm kinh tế học quốc tế (Hoa Kỳ, Đạo luật Ngân hàng Pháp năm 1941) và pháp luật Việt Nam. Ngân hàng thương mại được xác định thông qua 3 chức năng nền tảng: trung gian tài chính, trung gian thanh toán và tạo tiền (phân tích thông qua mô hình nhân tiền gửi với tỷ lệ dự trữ bắt buộc 10%, tạo ra khối lượng bút tệ gấp 10 lần lượng tiền ban đầu). Hoạt động tín dụng được phân loại đa diện: theo thời hạn (ngắn hạn dưới 1 năm, trung hạn từ 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm); theo bảo đảm (có bảo đảm, không có bảo đảm); và theo mục đích sử dụng vốn (bất động sản, công thương nghiệp, nông nghiệp, tiêu dùng cá nhân, tổ chức tài chính, cho thuê tài chính). Hoạt động cấp tín dụng bắt buộc phải tuân thủ 3 nguyên tắc: cam kết hoàn trả gốc và lãi đúng hạn; sử dụng vốn đúng mục đích; và tài trợ dựa trên phương án kinh doanh có hiệu quả gắn liền tài sản bảo đảm.

Về bản chất rủi ro tín dụng, văn bản trích dẫn định nghĩa của Thomas P. Fitch và Ngân hàng Thế giới (World Bank), khẳng định rủi ro tín dụng là nguy cơ người vay không thực hiện được nghĩa vụ thanh toán lãi hoặc gốc đúng hạn theo hợp đồng, làm phát sinh nợ trễ hạn hoặc mất vốn, trực tiếp làm suy giảm thu nhập ròng của tổ chức tín dụng. Tác giả vận dụng khung phân loại nợ theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước để xác định 5 nhóm nợ:

• Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn): các khoản nợ trong hạn có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi.
• Nhóm 2 (Nợ cần chú ý): các khoản nợ quá hạn dưới 90 ngày hoặc nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu.
• Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn): các khoản nợ quá hạn từ 90 đến 180 ngày, nợ cơ cấu lại quá hạn dưới 90 ngày.
• Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ): các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày, nợ cơ cấu lại quá hạn từ 90 đến 180 ngày.
• Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn): các khoản nợ quá hạn trên 360 ngày, nợ khoanh chờ xử lý, nợ cơ cấu lại quá hạn trên 180 ngày. Nợ xấu (NPL) được chuẩn hóa bao gồm các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5.

Hệ thống chỉ tiêu đo lường rủi ro được tác giả thiết lập gồm 3 nhóm tỷ số tài chính doanh nghiệp: nhóm tỷ số thanh khoản (thanh khoản hiện thời, thanh khoản nhanh, thanh khoản tức thời); nhóm chỉ tiêu đòn cân nợ (tỷ số nợ trên tổng nguồn vốn, tỷ số khả năng trả lãi); nhóm đòn bẩy tài chính (tỷ số nợ trên vốn chủ sở hữu, tỷ số nợ dài hạn trên nguồn vốn dài hạn); cùng các chỉ tiêu đo lường nợ quá hạn và nợ xấu tại ngân hàng. Ngoài ra, tác giả phân tích mô hình quản lý thông tin tín dụng độc lập của Công ty Services Financiers BEN (Canada) để rút ra 4 bài học ứng dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam về: phân quyền phán quyết tín dụng, nâng cao tính chính xác của mạng lưới thông tin, chấm điểm khách hàng và tăng cường giám sát sau giải ngân.

Phương pháp nghiên cứu sử dụng trong khóa luận gồm phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu lý luận, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối và số liệu tương đối theo chuỗi thời gian 2009–2011, phương pháp phân tích tỷ trọng cơ cấu và phân tích quy trình nghiệp vụ nội bộ. Dữ liệu nghiên cứu được trích xuất trực tiếp từ các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo tín dụng giai đoạn 2009–2011 của Techcombank Lý Thường Kiệt và các quy định quản trị rủi ro nội bộ của hệ thống Techcombank.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Khái quát về ngân hàng thương mại và rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại

Chương 1 thiết lập khung cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại và rủi ro tín dụng. Tác giả phân tích tính gián tiếp, tính đa dạng phức tạp và tính tất yếu của rủi ro tín dụng trong kinh doanh tiền tệ, bắt nguồn từ tình trạng thông tin bất cân xứng giữa ngân hàng và khách hàng đi vay. Tác động của rủi ro tín dụng được chứng minh trên 3 cấp độ:

• Cấp độ vi mô: Khoản vay thất thoát làm suy giảm thu nhập, buộc ngân hàng phải dùng vốn tự có bù đắp; nếu vượt quá khả năng xử lý sẽ dẫn đến mất thanh khoản và phá sản. Khách hàng phát sinh nợ quá hạn phải chịu lãi suất phạt bằng 150% lãi suất trong hạn, khiến gánh nặng tài chính tăng cao.
• Cấp độ hệ thống: Sự đổ vỡ tại một ngân hàng có thể tạo tâm lý hoảng loạn rút tiền hàng loạt (dẫn chứng vụ việc rút tiền dây chuyền tại Ngân hàng ACB khi xuất hiện tin đồn thất thiệt).
• Cấp độ vĩ mô: Gây suy thoái kinh tế, thắt chặt tín dụng và đình trệ sản xuất (dẫn chứng cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, khủng hoảng Nam Mỹ 2001–2002 và khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008).

Nguyên nhân gây rủi ro tín dụng được phân loại thành: nguyên nhân bất khả kháng (thiên tai, biến động kinh tế vĩ mô, chính sách thương mại thay đổi); nguyên nhân chủ quan từ phía khách hàng (năng lực quản lý yếu kém, dự án thiếu hiệu quả, cố tình làm đẹp báo cáo tài chính hoặc lừa đảo chiếm đoạt vốn); và nguyên nhân từ phía ngân hàng (năng lực thẩm định hạn chế, cán bộ buông lỏng kiểm tra hiện trường, rủi ro đạo đức, áp lực chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ dẫn đến hạ thấp điều kiện tín dụng và quản lý thông tin tín dụng thủ công). Tác giả khái quát mô hình nhận biết rủi ro gồm các yếu tố kiểm soát được và không kiểm soát được, đồng thời phân tích kinh nghiệm quản trị thông tin của Công ty BEN (Canada) để đề xuất bài học cho Việt Nam.

Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và việc quản lý rủi ro tín dụng ở Ngân hàng Kỹ thương Việt Nam – Techcombank Lý Thường Kiệt

Chương 2 tập trung khảo sát thực tiễn tại Techcombank và Chi nhánh Lý Thường Kiệt. Về lịch sử hình thành, Techcombank thành lập ngày 27/09/1993 với vốn điều lệ ban đầu 20 tỷ đồng; đến cuối năm 2011, tổng tài sản đạt trên 180 nghìn tỷ đồng, vốn điều lệ đạt 6.932 tỷ đồng, có cổ đông chiến lược là HSBC sở hữu 20% vốn, mạng lưới gần 300 chi nhánh/phòng giao dịch trên 44 tỉnh thành với hơn 7.300 nhân viên, phục vụ trên 2 triệu khách hàng cá nhân và gần 60.000 khách hàng doanh nghiệp. Về công nghệ, Techcombank vận hành phần mềm Globus (từ năm 2003) và nâng cấp hệ thống phần mềm ngân hàng lõi Core Banking T24 (phiên bản R06 năm 2007 và R07 năm 2008).

Tại Techcombank Lý Thường Kiệt (số 74 Ngô Quyền, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc quản lý trực tiếp 2 phòng chức năng:

• Phòng Tín dụng: bao gồm Chuyên viên khách hàng doanh nghiệp (SME) và Chuyên viên khách hàng cá nhân (RBO).
• Phòng Dịch vụ khách hàng: bao gồm Kiểm soát viên và Giao dịch viên (Teller).

Quy trình tín dụng tại Chi nhánh được thực hiện qua 13 bước nghiêm ngặt: (1) Tiếp thị, tiếp xúc khách hàng, tiếp nhận hồ sơ; (2) Thẩm định, phân tích hồ sơ; (3) Kiểm soát nội dung thẩm định; (4) Tái thẩm định; (5) Phê duyệt tín dụng; (6) Thông báo tín dụng; (7) Hoàn thiện hồ sơ và thực hiện thủ tục nhận tài sản bảo đảm; (8) Soạn thảo và ký kết hợp đồng tín dụng, giấy nhận nợ và cam kết trả nợ; (9) Giải ngân và hạch toán giải ngân; (10) Theo dõi và quản lý khách hàng sau giải ngân; (11) Phân loại khoản vay hàng tháng; (12) Đánh giá lại khoản vay và khách hàng định kỳ 5 tháng/lần; (13) Theo dõi và xử lý nợ quá hạn.

Tình hình hoạt động kinh doanh giai đoạn 2009–2011 của Chi nhánh thể hiện qua các số liệu chính:

• Huy động vốn: Năm 2010 tốc độ tăng trưởng vốn huy động chỉ đạt 3,86%; sang năm 2011 đạt mức tăng trưởng 24,49% (tăng thêm 342.900 triệu đồng), đạt 117,7% kế hoạch năm. Trong đó, tiền gửi doanh nghiệp năm 2011 tăng mạnh 50,78% (tiền gửi không kỳ hạn tăng 91,85%); tiền gửi dân cư tăng 3,45%. Chi nhánh phát triển thêm 288 khách hàng mới mở tài khoản năm 2011, nâng tổng số lên 1.181 khách hàng. Tuy nhiên, tính thiếu bền vững thể hiện ở việc tiền gửi không kỳ hạn chiếm tới 37,66% tổng nguồn vốn huy động (đạt 656.359 triệu đồng), tập trung vào một số khách hàng lớn.
• Sử dụng vốn: Tính đến 31/12/2011, dư nợ cho vay nền kinh tế đạt 1.500 triệu đồng (giảm 17.200 triệu đồng so với 2010, đạt 88,6% kế hoạch năm). Cơ cấu theo thời hạn: cho vay ngắn hạn đạt 799.477 triệu đồng (chiếm 62,98%), cho vay trung và dài hạn đạt 470.023 triệu đồng (chiếm 37,02%). Cơ cấu theo thành phần kinh tế: doanh nghiệp nhà nước (quốc doanh) chiếm 53,7% (681.700 triệu đồng), doanh nghiệp ngoài quốc doanh chiếm 46,3% (587.800 triệu đồng).
• Kết quả kinh doanh: Năm 2009, thu nhập đạt 111.946 triệu đồng, lợi nhuận đạt 21.131 triệu đồng. Năm 2010 thu nhập giảm 12,46% kéo theo lợi nhuận suy giảm. Năm 2011, thu nhập phục hồi đạt 115.834 triệu đồng (tăng 18,2% so với 2010), lợi nhuận tăng 24,64% nhờ tiết giảm chi phí và nâng cao chất lượng hoạt động.

Chỉ tiêu phân tích rủi ro tín dụng	Năm 2009	Năm 2010	Năm 2011
Tỷ lệ Nợ quá hạn / Tổng dư nợ (%)	4,30%	5,78%	1,94%
Tỷ lệ Nợ quá hạn tính cả nợ xuất ngoại bảng (%)	-	-	10,60%
Nợ khó đòi (Triệu đồng)	13.410,00	12.425,00	2.143,00
Tỷ lệ Nợ khó đòi / Tổng nợ quá hạn (%)	25,00%	16,70%	8,70%

Về thực trạng nợ quá hạn và nợ xấu, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ năm 2009 là 4,3%, năm 2010 tăng vọt lên 5,78%, sang năm 2011 giảm mạnh xuống 1,94% (giảm 49.743 triệu đồng so với 2010). Tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng nợ quá hạn giảm từ 25% năm 2009 xuống 16,7% năm 2010 và còn 8,7% năm 2011. Tuy nhiên, nếu tính cả các khoản nợ đã xử lý rủi ro chuyển theo dõi ngoại bảng thì tỷ lệ nợ quá hạn thực tế năm 2011 lên tới 10,6%. Nợ nghi ngờ (từ 180 đến 360 ngày) và nợ khó đòi đối với các khoản vay bằng VND vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các công cụ hạn chế rủi ro chi nhánh đã áp dụng gồm: chấm điểm tín dụng nội bộ, phê duyệt theo hạn mức tín dụng, phân loại nợ theo Quyết định 493/18 và trích lập quỹ dự phòng rủi ro. Những tồn tại chủ yếu gồm: thẩm định hồ sơ chưa toàn diện, cán bộ tín dụng thiếu kinh nghiệm thực tế về ngành nghề kinh doanh của khách hàng, công tác kiểm tra sau giải ngân còn hình thức và việc xử lý thông tin tín dụng vẫn dựa nhiều vào thao tác thủ công.

Chương 3: Một số biện pháp, kiến nghị nhằm hạn chế rủi ro tín dụng ở Techcombank Lý Thường Kiệt

Trên cơ sở kế hoạch kinh doanh năm 2012 của Chi nhánh, tác giả đề xuất hệ thống các giải pháp nghiệp vụ và kiến nghị chính sách nhằm hạn chế rủi ro tín dụng:

• Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng: Kiểm tra trực tiếp tại cơ sở sản xuất kinh doanh, thẩm định tính xác thực của báo cáo tài chính, đánh giá năng lực quản trị của ban điều hành doanh nghiệp và nguồn thu nhập thực tế của cá nhân vay vốn.
• Quản lý chặt chẽ danh mục tài sản bảo đảm: Kiểm tra hiện trạng thực tế tài sản trước khi nhận thế chấp, định giá khách quan, phối hợp chặt chẽ với cơ quan công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm, lưu kho an toàn bản chính giấy tờ pháp lý.
• Ngăn ngừa cho vay theo phong trào và cạnh tranh không lành mạnh: Chấm dứt tình trạng hạ chuẩn tín dụng hoặc hạ lãi suất cho vay thiếu căn cứ để chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng dư nợ.
• Tăng cường kiểm soát sau giải ngân: Giám sát chặt chẽ mục đích sử dụng vốn vay, theo dõi dòng tiền luân chuyển qua tài khoản của khách hàng tại ngân hàng, định kỳ kiểm tra tình trạng tài sản bảo đảm và rà soát định kỳ 5 tháng/lần theo quy chế.
• Đào tạo đội ngũ cán bộ tín dụng: Nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng thu thập và phân tích thông tin kinh tế, đồng thời tăng cường giám sát đạo đức nghề nghiệp, ngăn chặn tiêu cực và vi phạm quy trình.
• Đa dạng hóa danh mục tín dụng: Phân tán rủi ro bằng cách cấp tín dụng cho nhiều ngành nghề kinh tế, tránh tập trung vốn quá mức vào các lĩnh vực có tính đầu cơ cao; nghiên cứu ứng dụng các công cụ phái sinh để phòng ngừa biến động thị trường.
• Thiết lập cơ chế liên kết thông tin: Xây dựng kênh trao đổi dữ liệu khách hàng đồng bộ và có hệ thống giữa các chi nhánh trong cùng hệ thống Techcombank và giữa các ngân hàng thương mại trên địa bàn.
• Kiến nghị chính sách:
  • Đối với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện cơ chế phân loại nợ và trích lập dự phòng; nâng cấp hệ thống dữ liệu của Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC) bảo đảm cập nhật nhanh chóng, chính xác.
  • Đối với Chính phủ: Điều hành ổn định kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và phá sản doanh nghiệp nhằm bảo vệ quyền thu hồi nợ của tổ chức tín dụng.
  • Đối với khách hàng vay vốn: Thực hiện minh bạch hóa chế độ kế toán, cung cấp trung thực báo cáo tài chính, cam kết sử dụng vốn đúng mục đích thỏa thuận và chủ động phối hợp với ngân hàng khi phát sinh khó khăn dòng tiền.

Kết quả và đóng góp

Về mặt định lượng, khóa luận phản ánh sự biến chuyển rõ rệt trong công tác quản lý chất lượng tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt giai đoạn 2009–2011:

• Tỷ lệ nợ quá hạn nội bảng giảm từ 5,78% năm 2010 xuống 1,94% năm 2011 (giảm 49.743 triệu đồng).
• Tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng nợ quá hạn giảm từ 25% năm 2009 (13.410 triệu đồng) xuống 16,7% năm 2010 (12.425 triệu đồng) và giảm còn 8,7% năm 2011 (2.143 triệu đồng).
• Nguồn vốn huy động năm 2011 phục hồi mạnh với tốc độ tăng trưởng 24,49% (tăng 342.900 triệu đồng), tiền gửi doanh nghiệp tăng 50,78%, số khách hàng mở tài khoản lũy kế đạt 1.181 khách hàng.
• Lợi nhuận kinh doanh năm 2011 tăng 24,64% so với năm 2010 nhờ tăng cường các biện pháp kiểm soát tín dụng.

Đóng góp của nghiên cứu thể hiện ở việc hệ thống hóa toàn diện quy trình cấp tín dụng 13 bước của Techcombank gắn với cơ cấu phân quyền thực tế giữa phòng kinh doanh, bộ phận tái thẩm định và quản lý rủi ro. Khóa luận bóc tách trung thực mặt tồn tại của chi nhánh: tỷ lệ nợ quá hạn thực tế nếu tính cả phần nợ xuất ngoại bảng xử lý rủi ro vẫn ở mức cao (10,6%), và nguồn vốn huy động chịu rủi ro biến động do tiền gửi không kỳ hạn chiếm tới 37,66%. Các giải pháp đề xuất bám sát vào những sơ hở trong quy trình tác nghiệp của chuyên viên khách hàng và điều kiện thực tế của chi nhánh ngân hàng đô thị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Dữ liệu nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động của một chi nhánh riêng lẻ (Techcombank Lý Thường Kiệt) trong khoảng thời gian 3 năm (2009–2011), chưa bao quát toàn bộ hệ thống Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam.
• Các phân tích nợ quá hạn và nợ xấu chủ yếu dựa trên số liệu báo cáo kế toán và tiêu chí phân loại nợ của Ngân hàng Nhà nước; văn bản chưa áp dụng các mô hình kinh tế lượng định lượng xác suất vỡ nợ (như mô hình CreditMetrics hay mô hình chấm điểm rủi ro chuẩn hóa theo Hiệp ước Basel II).
• Hướng mở rộng nghiên cứu: Tiếp tục theo dõi diễn biến nợ xấu khi danh mục nợ ngoại bảng đến hạn tất toán; mở rộng quy mô nghiên cứu so sánh giữa nhiều chi nhánh trong cùng địa bàn Hà Nội; và ứng dụng các phương pháp lượng hóa rủi ro tín dụng hiện đại theo chuẩn mực quốc tế khi hệ thống Core Banking được nâng cấp đồng bộ.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, Kinh tế và Quản trị kinh doanh khi nghiên cứu đề tài tốt nghiệp về quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại. Tài liệu cũng có giá trị tham khảo thiết thực cho các chuyên viên khách hàng, chuyên viên thẩm định và cán bộ quản lý tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần trong việc nắm bắt trình tự luân chuyển hồ sơ tín dụng 13 bước, kỹ năng nhận diện rủi ro đạo đức của cán bộ và phương pháp phân loại nợ theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Các phần đáng tham khảo nhất trong văn bản gồm: mô tả chi tiết trách nhiệm và nội dung công việc từng bước trong quy trình cấp tín dụng, phân tích cơ cấu nợ quá hạn theo các mốc thời gian (dưới 180 ngày, 180 đến 360 ngày và nợ khó đòi), cùng hệ thống các bảng tiêu chí chấm điểm tín dụng khách hàng doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình cấp tín dụng tại Techcombank Lý Thường Kiệt được tổ chức thực hiện qua những bước cụ thể nào? Quy trình cấp tín dụng tại Chi nhánh gồm 13 bước: (1) Tiếp thị, tiếp xúc khách hàng, tiếp nhận hồ sơ; (2) Thẩm định, phân tích hồ sơ; (3) Kiểm soát nội dung thẩm định; (4) Tái thẩm định; (5) Phê duyệt tín dụng; (6) Thông báo tín dụng; (7) Hoàn thiện hồ sơ và thực hiện thủ tục nhận tài sản bảo đảm; (8) Soạn thảo và ký kết hợp đồng tín dụng, giấy nhận nợ và cam kết trả nợ; (9) Giải ngân và hạch toán giải ngân; (10) Theo dõi và quản lý khách hàng; (11) Phân loại khoản vay hàng tháng; (12) Đánh giá lại khoản vay và khách hàng định kỳ 5 tháng/lần; (13) Theo dõi và xử lý nợ quá hạn.

2. Diễn biến nợ quá hạn và nợ khó đòi tại Techcombank Lý Thường Kiệt giai đoạn 2009–2011 thay đổi ra sao? Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ năm 2009 là 4,3%, năm 2010 tăng lên 5,78%, và năm 2011 giảm xuống 1,94% (giảm 49.743 triệu đồng so với 2010). Tuy nhiên, nếu tính cả các khoản nợ đã xử lý rủi ro xuất sang ngoại bảng thì tỷ trọng nợ quá hạn năm 2011 là 10,6%. Tỷ lệ nợ khó đòi trên tổng nợ quá hạn giảm liên tục qua 3 năm: năm 2009 là 13.410 triệu đồng (chiếm 25%), năm 2010 là 12.425 triệu đồng (chiếm 16,7%), và năm 2011 còn 2.143 triệu đồng (chiếm 8,7%).

3. Cơ cấu dư nợ cho vay theo thành phần kinh tế tại Chi nhánh năm 2011 được phân bổ như thế nào? Tính đến ngày 31/12/2011, tổng dư nợ cho vay nền kinh tế của Chi nhánh đạt 1.500 triệu đồng. Trong đó, cho vay đối với doanh nghiệp Nhà nước (doanh nghiệp quốc doanh - QD) là 681.700 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 53,7%; cho vay đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh (NQD) là 587.800 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 46,3%.

4. Khóa luận rút ra những bài học kinh nghiệm gì từ mô hình quản lý thông tin của Công ty BEN (Canada)? Từ mô hình thu thập, điều tra và phân tích thông tin khách hàng của Công ty Services Financiers BEN (Canada), tác giả rút ra 4 bài học cho các ngân hàng thương mại Việt Nam: (1) Phân quyền phán quyết tín dụng gắn với trách nhiệm và hạn mức cụ thể của từng cán bộ; (2) Chú trọng tính chính xác, đầy đủ và kịp thời của thông tin tín dụng, đào tạo cán bộ thành người săn tin chuyên nghiệp; (3) Thực hiện chấm điểm tín dụng khách hàng để ra quyết định cho vay; (4) Tăng cường kiểm tra, giám sát sau giải ngân thay vì chỉ tập trung vào khâu phát tiền vay và thu nợ.

5. Cơ cấu nguồn vốn huy động của Chi nhánh năm 2011 có điểm yếu nào ảnh hưởng đến việc quản trị rủi ro? Mặc dù tổng nguồn vốn huy động năm 2011 tăng trưởng 24,49% (tăng thêm 342.900 triệu đồng), cơ cấu nguồn vốn chưa thực sự vững chắc do phụ thuộc vào một số khách hàng lớn. Đặc biệt, nguồn tiền gửi không kỳ hạn đạt tới 656.359 triệu đồng, chiếm tỷ trọng 37,66% trong tổng nguồn vốn huy động được, khiến Chi nhánh có những thời điểm trong năm rơi vào thế bị động trong cân đối vốn kinh doanh và phải nhận vốn điều chuyển vượt kế hoạch từ Hội sở.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Hồng Nhung đã phân tích toàn diện lý luận về rủi ro tín dụng và thực trạng quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam – Chi nhánh Lý Thường Kiệt giai đoạn 2009–2011. Nghiên cứu đã làm rõ bức tranh thực tế về nợ quá hạn nội bảng, nợ ngoại bảng và những lỗ hổng trong công tác thẩm định, giám sát sau cho vay tại chi nhánh trong bối cảnh lạm phát kinh tế vĩ mô tăng cao. Hệ thống giải pháp đề xuất bao quát từ việc hoàn thiện kỹ thuật thẩm định, quản lý tài sản bảo đảm, đào tạo cán bộ đến các kiến nghị chính sách đối với Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ, tạo giá trị tham khảo cụ thể cho hoạt động tín dụng ngân hàng thương mại đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thanh toán không dùng tiền mặt. Việc thanh toán không dùng tiền mặt đã góp phần rút ngắn thời gian kinh doanh và nâng cao thu nhập cho khách hàng. Chính vì vậy đã khuyến khích khách hàng gửi tiền vào ngân hàng để nhờ ngân hàng thanh toán hộ. Mua bán, trao đổi ngoại tệ Một trong những dịch vụ ngân hàng đầu tiên được thực hiện là trao đổi mua bán ngoại tệ: mua, bán một loại tiền này lấy một loại tiền khác và hưởng phí dịch vụ.

Bảo lãnh Do khả năng thanh toán của ngân hàng cho một khách hàng rất lớn và do ngân hàng nắm giữ tiền gửi của khách hàng, nên ngân hàng có uy tín trong bảo lãnh cho khách hàng. Ngân hàng thường bảo lãnh cho khách hàng của mình mua chịu hàng hoá và trang thiết bị, phát hành chứng khoán, vay vốn của tổ chức tín dụng khác. Các dịch vụ khác Ngoài những hoạt động mà ngân hàng cung cấp như trên ngân hàng còn cung cấp những dịch vụ khác như: bảo quản hộ tài sản, quản lý ngân quỹ, tài trợ các hoạt động của Chính phủ, cho thuê thiết bị trung và dài hạn, cung cấp dịch vụ uỷ thác và tư vấn, dịch vụ bảo hiểm, các dịch vụ địa lý. Với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay.

Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, các ngân hàng đã cung cấp dịch vụ môi giới đầu tư chứng khoán, cung cấp cho khách hàng cơ hội mua cổ phiếu, trái phiếu và các chứng khoán khác. Một số ngân hàng đã thành lập công ty chứng khoán hạch toán độc lập để cung cấp dịch vụ môi giới chứng khoán này. 15 Nguyễn Thị Hồng Nhung Lớp 508TCN Ngành: Tài chính – Ngân hàng --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 1. Khái quát về hoạt động tín dụng của ngân hàng Trong nền kinh tế thị trường cần thiết phải có sự tồn tại và phát triển của tín dụng.

Bởi vì trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đều hoạt động tuần hoàn qua 3 giai đoạn: dự trữ - sản xuất - tiêu thụ. Để quá trình tái sản xuất được thực hiện bình thường và liên tục đòi hỏi vốn cùng một lúc phải tồn tại và vận động qua 3 hình thái: vốn tiền tệ – vốn sản xuất – vốn hàng hoá. Trong khi một bộ phận vốn tiền tệ biến thành vốn sản xuất thì bộ phận vốn sản xuất trước đó biến thành vốn hàng hoá và bộ phận vốn hàng hoá trước nữa biến thành tiền tệ. Quá trình vận động tuần hoàn này không được gián đoạn mới đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được thực hiện bình thường.

Như vậy, do đặc điểm chu chuyển tuần hoàn vốn có lúc đơn vị thiếu vốn, có lúc doanh nghiệp thừa vốn, nếu xét trong toàn xã hội thì trong khi đơn vị này thiếu vốn thì đơn vị khác thừa vốn. Do đó phải điều hoà vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh và sử dụng vốn có hiệu quả. Đó chính là nguyên nhân và cơ sở để tồn tại và phát triển của tín dụng. Khái niệm về tín dụng ngân hàng Thuật ngữ “tín dụng” theo tiếng La Tinh gọi là Credittium, tiếng anh gọi là Credit, có nghĩa là “tin tưởng và tín nhiệm”.

Theo thuật ngữ dân gian Việt Nam “tín dụng” có nghĩa là “sự vay mượn”. Về mặt tài chính, tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sở hữu vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định. Cũng như các quan hệ tín dụng khác, tín dụng ngân hàng có các đặc trưng sau: Thứ nhất, là quan hệ chuyển nhượng mang tính chất tạm thời. Thực chất của quan hệ tín dụng là sự chuyển nhượng quyền sử dụng lượng giá trị tạm thời nhàn rỗi trong một khoảng thời gian nhất định mà không có sự thay đổi quyền sở hữu đối với lượng giá trị đó.

Thứ hai, là tính hoàn trả. Lượng vốn được chuyển nhượng phải được hoàn trả đúng hạn cả về thời gian và giá trị bao gồm hai bộ phận là gốc và lãi. 16 Nguyễn Thị Hồng Nhung Lớp 508TCN Ngành: Tài chính – Ngân hàng --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Thứ ba, quan hệ tín dụng dựa trên cơ sở sự tin tưởng giữa người đi vay và người cho vay. Có thể nói đây là điều kiện tiên quyết để thiết lập quan hệ tín dụng.

Người cho vay tin tưởng rằng vốn sẽ được hoàn trả đầy đủ khi đến hạn. Người đi vay cũng tin tưởng vào khả năng phát huy hiệu quả của vốn vay. Sự gặp gỡ giữa người đi vay và người cho vay về điểm này sẽ là điều kiện hình thành quan hệ tín dụng. Ý nghĩa hoạt động tín dụng ngân hàng Trong nền kinh tế thị trường cung cấp tín dụng là chức năng kinh tế cơ bản của ngân hàng.

Tín dụng là hoạt động sinh lời lớn nhất song rủi ro cao nhất cho NHTM. Đối với hầu hết các ngân hàng, dư nợ tín dụng thường chiếm tới hơn 1/2 tổng tài sản có và thu nhập từ tín dụng chiếm khoảng từ 1/2 đến 2/3 tổng thu nhập của ngân hàng. Mặt khác, rủi ro trong kinh doanh ngân hàng có xu hướng tập trung chủ yếu vào danh mục tín dụng. Khi ngân hàng rơi vào trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng, thì nguyên nhân thường phát sinh từ hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Rủi ro tín dụng sẽ dẫn đến rủi ro về lãi suất, rủi ro tỷ giá hối đoái, rủi ro nguồn vốn. Do đó các ngân hàng phải có những biện pháp quản lý hoạt động tín dụng một cách thích hợp để nâng cao chất lượng tín dụng và mang lại hiệu quả kinh doanh cao cho ngân hàng.1 Tín dụng góp phần thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội Thứ nhất, vai trò quan trọng nhất của tín dụng là cung ứng vốn kịp thời cho các nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của các chủ thể kinh tế trong xã hội. Nhờ đó mà các chủ thể này có thể đẩy nhanh tốc độ sản xuất cũng như tốc độ tiêu thụ sản phẩm. Thứ hai, một hệ thống các hình thức tín dụng đa dạng không những thoả mãn nhu cầu đa dạng về vốn của nền kinh tế mà còn làm cho sự tiếp cận các nguồn vốn tín dụng trở nên dễ dàng, tiết kiệm chi phí giao dịch và giảm bớt các chi phí nguồn vốn cho các chủ thể kinh doanh.

Thứ ba, việc mở rộng và nâng cao hiệu quả các hình thức tín dụng sẽ tạo sự chủ động cho các doanh nghiệp trong việc thực hiện kế hoạch sản xuất kinh doanh khi nó không phải phụ thuộc quá nhiều vào nguồn vốn tự có của bản thân. Điều này giúp cho 17 Nguyễn Thị Hồng Nhung Lớp 508TCN Ngành: Tài chính – Ngân hàng --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- các nhà sản xuất tích cực tìm kiếm cơ hội đầu tư mới và nâng cao năng lực sản xuất của xã hội. Thứ tư, các nguồn vốn tín dụng được cung ứng luôn kèm theo các điều kiện tín dụng để hạn chế rủi ro có thể xẩy ra với ngân hàng. Chính điều này buộc người đi vay phải quan tâm thực sự đến hiệu quả sử dụng vốn để đảm bảo mối quan hệ lâu dài với tổ chức cung ứng tín dụng.2 Tín dụng là trung gian dẫn tác động của của Nhà nước đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô Mục tiêu kinh tế vĩ mô bao gồm: Ổn định giá cả, tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm.

Để đảm bảo đạt được các mục tiêu vĩ mô hài hoà phụ thuộc một phần vào khối lượng và cơ cấu tín dụng xét về cả mặt thời hạn cũng như đối tượng tín dụng. Vấn đề này, nó lại phụ thuộc vào các điều kiện tín dụng như lãi suất cho vay, điều kiện vay, yêu cầu thế chấp, bão lãnh và chủ trương mở rộng tín dụng được quy định trong chính sách tín dụng từng thời kỳ. Như vậy, thông qua việc thay đổi và điều chỉnh các điều kiện tín dụng, Nhà nước có thể thay đổi quy mô tín dụng hoặc chuyển hướng vận động cả nguồn vốn tín dụng, nhờ đó mà ảnh hưởng đến tổng cầu của nền kinh tế cả về quy mô cũng như kết cấu. Sự thay đổi của tổng cầu dưới tác động của chính sách tín dụng sẽ tác động ngược lại tới tổng cung và các điều kiện sản xuất khác.

Điểm cân bằng cuối cùng giữa tổng cung và tổng cầu dưới tác động của chính sách tín dụng sẽ cho phép đạt được các mục tiêu vĩ mô cần thiết.3 Tín dụng là công cụ thực hiện các chính sách xã hội Các chính sách xã hội, về mặt bản chất được đáp ứng bằng nguồn tài trợ không hoàn lại từ Ngân sách Nhà nước. Song phương thức này bị hạn chế về quy mô và thiếu hiệu quả. Để khắc phục hạn chế, phương thức này được thay thế bởi phương thức tài trợ có hoàn lại của tín dụng nhằm duy trì nguồn cung cấp tài chính và có điều kiện mở rộng quy mô tín dụng chính sách. Chẳng hạn, việc tài trợ vốn cho người nghèo được thực hiện bằng việc cho vay với lãi suất thấp.

Phương thức này ưu việt hơn, hiệu quả hơn. Điều này buộc các đối tượng chính sách phải quan tâm đến hiệu quả sử dụng vốn hơn và từ đó kỹ năng lao động của họ cũng được nâng lên. Đây là sự đảm bảo chắc chắn cho sự ổn định tài chính của các đối tượng chính sách và từng bước làm cho họ 18 Nguyễn Thị Hồng Nhung Lớp 508TCN Ngành: Tài chính – Ngân hàng --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- có thể tồn tại độc lập với nguồn vốn tài trợ. Đó chính là mục đích của việc sử dụng phương thức tài trợ các mục tiêu chính sách bằng con đường tín dụng.

Các loại tín dụng ngân hàng Ngân hàng cung cấp rất nhiều loại tín dụng, cho nhiều đối tượng khách hàng với những mục đích sử dụng khác nhau. Căn cứ vào thời hạn cho vay Cho vay ngắn hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn đến 1 năm. Thường được dùng để cho vay bổ sung thiếu hụ tạm thời vốn lưu động của doanh nghiệp và cho vay phục vụ nhu cầu cá nhân. Cho vay trung hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn từ trên 1 năm đến 5 năm.

Cho vay trung hạn dùng để cho vay vốn mua sắm TSCĐ, cải tiến và đổi mới thiết bị kỹ thuật và mở rộng, xây dựng các công trình nhỏ có thời gian thu hồi vốn nhanh Cho vay dài hạn: Là hình thức cho vay có thời hạn trên 5 năm. Được sử dụng để cấp vốn cho xây dựng cơ bản, cải tiến, đầu tư công nghệ mới và mở rộng sản xuất có quy mô lớn.