MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế phát triển mạnh của các hoạt động cung cấp dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng đa dạng của dân cư và trước sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, viễn thông ngày nay, phát triển các dịch vụ NHBL được coi là một trọng tâm hoạt động của nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) trên thế giới cũng như ở nước ta. Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Hà Nam là Chi nhánh cấp 1 của hệ thống BIDV đã từng bước chuyển sang hoạt động theo mô hình ngân hàng bán lẻ để khai thác đối tượng khách hàng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN). Để thực hiện định hướng phát triển mới, Chi nhánh đã triển khai cung cấp nhiều sản phẩm dịch vụ đa dạng dành cho khách hàng cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, đặc biệt là nhiều sản phẩm dịch vụ gắn với nền tảng công nghệ thông tin di động và viễn thông, bên cạnh những sản phẩm truyền thống dành cho các khách hàng lớn là các tổng công ty, tập đoàn nhà nước trên địa bàn.
Việc đẩy mạnh phát triển các dịch vụ ngân hàng bán lẻ thời gian qua đã mang lại nhiều tác động tích cực đến kết quả kinh doanh chung của Chi nhánh thể hiện ở các chỉ tiêu như doanh thu dịch vụ, lợi nhuận, thị phần dịch vụ trong so sánh với nhiều ngân hàng thương mại khác trên địa bàn hoạt động. Tuy vậy, việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng bán lẻ của Chi nhánh cũng bộc lộ nhiều mặt hạn chế ở một số mặt hoạt động cụ thể như tín dụng bán lẻ, các dịch vụ thẻ… Những hạn chế này có nhiều nguyên nhân mà chủ yếu là các nguyên nhân từ phía Chi nhánh, điển hình là các vấn đề liên quan đến tổ chức bộ máy phục vụ hoạt động bán lẻ, sự thiếu chuyên nghiệp trong nghiệp vụ bán lẻ và nhiều nguyên nhân khác. Chính vì vậy, việc đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động cung cấp các dịch ngân hàng bán lẻ, tổng kết những mặt được, những hạn chế, chỉ rõ những nguyên nhân để làm cơ sở đề ra những giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Chi nhánh trong thời gian tới đây là một trong những vấn đề hết sức cấp thiết. Và đây cũng là lí do học viên chọn đề tài nghiên cứu:“Phát triểndịch vụ ngân hàng bán lẻ tại 2 Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Nam”làm nội dung của luận văn tốt nghiệp với mong muốn đóng góp vào hoạt động thực tiễn của đơn vị mình đang công tác.
Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đề đề tàiluận văn Thời gian qua đã có nhiều tác giả có những công trình nghiên cứu về dịch vụ NHBL của các NHTM ở Việt Nam trên những khía cạnh khác nhau. Trên phương diện lý thuyết, tác giả Đỗ Văn Tính (2014) đã tổng hợp các nghiên cứu lý thuyết về dịch vụ bán lẻ của ngân hàng nói chung. Tác giả Trịnh Minh Thảo (2015) với công trình Mô hình bán hàng tổng lực từ nghiên cứu các vấn đề lý luận, đặc biệt những vấn đề cốt lõi của hoạt động cung cấp dịch vụ - hoạt động bán hàng của NHTM và đưa ra những giải pháp cho các NHTM để đẩy mạnh phát triển dịch vụ NHBL. Nghiên cứu thực tiễn về dịch vụ NHBL tại các NHTM Việt Namthì đã có rất nhiều công trình được công bố, nhất là trong xu thế nhiều NHTM Việt Nam chuyển sang hoạt động theo mô hình NHBL.
Nghiên cứu về dịch vụ NHBL nói chung có một số công trình tiêu biểu của các tác giả Văn Tạo (2009), Lê Xuân Nghĩa (2006)… và đặc biệt là luận án tiến sỹ kinh tế của Vũ Thị Ngọc Dung (2009). Nghiên cứu về dịch vụ NHBL ở một NHTM cụ thể như với Ngân hàng thương mại cổ phần kỹ thương Việt Nam có công trình của Phạm Thị Bích Ngọc (2007), với Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam có luận án tiến sỹ kinh tế của Đào Lê Kiều Oanh (2012); với Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam có các công trình của Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam (2003), Trần Thị Lan Phương (2006), Võ Thị Hồng Hiền (2011); với Ngân hàng TMCP xuất nhập khẩu Việt Nam có công trình của Trần Thị Trâm Anh (2011); với Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam có công trình nghiên cứu của Vũ Thị Hồng Anh (2011)… và rất nhiều luận văn cao học, luận án tiến sỹ đi sâu nghiên cứu về dịch vụ NHBL tại một chi nhánh của NHTM ở các địa phương khác nhau. Nói chung, các công trình nghiên cứu đều bàn luận các vấn đề lý luận về dịch vụ NHBL (khái niệm, đặc điểm, phân loại các loại hình dịch vụ NHBL…) và về cơ bản đều có những thống nhất chung, đồng thời các công trình này 3 cũng đã phân tích thực trạng hoạt động cung cấp dịch vụ NHBL tại các NHTM ở Việt Nam ở những khía cạnh sản phẩm dịch vụ, tăng trưởng doanh số, lợi nhuận… và đưa ra những nhận định đánh giá về sự vận động, phát triển của dịch vụ NHBL tại các NHTM Việt Nam từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp để thúc đẩy mở rộng, phát triển các dịch vụ NHBL. Các công trình nghiên cứu này đều sử dụng các phương pháp truyền thống là phân tích, tổng hợp, thống kê mô tả, thống kê so sánh và một vài phương pháp phân tích kinh tế khác.
Cũng có nhiều công trình đi sâu nghiên cứu một hay một vài dịch vụ vụ thể của NHTM như vấn đề về cho vay tiêu dùng, về hoạt động huy động vốn, về các hoạt động thu phí dịch vụ… nói chung cũng như đối với từng đối tượng khách hàng nói riêng. Có thể kể ra các công trình nghiên cứu của Đặng Hà Giang (2010), Nguyễn Đồng Tiến (2006)… Các công trình này nghiên cứu chủ yếu ở giác độ nghiệp vụ ngân hàng, đều đi sâu phân tích cụ thể về các chỉ tiêu đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động cung cấp dịch vụ của ngân hàng/chi nhánh ngân hàng cụ thể. Các tác giả cũng đề xuất các giải pháp để hoàn thiện, nâng cao chất lượng cung ứng các dịch vụ đó. Mặc dù có khá nhiều công trình nghiên cứu về dịch vụ NHBL ở Việt Nam nhưng do các NHTM, thậm chí các chi nhánh của mộtNHTMcụ thể ở những địa bàn khác nhau có những khác biệt về điều kiện kinh doanh, về quy chế và phạm vi hoạt động nên thực trạng hoạt động cũng như những giải pháp cần thiết để phát triển các dịch vụ cung ứng sẽ có những đặc điểm khác nhau.Với địa bàn tỉnh Hà Nam, mặc dù cũng đã có nghiên cứu về dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV Hà Nam nhưng chỉ tập trung vào một số khía cạnh hoạt động cụ thể nhưcho vay tiêu dùng, huy động vốn nói chung mà chưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện vềsự phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV Hà Nam trong thời gian qua để làm rõ những căn cứ thực tiễn cho việc đề xuất các giải pháp phát triển dịch vụ NHBL trong thời gian từ nay đến năm 2020.
Vì vậy, đề tài luận văn vẫnsẽ có ý nghĩa thực tiễn với BIDV Hà Nam. Mục đích nghiên cứu Từ việc hệ thống hóa, làm rõ thêm những vấn đề cơ bản về phát triển dịch vụ 4 ngân hàng bán lẻ để làm cơ sở phân tích thực trạngcác mặt hoạt động cung cấp cácDVNHBL, chỉ rõ những kết quả, hạn chế, nguyên nhân và từ đó đề xuất các giải pháp đẩy mạnh phát triển DVNHBLtạiNgân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Nam trong giai đoạn từ nay đến năm 2020. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thực trạng phát triển của hoạt động cung cấp các dịch vụ NHBL và các giải pháp thúc đẩy phát triển DVNHBL. Về phạm vi nghiên cứu: Luận văn giới hạn nghiên cứu các mặt hoạt động cung cấp DVNHBL của Chi nhánh Hà Nam trong giai đoạn2010– 2015 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2016 - 2020.
Phương pháp nghiên cứu Đề tài được tiếp cận nghiên cứu dưới giác độ lịch sử kinh tế - xem xét, phân tích sự phát triển của DVNHBL trong suốt thời gian giới hạn nghiên cứu. Để phục vụ nghiên cứu, học viên sử dụng phương pháp nghiên cứu của lịch sử kinh tế. Đó là kết hợp giữa phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic nhằm mô tả đầy đủ thực trạng hoạt động cung cấp các DVNHBL của Chi nhánh trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến năm 2015 để từ đó đưa ra các nhận định, đánh giá, luận giải những yếu tố tác động đến thực trạng đó. Trong nghiên cứu, học viên còn sử dụng các phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp so sánh để thực hiện các mục tiêu nghiên cứu đề ra.
Các dữ liệu và số liệu phục vụ cho nghiên cứu đề tài chủ yếu là các dữ liệu thứ cấp. Các dữ liệu này được học viên thu thập, xử lý, tổng hợp từ báo cáo tình hình các mặt hoạt động và kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhánh Hà Nam qua các năm trong giai đoạn 2010 – 2015 và thu thập trên mạng internet. Các dữ liệu thu thập sẽ được xử lý, tổng hợp theo các mục đích nghiên cứu cụ thể. Kết cấu của luận văn Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo nội dung của đề tài luận văn được kết cấu thành 3 chương: 5 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH HÀ NAM GIAI ĐOẠN 2010-2015.
Chương 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI BIDV HÀ NAM ĐẾN NĂM 2020. 6 CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀLÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ 1. Khái niệm và đặc điểm củaDVNHBL 1. Khái niệm NHTM là một loại hình doanh nghiệp kinh doanh một loại hàng hóa đặc biệt đó là tiền tệ.
Ngày nay, NHTM còn hoạt động trong lĩnh vực cung cấp các loại hình dịch vụ thu phí nhưng luôn gắn với tiền tệ.