Lêi më ®Çu CNH-H§H lµ quy luËt tÊt yÕu ®èi víi bÊt kú quèc gia nµo muèn ®¹t ®îc sù ph¸t triÓn vÒ mäi mÆt trong ®êi sèng kinh tÕ- x· héi. ViÖt nam muèn ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ cña m×nh th× còng kh«ng n»m ngoµi quy luËt nµy. Tuy nhiªn, ®Ó chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo híng CNH-H§H cÇn rÊt nhiÒu vèn, ®Æc biÖt lµ vèn trung-dµi h¹n phôc vô nhu cÇu x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, ®æi míi c«ng nghÖ, trang thiÕt bÞ tiÕn tiÕn, ®ång thêi n©ng cÊp , më réng quy m« s¶n xuÊt kinh doanh ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, tõ ®ã t¹o ®µ cho sù ph¸t triÓn. HiÖn nay ë níc ta, nguån cung cÊp vèn cho nÒn kinh tÕ chñ yÕu vÉn lµ hÖ thèng c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i ( trong ®ã tËp trung vµo bèn ng©n hµng th¬ng m¹i quèc doanh lín nhÊt ë ViÖt nam), th«ng qua c¸c ho¹t ®éng tÝn dông cña m×nh.
§©y còng lµ ho¹t ®éng c¬ b¶n cña ng©n hµng th¬ng m¹i. ThiÕu tÝn dông, ng©n hµng th¬ng m¹i kh«ng thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®îc. Riªng ®èi víi tÝn dông trung-dµi h¹n, ®©y lµ mét lo¹i h×nh ph¸t huy ®îc thÕ m¹nh cña ng©n hµng trong viÖc huy ®éng vèn vµ chuyÓn ho¸ kú h¹n ®ång thêi còng ®¸p øng ®îc nhu cÇu vèn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt níc. Ng©n hµng §T & PTVN lµ mét trong 4 ng©n hµng th- ¬ng m¹i quèc doanh lín nhÊt ViÖt Nam, tiÒn th©n lµ ng©n hµng KiÕn thiÕt ViÖt nam ®îc thµnh lËp ngµy 26/04/1957 1 víi chøc n¨ng lµ ng©n hµng phôc vô ®Çu t- ph¸t triÓn.
§Õn n¨m 1995 ng©n hµng ®· thùc sù ho¹t ®éng nh mét ng©n hµng th¬ng m¹i. Tr¶i qua gÇn nöa thÕ kû x©y dùng vµ trëng thµnh g¾n liÒnvíi nh÷ng diÔn biÕn th¨ng trÇm cña nÒn kinh tÕ, ng©n hµng §T&PTVN vÉn lu«n kh¼ng ®Þnh lµ mét ng©n hµng chñ lùc trong lÜnh vùc ®Çu t - ph¸t triÓn. Ho¹t ®éng tÝn dông, trong ®ã chñ yÕu lµ tÝn dông trung-dµi h¹n cña ng©n hµng ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo qu¸ tr×nh CNH-H§H ®Êt níc vµ ®em l¹i nguån thu chñ yÕu cho ng©n hµng. Tuy nhiªn, còng nh c¸c ng©n hµng kh¸c trong cïng hÖ thèng, ho¹t ®éng tÝn dông trung-dµi h¹n cña ng©n hµng vÉn cha ®¹t ®îc hiÖu qu¶ nh mong muèn, thÓ hiÖn ë quy m« tÝn dông cha t¬ng xøng víi tiÒm n¨ng, cha ®¸p øng ®- îc nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ.
ChÊt lîng tÝn dông trung-dµi h¹n cßn thÊp, lu«n tiÒm Èn rñi ro. ChÝnh v× vËy, viÖc më réng vµ n©ng cao chÊt lîng tÝn dông trung-dµi h¹n lu«n gi÷ mét vÞ trÝ chiÕn lîc trong kÕ ho¹ch ph¸t triÓn cña ng©n hµng §T&PTVN nãi riªng vµ c¸c ng©n hµng th¬ng m¹i kh¸c trong cïng hÖ thèng ng©n hµng. NhËn thøc ®îc tÇm quan träng cña tÝn dông trung-dµi h¹n ®èi víi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ng©n hµng còng nh cña nÒn kinh tÕ, nªn trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i ng©n hµng §T&PTVN em ®· chän ®Ò tµi “ Gi¶i ph¸p n©ng cao chÊt lîng tÝn dông trung-dµi h¹n t¹i ng©n hµng §T&PTVN” lµm chuyªn ®Ò tèt nghhiÖp cña m×nh. 2 Do tr×nh ®é cßn h¹n chÕ, thêi gian thùc tËp cã h¹n, kinh nghiÖm thùc tÕ kh«ng nhiÒu nªn bµi viÕt ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái thiÕu sãt.
Em rÊt mong nhËn ®îc sù chØ b¶o, gãp ý cña c¸c thÇy c« cïng c¸c c« chó , c¸c anh chÞ ®ang c«ng t¸c t¹i Phßng tÝn dông ng©n hµng §T&PTVN ®Ó bµi viÕt ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o- TiÕn sÜ §µo Hïng ®· tËn t×nh híng dÉn em trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ®Ò tµi nµy. Em còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c c«, chó, c¸c anh, c¸c chÞ c¸n bé Phßng tÝn dông ng©n hµng §T&PTVN ®· nhiÖt t×nh gióp ®ì em trong thêi gian thùc tËp t¹i ®©y. Hµ néi, th¸ng 5- 2007 Ch¬ng I TÝn dông vµ chÊt lîng tÝn dông trung - dµi h¹n I.
Tæng quan Ng©n hµng th¬ng m¹i 1. Kh¸i niÖm Ng©n hµng th¬ng m¹i Tõ l©u, ë hÇu hÕt c¸c níc cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, Ng©n hµng th¬ng m¹i lµ mét ®Þnh chÕ tµi chÝnh quen thuéc trong ®êi sèng kinh tÕ. Tuy nhiªn, kh«ng ph¶i bçng dng Ng©n hµng th¬ng m¹i xuÊt hiÖn trong nÒn kinh tÕ. Ng©n hµng ®· ®i tõng bíc h×nh thµnh cùc k× th« s¬ vµ 3 chÝnh nhu cÇu ph¸t triÓn cña x· héi vµ nÒn kinh tÕ ®· lµ t¸c nh©n thóc ®Èy ho¹t ®éng ng©n hµng kh«ng ngõng ®- îc c¶i thiÖn, n©ng cao c¶ vÒ thùc hµnh lÉn lý thuyÕt ®Ó cã ®îc nh ngµy h«m nay.
Ng©n hµng th¬ng m¹i lµ mét trong nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp l©u ®êi nhÊt. Nã ®îc h×nh thµnh tõ nh÷ng th¬ng nh©n lµm nghÒ kinh doanh tiÒn tÖ , vµ víi tÝnh chÊt v« danh cña ®ång tiÒn khiÕn cho nh÷ng ngêi kinh doanh tiÒn tÖ cã thÓ tõ viÖc gi÷ hé tiÒn (vµng) sang ®æi hé tiÒn ,vËn chuyÓn hé tiÒn vµ dÇn dÇn tiÕn hµnh cho vay lÊy l·i. Lóc nµy, viÖc gi÷ hé tiÒn thu lÖ phÝ chuyÓn sang ho¹t ®éng huy ®éng vèn ph¶i tr¶ l·i ®Ó khuyÕn khÝch, ®éng viªn sè vèn tiÒn tÖ t¹m thêi nhµn rçi tiÒm tµng trong x· héi. §ång thêi, hä tiÕn hµnh ho¹t ®éng thanh to¸n hé kh¸ch.
Khi c¶ ba nghiÖp vô nî (huy ®éng vèn), nghiÖp vô cã (cho vay) vµ nghiÖp vô trung gian (thanh to¸n) ®îc h×nh thµnh th× lóc ®ã Ng©n hµng thùc thô ®· xuÊt hiÖn. Ng©n hµng th¬ng m¹i ViÖt nam ra ®êi sau khi nghÞ ®Þnh 53/H§BT (nay lµ Thñ tíng chÝnh phñ) ngµy 26/3/1988 vÒ tæ chøc bé m¸y ng©n hµng nhµ níc, chia hÖ thèng ng©n hµng Nhµ níc lµm hai cÊp: Ng©n hµng Nhµ níc ë Trung ¬ng cïng c¸c chi nh¸nh ë ®Þa ph¬ng vµ Ng©n hµng th¬ng m¹i quèc doanh. Ng©n hµng Nhµ níc thùc hiÖn qu¶n lý Nhµ níc toµn bé hÖ thèng tiÒn tÖ, tÝn dông ng©n hµng víi môc tiªu æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn. Ng©n hµng th¬ng m¹i thùc hiÖn chøc n¨ng kinh doanh tiÒn tÖ 4 vµ c¸c dÞch vô ng©n hµng kh¸c, phôc vô nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ vµ c¸c lîi Ých cña chÝnh ng©n hµng.
Ng©n hµng th¬ng m¹i theo LuËt tæ chøc tÝn dông ®îc ®Þnh nghÜa “ Ng©n hµng th¬ng m¹i lµ mét tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ mµ ho¹t ®éng chñ yÕu vµ thêng xuyªn lµ nhËn tiÒn göi cña kh¸ch hµng víi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, thùc hiÖn nghiÖp vô chiÕt khÊu vµ lµm ph¬ng tiÖn thanh to¸n”. C¸c ho¹t ®éng chñ yÕu cña Ng©n hµng th¬ng m¹i Theo ®Þnh nghÜa Ng©n hµng th¬ng m¹i nãi trªn th× ho¹t ®éng Ng©n hµng tËp trung chñ yÕu vµo nghiÖp vô nhËn tiÒn göi vµ cho vay. Trong xu thÕ hiÖn nay, c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i ho¹t ®éng theo lo¹i h×nh Ng©n hµng th- ¬ng m¹i ®a n¨ng th× ho¹t ®éng cña nã tËp trung vµo ba nghiÖp vô: nghiÖp vô huy ®éng vèn, nghiÖp vô cho vay vµ ®Çu t, nghiÖp vô trung gian. NghiÖp vô huy ®éng vèn §©y lµ nghiÖp vô ®Æc trng trong qu¸ tr×nh kinh doanh cña Ng©n hµng th¬ng m¹i, lµ nghiÖp vô khëi ®Çu t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ho¹t ®éng cña Ng©n hµng.
VÒ sau, khi Ng©n hµng th¬ng m¹i ®· h×nh thµnh æn ®Þnh, c¸c nghiÖp vô cña nã ®îc xen kÏ lÉn nhau trong suèt qu¸ tr×nh ho¹t ®éng. Mét trong nh÷ng h×nh thøc huy ®éng vèn truyÒn thèng cña Ng©n 5 hµng lµ : NhËn tiÒn göi. LuËt c¸c tæ chøc tÝn dông quy ®Þnh: Ng©n hµng ®- îc nhËn tiÒn göi cña tæ chøc, c¸c nh©n vµ c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c díi c¸c h×nh thøc tiÒn göi kh«ng kú h¹n, tiÒn göi cã kú h¹n vµ c¸c lo¹i tiÒn göi kh¸c. Trong ®ã, tiÒn göi thanh to¸n kh«ng kú h¹n ®îc c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ký th¸c qua ng©n hµng ®Ó thùc hiÖn c¸c kho¶n chi tr¶.
§©y lµ kho¶n tiÒn phôc vô cho nhu cÇu thanh to¸n, nã ®îc rót ra vµ sö dông thanh to¸n bÊt cø lóc nµo doanh nghiÖp cÇn, do vËy tÝnh æn ®Þnh kh«ng cao. TiÒn göi cã kú h¹n lµ lo¹i tiÒn göi ®îc uû th¸c vµo ng©n hµng trªn c¬ së cã sù tho¶ thuËn thêi gian rót tiÒn gi÷a kh¸ch hµng vµ ng©n hµng, nªn lo¹i tiÒn göi nµy cã tÝnh chÊt æn ®Þnh, ®îc c¸c ng©n hµng chó träng huy ®éng b»ng c¸c biÖn ph¸p nh l·i suÊt hÊp dÉn, thêi h¹n ®a d¹ng phï hîp. TiÒn göi tiÕt kiÖm lµ kho¶n ®Ó dµnh cña c¸ nh©n göi vµo ng©n hµng nh»m hëng l·i theo ®Þnh kú, ngêi göi kh«ng ®îc sö dông sè tiÒn lµm c«ng cô thanh to¸n ®Ó chi tr¶ cho ngêi b¸n. Ngoµi h×nh thøc huy ®éng tiÒn göi, ng©n hµng cßn huy ®éng b»ng c¸ch ph¸t hµnh giÊy tê cã gi¸.
Khi Thèng ®èc Ng©n hµng Nhµ níc chÊp thuËn, tæ chøc tÝn dông ®îc ph¸t hµnh chøng chØ tiÒn göi, tr¸i phiÕu vµ giÊy tê cã gi¸ kh¸c ®Ó huy ®éng vèn cña tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi níc. 6 Song ®Ó thùc hiÖn ®îc c¸c nghiªp vô huy ®éng vèn nãi trªn, b¶n th©n ng©n hµng ph¶i cã mét sè vèn nhÊt ®Þnh bao gåm vèn ph¸p ®Þnh, c¸c quü dù tr÷, lîi nhuËn ®Ó l¹i, c¸c quü kh¸c.gäi chung lµ vèn tù cã cña ng©n hµng. XÐt vÒ ®Æc ®iÓm,vèn tù cã cña ng©n hµng chiÕm mét tû träng nhá trong tæng nguån vèn ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng, nhng l¹i lµ nguån vèn rÊt quan träng v× nã cho thÊy thùc lùc, quy m« cña ng©n hµng vµ v× nã lµ c¬ së ®Ó thu hót c¸c nguån vèn kh¸c,lµ vèn khëi ®Çu t¹o uy tÝn cña ng©n hµng ®èi víi kh¸ch hµng.Theo ®µ ph¸t triÓn, vèn nµy sÏ gia t¨ng vÒ sè lîng tuyÖt ®èi, song nã vÉn lu«n lu«n chiÕm tû träng nhá trong kÕt cÊu nguån vèn. Sau khi ®· sö dông hÕt vèn, nhng vÉn cha ®¸p øng ®îc nhu cÇu vay vèn cña kh¸ch hµng hoÆc ph¶i ®¸p øng nhu cÇu thanh to¸n vµ chi tr¶ cña kh¸ch hµng, c¸c NHTM cã thÓ vay ë Ng©n hµng trung ¬ng, ë c¸c ng©n hµng kh¸c, vay ë thÞ trêng tiÒn tÖ, vay c¸c tæ chøc níc ngoµi.
Vèn ®i vay chØ chiÕm mét tû träng cã thÓ chÊp nhËn ®îc trong kÕt cÊu nguån vèn, nhng nã rÊt cÇn thiÕt vµ cã vÞ trÝ quan träng ®Ó ®¶m b¶o cho ng©n hµng ho¹t ®éng kinh doanh mét c¸ch b×nh thêng. Vay vèn gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông C¸c tæ chøc tÝn dông ®îc vay vèn cña nhau vµ cña tæ chøc tÝn dông níc ngoµi. 7 Vay vèn cña Ng©n hµng Nhµ níc Tæ chøc tÝn dông lµ ng©n hµng ®îc vay vèn ng¾n h¹n cña Ng©n hµng nhµ níc díi h×nh thøc t¸i cÊp vèn. Huy ®éng c¸c nguån vèn kh¸c nhau trong x· héi ®Ó ho¹t ®éng lµ lÏ sèng quan träng nhÊt cña c¸c Ng©n hµng th¬ng m¹i.
NghiÖp vô sö dông vèn Huy ®éng ®îc vèn råi, Ng©n hµng th¬ng m¹i ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó hiÖu qu¶ ho¸ nh÷ng nguån tµi s¶n nµy.