Luận văn thạc sĩ phương thức thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương cn bình hòa thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ phân tích phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng Sài Gòn Công Thương, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Phạm Quân Trường
• Người hướng dẫn: GS. Đoàn Thị Hồng Vân
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ Đối Với Hàng Nhập Khẩu Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Sài Gòn Công Thương
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT THỰC TẬP
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH BẢNG SỬ DỤNG
• DANH SÁCH SƠ ĐỒ SỬ DỤNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý Do Chọn Đề Tài
• 0.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu
• 0.3. Phạm Vi Nghiên Cứu
• 0.4. Phương Pháp Nghiên Cứu
• 0.5. Kết Cấu Của KLTN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Vai trò của thanh toán quốc tế
• 1.1.4. Các phương thức thanh toán
• 1.1.4.1. Phương thức chuyển tiền
• 1.1.4.2. Phương Thức Nhờ thu
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ (tiếp tục)
• 1.3. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG (SAIGONBANK – CN BÌNH HÒA)
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG (SAIGONBANK)
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức và chức năng các phòng ban
• 2.1.3. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh (2013-2015)
• 2.2. THỰC TRẠNG QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG – CN BÌNH HÒA
• 2.2.1. Thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương-CN Bình Hòa
• 2.2.2. Thực trạng quy trình thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương – CN Bình Hòa
• 2.2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU
• 2.2.3.1. Nhược điểm
• 2.3. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG QUY TRÌNH THANH TOÁN HÀNG NHẬP KHẨU BẰNG PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 3.1. MỤC ĐÍCH ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP
• 3.2. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG-CN BÌNH HÒA
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ

Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C) là một trong những hình thức thanh toán quốc tế phổ biến nhất hiện nay. Nó không chỉ đảm bảo quyền lợi cho cả người mua và người bán mà còn giúp giảm thiểu rủi ro trong giao dịch. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc hiểu rõ về phương thức này là rất cần thiết cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

1.1. Khái Niệm Về Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ

Thanh toán tín dụng chứng từ là hình thức thanh toán mà ngân hàng cam kết thanh toán cho người bán khi người mua thực hiện đầy đủ các điều kiện trong hợp đồng. Hình thức này giúp bảo vệ quyền lợi của cả hai bên trong giao dịch.

1.2. Vai Trò Của Phương Thức Thanh Toán Trong Xuất Nhập Khẩu

Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu. Nó giúp các doanh nghiệp yên tâm hơn khi giao dịch với đối tác nước ngoài, từ đó mở rộng thị trường và gia tăng doanh thu.

II. Thực Trạng Quy Trình Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ Tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương

Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương đã áp dụng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, quy trình này vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.1. Quy Trình Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ Hiện Tại

Quy trình thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng bao gồm các bước như tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra chứng từ, và thực hiện thanh toán. Mỗi bước đều có những yêu cầu và tiêu chí riêng, ảnh hưởng đến thời gian và độ chính xác của giao dịch.

2.2. Những Thách Thức Trong Quy Trình Thanh Toán

Một số thách thức lớn trong quy trình thanh toán tín dụng chứng từ bao gồm sự phức tạp trong việc kiểm tra chứng từ và thời gian xử lý lâu. Điều này có thể dẫn đến việc chậm trễ trong thanh toán và ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các bên.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quy Trình Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ

Để nâng cao hiệu quả quy trình thanh toán tín dụng chứng từ, ngân hàng cần áp dụng một số giải pháp cụ thể nhằm cải thiện quy trình và tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Viên

Đào tạo nhân viên về quy trình thanh toán tín dụng chứng từ sẽ giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ. Nhân viên được đào tạo bài bản sẽ xử lý các giao dịch nhanh chóng và chính xác hơn.

3.2. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin

Sử dụng công nghệ thông tin trong quy trình thanh toán sẽ giúp tự động hóa nhiều bước, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Hệ thống quản lý thông tin hiện đại sẽ hỗ trợ theo dõi và quản lý giao dịch hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ

Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ không chỉ được áp dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế mà còn có thể được sử dụng trong các lĩnh vực khác như đầu tư và tài trợ dự án. Việc áp dụng linh hoạt sẽ giúp tối ưu hóa lợi ích cho các bên liên quan.

4.1. Ứng Dụng Trong Giao Dịch Thương Mại

Trong giao dịch thương mại, phương thức thanh toán tín dụng chứng từ giúp đảm bảo rằng người bán sẽ nhận được tiền khi hàng hóa được giao đúng theo yêu cầu. Điều này tạo ra sự tin tưởng giữa các bên và thúc đẩy giao dịch.

4.2. Ứng Dụng Trong Tài Trợ Dự Án

Phương thức này cũng có thể được áp dụng trong tài trợ dự án, nơi ngân hàng cam kết thanh toán cho nhà thầu khi các điều kiện trong hợp đồng được thực hiện. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư.

V. Kết Luận Về Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ

Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ là một công cụ quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu. Việc cải thiện quy trình và ứng dụng công nghệ sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch.

5.1. Tương Lai Của Phương Thức Thanh Toán

Trong tương lai, phương thức thanh toán tín dụng chứng từ sẽ tiếp tục phát triển và được cải tiến để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Ngân hàng cần chủ động cập nhật và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Ngân Hàng

Ngân hàng cần xem xét các khuyến nghị từ khách hàng và thị trường để điều chỉnh quy trình thanh toán. Việc lắng nghe ý kiến khách hàng sẽ giúp ngân hàng cải thiện dịch vụ và tăng cường sự hài lòng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động ngoại thương của Việt Nam ghi nhận sự tăng trưởng nhanh chóng kể từ khi chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2006. Sự gia tăng liên tục của kim ngạch xuất nhập khẩu đã thúc đẩy nhu cầu sử dụng các dịch vụ thanh toán quốc tế qua hệ thống ngân hàng thương mại, trong đó phương thức tín dụng chứng từ (Letter of Credit - L/C) giữ vị trí then chốt nhờ cơ chế bảo đảm và cam kết thanh toán của bên thứ ba độc lập là ngân hàng. Mặc dù vậy, phương thức này có mức độ phức tạp nghiệp vụ cao, tiềm ẩn nhiều rủi ro và dễ phát sinh tranh chấp giữa các bên tham gia.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương – Chi nhánh Bình Hòa (Saigonbank – CN Bình Hòa), nghiệp vụ thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu đã sớm được đưa vào vận hành. Tuy nhiên, hoạt động thực tế tại chi nhánh vẫn bộc lộ một số hạn chế về quy mô, chất lượng giao dịch, năng lực xử lý nghiệp vụ của nhân viên, hạ tầng kỹ thuật và khả năng đáp ứng nguồn ngoại tệ trước các biến động thị trường. Xuất phát từ bối cảnh đó, khóa luận tốt nghiệp tập trung nghiên cứu đề tài "Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương, CN Bình Hòa - Thực trạng và giải pháp".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể như sau:

1. Tìm hiểu cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế nói chung và phương thức thanh toán tín dụng chứng từ nói riêng.
2. Phân tích thực trạng quy trình phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Saigonbank – CN Bình Hòa.
3. Đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Saigonbank – CN Bình Hòa trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là quy trình nghiệp vụ và thực tiễn hoạt động thanh toán hàng nhập khẩu bằng phương thức tín dụng chứng từ. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn tại Saigonbank – CN Bình Hòa; phạm vi thời gian tập trung vào phân tích các số liệu thứ cấp và dữ liệu hoạt động giai đoạn 2013–2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm, quy tắc và tập quán thương mại quốc tế chuẩn hóa:

• Khái niệm và đặc điểm thanh toán quốc tế: Hoạt động thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ phát sinh từ quan hệ kinh tế và phi kinh tế giữa các chủ thể ở các quốc gia khác nhau thông qua hệ thống ngân hàng. Đặc trưng bởi việc chuyển đổi ngoại tệ tự do (USD, EUR, GBP, JPY, AUD), tính chất dịch vụ vô hình tiêu dùng đồng thời và mức độ rủi ro tiềm ẩn cao do khoảng cách không gian, thời gian, sự bất đồng bộ về pháp lý và chênh lệch trình độ nguồn nhân lực.
• Hệ thống các phương thức thanh toán quốc tế: Chuyển tiền (bằng điện T/T, bằng thư M/T), Nhờ thu (nhờ thu phiếu trơn Clean Collection, nhờ thu chứng từ Documentary Collection gồm D/P - thanh toán trao chứng từ và D/A - chấp nhận thanh toán trao chứng từ), Giao chứng từ nhận tiền (CAD - Cash Against Documents) và Tín dụng chứng từ (L/C).
• Cơ sở pháp lý điều chỉnh phương thức L/C:
  • UCP 600: Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/07/2007.
  • URR 725: Quy tắc thống nhất về hoàn trả tiền giữa các ngân hàng theo tín dụng chứng từ của ICC, hiệu lực từ ngày 01/10/2008.
  • eUCP: Bản bổ sung cho UCP phục vụ xử lý chứng từ điện tử (gồm eUCP 1.1 hiệu lực từ 01/07/2007, phát triển từ bản UCP 500.1 năm 2002).
  • ISBP 681: Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ theo phương thức tín dụng chứng từ gồm 185 điều khoản chi tiết.
  • Các căn cứ bổ trợ: Incoterms 2010, luật hối phiếu và các tập quán thương mại quốc tế.
• Phân loại và nguyên tắc vận hành L/C: Phân loại L/C có thể hủy ngang (Revocable L/C) và L/C không thể hủy ngang (Irrevocable L/C); nguyên tắc tính độc lập của L/C so với hợp đồng cơ sở; nguyên tắc ngân hàng chỉ làm việc căn cứ trên bề mặt chứng từ mà không chịu trách nhiệm về tính xác thực của hàng hóa; nguyên tắc tuân thủ nghiêm ngặt của bộ chứng từ.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính, báo cáo nghiệp vụ của Phòng Kế toán và Phòng Kinh doanh thuộc chi nhánh.
• Phương pháp thống kê mô tả, phân tích - tổng hợp và so sánh số liệu tuyệt đối, tương đối qua các năm 2013, 2014, 2015 để đánh giá doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tốc độ tăng trưởng.
• Phương pháp nghiên cứu trường hợp (case study) thông qua việc phân tích trực tiếp hồ sơ phát hành và thanh toán L/C thực tế phát sinh tại Saigonbank – CN Bình Hòa.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những vấn đề lý luận về phương thức thanh toán tín dụng chứng từ

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện lý luận về thanh toán quốc tế và phương thức L/C. Tác giả chỉ ra vai trò của thanh toán quốc tế đối với nền kinh tế đối ngoại (khâu khép kín chu trình mua bán, hạn chế rủi ro ngoại thương, thúc đẩy sản xuất nội địa) và đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại (thu hút khách hàng, mở rộng quy mô, huy động vốn tạm thời từ tiền gửi ký quỹ, tạo nguồn ngoại tệ cho kinh doanh ngoại hối và gia tăng tính thanh khoản).

Chương này phân tích chi tiết các chủ thể tham gia quan hệ L/C: Người yêu cầu mở L/C (Applicant), Người thụ hưởng (Beneficiary), Ngân hàng phát hành (Issuing Bank), Ngân hàng thông báo (Advising Bank), Ngân hàng xác nhận (Confirming Bank), Ngân hàng thanh toán (Paying Bank) và Ngân hàng chiết khấu (Negotiating Bank). Tác giả làm rõ 11 nội dung cơ bản của một thư tín dụng chuẩn, đồng thời mô hình hóa quy trình thanh toán L/C gồm 10 bước chuẩn tắc từ khâu ký hợp đồng ngoại thương, mở L/C, giao hàng, xuất trình và kiểm tra bộ chứng từ đến khâu thanh toán và giao nhận hàng hóa.

Chương 2: Thực trạng quy trình thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương (Saigonbank – CN Bình Hòa)

Chương 2 giới thiệu tổng quan về Saigonbank (thành lập ngày 16/10/1987, giấy phép hoạt động số 0034/NH-GP ngày 04/05/1993, giấy phép thành lập số 848/GP-UB ngày 26/07/1993; vốn điều lệ tăng từ 650 triệu đồng lên 3.080 tỷ đồng; mạng lưới năm 2013 gồm 33 chi nhánh, 51 phòng giao dịch, 5 quỹ tiết kiệm và 641 ngân hàng đại lý tại 75 quốc gia; mã SWIFT: SBITVNVX). Chi nhánh Bình Hòa tiền thân là Chi nhánh Gò Vấp, được đổi tên và chuyển địa điểm về số 139-141-143 Nơ Trang Long, Phường 12, Quận Bình Thạnh theo Quyết định 2423/QĐ-NHNN ngày 21/12/2006 và văn bản số 86/HC-2007 ngày 26/02/2007, chính thức hoạt động từ ngày 02/04/2007.

Tác giả đi sâu phân tích thực trạng quy trình 10 bước phát hành và thanh toán L/C hàng nhập khẩu tại Saigonbank – CN Bình Hòa:

• Bước 1: Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ mở L/C: Nhân viên tín dụng tiếp nhận hồ sơ pháp lý, đơn yêu cầu mở L/C, hợp đồng ngoại thương, báo cáo tài chính 2 năm liền kề; lập Tờ trình trình lãnh đạo phê duyệt điều kiện mở, tỷ lệ ký quỹ và biện pháp bảo đảm. Nhân viên thanh toán quốc tế kiểm tra kỹ thuật L/C, soạn thảo bản thảo điện MT700 trên phần mềm ngân hàng tích hợp hệ thống SWIFT. Đối với hình thức phát hành bằng thư, chi nhánh không ký trực tiếp mà phải chuyển hồ sơ về Phòng Tài trợ Thương mại tại Hội sở để trình Ban Tổng Giám đốc ký.
• Minh họa giao dịch thực tế: Phân tích hồ sơ mở L/C của Công ty A Co., Ltd nhập khẩu mặt hàng linh kiện tụ điện (Power Capacitors) từ bên thụ hưởng là ELECTRONICS LTD (Hyderabad, Ấn Độ) qua ngân hàng thông báo State Bank of India (IFB Branch), trị giá L/C 18.317,75 USD (tổng giá trị hóa đơn 24.729,00 USD) theo đơn đặt hàng số PO/NT/15/024 ngày 23/06/2015.
• Bước 2 đến Bước 6: Phát hành điện MT700 qua SWIFT, hạch toán nhập ngoại bảng, giao bản chính L/C cho khách hàng lưu ký; Ngân hàng thông báo chuyển L/C cho nhà xuất khẩu; nhà xuất khẩu giao hàng và lập bộ chứng từ xuất trình cho Ngân hàng thông báo kiểm tra và gửi sang Saigonbank – CN Bình Hòa.
• Bước 7 đến Bước 10: Tiếp nhận, kiểm tra chứng từ và thanh toán: Chi nhánh tiếp nhận bộ chứng từ từ bưu điện/chuyển phát nhanh; kiểm tra chứng từ trên bề mặt trong vòng 2 ngày làm việc theo tiêu chuẩn UCP 600 và lập Phiếu kiểm chứng từ. Trường hợp chứng từ hợp lệ, thanh toán viên thực hiện trích tiền ký quỹ đủ 100%, trình ký hậu vận đơn (B/L) cho khách hàng nhận hàng. Thời hạn thanh toán L/C trả ngay là trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận bộ chứng từ phù hợp (hoặc 3 ngày làm việc đối với L/C cho phép đòi tiền bằng điện qua điện MT202 và MT756). Sau khi khách hàng nhận hàng, chi nhánh yêu cầu nộp bản chính tờ khai hải quan có xác nhận thanh toán để hoàn tất lưu trữ hồ sơ.

Chương này đánh giá ưu điểm của quy trình (thiết kế chặt chẽ, liên kết rõ ràng giữa các phòng ban Kế toán - Kinh doanh - Kho quỹ, cập nhật rút ngắn thời gian xử lý) và chỉ ra 5 nhóm hạn chế cụ thể: (1) Trình độ ngoại ngữ và kiến thức tập quán quốc tế của cán bộ còn chênh lệch; (2) Hạ tầng công nghệ còn hạn chế, số lượng máy chủ ít, phần mềm thiếu nâng cấp định kỳ dẫn đến tình trạng máy tính bị treo khi kết xuất báo cáo; (3) Hoạt động tư vấn khách hàng chưa chuyên sâu do nhân sự kiêm nhiệm nhiều đầu việc; (4) Dự trữ nguồn ngoại tệ tại chi nhánh thấp, phải mua lại ngoại tệ và chưa ứng dụng các công cụ tài chính phái sinh để phòng ngừa rủi ro tỷ giá; (5) Mạng lưới ngân hàng đại lý còn khiêm tốn.

Chương 3: Những giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả trong quy trình thanh toán hàng nhập khẩu bằng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ

Dựa trên mục đích và căn cứ thực tiễn từ kết quả phân tích số liệu kinh doanh giai đoạn 2013–2015, tác giả đưa ra các nhóm giải pháp hoàn thiện quy trình tại Saigonbank – CN Bình Hòa:

• Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao trình độ ngoại ngữ chuyên ngành và cập nhật kịp thời các văn bản sửa đổi của ICC (UCP, ISBP) cho đội ngũ thanh toán viên.
• Đầu tư nâng cấp trang thiết bị phần cứng, máy chủ và cập nhật định kỳ phần mềm quản trị nghiệp vụ Symbol, hoàn thiện tích hợp hệ thống điện toán ngân hàng với cổng giao dịch SWIFT nhằm loại bỏ các lỗi nghẽn hệ thống khi xuất báo cáo.
• Xây dựng chính sách quản lý và cân đối nguồn ngoại tệ chủ động, đa dạng hóa các nguồn huy động ngoại tệ; nghiên cứu áp dụng các công cụ phái sinh tiền tệ (hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn) để hỗ trợ khách hàng và chi nhánh phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá hối đoái.
• Thành lập bộ phận hoặc phân định rõ nhân sự chuyên trách công tác tư vấn, hướng dẫn khách hàng doanh nghiệp hoàn thiện hợp đồng ngoại thương và kiểm tra chứng từ trước khi phát hành L/C chính thức.
• Tận dụng và mở rộng quan hệ ngân hàng đại lý nhằm gia tăng tốc độ luân chuyển chứng từ và tối ưu hóa chi phí thanh toán quốc tế.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa kết quả hoạt động kinh doanh cũng như nghiệp vụ thanh toán quốc tế của đơn vị nghiên cứu qua các bảng số liệu thực tế:

Chỉ tiêu tài chính CN Bình Hòa (triệu đồng)	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	So sánh 2014/2013 (%)	So sánh 2015/2014 (%)
Tổng doanh thu	63.953	72.728	65.278	+13,72%	-10,24%
Tổng chi phí	37.495	55.908	46.361	+49,11%	-17,08%
Lợi nhuận	26.458	16.820	18.917	-36,42%	+12,47%

Hoạt động TTQT toàn Saigonbank (triệu đồng)	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	So sánh 2014/2013 (%)	So sánh 2015/2014 (%)
Tổng doanh thu	13.790	14.845	13.055	+7,65%	-12,06%
Tổng chi phí	6.599	8.681	6.272	+31,55%	-27,75%
Lợi nhuận	7.191	6.164	6.783	-14,28%	+10,04%

Hoạt động TTQT tại CN Bình Hòa (triệu đồng)	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	So sánh 2014/2013 (%)	So sánh 2015/2014 (%)
Doanh thu TTQT	4.463	4.948	4.451	+10,87%	-10,04%
Chi phí TTQT	2.166	2.760	2.124	+27,42%	-23,04%
Lợi nhuận TTQT	2.297	2.188	2.327	-4,75%	+6,35%

Các kết quả và đóng góp cụ thể của công trình nghiên cứu:

• Chuẩn hóa quy trình tác nghiệp: Mô tả chi tiết thời gian và trình tự xử lý chứng từ nhập khẩu theo quy chuẩn nội bộ (kiểm tra chứng từ trong 2 ngày làm việc; giải tỏa thanh toán trong 5 ngày làm việc với chứng từ phù hợp và 3 ngày làm việc đối với yêu cầu đòi tiền bằng điện).
• Phản ánh trung thực thực trạng vận hành: Minh chứng đầy đủ quy trình mở và hạch toán L/C qua hệ thống điện tín tài chính SWIFT (các mã điện chuẩn MT700, MT750, MT202, MT756) và phần mềm Symbol.
• Đóng góp về giải pháp: Đề xuất được hệ thống giải pháp gắn liền với 5 nút thắt thực tế của chi nhánh (nhân sự, công nghệ, tư vấn, ngoại tệ - tỷ giá và mạng lưới đại lý), bám sát mục tiêu phát triển an toàn của Saigonbank.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số điểm hạn chế về phạm vi và chiều sâu nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu thực chứng chỉ tập trung tại một đơn vị cấp cơ sở (Chi nhánh Bình Hòa) và giới hạn trong chuỗi số liệu 3 năm từ 2013 đến 2015.
• Trọng tâm phân tích chỉ tập trung vào phương thức tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu, chưa đối sánh sâu với quy trình xử lý tín dụng chứng từ hàng xuất khẩu hoặc các phương thức tài trợ thương mại khác (như bảo lãnh nhận hàng, nhờ thu kèm chiết khấu).

Hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai có thể tập trung vào:

• Đánh giá toàn diện cả hai chiều xuất khẩu và nhập khẩu theo phương thức L/C tại toàn bộ hệ thống các chi nhánh của ngân hàng thương mại.
• Phân tích rủi ro tác nghiệp và rủi ro pháp lý phát sinh trong bối cảnh ICC sửa đổi các tập quán quốc tế mới (như các bản cập nhật của ISBP và UCP điện tử).
• Nghiên cứu mô hình định lượng đánh giá mức độ hài lòng của khách hàng doanh nghiệp đối với dịch vụ thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Quản trị ngoại thương, Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế và Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về nghiệp vụ thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại.
• Cán bộ tác nghiệp ngân hàng: Nhân viên tín dụng, thanh toán viên quốc tế và kiểm soát viên tại các ngân hàng thương mại cần tham khảo mô tả quy trình thực tế, quy định về phân cấp thẩm quyền duyệt hồ sơ mở L/C và cách lập Phiếu kiểm chứng từ theo chuẩn UCP 600.
• Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Các chuyên viên phòng xuất nhập khẩu cần nắm vững quy trình luân chuyển chứng từ L/C, các yêu cầu về ký quỹ, bảo lãnh nhận hàng và thủ tục xuất trình tờ khai hải quan tại ngân hàng thương mại.

Phần nội dung có giá trị tham khảo cao nhất là phân tích quy trình 10 bước xử lý L/C hàng nhập khẩu tại Chương 2 kèm theo trường hợp minh họa chi tiết về hồ sơ giao dịch thực tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận căn cứ vào những văn bản pháp lý và tập quán quốc tế cụ thể nào để điều chỉnh phương thức tín dụng chứng từ?
Khóa luận viện dẫn các tập quán thương mại quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành gồm: UCP 600 (có hiệu lực từ 01/07/2007), URR 725 (hiệu lực từ 01/10/2008), eUCP 1.1 (phiên bản điện tử có hiệu lực từ 01/07/2007), ISBP-681 (Tập quán kiểm tra chứng từ tiêu chuẩn quốc tế gồm 185 nội dung), Incoterms 2010 cùng các luật hối phiếu hiện hành.

2. Thời hạn kiểm tra chứng từ và thanh toán L/C trả ngay tại Saigonbank – CN Bình Hòa được quy định cụ thể như thế nào?
Quy trình nội bộ quy định thời hạn kiểm tra bộ chứng từ trên bề mặt phải hoàn tất trong vòng 2 ngày làm việc kể từ ngày nhận chứng từ. Thời hạn thực hiện thanh toán đối với L/C trả ngay có bộ chứng từ phù hợp là trong vòng 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận chứng từ; trường hợp L/C cho phép đòi tiền bằng điện thì thời hạn thanh toán là trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận điện đòi tiền.

3. Thẩm quyền phát hành L/C bằng thư tại Chi nhánh Bình Hòa được quy định ra sao?
Chi nhánh không được trực tiếp ký phát hành L/C dưới hình thức bằng thư. Khi phát sinh yêu cầu phát hành L/C bằng thư, chi nhánh phải lập hồ sơ và chuyển yêu cầu về Phòng Tài trợ Thương mại tại Hội sở chính để trình Ban Tổng Giám đốc ký phát hành theo quy định.

4. Kết quả kinh doanh mảng thanh toán quốc tế tại Saigonbank – CN Bình Hòa giai đoạn 2013–2015 biến động như thế nào?
Doanh thu thanh toán quốc tế của chi nhánh năm 2013 đạt 4.463 triệu đồng, năm 2014 tăng lên 4.948 triệu đồng (+10,87%) và năm 2015 giảm xuống 4.451 triệu đồng (-10,04%). Lợi nhuận mảng thanh toán quốc tế năm 2013 đạt 2.297 triệu đồng, năm 2014 giảm xuống 2.188 triệu đồng (-4,75%) và năm 2015 phục hồi đạt 2.327 triệu đồng (+6,35%).

5. Đề tài chỉ ra những nguyên nhân kỹ thuật cụ thể nào ảnh hưởng đến chất lượng tác nghiệp L/C tại chi nhánh?
Về mặt hạ tầng công nghệ, chi nhánh có số lượng máy chủ hạn chế, phần mềm nghiệp vụ chưa được cập nhật thường xuyên và công tác bảo trì định kỳ chưa đồng bộ, dẫn đến hiện tượng hệ thống máy tính bị treo trong quá trình kết xuất báo cáo (run report) hoặc khi kiểm tra thông tin giao dịch của khách hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp đã làm rõ cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế và phân tích chi tiết quy trình 10 bước thanh toán L/C hàng nhập khẩu tại Saigonbank – CN Bình Hòa giai đoạn 2013–2015. Thông qua các số liệu tài chính thực tế và tình huống nghiệp vụ cụ thể, tác giả chỉ ra các ưu điểm trong kiểm soát rủi ro cũng như những hạn chế về nhân lực, công nghệ, công tác tư vấn và nguồn cung ngoại tệ tại đơn vị. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa nguồn nhân lực, hiện đại hóa hệ thống phần mềm Symbol - SWIFT và áp dụng công cụ phái sinh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động thanh toán quốc tế của chi nhánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 1.1 TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ 1.1 Khái niệm Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ, phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức hay cá nhân nước này với các tổ chức hay cá nhân nước khác, hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức quốc tế, thường được thông qua quan hệ giữa các Ngân hàng của các nước có liên quan.2 Đặc điểm  Thanh toán quốc tế thường gắn với việc trao đổi giữa đồng tiền của nước này sang đồng tiền của nước khác. Các đồng tiền được sử dụng trong thanh toán quốc tế thường là các loại ngoại tệ mạnh có khả năng tự do chuyển đổi như đồng dollar Mỹ (USD), đồng Euro (EUR), đồng bảng Anh (GBP), đồng Yên Nhật (JPY), đồng dollar Úc (AUD). Trong đó đồng dollar Mỹ và Euro vẫn giữ vai trò chủ đạo trong thanh toán quốc tế bởi sự nhanh chóng và tiện lợi trong việc thực hiện các giao dịch.  Hoạt động thanh toán quốc tế là một loại dịch vụ mà Ngân hàng cung ứng cho khách hàng.

Đây là dịch vụ mang tính chất vô hình, quá trình cung ứng và tiêu dùng dịch vụ xảy ra đồng thời và là dịch vụ không thể lưu trữ được.  Hoạt động thanh toán quốc tế chứa nhiều rủi ro tìm ẩn: như không gian và thời gian thanh toán tương đối dài. Cơ sở vật chất và khoa học kỹ thuật phục vụ thanh toán quốc tế của các quốc gia không đồng đều. Môi trường pháp lý quốc tế của thanh toán quốc tế chưa đồng bộ, các tập quán quốc tế của phòng thương mại quốc tế ICC (The International Chamber of Commerce) ban hành tương đối đầy đủ, nhưng còn nhiều bất cập trong vận dụng.

Trình độ nguồn nhân lực tham gia thanh toán quốc tế của các quốc gia chênh lệch rất lớn. Có thể coi đó là nguyên nhân phát sinh rủi ro trong thanh toán quốc tế hiện nay.  Hệ thống thanh toán quốc tế ngày càng phát triển. Hiện nay phần lớn việc chi trả trong thanh toán quốc tế được thực hiện thông qua hệ thống SWIFT (Society for Worldwide Interbank and Finacial Telecommunication - Hội viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu).

Theo thống kê của tổ chức này thì có tới 72% các giao dịch tài chính tiền tệ quốc tế hàng ngày được thực hiện qua c 5 SWIFT. Phần còn lại được thực hiện thông qua con đường điện tín, bưu điện dưới hình thức ủy nhiệm thu, chi hộ lẫn nhau giữa các ngân hàng. Tỉ lệ trả bằng tiền mặt trong thanh toán quốc tế chiếm một phần không đáng kể.3 Vai trò của thanh toán quốc tế 1.1 Đối với hoạt động kinh tế đối ngoại Thanh toán quốc tế là khâu then chốt, khâu cuối cùng để khép kín một chu trình mua bán hàng hoá hoặc trao đổi dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau trên toàn Thế giới. TTQT là cầu nối trong mối quan hệ kinh tế đối ngoại, thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển.

Có thể nói nếu không có hoạt động TTQT thì không có hoạt động kinh tế đối ngoại. Vì vậy, việc tổ chức TTQT được tiến hành nhanh chóng, chính xác sẽ làm cho các nhà sản xuất yên tâm và đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu của mình, nhờ đó thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển, đặc biệt là hoạt động ngoại thương. Đồng thời, hoạt động TTQT góp phần hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương. Vì thế, có thể nói rằng kinh tế đối ngoại có mở rộng được hay không một phần nhờ vào hoạt động TTQT có tốt hay không.

TTQT tốt sẽ đẩy mạnh hoạt động XNK, qua đó phát triển sản xuất trong nước, khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa.2 Đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Đối với hoạt động của ngân hàng, việc hoàn thiện và phát triển hoạt động TTQT mà nhất là hình thức tín dụng chứng từ có vị trí đặc biệt quan trọng. Nó không chỉ thuần tuý là dịch vụ mà còn được coi là một hoạt động không thể thiếu trong hoạt động kinh doanh của NHTM.  Trước hết, hoạt động TTQT giúp ngân hàng thu hút thêm được khách hàng có nhu cầu giao dịch quốc tế. Trên cơ sở đó, ngân hàng phát triển thêm quy mô, tăng thêm nguồn thu nhập, tăng khả năng cạnh tranh trong cơ chế thị trường.

 Thứ hai, thông qua hoạt động TTQT, ngân hàng có thể đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu cũng như tăng được nguồn vốn huy động tạm thời do quản lý được nguồn vốn nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân có quan hệ TTQT với ngân hàng. c 6  Thứ ba, TTQT sẽ giúp ngân hàng thu được một nguồn ngoại tệ lớn từ đó tạo tiền đề cho ngân hàng có thể phát triển tốt các nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối, bảo lãnh và nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khác.  Thứ tư, hoạt động TTQT giúp ngân hàng tăng tính thanh khoản thông qua lượng tiền ký quỹ.  Ngoài ra, hoạt động TTQT còn giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng trên cơ sở nâng cao uy tín của ngân hàng.

Tóm lại, trong xu thế ngày nay hoạt động TTQT có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động ngân hàng nói riêng và hoạt động kinh tế đối ngoại nói chung. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng để có biện pháp thực hiện nghiệp vụ TTQT có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm phục vụ tốt hơn cho công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đổi mới nền kinh tế đất nước.4 Các phương thức thanh toán 1.1 Phương thức chuyển tiền Chuyển tiền là phương thức thanh toán trong đó khách hàng (người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở một địa điểm nhất định. Có hai hình thức chuyển tiền:  Chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer - T/T)  Chuyển tiền bằng thư (Mail Transfer - M/T) Hai cách chuyển tiền trên chỉ khác nhau ở chỗ là: chuyển tiền bằng điện nhanh hơn chuyển tiền bằng thư, nhưng chi phí chuyển tiền bằng điện cao hơn. Ưu điểm: Thủ tục đơn giản, không có chứng từ phức tạp, rườm rà, người mua và người bán không phải tiến hành thanh toán trực tiếp với nhau.

Nhược điểm: Độ an toàn trong thanh toán không cao, không đảm bảo quyền lợi cho người bán, hàng đã chuyển nhưng việc trả tiền phụ thuộc vào thiện chí của người mua. Trong trường hợp người mua chuyển tiền trước khi giao hàng mà vì một lý do nào đó, việc giao hàng của người bán chậm trễ, hoặc không đúng theo yêu cầu thì người mua sẽ ứ đọng vốn. Trường hợp áp dụng: phương thức này chủ yếu để thanh toán phi mậu dịch, các chi phí liên quan đến trả nợ, bồi thường, còn nếu áp dụng trong thanh toán xuất nhập khẩu thì chủ yếu đối với khách hàng quen biết, có tín nhiệm cao.2 Phương Thức Nhờ thu Là phương thức thanh toán trong đó người xuất khẩu sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ cho người nhập khẩu thì uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ số tiền ở người nhập khẩu trên cơ sở hối phiếu và chứng từ do người xuất khẩu lập ra. Nhờ thu trơn (clean collection): người xuất khẩu sau khi xuất chuyển hàng hoá, lập các chứng từ hàng hoá gửi trực tiếp cho người nhập khẩu (không qua ngân hàng), đồng thời uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền trên cơ sở hối phiếu do mình lập ra.

Ưu điểm: thanh toán tương đối nhanh, thực hiện đơn giản Nhược điểm: là không đảm bảo quyền lợi cho người bán vì việc nhận hàng của người mua hoàn toàn tách rời khỏi khâu thanh toán, do đó người mua có thể nhận hàng mà không trả tiền hay trả tiền chậm. Đối với người mua áp dụng phương thức này cũng có bất lợi vì nếu hối phiếu đến sớm hơn chứng từ thì người mua phải trả tiền ngay trong khi không biết việc giao hàng của người bán có đúng theo hợp đồng hay không. Trường hợp áp dụng: với phương pháp này, tính an toàn đối với cả người xuất khẩu và nhập khẩu đều thấp, tốc độ thanh toán chậm. Do vậy, nó ít được sử dụng trong thanh toán quốc tế, có chăng chỉ là thanh toán các chi phí vận tải, bảo hiểm, hoa hồng, lợi tức.

hoặc khi hai bên mua và bán tin cậy lẫn nhau hoặc hai bên cùng nội bộ công ty với nhau (công ty mẹ và công ty con). Nhờ thu chứng từ (documentary collection): là phương thức trong đó người xuất khẩu ủy thác cho ngân hàng thu hộ tiền ở người nhập khẩu, không những chỉ căn cứ vào hối phiếu mà còn căn cứ vào bộ chứng từ hàng hoá, gửi kèm theo với điều kiện là người nhập khẩu trả tiền hoặc chấp nhận hối phiếu có kỳ hạn, thì ngân hàng mới trao bộ chứng từ hàng hoá để đi nhận hàng. Tùy theo thời hạn trả tiền, nhờ thu chứng từ được chia thành hai loại:  Nhờ thu trả tiền đổi chứng từ (Documents Against Payment - D/P): Được sử dụng trong trường hợp mua bán trả tiền ngay.  Nhờ thu chấp nhận đổi chứng từ (Documents Against Acceptance - D/A): Áp dụng trong trường hợp nhờ thu trả sau.

Ưu điểm: phương thức này đảm bảo hơn vì ngân hàng thay mặt người bán khống c 8 chế chứng từ. Nhược điểm:  Đối với D/P người nhập khẩu phải trả tiền khi nhận được bộ chứng từ hàng hóa mà không được kiểm tra hàng hóa trước. Vì vậy, người mua gặp rủi ro trong trường hợp hàng hoá không giao đúng như mô tả chứng từ hoặc không đúng trong hợp đồng. Còn về phía nhà xuất khẩu thì phải rất tin tưởng vào khả năng và thiện chí thanh toán của bạn hàng nước ngoài vì các ngân hàng tham gia hoàn toàn không chịu trách nhiệm thanh toán.

Nếu người mua từ chối bộ chứng từ thì người xuất khẩu phải chịu hết tất cả chi phí chuyên chở hàng hoá và cả mọi rủi ro trên đường vận chuyển.  Đối với D/A thì người xuất khẩu chịu rủi ro nhiều hơn so với nhờ thu D/P vì khi đến hạn trả tiền của hối phiếu, người mua có thể không trả tiền vì một lý do nào đó trong khi đã nhận hàng. Thời gian thanh toán bị kéo dài do phải phụ thuộc vào thời gian chứng từ luân chuyển từ ngân hàng bên xuất khẩu đến ngân hàng bên nhập khẩu nên người xuất khẩu phải mất khá lâu mới thu được tiền còn người nhập khẩu thì có lợi hơn.