phần mở đầu, Kết luận và phần Kiến nghị, Phụ lục và Tài liệu tham khảo, Phần nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp cho học sinh lớp 10 tại trƣờng THPT. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp cho học sinh lớp 10 tại trƣờng THPT Khoa học Giáo dục, Trƣờng Đại học Giáo dục Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp 6 cho học sinh lớp 10 tại trƣờng THPT Khoa học Giáo dục, Trƣờng Đại học Giáo dục. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM, HƢỚNG NGHIỆP CHO HỌC SINH LỚP 10 TẠI TRƢỜNG THPT 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.
Các công trình nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường Hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp ở trƣờng THPT có tiền thân là hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp đã đƣợc các nhà khoa học trong các lĩnh vực giáo dục học, tâm lý học. nghiên cứu nhiều bằng các nghiên cứu khoa học cụ thể. Có thể kể ra: John Dewey (1990) - nhà triết học, tâm lý học và nhà cải cách giáo dục có nhiều tƣ tƣởng ảnh hƣởng trong giáo dục cho rằng sống và giáo dục không phải là hai quá trình, mà là một, hai mặt quan hệ của một vấn đề. Giáo dục tốt nhất là học trong cuộc sống, theo tƣ tƣởng của ông dạy học, giáo dục là phải giao việc cho học sinh làm, chứ không phải giao vấn đề cho học sinh học.
Ông đề cao phương pháp dạy học trải nghiệm thông qua trải nghiệm, hƣớng nghiệp tự học sinh thực hiện mà kiến thức, trí tuệ, phẩm chất, năng lực của học sinh đƣợc hình thành và phát triển chắc chắn. Nhà trƣờng phải đƣợc cấu tạo là môi trƣờng để học sinh học tập, trải nghiệm. “Để chuẩn bị cho cuộc sống tƣơng lai của học sinh có nghĩa là để cho các em tự chỉ huy mình, để đào tạo học sinh sẽ có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và sẵn sàng sử dụng tất cả năng lực của chính mình” [dẫn theo 3]. Zardek Kurt Lewin (1946) trong nghiên cứu “T- Nhóm và phương pháp phòng thí nghiệm” đã khẳng định: Kinh nghiệm chủ quan của cá nhân là một thành phần quan trọng của học tập dựa vào trải nghiệm và quan niệm phát triển chu trình học tập là một quá trình liên tục của hành động và đánh giá hệ quả của hành động đó.
Mô hình học tập dựa vào trải nghiệm của Zardek Kurt Lewin bao gồm: giai đoạn đầu tiên ngƣời học suy nghĩ về tình huống, tiếp đến 8 là lập kế hoạch giải quyết tình huống; tiếp theo là tổ chức thực hiện kế hoạch và cuối cùng là quan sát các kết quả đạt đƣợc” [dẫn theo 29]. Lê Huy Hoàng (2016), trong nghiên cứu: Một số vấn đề về hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới đã nhấn mạnh vai trò của hoạt động trải nghiệm trong việc hình thành phẩm chất và năng lực của ngƣời học [14] Đào Thị Ngọc Minh, Nguyễn Thị Hằng (2018), Học tập trải nghiệm - lý thuyết và vận dụng vào thiết kế tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong môn học ở nhà trường phổ thông. Trong nghiên cứu của mình tác giả đã phân tích các lý thuyết có liên quan đến hoạt động trải nghiệm từ đó đƣa ra một số hƣớng vận dụng vào thiết kế, tổ chức hoạt động trải nghiệm trong môn học ở nhà trƣờng phổ thông [23]. Nguyễn Thị Chi (2014), Nghiên cứu xây dựng một số hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh lớp 4,5 trường Tiểu học Thực nghiệm Hà nội theo định hƣớng đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông sau 2015.
Tác giả đã đƣa ra một số biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm, hƣớng nghiệp sáng tạo cho học sinh lớp 4,5 trƣờng Tiểu học Thực nghiệm Hà nội giúp cho cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học có cơ sở để thực hiện hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm trong nhà trƣờng đáp ứng yêu cầu đổi mới chƣơng trình giáo dục phổ thông [7]. Lê Thị Nga (2015), Tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT huyện Huyện Ba Vì, 9 thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu đã khẳng định tầm quan trọng của dạy học lịch sử địa phƣơng cho học sinh phổ thông và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả học tập môn lịch sử thông qua tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh THPT thành phố Hà Nội [25]. Võ Trung Minh (2015), giáo dục môi trường dựa vào trải nghiệm trong dạy học môn khoa học tiểu học.
Kết quả nghiên cứu công bố: Tầm quan trọng của vấn đề giáo dục và bảo vệ môi trƣờng; trang bị cho học sinh tiểu học kiến thức, kỹ năng về giáo dục môi trƣờng dựa vào trải nghiệm, hƣớng nghiệp của chính bản thân học sinh trong học tập và hoạt động bên ngoài nhà trƣờng thông qua trải nghiệm, hƣớng nghiệp giúp học sinh tiểu học thể hiện hết hiểu biết, hoạt động các giác quan của cá nhân, kiểm nghiệm và vận dụng những kiến thức đã đƣợc học vào thực tiễn bảo vệ môi trƣờng; điều chỉnh kịp thời những hành vi, thái độ gây ảnh hƣởng tiêu cực đến môi trƣờng xung quanh [24]. Ngoài ra còn nhiều các nghiên cứu của các nhà khoa học: Trần Thị Gái (2017), Vận dụng mô hình trải nghiệm của David Kolb xây dựng chu trình hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong dạy sinh học ở trường phổ thông [10]; Hoàng Thị Hiền (2018), Thực trạng và đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên chủ nhiệm lớp trong các trường tiểu học quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng [17]; Bùi Thị Thanh Thủy, Vũ Quốc Khánh (2017), Thiết kế và tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học các môn học tự nhiên và toán học ở tiểu học [30]; Đinh Thị Kim Thoa (2015) Xây dựng chương trình hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong chương trình giáo dục phổ thông mới [29]. Các nghiên cứu về hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp của các nhà khoa học trong và ngoài nƣớc cung cấp các tƣ tƣởng, tri thức về lí luận và thực tiễn để xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp thông qua đó giáo dục trải nghiệm, hƣớng nghiệp và trải nghiệm, hƣớng 10 nghiệp cho học sinh cấp phổ thông. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có một số nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ về quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp với mục đích đƣa ra các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng, hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm, hƣớng nghiệp cho học sinh trong nhà trƣờng nhƣ: Nguyễn Thị Hải Yến (2018), Quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh THPT quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ.
Kết quả nghiên cứu thể hiện xác định cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục trải nghiệm của các trƣờng THPT, từ đó đề xuất 06 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh trƣờng THPT quận Cái Răng, thành phố Cần Thơ nhằm góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông 2018 [38]. Nguyễn Hồng Quang (2018), Quản lý hoạt động trải nghiệm thông qua các môn học cho học sinh các trường tiểu học huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Trên cơ sở nghiên cứu lí luận về hoạt động trải nghiệm, quản lý hoạt động trải nghiệm thông qua các môn học. Khảo sát phát hiện, đánh giá thức thực trạng, chỉ ra những điểm mạnh, hạn chế, từ đó đề xuất các biện pháp từ góc độ quản lý giáo dục nâng cao chất lƣợng và hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm cho học sinh thông qua các môn học cụ thể trong nhà trƣờng.
Các biện pháp quản lý đề xuất theo tiếp cận quá trình giáo dục trải nghiệm hƣớng nghiệp [26]. Lê Tiến Sỹ (2019), Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng phát triển năng lực học sinh ở các trường THPT quận Thủ Đức thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu thông qua nghiên cứu thực tiễn đã phát hiện đƣợc những mặt mạnh, đồng thời cả những hạn chế trong công tác quản lý giáo dục trải nghiệm, hƣớng nghiệp theo tiếp cận chức 11 năng quản lý. Từ kết quả trên tác giả đề xuất các biện pháp ở góc độ quản lý của hiệu trƣởng nhà trƣờng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục trải nghiệm và phát triển năng lực cần thiết cho học sinh các trƣờng THPT quận Thủ Đức thành phố Hồ Chí Minh [28].
Phan Thị Thảo Uyên (2020) [35], Quản lý hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp của học sinh trường Tiểu học Thái Nguyên, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông mới. Tác giả trên cơ sở xác định và làm rõ những lý luận về hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp của học sinh Tiểu học, quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp của học sinh trƣờng Tiểu học theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới. Bằng các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn khảo sát trên 12 cán bộ quản lý, 44 giáo viên chủ nhiệm, 150 phụ huynh học sinh và 300 học sinh, 4 cán bộ trung tâm GDTX đã phát hiện và đánh giá đúng thực trạng hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp và quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp ở trƣờng Tiểu học Thái Nguyên, thành phố Nha Trang. Từ đó đề xuất 7 biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm, hƣớng nghiệp cho học sinh trƣờng Tiểu học theo định hƣớng chƣơng trình giáo dục phổ thông mới: “Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh đối với các lực lượng giáo dục; đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh trường Tiểu học; xây dựng quy chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh.
Lâm Diệu Linh (2021), quản lý hoạt động giáo dục trải nghiệm, hướng nghiệp theo tiếp cận phối hợp ở các trường tiểu học quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội.