phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận văn có 3 chƣơng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý các hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh bán trú dân nuôi ở các trƣờng THPT tỉnh Tuyên Quang. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý các hoạt động ngoài giờ h ọc trên lớp với học sinh bán trú tại các trƣờng Trung học phổ thông tỉnh Tuyên Quang. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý các hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh bán trú dân nuôi ở các trƣờng THPT tỉnh Tuyên Quang.
8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CÁC HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ HỌC TRÊN LỚP CỦA HỌC SINH BÁN TRÚ DÂN NUÔI Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH TUYÊN QUANG 1.Tổng quan nghiên cứu. Sự nghiệp giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) đối với vùng miền núi, dân tộc thiểu số (DTTS) luôn đƣợc Đảng và Nhà nƣớc quan tâm phát triển về mọi mặt, Một trong những hình thức “kéo” đƣợc các em học sinh vùng dân tộc, miền núi, vùng sâu, vùng xa đến trƣờng hiện nay đó là mô hình trƣờng phổ thông dân tộc bán trú đƣợc áp dụng ở một số địa phƣơng đã và đang phát huy đƣợc hiệu quả tích cực. Hiện nay có nhiều tên gọi khác nhau về loại trƣờng phổ thông có học sinh bán trú: “Trƣờng phổ thông dân tộc bán trú”, “Trƣờng nội trú dân nuôi”, “phổ thông có nội trú dân nuôi”. Mỗi địa phƣơng có thể dùng các tên gọi khác nhau.
Song tựu chung lại đây là mô hình giúp học sinh miền núi bám lớp và chuyên tâm học hành. Mô hình này ngày càng nhận đƣợc đƣợc sự quan tâm của các cấp các ngành, đặc biệt là các nhà quản lý giáo dục. Đã có một số nghiên cứu chỉ ra sự cần thiết của việc quản lý các hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh và học sinh bán trú; Nhiều cuộc hội thảo và ý kiến đề cập về mô hình này và khẳng định và trò của mô hình này đối với sự phát triển của giáo dục miền núi. Theo Quyết định 112/2007/QĐ-CP của Chính phủ về các chính sách hỗ trợ dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý để nâng cao nhận thức pháp luật thuộc Chƣơng trình 135 giai đoạn II, mỗi học sinh bán trú dân nuôi thuộc hộ nghèo đƣợc hƣởng 140 nghìn đồng/tháng[ 28 ]; Quyết định 27/2008/QĐ-TTg quy định thêm đối với học sinh nghèo thuộc diện học sinh bán trú theo học ở các trƣờng công lập, bán công đƣợc hƣởng 50% số học bổng của 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com học sinh nội trú.[29] Nhiều địa phƣơng, tùy điều kiện thực tế đã vận dụng sáng tạo nhằm thu hút học sinh đến lớp.
Cụ thể tỉnh Yên Bái hỗ trợ 15 kg gạo/tháng cho học sinh ngƣời dân tộc Mông thuộc hai huyện Trạm Tấu và Mù Cang Chải có hoàn cảnh khó khăn theo học bán trú dân nuôi; ở tỉnh Nghệ An học sinh bán trú đƣợc hƣởng 80% chế độ của học sinh nội trú; tỉnh Hà Giang trợ giúp 100 nghìn đồng/tháng cho học sinh bán trú dân nuôi; tỉnh Tuyên Quang trợ cấp cho giáo viên tham gia quản lý học sinh bán trú ở tại KTX nhà trƣờng, với định mức quản lý 50 học sinh bán trú tính bằng một suất lƣơng trung bình trong tổng quỹ lƣơng của trƣờng. Về mô hình “ Bán trú” và “ Học sinh bán trú” đã có nhiều bài viết về mô hình này: Trong bài “Mái nhà chung cho các dân tộc” của tác giả Quốc Hùng ( Báo Văn hóa) đã đăng tin: Ngày 11/7/2009 tại thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên và 2 đầu cầu truyền hình khác là Hà Nội và Đà Nẵng đã tổ chức hội nghị trực tuyến về mô hình trƣờng Phổ thông dân tộc bán trú. Phó Thủ tƣớng, Bộ trƣởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân chủ trì hội nghị với sự tham dự của đại diện lãnh đạo 23 Sở GD&ĐT của các tỉnh có học sinh dân tộc bán trú trong toàn quốc và khẳng định: Đây là một mô hình nhân văn, thực sự mang lại hiệu quả và chất lƣợng đối với giáo dục miền núi, cần nhân rộng mô hình bán trú dân nuôi.[18] Ngày 27- 11- 2009 tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo về trƣờng phổ thông dân tộc bán trú với sự tham dự của đại diện 23 tỉnh có trƣờng phổ thông dân tộc bán trú tiểu học, trung học cơ sở và trƣờng phổ thông dân tộc bán trú. Tại cuộc hội thảo này Phó Thủ tƣớng Chính phủ, Bộ trƣởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân một lần nữa đã khẳng định: “mô hình 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bán trú dân nuôi đã hiện diện ở hầu hết các tỉnh miền núi và vùng dân tộc, là nhân tố quan trọng nhằm đảm bảo an ninh xã hội, đảm bảo một tƣơng lai tốt đẹp hơn cho con em ngƣời dân tộc thiểu số.
Mô hình bán trú dân nuôi cần phải đƣợc toàn ngành Giáo dục và chính quyền các cấp quan tâm, phát triển”. Bên lề Kì họp thứ 6, Quốc hội khóa XII, trao đổi với phóng viên báo Biên phòng GS - TS Đào Trọng Thi, Ủy viên Trung ƣơng Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho biết: Hiện số lƣợng trƣờng DTNT quá ít, mỗi tỉnh có 1 trƣờng, qui mô lại quá nhỏ nên không thể đáp ứng đƣợc nhu cầu học tập của các em. Vì thế, các địa phƣơng mới có sáng kiến làm mô hình bán trú dân nuôi, tức là Nhà nƣớc và nhân dân cùng chăm lo công tác giáo dục. Đây là một hình thức tổ chức giáo dục rất phù hợp với các tỉnh miền núi, địa bàn hẻo lánh, giao thông đi lại khó khăn, trong khi các em học sinh còn nhỏ tuổi.
Thực tiễn cho thấy, ở đâu có bán trú, nội trú dân nuôi, nơi đó tỷ lệ huy động học sinh khá cao, các em đi học chuyên cần đã là một yếu tố góp phần bảo đảm chất lƣợng giáo dục.[20] Đối với vai trò hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh cũng có nhiều ý kiến: Tác giả Nguyễn Văn Thiềm trong bài “ Mấy biện pháp giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp theo địa bàn dân cƣ [36] cho rằng chất lƣợng giáo dục học sinh ở nhà trƣờng giảm sút có nguyên nhân từ việc tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bị buông lỏng. Tác giả Đinh Xuân Huy với công trình nghiên cứu “Các biện pháp quản lý giáo dục ngoài giờ lên lớp của ngƣời hiệu trƣởng trong trƣờng phổ thông Dân tộc Nội trú – Tỉnh Lai Châu” [19] khẳng định vai trò quan trọng của các hoạt động ngoài giờ lên lớp đối với việc nâng cao chất lƣợng giáo dục của các trƣờng phổ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thông Dân tộc Nội trú, ngƣời cán bộ quản lý cần xây dựng và quản lý các hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh nội trú. Tác giả Lê Thị Hoài Thu trong luận văn Thạc sĩ QLGD “ Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trƣờng Trung học phổ thông huyện An Dƣơng thành phố Hải phòng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trung học phổ thông trong giai đoạn hiện nay”[34] cũng đã khẳng định các hoạt động ngoài giờ lên lớp có ý nghĩa xã hội lớn đối với học sinh miền núi, học sinh dân tộc thiểu số. Đó là dịp để các em có cơ hội tham gia các hoạt động thực tiễn, tiếp cận với môi trƣờng học tập, sinh hoạt hiện đại và phong phú, trang bị cho các em có thêm những hiểu biết xã hội, học hỏi thêm đƣợc kinh nghiệm giao tiếp, giúp các em tự tin hơn và xóa dần khoảng cách giữa miền núi với miền xuôi.
Thông qua các hoạt động vui chơi, sinh hoạt tập thể. giúp các em mở rộng tri thức, tính tích cực và kỹ năng sống. Nhƣ vậy vai trò của mô hình bán trú dân nuôi và vai trò của hoạt động ngoài giờ học trên lớp đối với học sinh dân tộc thiểu số đã đƣợc khẳng định và nhận đƣợc sự quan tâm của chính phủ, của các cấp các ngành, của các nhà quản lý giáo dục. Song để có sự quản lý tốt loại hình này và đặc biệt là các hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh bán trú dân nuôi thì chƣa có các nghiên cứu đi sâu vào xem xét 1.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài. Học sinh bán trú dân nuôi Học sinh bán trú dân nuôi là các học sinh do gia đình ở cách xa trƣờng, các em không thể đi về trong ngày, phải đến trọ học tại trƣờng, trọ ở nhà ngƣời quen, họ hàng, trong nhà dân hoặc ở tại các nhà do phụ huynh dựng lên gần trƣờng học. Tùy theo điều kiện kinh tế của gia đình hàng tuần, hàng tháng học sinh tự mang lƣơng thực, thực phẩm và dụng cụ cá nhân để sinh hoạt chung với 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com gia đình ở trọ hoặc các bạn ở cùng. Đây cũng là hình thức học nội trú, song mọi chi phí từ ăn, ở, học hành đều do học sinh tự túc.
Nếu nhƣ trƣờng Dân tộc Nội trú chỉ về đƣợc đến các trung tâm tỉnh, huyện thì mô hình bán trú dân nuôi có thể về đến tận thôn, bản. Đƣợc tập trung ăn, ở, học tập, các em chuyên tâm hơn vào việc học hành. Đây là cách tập hợp, thu hút học sinh đến trƣờng hiệu quả, giảm tình trạng học sinh bỏ học tại các vùng sâu, vùng xa, giao thông đi lại còn gặp nhiểu khó khăn. Sớm xa gia đình phải sống tự lập các em gặp rất nhiều khó khăn trong cuộc sống, thiếu các kỹ năng sống cần thiết.
Vì vậy học sinh bán trú dân nuôi rất cần đƣợc giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của các thầy, cô giáo và sự quan tâm của các cấp, các ngành. Những năm gần đây, nhận thức vai trò và những đóng góp của mô hình này, nhiều tỉnh miền núi đã đầu tƣ mạnh cho mô hình này, mà chủ yếu là xây dựng các khu vực KTX tại các trƣờng, để các em một nơi ở tốt hơn, có điều kiện yên tâm học tập. Hoạt động giáo dục ngoài giờ học trên lớp của học sinh bán trú dân nuôi Hoạt động ngoài giờ học trên lớp của học sinh bán trú dân nuôi không phải là các hoạt động trong chƣơng trình HĐGDNGLL do Bộ Giáo dục- Đào tạo đã quy định trong chƣơng trình chính khóa.