Luận văn phương thức thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương cn bình hòa thực trạng và giải pháp

Luận văn phân tích phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Công Thương CN Bình Hòa, đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Phạm Quân Trường
• Người hướng dẫn: GS. Đoàn Thị Hồng Vân
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ Trong Xuất Nhập Khẩu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• NHẬN XÉT THỰC TẬP
• NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH SÁCH BẢNG SỬ DỤNG
• DANH SÁCH SƠ ĐỒ SỬ DỤNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý Do Chọn Đề Tài
• 0.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu
• 0.3. Phạm Vi Nghiên Cứu
• 0.4. Phương Pháp Nghiên Cứu
• 0.5. Kết Cấu Của KLTN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.3. Vai trò của thanh toán quốc tế
• 1.1.3.1. Đối với hoạt động kinh tế đối ngoại
• 1.1.3.2. Đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại
• 1.1.4. Các phương thức thanh toán
• 1.1.4.1. Phương thức chuyển tiền
• 1.1.4.2. Phương Thức Nhờ thu
• 1.2. THANH TOÁN QUỐC TẾ BẰNG PHƯƠNG THỨC TÍN DỤNG CHỨNG TỪ (L/C)
• 1.2.1. Khái quát về tín dụng chứng từ
• 1.2.2. Các loại thư tín dụng thông dụng
• 1.2.3. Quy trình thanh toán theo phương thức tín dụng chứng từ
• 1.3. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG (SAIGONBANK – CN BÌNH HÒA)
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG (SAIGONBANK)
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức và chức năng các phòng ban
• 2.1.3. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh (2013-2015)
• 2.2. THỰC TRẠNG QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG – CN BÌNH HÒA
• 2.2.1. Thanh toán quốc tế tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn công thương-CN Bình Hòa
• 2.2.2. Thực trạng quy trình thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại Ngân Hàng TMCP Sài Gòn Công Thương – CN Bình Hòa
• 2.2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU
• 2.2.3.1. Nhược điểm
• 2.3. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG QUY TRÌNH THANH TOÁN HÀNG NHẬP KHẨU BẰNG PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ
• 3.1. MỤC ĐÍCH ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP
• 3.2. CĂN CỨ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG TMCP SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG-CN BÌNH HÒA
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phương Thức Thanh Toán Tín Dụng Chứng Từ L C

Trong bối cảnh kinh doanh quốc tế ngày càng phát triển, thanh toán quốc tế đóng vai trò then chốt trong hoạt động xuất nhập khẩu. Phương thức thanh toán tín dụng chứng từ (L/C) trở thành một công cụ quan trọng, đảm bảo quyền lợi cho cả người mua và người bán. L/C là cam kết thanh toán có điều kiện từ ngân hàng, giúp giảm thiểu rủi ro trong các giao dịch xuyên biên giới. Theo tài liệu, thanh toán quốc tế là việc thực hiện nghĩa vụ tiền tệ phát sinh từ các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân ở các quốc gia khác nhau, hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức quốc tế thông qua quan hệ giữa các Ngân hàng liên quan. Việc sử dụng Letter of Credit (L/C) mang lại sự an tâm cho cả hai bên, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và biến động kinh tế toàn cầu. Ngân hàng đóng vai trò trung gian, đảm bảo thanh toán khi các điều khoản và điều kiện của L/C được tuân thủ đầy đủ. Việc hiểu rõ về L/C và các quy trình liên quan là rất quan trọng đối với các doanh nghiệp tham gia vào thương mại quốc tế.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của Thanh Toán L C

Thanh toán L/C, hay còn gọi là tín dụng chứng từ, là phương thức thanh toán quốc tế trong đó một ngân hàng (ngân hàng phát hành) cam kết thanh toán cho người thụ hưởng (người bán) một số tiền nhất định trong một thời hạn nhất định, khi người thụ hưởng xuất trình đầy đủ các chứng từ xuất nhập khẩu phù hợp với các điều khoản và điều kiện quy định trong L/C. L/C có nhiều đặc điểm như tính độc lập, tính chứng từ, tính không hủy ngang trừ khi có sự đồng ý của tất cả các bên liên quan. Theo tài liệu, phần lớn thanh toán quốc tế thực hiện qua hệ thống SWIFT, cho thấy tầm quan trọng của công nghệ trong thanh toán quốc tế.

1.2. Vai trò của Thanh Toán L C trong thương mại quốc tế

Thanh toán L/C đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh doanh quốc tế, giảm thiểu rủi ro cho các bên tham gia. Nó đảm bảo rằng người bán sẽ nhận được thanh toán khi họ tuân thủ các điều khoản của L/C, đồng thời bảo vệ người mua khỏi việc phải trả tiền trước khi nhận được hàng hóa hoặc dịch vụ. Letter of Credit giúp tạo niềm tin giữa các đối tác thương mại ở các quốc gia khác nhau, đặc biệt là khi họ chưa có mối quan hệ lâu dài hoặc khi có sự khác biệt về luật pháp và tập quán kinh doanh. Theo tài liệu, thanh toán quốc tế tốt sẽ đẩy mạnh hoạt động XNK, qua đó phát triển sản xuất trong nước, khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

II. Quy Trình Thanh Toán L C Hướng Dẫn Chi Tiết từ A Z

Quy trình thanh toán L/C bao gồm nhiều bước, từ việc mở L/C, xuất trình chứng từ, kiểm tra chứng từ, đến thanh toán và hoàn trả. Mỗi bước đều đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của UCP 600. Việc nắm vững quy trình giúp các doanh nghiệp tránh được các sai sót, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo thanh toán thành công. Theo sơ đồ 1.1 trong tài liệu gốc, quy trình thanh toán L/C gồm các bước cơ bản như: Người mua ký hợp đồng với người bán, người mua yêu cầu ngân hàng mở L/C, ngân hàng phát hành L/C, ngân hàng thông báo L/C cho người bán, người bán giao hàng, người bán xuất trình chứng từ, ngân hàng thanh toán cho người bán. Các bên liên quan trong quy trình bao gồm: người mua (Applicant), người bán (Beneficiary), ngân hàng phát hành (Issuing Bank), ngân hàng thông báo (Advising Bank).

2.1. Các bước cơ bản trong Quy Trình Thanh Toán L C

Các bước cơ bản bao gồm: (1) Ký kết hợp đồng mua bán giữa người mua và người bán. (2) Người mua làm đơn yêu cầu ngân hàng mở L/C. (3) Ngân hàng phát hành L/C và thông báo cho ngân hàng đại diện ở nước người bán. (4) Ngân hàng đại diện thông báo L/C cho người bán. (5) Người bán giao hàng. (6) Người bán xuất trình bộ chứng từ thanh toán L/C cho ngân hàng đại diện. (7) Ngân hàng đại diện kiểm tra chứng từ và chuyển cho ngân hàng phát hành. (8) Ngân hàng phát hành kiểm tra chứng từ và thanh toán cho ngân hàng đại diện. (9) Ngân hàng đại diện thanh toán cho người bán. (10) Ngân hàng phát hành giao chứng từ cho người mua.

2.2. Vai trò của các bên liên quan Ngân Hàng Phát Hành L C v.v.

Trong Quy Trình Thanh Toán L/C, mỗi bên liên quan đều có vai trò quan trọng. Người mua (Applicant) là người yêu cầu mở L/C và chịu trách nhiệm thanh toán. Người bán (Beneficiary) là người thụ hưởng và có nghĩa vụ xuất trình chứng từ phù hợp. Ngân hàng phát hành L/C (Issuing Bank) cam kết thanh toán và chịu trách nhiệm kiểm tra chứng từ. Ngân hàng thông báo L/C (Advising Bank) thông báo L/C cho người bán và hỗ trợ trong quá trình thanh toán. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bên giúp quy trình diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.

2.3. Các loại Thư Tín Dụng phổ biến ví dụ Upas L C

Có nhiều loại Thư Tín Dụng được sử dụng trong thương mại quốc tế, mỗi loại phù hợp với các tình huống và nhu cầu khác nhau. Upas L/C (Usance Payable at Sight L/C) là một loại L/C cho phép người bán nhận được thanh toán ngay lập tức trong khi người mua được hưởng một khoảng thời gian trả chậm. Transferable L/C cho phép người thụ hưởng chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần L/C cho một người thụ hưởng khác. Back to Back L/C là hai L/C riêng biệt, trong đó L/C thứ hai được mở dựa trên L/C thứ nhất. Việc lựa chọn loại L/C phù hợp giúp tối ưu hóa lợi ích cho cả người mua và người bán.

III. Rủi Ro Thanh Toán L C Cách Phòng Tránh và Quản Lý Hiệu Quả

Rủi ro trong thanh toán L/C là một vấn đề quan trọng mà các doanh nghiệp cần phải đối mặt. Rủi ro có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, chẳng hạn như sai sót trong chứng từ, gian lận, hoặc sự không tuân thủ các quy định của UCP 600. Việc nhận diện và quản lý rủi ro là rất quan trọng để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp và đảm bảo thanh toán thành công. Các biện pháp phòng ngừa rủi ro bao gồm kiểm tra kỹ lưỡng chứng từ, lựa chọn đối tác tin cậy, và sử dụng các dịch vụ bảo hiểm phù hợp.

3.1. Các loại Rủi Ro thường gặp trong Thanh Toán L C

Các loại rủi ro thường gặp bao gồm: Rủi ro chứng từ (sai sót, thiếu sót, không phù hợp với L/C), rủi ro vận chuyển (mất mát, hư hỏng hàng hóa), rủi ro tín dụng (ngân hàng phát hành mất khả năng thanh toán), rủi ro hối đoái (biến động tỷ giá), rủi ro gian lận (chứng từ giả mạo). Theo tài liệu, hoạt động thanh toán quốc tế chứa nhiều rủi ro tiềm ẩn như không gian và thời gian thanh toán dài, cơ sở vật chất kỹ thuật không đồng đều, môi trường pháp lý chưa đồng bộ, trình độ nguồn nhân lực chênh lệch lớn.

3.2. Biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu Rủi Ro trong L C

Để phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro trong L/C, các doanh nghiệp cần thực hiện các biện pháp sau: Kiểm tra kỹ lưỡng chứng từ trước khi xuất trình, lựa chọn ngân hàng phát hành uy tín, sử dụng các dịch vụ bảo hiểm rủi ro, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của UCP 600, và duy trì liên lạc chặt chẽ với các đối tác thương mại. Việc kiểm tra kỹ các điều khoản của L/C ngay từ đầu giúp tránh được những tranh chấp phát sinh sau này.

3.3. UCP 600 và vai trò trong quản lý rủi ro thanh toán

UCP 600 (Uniform Customs and Practice for Documentary Credits) là bộ quy tắc quốc tế do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, quy định về thực hành thống nhất tín dụng chứng từ. UCP 600 đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro thanh toán bằng cách cung cấp các quy tắc rõ ràng và thống nhất, giúp các bên liên quan hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình. Việc tuân thủ UCP 600 giúp giảm thiểu tranh chấp và đảm bảo thanh toán công bằng.

IV. Chi Phí Thanh Toán L C Tối Ưu Hóa và Kiểm Soát Ngân Sách

Chi phí thanh toán L/C bao gồm nhiều khoản mục, chẳng hạn như phí mở L/C, phí thông báo, phí chiết khấu, phí thanh toán. Việc hiểu rõ các khoản chi phí này giúp doanh nghiệp lập kế hoạch tài chính hiệu quả và tối ưu hóa chi phí. Các doanh nghiệp cũng nên tìm hiểu về các chính sách ưu đãi và chương trình hỗ trợ từ ngân hàng để giảm thiểu chi phí thanh toán. Việc so sánh phí thanh toán L/C giữa các ngân hàng cũng là một cách để tiết kiệm chi phí.

4.1. Các khoản Chi Phí liên quan đến Thanh Toán L C

Các khoản chi phí liên quan đến thanh toán L/C bao gồm: Phí mở L/C (Issuing Fee), phí thông báo L/C (Advising Fee), phí chiết khấu chứng từ (Discounting Fee), phí thanh toán (Payment Fee), phí xác nhận L/C (Confirmation Fee), phí xử lý sai sót (Discrepancy Fee). Mỗi ngân hàng có thể áp dụng mức phí khác nhau, vì vậy các doanh nghiệp nên so sánh và lựa chọn ngân hàng có mức phí cạnh tranh nhất.

4.2. Cách tính toán và dự báo Chi Phí Thanh Toán L C

Để tính toán và dự báo chi phí thanh toán L/C, các doanh nghiệp cần thu thập thông tin về mức phí của các ngân hàng, dự kiến số lượng giao dịch, và tính toán các khoản chi phí phát sinh. Việc sử dụng các công cụ tính toán trực tuyến hoặc tham khảo ý kiến của các chuyên gia tài chính có thể giúp doanh nghiệp dự báo chi phí chính xác hơn. Nên nhớ rằng, chi phí thanh toán có thể biến động theo thời gian, vì vậy cần cập nhật thông tin thường xuyên.

4.3. Bí quyết đàm phán để giảm thiểu Chi Phí L C

Để giảm thiểu chi phí L/C, các doanh nghiệp có thể áp dụng các bí quyết đàm phán sau: Đàm phán với ngân hàng để được hưởng mức phí ưu đãi, sử dụng các dịch vụ thanh toán trọn gói, thương lượng với đối tác thương mại để chia sẻ chi phí, và tối ưu hóa quy trình thanh toán để giảm thiểu sai sót và chi phí phát sinh. Xây dựng mối quan hệ tốt với ngân hàng cũng giúp doanh nghiệp có được những ưu đãi tốt hơn.

V. Ứng Dụng Thanh Toán L C tại Saigonbank CN Bình Hòa Thực Trạng

Saigonbank - CN Bình Hòa là một trong những ngân hàng tham gia vào hoạt động thanh toán quốc tế, cung cấp dịch vụ thanh toán L/C cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Việc đánh giá thực trạng ứng dụng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Saigonbank CN Bình Hòa giúp nhận diện các điểm mạnh, điểm yếu, và đưa ra các giải pháp cải thiện. Theo tài liệu, Saigonbank đã sớm đưa các phương thức thanh toán quốc tế nói chung và phương thức thanh toán tín dụng chứng từ nói riêng vào hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, cũng vẫn không tránh khỏi một số hạn chế về cả số lượng và chất lượng khi áp dụng phương thức này.

5.1. Phân tích quy trình Thanh Toán L C tại Saigonbank CN Bình Hòa

Phân tích quy trình thanh toán L/C tại Saigonbank CN Bình Hòa bao gồm việc xem xét các bước thực hiện, thời gian xử lý, và sự phối hợp giữa các bộ phận liên quan. Quy trình cần đảm bảo tuân thủ các quy định của UCP 600 và đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Đánh giá quy trình giúp nhận diện các điểm nghẽn và đề xuất các giải pháp cải tiến.

5.2. Đánh giá hiệu quả và hạn chế của Thanh Toán L C tại chi nhánh

Đánh giá hiệu quả và hạn chế của thanh toán L/C tại Saigonbank CN Bình Hòa dựa trên các tiêu chí như số lượng giao dịch, doanh thu, mức độ hài lòng của khách hàng, và tỷ lệ sai sót. Việc xác định các hạn chế giúp ngân hàng tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.3. Giải pháp hoàn thiện quy trình thanh toán tại ngân hàng

Để hoàn thiện quy trình thanh toán L/C tại Saigonbank CN Bình Hòa, có thể áp dụng các giải pháp sau: Tăng cường đào tạo nghiệp vụ cho nhân viên, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, tối ưu hóa quy trình xử lý chứng từ, và tăng cường hợp tác với các ngân hàng đại lý. Việc lắng nghe ý kiến phản hồi từ khách hàng cũng giúp ngân hàng cải thiện chất lượng dịch vụ.

VI. Tương Lai Thanh Toán L C Xu Hướng và Cơ Hội Phát Triển

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, thanh toán L/C đang trải qua những thay đổi đáng kể. Xu hướng sử dụng công nghệ Blockchain, trí tuệ nhân tạo (AI), và các nền tảng thanh toán trực tuyến mở ra nhiều cơ hội phát triển cho phương thức thanh toán tín dụng chứng từ. Các doanh nghiệp cần nắm bắt các xu hướng này để tận dụng tối đa lợi ích từ L/C và duy trì lợi thế cạnh tranh. Theo tài liệu, hoạt động TTQT có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động ngân hàng nói riêng và hoạt động kinh tế đối ngoại nói chung.

6.1. Xu hướng công nghệ mới trong Thanh Toán L C Blockchain AI

Các xu hướng công nghệ mới như Blockchain và AI đang thay đổi cách thức hoạt động của thanh toán L/C. Blockchain giúp tăng cường tính minh bạch và bảo mật của giao dịch, trong khi AI giúp tự động hóa quy trình kiểm tra chứng từ và giảm thiểu sai sót. Việc ứng dụng các công nghệ này giúp tăng tốc độ thanh toán và giảm chi phí.

6.2. Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang đối mặt với cả cơ hội và thách thức trong bối cảnh mới. Cơ hội bao gồm việc tiếp cận các thị trường mới, giảm chi phí thanh toán, và tăng cường tính minh bạch của giao dịch. Thách thức bao gồm việc thích ứng với các công nghệ mới, đối phó với các rủi ro an ninh mạng, và tuân thủ các quy định pháp lý.

6.3. Vai trò của Thanh Toán L C trong kỷ nguyên số

Thanh toán L/C vẫn đóng vai trò quan trọng trong kỷ nguyên số, đặc biệt là trong các giao dịch phức tạp và có giá trị lớn. L/C cung cấp sự đảm bảo về thanh toán và giúp giảm thiểu rủi ro cho các bên liên quan. Tuy nhiên, để duy trì tính cạnh tranh, L/C cần phải được cải tiến và tích hợp với các công nghệ mới để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng sau sự kiện Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2006, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam liên tục tăng trưởng, thúc đẩy sự phát triển tương ứng của hoạt động thanh toán quốc tế tại các ngân hàng thương mại. Hoạt động thanh toán quốc tế đóng vai trò then chốt trong việc khép kín chu trình mua bán hàng hóa, luân chuyển dòng vốn và hạn chế rủi ro cho các chủ thể tham gia thương mại ngoại thương. Trong các phương thức thanh toán, tín dụng chứng từ (L/C) được áp dụng rộng rãi do có sự tham gia và cam kết thanh toán của bên thứ ba là ngân hàng, bảo đảm cân bằng quyền lợi giữa bên mua và bên bán. Tuy nhiên, đây cũng là phương thức có tính chất kỹ thuật phức tạp và dễ phát sinh tranh chấp thương mại.

Tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Công Thương - Chi nhánh Bình Hòa (Saigonbank - CN Bình Hòa), nghiệp vụ phát hành và thanh toán L/C cho hàng nhập khẩu đã được triển khai nhưng vẫn còn tồn tại các hạn chế nhất định về quy mô xử lý, thời gian tác nghiệp và chất lượng kiểm soát rủi ro. Những hạn chế này bắt nguồn từ năng lực nội tại của ngân hàng, sự thiếu hiểu biết về tập quán quốc tế từ phía khách hàng doanh nghiệp, cùng các biến động kinh tế vĩ mô. Do đó, khóa luận tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thanh toán tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại đơn vị này.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể theo 3 nhiệm vụ:

1. Tìm hiểu cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế nói chung và phương thức thanh toán tín dụng chứng từ nói riêng.
2. Phân tích thực trạng quy trình phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Saigonbank - CN Bình Hòa.
3. Đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng phương thức thanh toán tín dụng chứng từ tại Saigonbank - CN Bình Hòa trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động thanh toán hàng nhập khẩu bằng phương thức tín dụng chứng từ.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương – Chi nhánh Bình Hòa (địa chỉ: 139-141-143 Nơ Trang Long, Phường 12, Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Phân tích dữ liệu thực tế và các chỉ tiêu hoạt động trong giai đoạn 2013 – 2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuyên ngành tài chính - ngoại thương và hệ thống tập quán quốc tế chuẩn hóa:

• Khái niệm và phương thức thanh toán: Phân định rõ 4 phương thức thanh toán quốc tế chủ yếu: Chuyển tiền (bằng điện T/T, bằng thư M/T), Nhờ thu (nhờ thu phiếu trơn, nhờ thu chứng từ theo điều kiện D/P và D/A), Giao chứng từ nhận tiền (CAD), và Phương thức tín dụng chứng từ (L/C). Phân loại L/C thành Thư tín dụng có thể hủy ngang (Revocable L/C) và Thư tín dụng không thể hủy ngang (Irrevocable L/C).
• Văn bản pháp lý và tập quán quốc tế áp dụng:
  • Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ (UCP 600) do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, có hiệu lực từ ngày 01/07/2007.
  • Quy tắc thống nhất về hoàn trả tiền giữa các ngân hàng theo tín dụng chứng từ (URR 725) của ICC, có hiệu lực từ ngày 01/10/2008.
  • Quy tắc bổ sung về xuất trình chứng từ điện tử (eUCP phiên bản 1.1) có hiệu lực từ ngày 01/07/2007.
  • Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ (ISBP-681) gồm 185 điều khoản đúc kết từ thực tiễn kiểm tra chứng từ quốc tế.
  • Điều kiện thương mại quốc tế Incoterms 2010 và Luật Hối phiếu quốc tế.
• Chủ thể tham gia giao dịch L/C: Người xin mở L/C (Applicant), Người hưởng lợi (Beneficiary), Ngân hàng phát hành (Issuing Bank), Ngân hàng thông báo (Advising Bank), Ngân hàng xác nhận (Confirming Bank), Ngân hàng thanh toán (Paying Bank), Ngân hàng chiết khấu (Negotiating Bank).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập và thống kê số liệu thứ cấp từ Phòng Kế toán và Phòng Kinh doanh của Saigonbank - CN Bình Hòa qua các năm tài chính 2013, 2014, 2015.
• Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh các chỉ tiêu doanh thu, chi phí, lợi nhuận và tốc độ tăng trưởng liên năm, liên quý.
• Phương pháp phân tích quy trình tác nghiệp thực tế (case study) thông qua hồ sơ phát hành L/C hàng nhập của Công ty TNHH A giao dịch nhập khẩu linh kiện từ đối tác Electronics LTD (Ấn Độ).

Nội dung chính theo từng chương

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ

Chương này hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về thanh toán quốc tế:

• Đặc điểm thanh toán quốc tế: Hoạt động gắn liền với trao đổi các đồng tiền tự do chuyển đổi mạnh (USD, EUR, GBP, JPY, AUD); là dịch vụ vô hình tiêu dùng đồng thời; chứa đựng rủi ro pháp lý và kỹ thuật; 72% giao dịch tài chính toàn cầu được thực hiện qua mạng viễn thông tài chính liên ngân hàng quốc tế SWIFT.
• Vai trò của thanh toán quốc tế: Đóng vai trò là cầu nối khép kín chu trình lưu thông hàng hóa quốc tế, thúc đẩy kinh tế đối ngoại; đồng thời giúp ngân hàng thương mại mở rộng quy mô thu nhập, huy động vốn tạm thời từ tiền ký quỹ, thu hút nguồn ngoại tệ và phát triển các nghiệp vụ phái sinh, kinh doanh ngoại hối.
• Bản chất của phương thức tín dụng chứng từ: L/C là một cam kết thanh toán độc lập hoàn toàn với hợp đồng ngoại thương cơ sở. Ngân hàng chỉ làm việc và căn cứ trên chứng từ (documents), không can thiệp hay chịu trách nhiệm đối với tình trạng thực tế của hàng hóa (goods).
• Quy trình luân chuyển chuẩn: Khái quát mô hình luân chuyển chứng từ và dòng tiền gồm 10 bước tác nghiệp chuẩn mực từ khâu ký hợp đồng ngoại thương, mở L/C, giao hàng, xuất trình chứng từ, kiểm tra chứng từ đến khâu thanh toán và nhận hàng.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ ĐỐI VỚI HÀNG NHẬP KHẨU TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN CÔNG THƯƠNG (SAIGONBANK – CN BÌNH HÒA)

Chương 2 tập trung phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh, năng lực thanh toán quốc tế và quy trình nghiệp vụ L/C nhập khẩu tại Saigonbank - CN Bình Hòa:

• Tổng quan về ngân hàng: Saigonbank được thành lập ngày 16/10/1987 với vốn điều lệ ban đầu 650 triệu đồng, đến năm 2013 đạt 3.080 tỷ đồng, mạng lưới gồm 33 chi nhánh, 51 phòng giao dịch, 5 quỹ tiết kiệm và thiết lập quan hệ đại lý với 641 ngân hàng tại 75 quốc gia và vùng lãnh thổ. CN Bình Hòa thành lập theo quyết định điều chỉnh địa điểm từ CN Gò Vấp năm 2007, vận hành với cơ cấu 3 phòng ban chính: Phòng Kho Quỹ, Phòng Kế Toán và Phòng Kinh Doanh.
• Kết quả kinh doanh và thanh toán quốc tế: Hoạt động kinh doanh chung và hoạt động thanh toán quốc tế tại hệ thống Saigonbank và CN Bình Hòa giai đoạn 2013-2015 thể hiện sự biến động về doanh thu và lợi nhuận do các yếu tố thị trường.
• Quy trình tác nghiệp 10 bước tại chi nhánh:
  • Bước 1 (Phát hành L/C): Tiếp nhận hồ sơ (hồ sơ pháp lý, đơn mở L/C, hợp đồng ngoại thương, báo cáo tài chính 2 năm); nhân viên tín dụng lập Tờ trình; nhân viên thanh toán quốc tế soạn điện MT700 trên phần mềm SWIFT; kiểm soát viên và lãnh đạo phòng duyệt trên hệ thống Symbol và SWIFT; trích tài khoản ký quỹ và hạch toán ngoại bảng. Chi nhánh không tự ký phát hành L/C bằng thư mà chuyển về Phòng Tài trợ Thương mại tại Hội sở.
  • Bước 2 & 3: Truyền điện MT700 qua SWIFT tới Ngân hàng Thông báo (Advising Bank) để ngân hàng này gửi bản gốc L/C cho bên xuất khẩu.
  • Bước 4 & 5: Nhà xuất khẩu giao hàng và lập bộ chứng từ xuất trình cho Ngân hàng Thông báo.
  • Bước 6 & 7: Ngân hàng Thông báo chuyển chứng từ sang Saigonbank - CN Bình Hòa. Nhân viên thanh toán kiểm tra chứng từ trong thời hạn 2 ngày làm việc theo tiêu chuẩn UCP 600 và ISBP-681, lập Phiếu kiểm chứng từ. Trường hợp hợp lệ, chi nhánh thực hiện thanh toán L/C trả ngay trong vòng 5 ngày làm việc (hoặc 3 ngày nếu đòi tiền bằng điện), sinh điện MT202 và MT756.
  • Bước 8, 9 & 10: Giao chứng từ cho nhà nhập khẩu sau khi ký quỹ 100% hoặc có phê duyệt tín dụng; ký hậu vận đơn (B/L) cho khách hàng nhận hàng; kiểm tra và đóng dấu xác nhận lên tờ khai hải quan bản chính để lưu hồ sơ.
• Phân tích hồ sơ thực tế: Minh họa chi tiết quy trình xử lý giao dịch phát hành L/C nhập khẩu mặt hàng "Power Capacitors" của Công ty TNHH A mở cho bên thụ hưởng Electronics LTD (Ấn Độ) qua State Bank of India với tổng giá trị L/C 18.317,75 USD (tổng giá trị hóa đơn 24.729,00 USD).
• Đánh giá thực trạng quy trình:
  • Ưu điểm: Quy trình được thiết kế rõ ràng, có sự phân công kiểm soát chéo giữa các bộ phận, rút ngắn thời gian xử lý và giảm thiểu rủi ro vận hành.
  • Hạn chế: Trình độ ngoại ngữ và khả năng cập nhật luật pháp/thông lệ quốc tế của cán bộ còn chưa đồng đều; hạ tầng công nghệ còn tình trạng máy chủ ít, phần mềm đôi khi bị treo khi xử lý báo cáo; công tác tư vấn chuyên sâu cho khách hàng chưa được tách biệt thành bộ phận độc lập; nguồn dự trữ ngoại tệ tại chi nhánh hạn chế dẫn đến thế bị động khi phải mua lại ngoại tệ phục vụ thanh toán; chưa ứng dụng rộng rãi công cụ phái sinh để phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá; mạng lưới ngân hàng đại lý còn khiêm tốn.

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG QUY TRÌNH THANH TOÁN HÀNG NHẬP KHẨU BẰNG PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ

Chương này trình bày các mục đích, căn cứ đề xuất và định hướng nhóm giải pháp xuất phát từ thực trạng tại CN Bình Hòa:

• Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về kỹ năng kiểm tra chứng từ theo UCP 600 và ISBP-681, nâng cao trình độ ngoại ngữ chuyên ngành cho giao dịch viên và thanh toán viên để tăng khả năng giao tiếp và xử lý tranh chấp với ngân hàng nước ngoài.
• Đầu tư và nâng cấp hạ tầng công nghệ: Nâng cấp máy chủ, bảo trì định kỳ hệ thống máy tính và phần mềm nghiệp vụ, tích hợp tự động hóa quy trình giữa phần mềm kế toán nội bộ (Symbol) và hệ thống SWIFT nhằm hạn chế lỗi đường truyền.
• Tăng cường công tác tư vấn và chăm sóc khách hàng: Thiết lập quy trình hỗ trợ doanh nghiệp soạn thảo các điều khoản L/C chặt chẽ ngay từ khâu ký hợp đồng ngoại thương, giảm tỷ lệ sai sót chứng từ khi hàng về cảng.
• Quản trị nguồn vốn ngoại tệ và rủi ro tỷ giá: Xây dựng chính sách cân đối cung cầu ngoại tệ linh hoạt, chủ động nguồn ngoại tệ phục vụ thanh toán; đồng thời nghiên cứu triển khai các công cụ phái sinh tiền tệ (kỳ hạn, hoán đổi) cho khách hàng nhập khẩu.
• Mở rộng mạng lưới ngân hàng đại lý: Tiếp tục phát triển các mối quan hệ đại lý với hệ thống ngân hàng quốc tế để tối ưu hóa chi phí điện phí và rút ngắn thời gian luân chuyển chứng từ.

Kết quả và đóng góp

Tổng hợp dữ liệu tài chính và hoạt động thanh toán quốc tế

Các số liệu tài chính được tổng hợp chi tiết từ báo cáo của Saigonbank và CN Bình Hòa giai đoạn 2013 – 2015:

Bảng số liệu	Chỉ tiêu	Năm 2013	Năm 2014	Năm 2015	So sánh 2014/2013 (+/- %)	So sánh 2015/2014 (+/- %)
Bảng 2.1: Hoạt động kinh doanh chung tại CN Bình Hòa (triệu đồng)	Tổng Doanh thu	63.953	72.728	65.278	+13,72%	-10,24%
	Tổng Chi phí	37.495	55.908	46.361	+49,11%	-17,08%
	Lợi nhuận	26.458	16.820	18.917	-36,42%	+12,47%
Bảng 2.2: Hoạt động TTQT toàn hệ thống Saigonbank (triệu đồng)	Tổng Doanh thu	13.790	14.845	13.055	+7,65%	-12,06%
	Tổng Chi phí	6.599	8.681	6.272	+31,55%	-27,75%
	Lợi nhuận	7.191	6.164	6.783	-14,28%	+10,04%
Bảng 2.3: Hoạt động TTQT tại CN Bình Hòa (triệu đồng)	Tổng Doanh thu	4.463	4.948	4.451	+10,87%	-10,04%
	Tổng Chi phí	2.166	2.760	2.124	+27,42%	-23,04%
	Lợi nhuận	2.297	2.188	2.327	-4,75%	+6,35%

Kết quả chính và đóng góp thực tiễn

• Mô tả chi tiết quy trình tác nghiệp thực tế: Đề tài đã phản ánh đầy đủ quy trình 10 bước vận hành L/C hàng nhập tại Saigonbank - CN Bình Hòa từ lúc nhận đề nghị mở L/C, soạn thảo và phê duyệt điện MT700, kiểm tra bộ chứng từ (thời hạn 2 ngày), trích tiền ký quỹ, ký hậu vận đơn đến lúc phát hành điện thanh toán MT202/MT756.
• Cụ thể hóa bằng tình huống hồ sơ thật: Khóa luận trích xuất minh họa toàn bộ các trường dữ liệu trên mẫu điện MT700 và phiếu kiểm tra chứng từ của một thương vụ nhập khẩu linh kiện điện tử trị giá 18.317,75 USD giữa Công ty TNHH A và đối tác Ấn Độ qua Ngân hàng State Bank of India.
• Nhận diện các điểm nghẽn tác nghiệp: Làm rõ 4 nhóm rào cản thực tế tại cấp chi nhánh: rào cản kỹ thuật máy móc khi xuất báo cáo; áp lực kiêm nhiệm vị trí tư vấn khách hàng của nhân viên thanh toán; sự phụ thuộc vào phê duyệt phát hành L/C bằng thư từ Hội sở; và khó khăn về cân đối nguồn cung ngoại tệ tại chỗ khi thị trường tỷ giá biến động.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Phạm vi dữ liệu thực nghiệm giới hạn tại một đơn vị cơ sở là Chi nhánh Bình Hòa của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương trong chuỗi thời gian 2013 - 2015.
  • Đề tài chỉ tập trung sâu vào chiều nghiệp vụ thanh toán L/C đối với hàng nhập khẩu, chưa phân tích đối sánh chuyên sâu với nghiệp vụ L/C xuất khẩu hoặc các nghiệp vụ tài trợ ngoại thương kết hợp khác như bao thanh toán (factoring) và chiết khấu chứng từ hỗn hợp.
  • Các giải pháp đề xuất tại Chương 3 dừng lại ở mức độ định hướng quản trị thực tiễn cho chi nhánh, chưa lượng hóa bằng các mô hình toán kinh tế hay đo lường hiệu quả định lượng sau triển khai.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi khảo sát so sánh quy trình xử lý L/C hàng nhập khẩu giữa nhiều chi nhánh trong cùng hệ thống ngân hàng hoặc giữa các ngân hàng thương mại cổ phần khác nhau.
  • Nghiên cứu ứng dụng các công cụ tài chính phái sinh nhằm phòng vệ rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp nhập khẩu thanh toán bằng L/C trả chậm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật đối với các đối tượng cụ thể:

• Sinh viên chuyên ngành Quản trị Ngoại thương, Kinh doanh Quốc tế và Tài chính - Ngân hàng: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tế về quy trình luân chuyển chứng từ L/C, cách thức soạn thảo điện chuẩn SWIFT (MT700, MT750, MT202, MT756) và phương pháp đối chiếu bộ chứng từ hàng nhập khẩu theo tập quán quốc tế (UCP 600, ISBP-681).
• Cán bộ thanh toán quốc tế và tín dụng tại ngân hàng thương mại: Tham khảo hệ thống bảng biểu kiểm tra hồ sơ, quy trình phê duyệt phân quyền giữa nhân viên thanh toán, kiểm soát viên và lãnh đạo phòng trên hệ thống core banking.
• Doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu: Giúp các nhà nhập khẩu nắm rõ các yêu cầu về hồ sơ pháp lý, mức ký quỹ, quy trình xử lý bất hợp lệ chứng từ và thủ tục ký hậu nhận hàng tại ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng các văn bản pháp lý và tập quán quốc tế nào làm căn cứ đối chiếu nghiệp vụ L/C? Tác giả dẫn chiếu 4 văn bản chuẩn mực của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC): UCP 600 (Quy tắc thực hành thống nhất về tín dụng chứng từ), URR 725 (Quy tắc hoàn trả tiền giữa các ngân hàng), eUCP bản 1.1 (Quy tắc bổ sung về chứng từ điện tử) và ISBP-681 (Tập quán ngân hàng tiêu chuẩn quốc tế về kiểm tra chứng từ gồm 185 điều), kết hợp Incoterms 2010 và Luật Hối phiếu.

2. Kết quả hoạt động thanh toán quốc tế tại Saigonbank - CN Bình Hòa giai đoạn 2013 – 2015 diễn biến ra sao? Doanh thu hoạt động thanh toán quốc tế tại chi nhánh năm 2013 đạt 4.463 triệu đồng; năm 2014 tăng lên 4.948 triệu đồng (+10,87%); năm 2015 giảm còn 4.451 triệu đồng (-10,04%). Lợi nhuận từ hoạt động này năm 2013 đạt 2.297 triệu đồng; năm 2014 đạt 2.188 triệu đồng; và năm 2015 tăng lên 2.327 triệu đồng (+6,35% so với 2014).

3. Hồ sơ thực tế phân tích tại Chương 2 có những thông số giao dịch cụ thể nào? Hồ sơ là giao dịch phát hành L/C của Công ty TNHH A (Việt Nam) nhập khẩu mặt hàng linh kiện "Power Capacitors" từ người thụ hưởng Electronics LTD (Hyderabad, Ấn Độ) qua Ngân hàng Thông báo State Bank of India (mã Swift: SBININBB144). Giá trị L/C là 18.317,75 USD (tổng hóa đơn 24.729,00 USD); không cho phép giao hàng từng phần; cảng bốc tại Ấn Độ và cảng dỡ tại TP. Hồ Chí Minh.

4. Thời gian kiểm tra chứng từ và thanh toán L/C trả ngay tại Saigonbank - CN Bình Hòa được quy định như thế nào? Thời gian kiểm tra tính hợp lệ của bộ chứng từ được thực hiện trong vòng 2 ngày làm việc kể từ khi nhận chứng từ. Thời hạn thanh toán đối với chứng từ phù hợp là trong vòng 5 ngày làm việc; đối với trường hợp L/C cho phép đòi tiền bằng điện, thời hạn thanh toán là trong vòng 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận điện đòi tiền.

5. Tại sao Saigonbank - CN Bình Hòa không trực tiếp phát hành thư tín dụng bằng thư? Theo quy định nghiệp vụ của Saigonbank, chi nhánh chỉ trực tiếp soạn thảo và phát hành L/C qua hệ thống điện SWIFT (MT700). Đối với các yêu cầu phát hành L/C bằng thư, chi nhánh phải lập hồ sơ chuyển về Phòng Tài trợ Thương mại tại Hội sở để trình Ban Tổng Giám đốc ký duyệt phát hành theo mẫu chữ ký ủy quyền gửi ngân hàng đại lý.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Quân Trường đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về thanh toán quốc tế và phân tích chi tiết quy trình 10 bước thực hiện phương thức tín dụng chứng từ đối với hàng nhập khẩu tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Công Thương - Chi nhánh Bình Hòa. Thông qua chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2013 - 2015 và hồ sơ giao dịch điển hình, tác giả đã chỉ rõ các ưu điểm trong kiểm soát nghiệp vụ cũng như những rào cản về hạ tầng công nghệ, năng lực ngoại ngữ và quản trị tỷ giá tại chi nhánh. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng sát với thực tiễn tác nghiệp, đóng góp tài liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu học thuật và thực hành ngoại thương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN TÍN DỤNG CHỨNG TỪ 1.1 TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ 1.1 Khái niệm Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ tiền tệ, phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức hay cá nhân nước này với các tổ chức hay cá nhân nước khác, hoặc giữa một quốc gia với một tổ chức quốc tế, thường được thông qua quan hệ giữa các Ngân hàng của các nước có liên quan.2 Đặc điểm  Thanh toán quốc tế thường gắn với việc trao đổi giữa đồng tiền của nước này sang đồng tiền của nước khác. Các đồng tiền được sử dụng trong thanh toán quốc tế thường là các loại ngoại tệ mạnh có khả năng tự do chuyển đổi như đồng dollar Mỹ (USD), đồng Euro (EUR), đồng bảng Anh (GBP), đồng Yên Nhật (JPY), đồng dollar Úc (AUD). Trong đó đồng dollar Mỹ và Euro vẫn giữ vai trò chủ đạo trong thanh toán quốc tế bởi sự nhanh chóng và tiện lợi trong việc thực hiện các giao dịch.  Hoạt động thanh toán quốc tế là một loại dịch vụ mà Ngân hàng cung ứng cho khách hàng.

Đây là dịch vụ mang tính chất vô hình, quá trình cung ứng và tiêu dùng dịch vụ xảy ra đồng thời và là dịch vụ không thể lưu trữ được.  Hoạt động thanh toán quốc tế chứa nhiều rủi ro tìm ẩn: như không gian và thời gian thanh toán tương đối dài. Cơ sở vật chất và khoa học kỹ thuật phục vụ thanh toán quốc tế của các quốc gia không đồng đều. Môi trường pháp lý quốc tế của thanh toán quốc tế chưa đồng bộ, các tập quán quốc tế của phòng thương mại quốc tế ICC (The International Chamber of Commerce) ban hành tương đối đầy đủ, nhưng còn nhiều bất cập trong vận dụng.

Trình độ nguồn nhân lực tham gia thanh toán quốc tế của các quốc gia chênh lệch rất lớn. Có thể coi đó là nguyên nhân phát sinh rủi ro trong thanh toán quốc tế hiện nay.  Hệ thống thanh toán quốc tế ngày càng phát triển. Hiện nay phần lớn việc chi trả trong thanh toán quốc tế được thực hiện thông qua hệ thống SWIFT (Society for Worldwide Interbank and Finacial Telecommunication - Hội viễn thông tài chính liên ngân hàng toàn cầu).

Theo thống kê của tổ chức này thì có tới 72% các giao dịch tài chính tiền tệ quốc tế hàng ngày được thực hiện qua 5 SWIFT. Phần còn lại được thực hiện thông qua con đường điện tín, bưu điện dưới hình thức ủy nhiệm thu, chi hộ lẫn nhau giữa các ngân hàng. Tỉ lệ trả bằng tiền mặt trong thanh toán quốc tế chiếm một phần không đáng kể.3 Vai trò của thanh toán quốc tế 1.1 Đối với hoạt động kinh tế đối ngoại Thanh toán quốc tế là khâu then chốt, khâu cuối cùng để khép kín một chu trình mua bán hàng hoá hoặc trao đổi dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau trên toàn Thế giới. TTQT là cầu nối trong mối quan hệ kinh tế đối ngoại, thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển.

Có thể nói nếu không có hoạt động TTQT thì không có hoạt động kinh tế đối ngoại. Vì vậy, việc tổ chức TTQT được tiến hành nhanh chóng, chính xác sẽ làm cho các nhà sản xuất yên tâm và đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu của mình, nhờ đó thúc đẩy hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển, đặc biệt là hoạt động ngoại thương. Đồng thời, hoạt động TTQT góp phần hạn chế rủi ro trong quá trình thực hiện hợp đồng ngoại thương. Vì thế, có thể nói rằng kinh tế đối ngoại có mở rộng được hay không một phần nhờ vào hoạt động TTQT có tốt hay không.

TTQT tốt sẽ đẩy mạnh hoạt động XNK, qua đó phát triển sản xuất trong nước, khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa.2 Đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Đối với hoạt động của ngân hàng, việc hoàn thiện và phát triển hoạt động TTQT mà nhất là hình thức tín dụng chứng từ có vị trí đặc biệt quan trọng. Nó không chỉ thuần tuý là dịch vụ mà còn được coi là một hoạt động không thể thiếu trong hoạt động kinh doanh của NHTM.  Trước hết, hoạt động TTQT giúp ngân hàng thu hút thêm được khách hàng có nhu cầu giao dịch quốc tế. Trên cơ sở đó, ngân hàng phát triển thêm quy mô, tăng thêm nguồn thu nhập, tăng khả năng cạnh tranh trong cơ chế thị trường.

 Thứ hai, thông qua hoạt động TTQT, ngân hàng có thể đẩy mạnh hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu cũng như tăng được nguồn vốn huy động tạm thời do quản lý được nguồn vốn nhàn rỗi của các tổ chức, cá nhân có quan hệ TTQT với ngân hàng. 6  Thứ ba, TTQT sẽ giúp ngân hàng thu được một nguồn ngoại tệ lớn từ đó tạo tiền đề cho ngân hàng có thể phát triển tốt các nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối, bảo lãnh và nghiệp vụ ngân hàng quốc tế khác.  Thứ tư, hoạt động TTQT giúp ngân hàng tăng tính thanh khoản thông qua lượng tiền ký quỹ.  Ngoài ra, hoạt động TTQT còn giúp ngân hàng đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng trên cơ sở nâng cao uy tín của ngân hàng.

Tóm lại, trong xu thế ngày nay hoạt động TTQT có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động ngân hàng nói riêng và hoạt động kinh tế đối ngoại nói chung. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng để có biện pháp thực hiện nghiệp vụ TTQT có ý nghĩa hết sức quan trọng, nhằm phục vụ tốt hơn cho công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đổi mới nền kinh tế đất nước.4 Các phương thức thanh toán 1.1 Phương thức chuyển tiền Chuyển tiền là phương thức thanh toán trong đó khách hàng (người chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng chuyển một số tiền nhất định cho người thụ hưởng ở một địa điểm nhất định. Có hai hình thức chuyển tiền:  Chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer - T/T)  Chuyển tiền bằng thư (Mail Transfer - M/T) Hai cách chuyển tiền trên chỉ khác nhau ở chỗ là: chuyển tiền bằng điện nhanh hơn chuyển tiền bằng thư, nhưng chi phí chuyển tiền bằng điện cao hơn. Ưu điểm: Thủ tục đơn giản, không có chứng từ phức tạp, rườm rà, người mua và người bán không phải tiến hành thanh toán trực tiếp với nhau.

Nhược điểm: Độ an toàn trong thanh toán không cao, không đảm bảo quyền lợi cho người bán, hàng đã chuyển nhưng việc trả tiền phụ thuộc vào thiện chí của người mua. Trong trường hợp người mua chuyển tiền trước khi giao hàng mà vì một lý do nào đó, việc giao hàng của người bán chậm trễ, hoặc không đúng theo yêu cầu thì người mua sẽ ứ đọng vốn. Trường hợp áp dụng: phương thức này chủ yếu để thanh toán phi mậu dịch, các chi phí liên quan đến trả nợ, bồi thường, còn nếu áp dụng trong thanh toán xuất nhập khẩu thì chủ yếu đối với khách hàng quen biết, có tín nhiệm cao.2 Phương Thức Nhờ thu Là phương thức thanh toán trong đó người xuất khẩu sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ cho người nhập khẩu thì uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ số tiền ở người nhập khẩu trên cơ sở hối phiếu và chứng từ do người xuất khẩu lập ra. Nhờ thu trơn (clean collection): người xuất khẩu sau khi xuất chuyển hàng hoá, lập các chứng từ hàng hoá gửi trực tiếp cho người nhập khẩu (không qua ngân hàng), đồng thời uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền trên cơ sở hối phiếu do mình lập ra.

Ưu điểm: thanh toán tương đối nhanh, thực hiện đơn giản Nhược điểm: là không đảm bảo quyền lợi cho người bán vì việc nhận hàng của người mua hoàn toàn tách rời khỏi khâu thanh toán, do đó người mua có thể nhận hàng mà không trả tiền hay trả tiền chậm. Đối với người mua áp dụng phương thức này cũng có bất lợi vì nếu hối phiếu đến sớm hơn chứng từ thì người mua phải trả tiền ngay trong khi không biết việc giao hàng của người bán có đúng theo hợp đồng hay không. Trường hợp áp dụng: với phương pháp này, tính an toàn đối với cả người xuất khẩu và nhập khẩu đều thấp, tốc độ thanh toán chậm. Do vậy, nó ít được sử dụng trong thanh toán quốc tế, có chăng chỉ là thanh toán các chi phí vận tải, bảo hiểm, hoa hồng, lợi tức.

hoặc khi hai bên mua và bán tin cậy lẫn nhau hoặc hai bên cùng nội bộ công ty với nhau (công ty mẹ và công ty con). Nhờ thu chứng từ (documentary collection): là phương thức trong đó người xuất khẩu ủy thác cho ngân hàng thu hộ tiền ở người nhập khẩu, không những chỉ căn cứ vào hối phiếu mà còn căn cứ vào bộ chứng từ hàng hoá, gửi kèm theo với điều kiện là người nhập khẩu trả tiền hoặc chấp nhận hối phiếu có kỳ hạn, thì ngân hàng mới trao bộ chứng từ hàng hoá để đi nhận hàng. Tùy theo thời hạn trả tiền, nhờ thu chứng từ được chia thành hai loại:  Nhờ thu trả tiền đổi chứng từ (Documents Against Payment - D/P): Được sử dụng trong trường hợp mua bán trả tiền ngay.  Nhờ thu chấp nhận đổi chứng từ (Documents Against Acceptance - D/A): Áp dụng trong trường hợp nhờ thu trả sau.

Ưu điểm: phương thức này đảm bảo hơn vì ngân hàng thay mặt người bán khống 8 chế chứng từ. Nhược điểm:  Đối với D/P người nhập khẩu phải trả tiền khi nhận được bộ chứng từ hàng hóa mà không được kiểm tra hàng hóa trước. Vì vậy, người mua gặp rủi ro trong trường hợp hàng hoá không giao đúng như mô tả chứng từ hoặc không đúng trong hợp đồng. Còn về phía nhà xuất khẩu thì phải rất tin tưởng vào khả năng và thiện chí thanh toán của bạn hàng nước ngoài vì các ngân hàng tham gia hoàn toàn không chịu trách nhiệm thanh toán.

Nếu người mua từ chối bộ chứng từ thì người xuất khẩu phải chịu hết tất cả chi phí chuyên chở hàng hoá và cả mọi rủi ro trên đường vận chuyển.  Đối với D/A thì người xuất khẩu chịu rủi ro nhiều hơn so với nhờ thu D/P vì khi đến hạn trả tiền của hối phiếu, người mua có thể không trả tiền vì một lý do nào đó trong khi đã nhận hàng. Thời gian thanh toán bị kéo dài do phải phụ thuộc vào thời gian chứng từ luân chuyển từ ngân hàng bên xuất khẩu đến ngân hàng bên nhập khẩu nên người xuất khẩu phải mất khá lâu mới thu được tiền còn người nhập khẩu thì có lợi hơn.